Tibetan
ར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པར་ཆགས་ཤིང་གནས་པར་བྱ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དེས་གང་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པར་བྱ་བའམ། གནས་པར་བྱ་བའི་ཆོས་དེ་ལྟ་བུ་གང་ཡང་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དོན་དེ་ཉིད་གཏན་ཚིགས་དང་བཅས་པས་གསལ་བར་བསྟན་པ་སྟེ། དངོས་པོ་འགའ་ཞིག་ཡོད་ན་ནི་དེ་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པའམ། གནས་པར་བྱར་ཡང་རུང་ན་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པས་མངོན་པར་ཆགས་པར་བྱ་བའམ། གནས་པར་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་གང་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར། གང་ལ་ཡང་གནས་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་མངོན་པར་ཆགས་པ་མེད་པ་དང༌། གནས་པ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ གོང་དུ་བཤད་པའི་ཚུལ་དུ་ཆོས་གང་ལ་ཡང་མངོན་པར་མ་ཆགས་ཤིང་མི་གནས་པར་སྤྱོད་ན། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །གལ་ཏེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཤིང༌། གང་དེ་ལྟར་སྤྱོད་པ་དང༌། དེ་ལྟར་བསྒོམས་པ་དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལས་རིང་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། དེ་ལྟར་གང་ལ་ཡང་མངོན་པར་མ་ཆགས། གང་ལ་ཡང་མི་གནས་པར་སྤྱོད་པ་དེའི་ཚེ། བདག་དེ་ལྟར་སྤྱོད་ཅིང་སྒོམ་མོ་སྙམ་པའི་འདུ་ཤེས་ཙམ་ཞིག་སྐྱེས་ན་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་དང་མི་མཐུན་པས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་ཞིང་རིང་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་གང་ལ་ཡང་མངོན་པར་ཆགས་པར་མི་བྱེད་དེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པ་གང་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་སྟོང་པའི་ཕྱིར་གཞན་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པར་བྱེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་གཞན་གྱིས་མངོན་པར་ཆགས་པར་བྱ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་འདི་ལྟར་གང་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུའི་རང་བཞིན་དེ་ལ་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཆགས་པར་བྱེད་པ་དང༌། ཆགས་པར་བྱ་བ་གཉི་གའི་རང་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་འདུ་ཤེས་ན་ཡང༌། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་ཉམས་པར་འགྱུར་ཏེ། གང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་ཉམས་པ་དེ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལས་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རབ་འབྱོར་དེ་ཡང་འདི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ཆོས་གང་ཡང་འདོགས་པ་མེད་ན། ཆོས་ལ་ལ་ཞིག་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་བ་ལྟ་ག་ལ་ཡོད་དེ་དེ་ནི་གནས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་ བའི་བར་གྱིས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་འདུ་ཤེས་སྐྱེ་ཞིང་མཚན་མར་འཛིན་ན། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་ཉམས་པར་འགྱུར་ཞིང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མི་འཐོབ་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བ་བསྟན་པའོ། །དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་མངོན་པར་མ་ཆགས་པས་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་འདུ་ཤེས་དང་མཚན་མར་འཛིན་པའི་སྐྱོན་དུ་མི་འགྱུར་བའི་ཐབས་བསྟན་པའོ། །གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅི་ལགས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་མ་བྲལ་བ་ལགས་སམ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱང་ཇི་ལྟར་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པར་བགྱི་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཆོས་དེ་དག་གི་རང་བཞིན་དང་བྲལ་ཏེ། རང་བཞིན་གཅིག་ན་བདག་གིས་བདག་མངོན་པར་བསྒྲུབ་ཏུ་མི་རུང་སྟེ། དཔེར་ན་རལ་གྲི་དེ་ཉིད་ཀྱི་སོས་རལ་གྲི་དེ་ཉིད་བཅད་དུ་མི་རུང་བ་བཞིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་དེ་དག་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པར་བགྱི་ཞེས་གལ་བཟུང་སྟེ་ཞུས་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། གཟུགས་ཞེའམ་འདི་ནི་གཟུགས་སོ། །འདིའི་གཟུགས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་མངོན་པར་ཆགས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཅེའམ། འདི་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དོ། །འདིའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་མངོན་པར་ཆགས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི།
Chinese
所谓“不转变”是指，就究竟而言，一切法自性空，没有生起和安住的。为什么呢？因为这样，它对什么显现生起呢？像这样安住的法，什么也无法真实见到。这是以理证清楚地显示了那个意义。如果有什么事物存在，那么对它显现生起或者安住也可以，但就究竟而言，一切法自性空，因此没有显现生起或者安住的，因此对什么也不转变安住，就是这个意思。 善现，这样一来，菩萨摩诃萨以不显现生起和不安住的方式行于般若波罗蜜多，就是说，像这样以上面所说的方式，对什么法也不显现生起和不安住地行，就是行于般若波罗蜜多，这是所要显示的。 如果又有菩萨摩诃萨这样想：“凡是那样行，那样修习，那就是行于般若波罗蜜多”，乃至“远离一切种智”，这是说，像这样对什么也不显现生起，对什么也不安住地行的时候，如果生起“我这样行和修习”的想法，也不符合般若波罗蜜多的意义，因此是远离和脱离般若波罗蜜多等一切清净之法的。 为什么呢？因为般若波罗蜜多不对任何事物显现生起，因为般若波罗蜜多没有任何显现生起。这是说，就究竟而言，一切法自性空，因此般若波罗蜜多也是空性，所以既不对其他显现生起，也不是被其他显现生起的。 为什么呢？因为，像这样，它没有能够显现生起的那样的自性。这是说，般若波罗蜜多生起
English
The term "does not change" means that, ultimately, all phenomena are empty of inherent existence, and there is no arising or abiding. Why is that? Because, in this way, what does it manifestly arise for? Such a phenomenon of abiding, nothing whatsoever is truly seen. This is to clearly show that meaning with reasoning. If there were some entity, then manifestly arising or abiding would be possible, but ultimately, all phenomena are empty of inherent existence, therefore there is no manifestly arising or abiding, therefore it does not change to abide in anything, that is the meaning. Subhuti, in that way, a Bodhisattva Mahasattva engages in the Prajnaparamita in a manner without manifest arising and without abiding, that is to say, in this way, as explained above, engaging without manifest arising and without abiding in any phenomenon, that is engaging in the Prajnaparamita, this is what is to be shown. Furthermore, if a Bodhisattva Mahasattva thinks, "Whatever engages in that way, cultivates in that way, that is engaging in the Prajnaparamita," up to "is far removed from omniscience," this is to say, in this way, when engaging without manifest arising in anything and without abiding in anything, if even a mere thought arises, "I engage and cultivate in that way," it does not accord with the meaning of the Prajnaparamita, therefore it is separated from and far removed from all pure phenomena such as the Prajnaparamita. Why is that? Because the Prajnaparamita does not manifestly arise for anything, because there is no manifest arising in the Prajnaparamita. This is to say that, ultimately, all phenomena are empty of inherent existence, therefore the Prajnaparamita is also emptiness, so it neither manifestly arises for others nor is it to be manifestly arisen by others. Why is that? Because, in this way, it does not have such a nature that it could manifestly arise. This is to say that the Prajnaparamita arises
Chinese
并且显示了不存在执著和能执著二者自性的理由。 善现，菩萨摩诃萨即使对般若波罗蜜多生起执著，那位菩萨摩诃萨也会从般若波罗蜜多中退失。凡是从般若波罗蜜多中退失的，就会从一切法中退失。从“善现，再者，如来对任何法都不执著，又怎么会有对某个法现证菩提呢？那是不可能的”之间，如果对般若波罗蜜多等生起执著并执为实有，就会从般若波罗蜜多中退失，并显示了不能获得无上正等菩提的过患。 之后，从“具寿善现对薄伽梵这样说道”到“为什么呢？因为般若波罗蜜多是以不执著的方式宣说的”之间，显示了不产生对一切法生起执著和执为实有的过患的方法。 善现请问：“薄伽梵，般若波罗蜜多与般若波罗蜜多不相分离吗？”到“又该如何现证一切相智呢？”之间，一切清净之法，如般若波罗蜜多等，都与那些法的自性相分离。如果自性是一，我就不能现证我自己。例如，剑刃不能砍断剑刃本身一样。 询问“又该如何现证那些呢？”并重视这个问题。 薄伽梵说：“善现，于此，菩萨摩诃萨在行般若波罗蜜多时，对于‘色’或者‘这是色’，‘这是色’等都不会生起执著。”到“对于‘一切相智’或者‘这是一切相智’，‘这是某某的一切相智’等都不会生起执著”之间，
English
And it shows the reason why there is no nature of both attachment and what is to be attached to. Subhuti, even if a Bodhisattva-Mahasattva has an attachment to the Perfection of Wisdom, that Bodhisattva-Mahasattva will fall away from the Perfection of Wisdom. Whoever falls away from the Perfection of Wisdom will fall away from all dharmas. From "Subhuti, furthermore, since the Tathagata does not cling to any dharma, how could there be the realization of Bodhi for some dharma? That is not possible," if one generates attachment to the Perfection of Wisdom and so on and clings to it as real, one will fall away from the Perfection of Wisdom, and it shows the fault of not attaining the Unsurpassed Perfect and Complete Enlightenment. Then, from "The venerable Subhuti said this to the Blessed One" to "Why is that? Because the Perfection of Wisdom is spoken of as non-attachment," it shows the method of not generating the fault of attachment and clinging to all dharmas as real. Subhuti asked, "Blessed One, is the Perfection of Wisdom not separate from the Perfection of Wisdom?" to "How should one realize all aspects of knowledge?" All pure dharmas, such as the Perfection of Wisdom, are separate from the nature of those dharmas. If the nature is one, I cannot realize myself. For example, just as the blade of a sword cannot cut the sword itself. He asked, "How should one realize those?" and emphasized this question. The Blessed One said, "Subhuti, in this, when a Bodhisattva-Mahasattva practices the Perfection of Wisdom, he does not generate attachment to 'form' or 'this is form,' 'this is form,' and so on." To "He does not generate attachment to 'all-aspects of knowledge' or 'this is all-aspects of knowledge,' 'this is so-and-so's all-aspects of knowledge,' and so on."