Tibetan
་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་པ་གང་གིས་སྔོན་གྱི་མཐར་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཐོས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་མ་དྲིས་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་མ་བྱས་པ་དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་བསྟན་པའི་ཚེ། ནེམ་ནུར་དུ་འགྱུར། སེམས་ཞུམ་པར་འགྱུར། སེམས་ཀྱི་རྣམ་པ་གཞན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་ཚེ་རབས་སྔ་མ་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཅུང་ཟད་ཅིག་ཐོས་སུ་ཟིན་ཀྱང༌། དྲི་ཞིང་བརྟགས་པས་གོམས་ པར་མ་བྱས་པ་ནི་ཚེ་འདི་ལ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ཐོས་ན་ཐེ་ཚོམ་སྐྱེ་ཞིང་དད་པར་མི་འགྱུར་བར་བསྟན་པ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཇི་ལྟར་བཤད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་དང༌། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་གང་ཟག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་པ་གང་གིས་སྔོན་གྱི་མཐར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ཐོས་ནས་ཡོངས་སུ་མ་དྲིས་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་མ་བྱས་ཏེ། ཉི་མ་གཅིག་གམ། གཉིས་སམ་གསུམ་མམ། བཞིའམ། ལྔར་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་མ་བྱས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་ནི་དད་པ་ཙམ་དང་དགའ་བ་ཙམ་དང་མོས་པ་ཙམ་དང་ལྡན་པར་ཟད་དེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་འདྲི་བའམ་ཀླག་པའམ། ལུང་འབོགས་པའམ། ཁ་ཏོན་བྱ་བའམ། ཚུལ་བཞིན་དུ་ཡིད་ལ་བྱ་བར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་ལ་ལས་ཚེ་རབས་སྔ་མ་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ཅུང་ཟད་ཅིག་ཐོས་ནས་དྲི་བ་དང་བརྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་གོམས་པར་མ་བྱས་པ་དག །ཚེ་འདི་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ཐོས་ན་ཡང་བློ་མི་བརྟན་ཞིང་མི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གཞན་གྱི་ཁ་ཕྱིན་པར་འགྱུར་ཏེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་འདྲི་བ་དང༌། ཀླག་པ་དང༌། ལུང་འབོགས་པ་དང༌། ཁ་ཏོན་བྱ་བ་དང༌། ཚུལ་བཞིན་དུ་ཡིད་ལ་བྱ་བ་མི་ནུས་པར་འགྱུར་བ་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་པའི་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་མི་འདྲི་ཞིང་ལུང་མི་འབོགས་པ་དང༌། ཁ་ཏོན་མི་བྱེད་ཅིང་ཚུལ་བཞིན་དུ་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་ལ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདིས་གཞན་ལ་ཕན་མི་འདོགས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་པའི་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་དེ་དག་གིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་དང་མཐུན་པར་མ་སྤྱད་པས། དེའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་པའི་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ ཀྱི་བུ་མོ་དེས་གནས་གཉིས་དང་ས་གཉིས་པོ་དེ་ལས་གཅིག་ལ་གནས་པར་འགྱུར་བར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་པ་ཁ་ཅིག་ཚེ་རབས་སྔ་མ་ལ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་མ་བྲིས། ལུང་མ་ཕོག་ཁ་ཏོན་མ་བྱས་ཚུལ་བཞིན་དུ་ཡིད་ལ་མ་བྱས་ལ། གཞན་ལ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་གྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་ཕན་མ་བཏགས་པ་དང༌། བདག་ཉིད་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དོན་དང་མཐུན་པར་མ་བྱས་པས་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་ལྟུང་བར་གྱུར་པ་བསྟན་པའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འབུམ་པ་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ་ལས་ལེའུ་སུམ་ཅུ་ལྔ་པའོ།། །། སོ་དྲུག་པ། གྲུའི་ལེའུ། རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན། རྒྱ་མཚོའི་དབུས་སུ་གྲུབ་ཞིག་ལ་མི་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་མི་འདྲི་མི་སྟོན། ཁ་ཏོན་དུ་མི་བྱེད། ཚུལ་བཞིན་དུ་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་ཅིང་མི་བརྟེན་པ་དེ་དག་ནི་བར་མ་དོར་བྱང་ཆུབ་ལས་ཉམས་པར་འགྱུར་ཏེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་མ་ཐོབ་པར་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སའམ། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། རྒྱ་མཚོའི་དབུས་སུ་གྲུབ་ཞིག་པར་གྱུར་པའི་མི་རྣམས་ཤིང་ལ་སོགས་པ་ལ་མ་འཇུས་མ་བརྟེན་པར་རྒྱ་མཚོའི་འགྲམ་དུ་ཕྱིན་པར་མི་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་པའི་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་གང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་དད་པ་དང༌། མོས་པ་ཙམ་ནི་ཡོད་ལ། བྲི་བ་དང་བསྟན་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་ཉམས་སུ་མ་བླངས་མ་བརྟེན་ན་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལས་ཉམས་ཏེ། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་ལྟུང་བར་འགྱུར་བ་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་གང་ཟག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་པ་གང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བའི་དོན་དུ་དད་པ་ཡོད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བས་བར་མ་དོར་ཉེ་ཞོ་མེད་པར་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས་ལས་འདས། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལས་འདས་ཏེ། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ
Chinese
如果菩萨乘的任何人在过去世听闻过无上正等觉，但没有完全请问，没有完全考察，那么在宣讲这部般若波罗蜜多时，会变得迟钝，内心沮丧，心境会发生变化。直到（心境会发生变化）之间，说明了在前世稍微听闻过这部般若波罗蜜多，但没有通过请问和考察来熟悉，那么今生听闻这部甚深般若波罗蜜多时，会产生怀疑，不会产生信心。就像对般若波罗蜜多所说的那样，对于通达道之相，乃至到达无上正等觉之间，也应当同样运用。 善现，此外，菩萨乘的任何人在过去世听闻过这部甚深般若波罗蜜多后，没有完全请问，没有完全考察，没有跟随一天、两天、三天、四天或五天，直到（没有跟随），那只是具备信心、欢喜和意乐而已，无法请问、读诵、受持、念诵或如理作意这部甚深般若波罗蜜多。直到（无法如理作意）之间，说明了善男子或善女子在前世稍微听闻过这部甚深般若波罗蜜多，但没有通过请问和考察等方式来熟悉，那么今生听闻这部甚深般若波罗蜜多时，心意也不坚定，会听从其他恶友的劝说，无法请问、读诵、受持、念诵或如理作意这部甚深般若波罗蜜多。 善现，菩萨乘的善男子或善女子不请问、不受持、不念诵、不如理作意这部甚深般若波罗蜜多，并且不以这部甚深般若波罗蜜多利益他人，直到（不利益他人），菩萨乘的善男子或善女子
English
If any Bodhisattva-vehicle person has heard of unsurpassed, perfect, complete enlightenment in the past, but has not fully inquired or fully examined, then when this Perfection of Wisdom is taught, they will become dull, their minds will become depressed, and their mental state will change. Up to (their mental state will change), it explains that in previous lives, they may have heard a little of this Perfection of Wisdom, but did not become familiar with it through questioning and examination. Therefore, in this life, when they hear this profound Perfection of Wisdom, they will have doubts and will not develop faith. Just as it is said about the Perfection of Wisdom, the same should be applied to understanding the aspects of the path, up to reaching unsurpassed, perfect, complete enlightenment. Furthermore, Subhuti, if any Bodhisattva-vehicle person has heard this profound Perfection of Wisdom in the past, but has not fully inquired or fully examined it, and has not followed it for one day, two days, three days, four days, or five days, up to (has not followed it), then they only possess faith, joy, and aspiration, and are unable to inquire, read, uphold, recite, or properly contemplate this profound Perfection of Wisdom. Up to (unable to properly contemplate), it explains that some sons or daughters of good family may have heard a little of this profound Perfection of Wisdom in previous lives, but did not become familiar with it through questioning and examination. Therefore, in this life, when they hear this profound Perfection of Wisdom, their minds will not be stable, and they will listen to the advice of other bad friends, and will be unable to inquire, read, uphold, recite, or properly contemplate this profound Perfection of Wisdom. Subhuti, sons or daughters of good family of the Bodhisattva-vehicle do not inquire, uphold, recite, or properly contemplate this profound Perfection of Wisdom, and do not benefit others with this profound Perfection of Wisdom, up to (do not benefit others), sons or daughters of good family of the Bodhisattva-vehicle
Chinese
那些女儿们没有按照这部般若波罗蜜多来行持。因此，菩萨乘的种姓之子或种姓之女，应当了知会安住于这两种位置和两种地中的一个。这段话的意思是，有些菩萨乘行者在前世，自己也没有书写这部甚深般若波罗蜜多，没有受持，没有念诵，没有如理作意，也没有用般若波罗蜜多等直至一切种智之间的法来利益他人，自己也没有按照般若波罗蜜多等清净之法的意义来行持，因此显示了会堕入声闻和独觉地的境地。《般若波罗蜜多十万颂广释》第三十五品完毕。 第三十六品，船品。 善现，例如，在大海中央有一艘船，人们……直到不询问、不显示一切种智，不念诵，不如理作意，也不依靠，那些人会在中途从菩提中退转，没有获得一切种智，会现证声闻地或独觉地。这段话的意思是，如同在大海中央有一艘破损的船，人们不抓住、不依靠木头等，就无法到达海边一样，菩萨乘的种姓之子或种姓之女，如果对这部甚深般若波罗蜜多只有信心和欢喜，而不通过书写和显示等方式来修持和依靠，就会从无上正等觉中退转，会堕入声闻和独觉地。善现，如果有人，菩萨乘行者，为了现证无上正等觉而具有信心……直到被一切种智所摄持，在中途没有过失地超越声闻地，超越独觉地，完全
English
Those daughters did not practice in accordance with this Perfection of Wisdom. Therefore, a son or daughter of the lineage of the Bodhisattva Vehicle should understand that they will abide in one of these two positions and two grounds. This passage means that some practitioners of the Bodhisattva Vehicle in their previous lives did not write this profound Perfection of Wisdom themselves, did not receive it, did not recite it, did not properly contemplate it, and did not benefit others with the Dharma of the Perfection of Wisdom, etc., up to the All-Knowingness, and did not practice in accordance with the meaning of the pure Dharma of the Perfection of Wisdom, etc., thus showing that they would fall into the state of Hearers and Solitary Buddhas. The Thirty-fifth Chapter of the Extensive Explanation of the Hundred Thousand Verses on the Perfection of Wisdom is completed. Chapter Thirty-six, The Chapter on the Boat. Subhuti, for example, in the middle of the ocean there is a boat, and people... until they do not ask about or show All-Knowingness, do not recite, do not properly contemplate, and do not rely on it, those people will fall away from Bodhi in the middle and, without attaining All-Knowingness, will realize the Hearer's ground or the Solitary Buddha's ground. This passage means that just as people in the middle of the ocean in a broken boat cannot reach the shore without grasping or relying on wood, etc., so too, if a son or daughter of the lineage of the Bodhisattva Vehicle has only faith and joy in this profound Perfection of Wisdom, but does not cultivate and rely on it through writing and showing, etc., they will fall away from the Unsurpassed Perfect Enlightenment and will fall into the Hearer's and Solitary Buddha's ground. Subhuti, if someone, a practitioner of the Bodhisattva Vehicle, has faith for the sake of realizing the Unsurpassed Perfect Enlightenment... until being completely grasped by All-Knowingness, without fault in the middle, they transcend the Hearer's ground, transcend the Solitary Buddha's ground, completely