Tibetan
མི་ཟ་བར་བདུད་ལས་རྒྱལ་ནས། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་དེ་ལྟ་བུ་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་མི་བྱེད་པ་ནི་བདུད་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །གང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་བསྐྱེད་པའི་སེམས་དེ་དག་ནི་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བར་བགྱི་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཇི་ལྟར་གཉིས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་སུ་འགྱུར་བ་དང༌། གཉིས་སུ་མ་མཆིས་པའི་འདུ་ཤེས་སུ་ཡང་མི་འགྱུར་ལ། དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བར་བགྱིའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་སེམས་བསྐྱེད་པ་དེ་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བར་མི་བྱར་མི་རུང་བ་དང༌། རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་བྱས་ནས་ཀྱང་བསྔོ་བའི་ཐབས་བསྟན་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་དང་སྐྱེ་བ་གཅིག་གིས་ཐོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་དག་ལ་ཡང་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བར་བྱས་ཤིང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བའི་ཕན་ཡོན་དང༌། ཇི་ལྟར་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བར་བྱས་པ་དང༌། རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་བྱས་ནས། ཇི་ལྟར་བསྔོ་བའི་ཐབས་བསྟན་པ་སྟེ། ཅི་ནས་ཀྱང་སེམས་མེད་པ་དང༌། སེམས་མ་ཡིན་པ་གཞན་ཡང་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བར་བྱ་བའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་དེ་ལ་དངོས་པོ་ཡོད་པའམ། དངོས་པོ་མེད་པའི་མཚན་མར་མི་གཟུང་བར་རྗེས་སུ་ཡི་རང་ཞིང༌། ཡོངས་སུ་བསྔོ་བར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་ན་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་སེམས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་བ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་ཅི་ནས་ཀྱང་སེམས་མེད་པ་དང༌། སེམས་མ་ཡིན་པ་གཞན་ཡང་མེད་པར་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བར་བྱས་ཤིང༌། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བར་བྱའོ་ཞེས་བཤད་པ་དང་སྦྱར་ན། དེ་ལྟར་དོན་དམ་པར་ནི་སེམས་དེ་དངོས་པོ་མེད་པས་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་དང༌། ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་དང༌། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་བ་ཡང་མེད་དེ། དེ་དག་ཀྱང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་གྲང་ན། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པའི་སེམས་ནི་ཡང་དག་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སྒྱུ་མ་དང་འདྲ་ན། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་སེམས་དེ་ཇི་ལྟར་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་ཞེས་གལ་བཟུང་སྟེ་ཞུས་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་སེམས་དེ་ཁྱོད་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་ངམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་སེམས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་མི་འགྱུར་བའི་དོན་ཞིབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པའོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་མ་ལགས་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་བདག་གིས་སྒྱུ་མ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མ་མཐོང༌། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་སེམས་དེ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མ་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྱུ་མ་ཉིད་དང་སྒྱུ་མ་ལས་དཔེ་བླངས་པའི་སེམས་དེ་གཉི་ག་ཡང༌། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བརྗོད་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི། དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསོལ་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས། དེ་ལྟར་སྒྱུ་མ་ཡང་མ་མཐོང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་སེམས་ཀྱང་མ་མཐོང་ན། སེམས་གང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བའི་སེམས་དེ་ཁྱོད་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་ངམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་སྒྱུ་མ་དང༌། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་སེམས་གཉིས་ཀ་མེད་ན། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བའི་སེམས་དེ་ག་ལ་ཡོད་སྙམ་དུ་དགོངས་ནས་སྨྲས་པའོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་མ་ལགས་སོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་མ་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས། སྒྱུ་མ་དང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་སེམས་ལས་གུད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་སྒྱུ་མ་དང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་སེམས་ལས་གུད་ན་ཆོས་གང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བ་དེ། བདག་གིས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མ་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་སྒྱུ་མ་དང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་སེམས་ལ་མ་གཏོགས་པའི་ཆོས་གཞན་ཡང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུ་དོན་དམ་པར་གང་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ལྟར་བདག་གིས་ཆོས་གཞན་ཡང་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མ་མཐོང་ན། མཆིས་པ་འམ་མ་མཆིས་པའི་ཆོས་གང་ཞིག་བདག་གིས་བསྟན་པར་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་གོང་དུ་བཤད་པའི་ཚུ
Chinese
不被吞噬而战胜魔众后，将现证无上正等圆满菩提。因此，不随喜这样的人，就是属于魔众一方，这是所要阐述的。从“凡是发起无上正等圆满菩提心的那些众生，都应当随喜”开始，到“如何转变为二的分别念，也不会转变为无二的分别念，就这样完全回向”之间，阐述了对于发起菩提心者，不随喜是不可以的，而且随喜之后，也阐述了回向的方法。从“世尊开示”开始，到“对于不退转者和一生补处者的那些善根，也应当随喜，并且完全回向于无上正等圆满菩提”之间，阐述了对于自他利益圆满的菩提心，随喜的利益，以及如何随喜，随喜之后，如何回向的方法。 “无论如何，没有心，以及没有其他的非心”是指对于应当随喜的菩提心，不执著于有事物或没有事物的相状而随喜，并且完全回向，这是所要阐述的。之后，具寿善现对世尊这样说道：世尊，如何如幻的心，才能现证无上正等圆满菩提呢？这是与前面所说的“无论如何，没有心，以及没有其他的非心，都应当随喜，并且完全回向于无上正等圆满菩提”相联系的。这样，从胜义谛的角度来说，由于心是无实有的，所以随喜、回向以及现证无上正等圆满菩提也是不存在的。如果这些在世俗谛中存在的话，那么在世俗谛中存在的心也不是真实存在的，因为是幻
English
Having overcome the Maras without being devoured, one will manifestly and completely awaken to unsurpassed, perfectly complete enlightenment. Therefore, not rejoicing in such a one is to belong to the side of the Maras, this is what is to be shown. From "Those beings who have generated the mind of unsurpassed, perfectly complete enlightenment, one should rejoice in them," to "How it transforms into the notion of duality, and also does not transform into the notion of non-duality, in that way one should completely dedicate," in between, it is shown that it is not permissible not to rejoice in the generation of the mind, and having rejoiced, also the method of dedication is shown. From "The Blessed One spoke," to "Also, one should rejoice in those roots of virtue of the non-returning and those obstructed by one birth, and completely dedicate them to unsurpassed, perfectly complete enlightenment," in between, it is shown the benefit of rejoicing in the generation of the mind that perfectly fulfills the benefit of oneself and others, and how one rejoices, and having rejoiced, how to show the method of dedication. "In any case, without mind, and also without other non-mind," this means that for the generation of the mind to be rejoiced in, one should rejoice without grasping at the characteristics of having or not having things, and one should completely dedicate, this is what is shown. Then, the venerable Subhuti said this to the Blessed One: Blessed One, how can a mind like an illusion manifestly and completely awaken to unsurpassed, perfectly complete enlightenment? This is connected to what was said earlier, "In any case, without mind, and also without other non-mind, one should rejoice, and completely dedicate to unsurpassed, perfectly complete enlightenment." Thus, from the perspective of ultimate truth, since the mind is without substance, there is also no rejoicing, dedication, or manifest and complete awakening to unsurpassed, perfectly complete enlightenment. If these exist in conventional truth, then the mind that exists in conventional truth is not truly existent, because it is illusory.
Chinese
如果和幻术一样，那么如幻术般的那个心，如何能现证无上正等菩提呢？他重视这个问题而请问。世尊开示说： 善现，你怎么想？你如实地见到如幻术般的心了吗？这是为了详细地显示如幻术般的心不会现证菩提的意义，所以善现说了。 回答说： 世尊，不是这样的。世尊，我没有如实地见到幻术，也没有如实地见到如幻术般的心。这是回答说，幻术本身和从幻术取譬的那个心，两者都只是世俗谛中的言说而已，在胜义谛中是不存在的。 世尊开示说： 善现，你怎么想？ 这样，幻术也没有见到，如幻术般的心也没有见到，那么，哪个心能现证无上正等菩提呢？你如实地见到那个心了吗？这是想到既然幻术和如幻术般的心两者都没有，那么，哪个心能现证无上正等菩提呢？而说的。 回答说： 世尊，不是这样的。 这是没有见到那样的心的意思。 世尊开示说： 善现，你怎么想？ 从幻术和如幻术般的心之外，乃至，世尊，从幻术和如幻术般的心之外，哪个法能现证无上正等菩提呢？我没有如实地见到。这之间是说，除了幻术和如幻术般的心之外，其他的法也能现证无上正等菩提，像那样胜义谛中什么也没有。 世尊，这样我没有如实地见到其他的法，那么，存在或不存在的哪个法，我应当宣说呢？这是像上面所说的那样
English
If it is like an illusion, how can that mind, which is like an illusion, manifest and fully awaken to unsurpassed, perfect, and complete enlightenment? He asked, taking this question seriously. The Blessed One said: Subhuti, what do you think? Have you truly seen the mind that is like an illusion? This is because Subhuti spoke in order to explain in detail the meaning that the mind that is like an illusion will not manifest enlightenment. He replied: Blessed One, it is not so. Blessed One, I have not truly seen the illusion, nor have I truly seen the mind that is like an illusion. This is the answer that both the illusion itself and the mind that is taken as an example from the illusion are merely expressions in conventional truth, but they do not exist in ultimate truth. The Blessed One said: Subhuti, what do you think? Thus, you have not seen the illusion, nor have you seen the mind that is like an illusion. Then, which mind will manifest and fully awaken to unsurpassed, perfect, and complete enlightenment? Have you truly seen that mind? This was said thinking that since both the illusion and the mind that is like an illusion do not exist, then where is the mind that will manifest and fully awaken to unsurpassed, perfect, and complete enlightenment? He replied: Blessed One, it is not so. This means that he has not seen such a mind. The Blessed One said: Subhuti, what do you think? Apart from the illusion and the mind that is like an illusion, and so on, Blessed One, apart from the illusion and the mind that is like an illusion, which dharma will manifest and fully awaken to unsurpassed, perfect, and complete enlightenment? I have not truly seen it. In between, it is said that apart from the illusion and the mind that is like an illusion, other dharmas can also manifest and fully awaken to unsurpassed, perfect, and complete enlightenment, but there is nothing like that in ultimate truth. Blessed One, since I have not truly seen other dharmas in this way, then which dharma, existent or nonexistent, should I declare? This is like what was said above.