Tibetan
་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་བག་ཆགས་ཕྲ་མོ་ཡན་ཆད་སྤངས་ཀྱི། ཉན་ཐོས་དང་རང་སང་རྒྱས་རྣམས་ནི། ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་ཀྱང༌། བག་ཆགས་མ་སྤངས་སོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱང་བག་ཆགས་ཕྲ་མོ་མ་སྤངས་མོད་ཀྱི། ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་ལ་དབང་ཐོབ་པས་ཉན་ཐོས་དང་མི་འདྲའོ། །གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅི་ལགས། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་འདུས་མ་བགྱིས་མ་ཐོབ་པར་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་བགྱིས་སམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འདུས་མ་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མ་མཐོང་བར་ཉོན་མོངས་པ་སྤང་དུ་ཡང་མི་རུང༌། ཐོབ་ན་ནི་ཉོན་མོངས་པ་སྤང་དུ་ཡང་མེད་ན་ཇི་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་སྤང་སྙམ་ནས་ཞུས་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། དེ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་ཐོབ་པར་བྱ་བ་དང༌། སྤང་བར་བྱ་བ་གཉིས་ཀ་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཡང་རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་འདུས་མ་བྱས་སྔར་ཐོབ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་ཕྱིས་སྤངས་པ་ཡང་མ་ཡིན། ཉོན་མོངས་པ་སྔར་སྤངས་ཏེ། འདུས་མ་བྱས་ཕྱིས་ཐོབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་གྱི་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོ་ཟག་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཚེ། ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱང་འགགས་ཏེ། གཉེན་པོ་སྐྱེས་པ་དང༌། ཉོན་མོངས་པ་འགགས་པ་གཉིས་སུ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་འདུས་མ་བྱས་མ་ཐོབ་པར་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་ཡང་མ་ཡིན། ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་ནས། འདུས་མ་བྱས་ཐོབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པའོ། །གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅི་ལགས། འདུས་མ་བྱས་ལ་བྱེ་བྲག་དམིགས་སུ་མཆིས་སམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་རང་བཞིན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འདུས་མ་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང༌། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་འདུས་མ་བྱས་པ་ རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ལ་བྱེ་བྲག་མཆིས་སམ་ཞེས་ཞུས་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། དེ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཉོན་མོངས་པ་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་འདུས་མ་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ། བྱེ་བྲག་མེད་དོ་ཞེས་བཤད་པའོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་དམིགས་སུ་མ་མཆིས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། དེ་ལྟར་འདུས་མ་བྱས་པ་ལ་བྱེ་བྲག་དབྱེར་མ་མཆིས་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ནི་བག་ཆགས་ཀྱིས་མཚམས་སྦྱོར་བ་མི་མངའ། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་ནི་བག་ཆགས་ཀྱིས་མཚམས་སྦྱོར་བ་ཡོད་དོ་ཞེས་ཅིའི་སླད་དུ་བྱེ་བྲག་མཆིས་པར་བཤད་ཅེས་ཞུས་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འ
Chinese
是说，佛陀断除了所有烦恼，乃至微细的习气。声闻和缘觉们，虽然断除了所有烦恼，但没有断除习气。菩萨们虽然没有断除微细的习气，但因为获得了对业和烦恼的自在，所以与声闻不同。请问世尊，这是什么缘故？声闻和缘觉们，是否在没有获得无为（འདུས་མ་བྱས་，akṛta，不造作）的情况下断除了烦恼？这是因为，如果没有见到名为“无为”的涅槃，就无法断除烦恼。如果获得了涅槃，就没有必要断除烦恼，那么他们是如何断除烦恼的呢？因此而请问。世尊回答说：并非如此。这是因为，从胜义谛的角度来看，所要获得的和所要断除的，两者都没有可执著之处，所以说“并非如此”。另一种解释是，从世俗谛的角度来看，也不是先获得无为，然后才断除烦恼；也不是先断除烦恼，然后才获得无为。而是在获得对治烦恼的无漏智慧之时，烦恼也随之止息。因为对治生起和烦恼止息是同时发生的，所以不是在没有获得无为的情况下断除烦恼，也不是在断除烦恼之后才获得无为。是这样解释的。请问世尊，无为是否有差别？这是询问，名为“无为”的解脱自性涅槃，在声闻、缘觉和如来们的无为解脱上，是否有差别。世尊回答说：并非如此。这是说，在烦恼的体性解脱无为上，没有差别。请问：世尊，如果像这样没有差别等等。如果像这样在无为上没有差别，那么如来没有习气所造成的障碍，而声闻和缘觉们有习气所造成的障碍，这是因为什么缘故而说有差别呢？因此而请问。世尊
English
It is said that the Buddhas have abandoned all defilements, even the subtle traces of habit. The Hearers and Solitary Realizers, although they have abandoned all defilements, have not abandoned the traces of habit. Bodhisattvas, although they have not abandoned the subtle traces of habit, are different from the Hearers because they have obtained mastery over actions and defilements. Question: What is the reason, O Blessed One? Have the Hearers and Solitary Realizers abandoned defilements without having attained the unconditioned (འདུས་མ་བྱས་，akṛta，uncreated)? This is because, without having seen the Nirvana called "unconditioned," it is not possible to abandon defilements. If one has attained Nirvana, there is no need to abandon defilements, so how do they abandon defilements? Therefore, they asked. The Blessed One replied: It is not so. This is because, from the ultimate point of view, there is nothing to be attained and nothing to be abandoned, so it is said, "It is not so." Another explanation is that, from the conventional point of view, it is not that one first attains the unconditioned and then abandons defilements; nor is it that one first abandons defilements and then attains the unconditioned. Rather, at the very moment of attaining the stainless wisdom that is the antidote to defilements, the defilements also cease. Because the arising of the antidote and the cessation of defilements occur simultaneously, it is not that one abandons defilements without having attained the unconditioned, nor is it that one attains the unconditioned after having abandoned defilements. This is how it is explained. Question: What is it, O Blessed One? Is there a distinction in the unconditioned? This is asking whether there is a distinction in the unconditioned liberation of the Hearers, Solitary Realizers, and Tathagatas, which is the nature of liberation, Nirvana, called "unconditioned." The Blessed One replied: It is not so. This is saying that there is no distinction in the unconditioned liberation of the nature of defilements. Question: O Blessed One, if there is no distinction in this way, and so on. If there is no distinction in the unconditioned in this way, then the Tathagatas do not have the obstruction caused by habit, while the Hearers and Solitary Realizers do have the obstruction caused by habit. For what reason is it said that there is a distinction? Therefore, they asked. The Blessed One
Tibetan
དས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་བག་ཆགས་ཀྱིས་མཚམས་སྦྱོར་བ་ནི། ཉོན་མོངས་པ་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི། ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ལ་ནི་བྱེ་བྲག་མེད་ཀྱི་བག་ཆགས་སྤངས་མ་སྤངས་པ་ལ་ནི་བྱེ་བྲག་ཡོད་པ་བསྟན་པ་སྟེ། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས། བག་ཆགས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མ་སྤངས་པས། འདོད་ཆགས་དང༌། ཞེ་སྡང་དང༌། གཏི་མུག་གི་བག་ཆགས་ཀྱི་དབང་གིས་ལུས་དང་ངག་གི་སྤྱོད་པ་འགྱུར་བ་ཡོད་དོ། །དཔེར་ན་འཕགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་དག་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་ཀྱང༌། ཁ་ཅིག་སྔོན་གྱི་བག་ཆགས་ཀྱི་དབང་གིས། མེ་ལོང་ལ་ལྟ་བ་དང༌། མཆོད་ཞིང་འགྲོ་བ་དང༌། པི་ལིན་དྷ་བད་ས་ལྟ་བུ་གང་གཱའི་ལྷ་མོ་ལ་དམངས་མོའི་ཚིག་བརྗོད་པ་ལྟ་བུ་སྟེ་བག་ཆགས་དེ་དག་ལས་གྱུར་པའི་ལུས་དང་ངག་གི་སྤྱོད་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡོད་དོ། །ཀུན་དང་ཐུན་མོང་བ་འདྲས་ཀྱང༌། འཕགས་པ་རྣམས་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པས་བག་ཆགས་ལས་གྱུར་པའི་ལུས་དང་ངག་གི་སྤྱོད་པ་དེ་དག་ནི་སུ་ལ་ཡང་གནོད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། འདུས་མ་བྱས་པ་ལ་བྱེ་བྲག་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བག་ཆགས་དེ་ལྟ་བུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ནི་ཡང་ཡེ་མི་མངའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ་པ་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ། དུས་གསུམ་སྐྱེད་མཛད་ཡུམ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ཏེ། །བླ་མའི་ལུང་གིས་ཉིད་ལ་ཕན་མཛད་ཕྱིར། །རློམ་པ་མི་མངའ་ཞལ་བསྐྱུངས་མཛད་མོད་ཀྱི། །སྐྱེ་བོ་ཡོངས་ལ་བརྩེ་ཕྱིར་མདོ་གཞུང་བཀྲོལ། །གནས་བརྟན་ཆེ་ལ་གུས་པས་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །རྫོགས་སོ།། །། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འབུམ་པ་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ།
Chinese
世尊开示说：善现，以习气连接者，虽非烦恼等等，是指已断烦恼的体性，于解脱而言，没有差别；而于习气断与未断而言，则有差别，这是在显示这一点。声闻和独觉们，由于没有断除一切习气，因此，受贪欲、嗔恨和愚痴的习气的影响，身语的行为会有所改变。例如，圣者阿罗汉们虽然断除了烦恼，但有些人由于往昔的习气的影响，比如照镜子、去供养田、像毕陵伽婆蹉那样对恒河女神说贱女之语等等，像这样由习气所转变的身语行为，在所有凡夫俗子中都是存在的。虽然与大家共同之处相似，但圣者们由于断除了一切烦恼，所以由习气所转变的身语行为，对任何人都没有损害，因此，显示了于无为法而言，没有差别。所谓“如来应供正等觉们”等等，意思是说，如来没有像那样的习气。圣般若波罗蜜多十万颂广释完毕。顶礼三时之母！为了上师的教言利益自己，虽然不自夸，隐藏自己的面容，但为了慈爱一切众生，而开解经论。恭敬顶礼大德上座！圆满！般若波罗蜜多十万颂广释。
English
The Blessed One said: Subhuti, that which is connected by habit is not affliction, etc., which means that there is no difference in liberation in the nature of having abandoned afflictions, but there is a difference in whether or not habits are abandoned, which is to show this point. Sravakas and Pratyekabuddhas, because they have not abandoned all habits, are influenced by the habits of desire, hatred, and ignorance, and their actions of body and speech will change. For example, although noble Arhats have abandoned afflictions, some are influenced by past habits, such as looking in a mirror, going to the field of offering, and like Pilindavatsa, saying the words of a lowly woman to the goddess of the Ganges, etc. Such actions of body and speech transformed by these habits exist in all ordinary people. Although the commonalities are similar, because the noble ones have abandoned all afflictions, the actions of body and speech transformed by habits do not harm anyone, therefore, it is shown that there is no difference in the unconditioned. The so-called "Tathagata Arhats Perfectly Complete Buddhas," etc., means that the Tathagata does not have such habits. The Extensive Explanation of the Noble Perfection of Wisdom in One Hundred Thousand Verses is completed. I prostrate to the mother who gives birth to the three times! Although I do not boast and hide my face in order to benefit myself with the words of the lama, I explain the scriptures out of love for all beings. I respectfully prostrate to the great elder! Complete! Extensive Explanation of the Perfection of Wisdom in One Hundred Thousand Verses.