Tibetan
ལ་བར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྟན་པའམ་གཅིག་ཏུ་མ་གྱུར་ལགས་གྲང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང༌། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་གཉིས་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྟན་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་བསྟན་པ་ཡིན་པར་དགོངས་པ་སྟེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྟན་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྟན་པས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཐ་མའི་ཚིག་བསྟན་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ལྟར་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སྔོན་གྱི་མཐར་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིག་བཅུས། འོག་ནས་བཤད་པའི་ས་བོན་ཕྱི་ཚིག་རྣམས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སྔོན་གྱི་མཐར་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྔོན་བྱུང་བ་དང༌། ཕྱིས་འབྱུང་བ་དང༌། ད་ལྟར་ཡང་ཡོད་དོ་ཞེས་དུས་གསུམ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མི་དམིགས་པར་བསྟན་ཏོ། །གང་གི་ཕྱིར་མཐའ་གསུམ་པོ་འདི་དག་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མི་དམིགས་པ་དེའི་ཕྱིར་མཐའ་མེད་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་མཐའ་ཐུག་པ་མེད་པར་བསྟན་ནས། དེའི་འོག་ཏུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་གཟུགས་ཀུན་དུ་མཐའ་ཡས་པའི་སླད་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཀུན་དུ་ མཐའ་ཡས་པར་རིག་པར་བགྱིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མཐའ་གསུམ་མེད་པས་ཀུན་དུ་མཐའ་ཡས་པ་ཉིད་དེ། དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་ཀུན་དུ་མཐའ་ཡས་པར་རིག་པར་བྱའོ། ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ །གལ་ཏེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཀུན་དུ་མཐའ་ཡས་པར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཀུན་དུ་མཐའ་ཡས་པ་ཞེས་བྱ་ན། འོ་ན་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔར་འགྱུར་རོ་སྙམ་པ་ལ། གཟུགས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བགྱི་བ་དེ་ལྟ་བུ་ཡང་མ་མཆིས། མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་དུས་གསུམ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མི་དམིགས་པས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ངོ་བོར་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དམིགས་སུ་མེད་དོ། །དེ་མི་དམིགས་པས་གདམས་པ་དང༌། རྗེས་སུ་བསྟན་པ་གཉིས་ཀྱང་མེད་དོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ལྟར་བདག་གིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་མ་དམིགས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྔར་བསྟན་པའི་དོན་ཉིད་བསྟན་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བགྱི་བ་འདི་ནི་མིང་ཙམ་དུ་བས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དེ་ལྟར་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཀུན་བརྟགས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་པར་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དོན་དམ་པར་མེད་པར་བསྟན་ནས་དཔེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་བདག་ཅེས་བགྱི་བ་ཡང༌། བདག་ནི་ཤིན་ཏུ་མངོན་པར་གྲུབ་པ་མ་མཆིས་པའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་བསྟན་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་དང༌། མངོན་པར་འགྲུབ་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་གཉི་ག་ཡང་མེད་པར་བསྟན་ཏེ། དེ་ལ་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་མེད་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ལྟར་རང་བཞིན་དངོས་པོ་མ་མཆིས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་གང་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་གཟུགས་དེ་གང་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་སྟེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཡིན་པས་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང༌། མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་མེད་དོ། །དེའི་འོག་ཏུ་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་མེད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གང་མངོན་པར་གྲུབ་པ་དེ་ནི་གཟུགས་མ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། མངོན་པར་འགྲུབ་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་གྱི། ཀུན་བརྟགས་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ །དེ་ལྟར་ཀུན་བརྟགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མེད་པའི་ཕྱིར་གདམས་པའི་འོས་མ་ཡིན་པར་བསྟན་ནས། ད་ནི་དོན་དམ་པའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་མངོན་པར་མ་གྲུབ་པ་ལས་གུད་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སླད་དུ་སྤྱོད་པར་འགྱུར་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དམིགས་སུ་མ་མཆིས་ན། མངོན་པར་མ་གྲུབ་པ་མངོན་པར་གྲུབ་པ་མངོན་པར་གྲུབ་པའི་ཤིས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གདམས་ཤིང་རྗེས་སུ་བསྟན་པར་བགྱིའམ་ཞེས་བྱ་བ་གསོལ་ཏེ། དོན་དམ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས་མངོན་པར་མ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་གདམས་པ་དང་རྗེས་སུ་བསྟན་པའི་འོས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ །དེ་ལྟར་དོན་དམ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བསྟན་ནས། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་ཚེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་སེམས་ཞུམ་པར་མི་འགྱུར་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པར་རིག་པར་བགྱིའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དོན་དམ་པའི་སྤྱོད་པ་བསྟན་ཏོ། །འདི་མན་ཆད་ནི་སྔར་གླེངས་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་དགུ་བཞག་པ
Chinese
此外，宣说大乘或未成为一体，被称为是般若波罗蜜多和。大乘二者无有差别的缘故。认为宣说大乘也即是宣说了般若波罗蜜多，宣说大乘即是宣说了般若波罗蜜多。宣说般若波罗蜜多即是宣说了大乘，这是最后的词句。世尊，像这样，菩萨不缘于过去之边等十句，宣说了下文将要讲述的种子外在词句。其中，菩萨不缘于过去之边等，是指菩萨过去已生、未来将生、现在也存在，这样在三时中不缘菩萨。因为在这三个边上不缘菩萨，所以没有边际，从而显示了菩萨没有边际。之后，世尊说：为了色遍一切处无边，我应知菩萨遍一切处无边等。因为色等一切法没有三边，所以才是遍一切处无边，同样，也应知菩萨遍一切处无边，这是总结之词。如果色等遍一切处无边，菩萨也遍一切处无边，那么色等岂不就成了菩萨？对此，世尊说：色被称为菩萨，这样的情况也不存在，不可缘。这样，由于在三时中不缘菩萨，所以在色等上也不缘菩萨的自性，因此菩萨是不可缘的。由于不可缘，所以教诫和随教诫二者也不存在。世尊，像这样，如果我没有缘菩萨的一切的一切，一切种类的一切的一切，等等，这只是在宣说先前已宣说之义。世尊，像这样，所谓的菩萨，这只是一个名称而已，
English
Furthermore, the teaching of the Mahayana or the state of not becoming one is called the Prajnaparamita and. Because the two, the Mahayana and the Prajnaparamita, are not different. It is thought that teaching the Mahayana also means teaching the Prajnaparamita, teaching the Mahayana means teaching the Prajnaparamita. Teaching the Prajnaparamita means teaching the Mahayana, these are the final words. O Bhagavan, in this way, the Bodhisattva does not focus on the edge of the past, etc., with ten sentences, the seed external words that will be explained below are taught. Among them, the Bodhisattva does not focus on the edge of the past, etc., means that the Bodhisattva has been born in the past, will be born in the future, and also exists now, thus the Bodhisattva is not focused on in the three times. Because the Bodhisattva is not focused on these three edges, there is no limit, thus showing that the Bodhisattva has no limit. Afterwards, the Bhagavan said: In order for form to be boundless everywhere, I should know that the Bodhisattva is boundless everywhere, etc. Because all dharmas such as form have no three edges, they are boundless everywhere, similarly, it should also be known that the Bodhisattva is boundless everywhere, this is the concluding word. If form, etc., are boundless everywhere, and the Bodhisattva is also boundless everywhere, then wouldn't form, etc., become the Bodhisattva? To this, the Bhagavan said: Form is called Bodhisattva, such a situation does not exist, it is not focused on. In this way, because the Bodhisattva is not focused on in the three times, the self-nature of the Bodhisattva is not focused on in form, etc., therefore the Bodhisattva is not focused on. Because it is not focused on, the precepts and the subsequent precepts do not exist either. O Bhagavan, in this way, if I do not focus on everything of all Bodhisattvas, everything of all kinds, etc., this is only explaining the meaning that has been explained before. O Bhagavan, in this way, the so-called Bodhisattva, this is just a name,
Chinese
因此，为了（说明），菩萨仅仅是遍计所执而已，（经中）显示了这一点。这样，在显示了菩萨在胜义中不存在之后，为了显示譬喻，世尊说：“就像我所说的‘我’一样，‘我’也不是非常显现存在的。”这样显示之后，在其后，（经中）显示了色等显现存在的自性，以及显现存在不存在的自性，这二者都不存在。其中，显现存在的自性不存在，是因为世尊说：“对于那些没有自性实体的法，哪里有显现存在的色呢？”等等。 色等就像幻术一样，因为是无实体的自性，并且因为没有产生，所以没有显现存在的自性。在其后，为了显示显现存在不存在的自性不存在，（经中）说了“什么是显现存在的，那不是色”等等。显现存在不存在的自性是圆成实的自性，而不是遍计所执的色等，这是总结性的说法。这样，因为遍计所执的菩萨不存在，所以显示了不适合教诫。现在，就胜义的法性的菩萨而言，世尊，如果没有与未显现存在相异的、为了菩提而修行的菩萨可以指认，那么我们应该对未显现存在、显现存在、显现存在的智慧波罗蜜多进行教诫和随顺开示吗？这是提问。胜义的菩萨是法界的自性，因此是未显现存在的自性。而且，因为超越了一切戏论，所以不适合教诫和随顺开示，这是总结性的说法。这样显示了胜义的菩萨之后，如果这样显示的时候，菩萨摩诃萨不灰心，那么菩萨摩诃萨应该知道他正在修习般若波罗蜜多，这是显示了胜义的修行。从这以下，是之前讨论过的二十九个（问题）。
English
Therefore, in order to (explain), the Bodhisattva is merely a conceptual construct, (the sutra) shows this point. Thus, after showing that the Bodhisattva does not exist in the ultimate sense, in order to show a metaphor, the Bhagavan said, "Just like what I call 'I,' 'I' is also not very manifestly existent." After showing this, after that, (the sutra) shows that the characteristic of form, etc., being manifestly existent, and the characteristic of being non-manifestly existent, both of these do not exist. Among them, the characteristic of being manifestly existent does not exist, because the Bhagavan said, "For those dharmas that do not have intrinsic entity, where is the manifestly existent form?" and so on. Form, etc., are like illusions, because they are the nature of non-entity, and because they are not produced, they do not have the characteristic of being manifestly existent. After that, in order to show that the characteristic of being non-manifestly existent does not exist, (the sutra) said, "What is manifestly existent, that is not form," and so on. The characteristic of being non-manifestly existent is the characteristic of being perfectly established, but it is not the form, etc., of conceptual construct, this is a summary statement. Thus, because the conceptually constructed Bodhisattva does not exist, it is shown that it is not suitable for instruction. Now, with regard to the Bodhisattva of the ultimate nature of reality, Bhagavan, if there is no Bodhisattva who is different from the non-manifestly existent and who practices for the sake of Bodhi that can be pointed out, then should we instruct and accordingly teach the non-manifestly existent, the manifestly existent, the Prajnaparamita of the manifestly existent? This is the question. The ultimate Bodhisattva is the nature of the Dharmadhatu, therefore it is the characteristic of being non-manifestly existent. Moreover, because it transcends all elaborations, it is not suitable for instruction and accordingly teaching, this is a summary statement. After showing the ultimate Bodhisattva in this way, if the Bodhisattva Mahasattva does not become discouraged when showing it in this way, then the Bodhisattva Mahasattva should know that he is practicing Prajnaparamita, this is showing the ultimate practice. From here onwards, are the twenty-nine (questions) discussed earlier.