Tibetan
་ཏུ་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོས་ན་མཚན་མར་མི་འཛིན་པས་འདུ་ཤེས་དང་སེམས་དང་ལྡན་པ་ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། མཚན་མའི་ཚུལ་གྱིས་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་དག་གི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་དག་ཡོངས་སུ་ཤེས་ན་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དང༌། དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་དག་ལ་མཚན་མར་འདུ་ཤེས་ན་ཡང་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་སྐྱོན་མེད་པར་མི་འགྱུར་ལ། འདས་པའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་དག་ལ་མཚན་མ་མེད་པ་དང༌། མཚན་མའི་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན། དེ་ལྟར་སེམས་ཤིང་འདུ་ཤེས་སྐྱེ་བ་ཉིད་ཀྱང་མཚན་མར་འཛིན་པ་ཡིན་པས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་ སྐྱོན་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདུ་ཤེས་དང་སེམས་དང་ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་དག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་གོང་དུ་སྨོས་པ་ལྟར་མཚན་མར་མི་འཛིན་ན་བསྔོ་བ་ཡོངས་སུ་དག་པ་སྟེ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །བྱམས་པས་སྨྲས་པ། བཙུན་པ་རབ་འབྱོར་ཇི་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་དག་ལ་མཚན་མར་མི་བྱེད་ཅིང༌། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བའི་བསོད་ནམས་དེ་དག་མཚན་མར་མ་བཟུང་ན་ནི་ཡོངས་སུ་བསྔོར་ཡང་མེད། ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་ནི་མཚན་མར་མི་བཟུང་དུ་ཡང་མི་རུང་ན། འདི་གཉིས་ཇི་ལྟར་འགལ་བར་མི་འགྱུར་ཞེས་དྲིས་པའོ། །རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་ཐབས་མཁས་པ་དེ་དག་བསླབ་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་རྣམས་མཚན་མར་ཡང་མི་འཛིན་ལ། ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་སྐྱོན་མེད་པར་ཡང་འགྱུར་བ་ནི། ཐབས་ལ་མཁས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ནུས་ཏེ། དེ་ལྟ་བུའི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་སྤྱོད་པས་བསླབ་དགོས་སོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས
Chinese
如果回向给无上菩提时不执著于相，那么具有觉知和心识的见解就不会颠倒，这是所要阐述的。如果菩萨摩诃萨在修习般若波罗蜜多时，以相的方式了解诸佛世尊的善根，那就不是回向给无上正等觉。从“见解会颠倒”之间，即使对诸佛世尊和善根以相来认知，回向也不会变得无过失。如果认为过去的诸佛世尊没有相，不是相的对境，那么即使这样想并产生认知，也是执著于相，因此回向给无上菩提不是没有过失，而是认知、心识和见解都会颠倒，这是所要阐述的。如果菩萨摩诃萨从“诸佛世尊”到“见解不会颠倒”之间，如前所述，如果不执著于相，那么回向就是完全清净的，不会颠倒，这是所要阐述的。慈氏菩萨问道：尊者善现，菩萨摩诃萨如何才能不执著于善根之相，而回向给无上正等觉呢？也就是说，如果不对随喜的福德执著于相，那么就无法回向。如果回向不能不执著于相，那么这两者如何才能不相违背呢？善现回答说：菩萨摩诃萨应该修学般若波罗蜜多中的善巧方便，也就是说，既不执著于诸法之相，又能使回向变得无过失，这是善于方便的菩萨才能做到的。而要成为这样善于方便的人，也必须通过修习般若波罗蜜多来学习，这是所要阐述的。从这部般若波罗蜜多中，菩萨
English
If one dedicates to unsurpassed Bodhi without clinging to characteristics, then the view that possesses awareness and mind will not be reversed, this is what is being taught. If a Bodhisattva Mahasattva, while practicing the Prajnaparamita, understands the roots of virtue of the Buddhas, the Bhagavat, in terms of characteristics, then it is not dedicating to the unsurpassed, perfect, and complete Bodhi. From "the view will be reversed" in between, even if one cognizes the Buddhas, the Bhagavat, and the roots of virtue with characteristics, the dedication will not become faultless. If one thinks that the past Buddhas, the Bhagavat, have no characteristics and are not the object of characteristics, then even thinking and generating awareness in this way is clinging to characteristics, therefore dedicating to unsurpassed Bodhi is not without fault, but awareness, mind, and view will be reversed, this is what is being taught. If a Bodhisattva Mahasattva, from "the Buddhas, the Bhagavat" to "the view will not be reversed" in between, as mentioned above, if one does not cling to characteristics, then the dedication is completely pure and will not be reversed, this is what is being taught. Maitreya asked: Venerable Subhuti, how can a Bodhisattva Mahasattva not cling to the characteristics of the roots of virtue and dedicate to unsurpassed, perfect, and complete Bodhi? That is to say, if one does not cling to the characteristics of the merit of rejoicing, then one cannot dedicate. If dedication cannot be without clinging to characteristics, then how can these two not contradict each other? Subhuti replied: Bodhisattva Mahasattvas should learn the skillful means in this Prajnaparamita, that is to say, one neither clings to the characteristics of phenomena, nor makes the dedication become faultless, this is what a Bodhisattva who is skilled in means can do. And to become such a person who is skilled in means, one must also learn by practicing this Prajnaparamita, this is what is being taught. From this Prajnaparamita, the Bodhisattva
Tibetan
་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཐབས་ལ་མཁས་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་ཐབས་མཁས་པ་བསླབ་པ་གཞན་དུ་མི་བཙལ་བར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཉིད་ལས་བཙལ་བར་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་མ་བརྟེན་པར་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་མཚན་མ་མེད་པར་མ་རྟོགས་པས་བསོད་ནམས་ཡོངས་སུ་བསྔོས་ཀྱང༌། བསྔོ་བ་ཡོངས་སུ་དག་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །བྱམས་པས་སྨྲས་པ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་དག་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ པ་ལ་མེད་དེ་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་དེ་དག་ཀྱང་མེད་དེ་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་སྐྱོན་དུ་སྨོས་པར་མི་འགྱུར་རམ་སྙམ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་མཚན་མ་མེད་ཅིང་མི་དམིགས་པར་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་གོང་དུ་བཤད་པ་ལ་མེད་པར་ལྟ་བའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བར་དོགས་པ་སྐྱེ་བ་འཕགས་པ་བྱམས་པས་བསྟན་པའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། འདི་ལྟར་ཡོངས་སུ་བརྟག་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། མི་དམིགས་ཤིང་མཚན་མ་མེད་པར་བྱ་སྟེ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་མེད་པར་ལྟ་བའི་སྐྱོན་དུ་མི་འགྱུར་བའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བར་བྱ་བའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་འགགས་ཤིང་མེད་པར་གྱུར་པ་ལ་ཡོད་པར་ལྟ་ཞིང་མཚན་མར་འཛིན་པ་ནི་ལྟ་བ་ལོག་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཀྱང་སྨད་པ་ཡིན་གྱིས། དོན་དམ་པར་མེད་ཅིང་མི་དམིགས་པ་ལ་མེད་ཅིང་མི་དམིགས་པར་རྟོགས་ནས་མཚན་མར་མི་འཛིན་པ་ནི་སྐྱོན་དུ་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་ནི་དམིགས་པའི་འདུ་ཤེས་ཅན་དང༌། མཚན་མའི་འདུ་ཤེས་ཅན་གྱི་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་དོན་ཆེ་བར་མ་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་དམིགས་པ་དང་བཅས་ཤིང་མཚན་མ་དང་བཅས་པར་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཀྱང་དོན་ཆུང་ཞིང་སྨད་པ་ཡིན་པར་བསྟན་པའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་དེ་ནི་དུག་ཅན་ཟུག་རྔུ་ཅན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་བཞིན་དུ་འདི་ལ་ལོག་པར་རིག་པ་དང༌། ལོག་པར་ཤེས་པ་དང༌། ལོག་པར་བསླབས་པ་ལ་ལ་དོན་མ་རྟོགས་པར་མི་ཤེས་ཤིང་འདི་སྐད་དུ་སྟོན་
Chinese
“应知晓大菩萨的善巧方便”是指，不必在其他地方寻求如此善巧方便的教导，而应从这般若波罗蜜多中寻求的理由。 “不依赖般若波罗蜜多，不能完全回向行善之事物”是指，若未以智慧证悟一切法无相，即使回向善根，回向也不会完全清净。 慈氏菩萨说：“诸佛世尊也于般若波罗蜜多中，无有，不可得”，乃至“彼等回向发心也无有，不可得”，若认为此是过失之说，从此处至“是否会成为过失”之间，是圣者慈氏菩萨为了消除对上述无相且不可得的回向，会成为视为空无的过失的疑虑而作的阐述。 “菩萨摩诃萨在行般若波罗蜜多时，应如是如理作意”，乃至“应作无相、无缘，而作回向”之间，是阐述不会成为视为空无之过失的理由，即对于应回向之善根等一切，在胜义中已止息、已空无的事物，若执着为有、执着于相，则是邪见，如来也曾呵责。因此，证悟胜义中无有、不可得的事物为无有、不可得，而不执着于相，则不会成为过失。 如来、阿罗汉、正等觉佛陀们，未曾说具有能缘之念和具有相之念的回向具有大利益，这是说如来也认为如此具有能缘和具有相的回向利益微小且应受呵责。 为什么呢？因为回向是具有毒、具有刺的，乃至如此对于此法，若有邪见、邪知、邪学之人，不解其义，不了解而如此宣说。
English
"It should be known that the great Bodhisattva is skilled in means" means that the reason why such skillful means should not be sought elsewhere, but should be sought from this Prajñāpāramitā itself. "Without relying on the Prajñāpāramitā, one cannot completely dedicate the objects of virtuous deeds" means that even if one dedicates the roots of virtue without realizing that all dharmas are without characteristics through wisdom, the dedication will not become completely pure. Maitreya said, "Those Buddhas, the Bhagavat, are also not found in the Prajñāpāramitā, they are not perceived," and from there to, "Those minds of dedication are also not found, they are not perceived," if it is thought that this is a statement of fault, from here to "will it not become a fault?" is the explanation by the noble Maitreya to dispel the doubt that the above-mentioned dedication that is without characteristics and imperceptible will become the fault of viewing it as empty. "When a Bodhisattva Mahāsattva practices the Prajñāpāramitā, he should contemplate it in this way," and from there to "one should make it without characteristics and without signs, and make the dedication," is the explanation of the reason why it will not become the fault of viewing it as empty, that is, for all the roots of virtue, etc., that should be dedicated, if one clings to them as existing and clings to characteristics when they have ceased and become empty in the ultimate sense, then it is a wrong view, and the Tathāgata has also rebuked it. Therefore, realizing that things that are non-existent and imperceptible in the ultimate sense are non-existent and imperceptible, and not clinging to characteristics, will not become a fault. The Tathāgatas, Arhats, perfectly complete Buddhas have not said that the dedication with the concept of an object and the concept of characteristics is of great benefit, which means that the Tathāgata also considers such dedication with an object and with characteristics to be of little benefit and worthy of rebuke. Why is that? Because dedication is poisonous and thorny, and so on. Likewise, for those who have wrong views, wrong knowledge, and wrong learning about this, they do not understand the meaning, do not know, and teach in this way.
Tibetan
ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་དེ་ལྟར་དམིགས་པ་དང་བཅས་ཤིང་མཚན་མ་དང་བཅས་པར་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བའི་དཔེ་ཁ་ཟས་དུག་ཅན་ཟ་བ་ལས་བླངས་ཏེ་བསྟན་པའོ། །ཚུར་རིགས་ཀྱི་བུ་ཁྱོད་ཀྱིས་འདས་པ་དང༌། མ་བྱོན་པ་དང༌། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཐུགས་དང་པོ་བསྐྱེད་པ་ནས་ཉེ་ བར་བཟུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་བསྔོ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་སྐུར་བར་འགྱུར། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་པ་བཞིན་དུ་སྨྲ་བ་ཡང་མ་ཡིན། ཆོས་བཞིན་དུ་སྨྲ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་དུས་གསུམ་གྱི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང༌། མི་མཉམ་པའི་ཆོས་ཉིད་དང་རྟག་ཏུ་བཏང་སྙོམས་སུ་གནས་པ་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་སྤྱད་ཅིང་བསྒོམས་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ལ་མཚན་མར་བཟུང་ཞིང་དམིགས་པ་དང་བཅས་པར་བདག་ཀྱང་རྗེས་སུ་ཡི་རང་ཞིང་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་དང༌། གཞན་ཡང་དེ་ལྟར་རྗེས་སུ་ཡི་རང་ཞིང་ཡོངས་སུ་བསྔོར་འཇུག་པ་དང༌། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་དག་གི་ཉན་ཐོས་དང༌། རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཟད་པ་མེད་པ་དང༌། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཅི་བསྐྱེད་པ་རྣམས་ལ་མཚན་མར་འཛིན་ཅིང༌། དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཡོངས་སུ་བསྔོར་འཇུག་ན་ཁ་ཟས་དུག་ཅན་ཟ་བ་དང་འདྲ་བར་བསྔོ་བ་སྐྱོན་ཅན་དུ་འགྱུར་ཞིང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བཀའ་དང་འགལ་བར་འགྱུར་བ་བསྟན་པའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་པའི་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོས་ཇི་ལྟར་ན་འདས་པ་དང༌། མ་བྱོན་པ་དང༌། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་དག་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པར་འགྱུར་སྙམ་དུ་བསླབ་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་དེ་ལྟར་གོང་དུ་བཤད་པའི་ཚུལ་གྱིས་དམིགས་པ་དང་བཅས་ཤིང་མཚན་མ་དང་བཅས་པར་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བས། དེའི་ཕྱིར་ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ན་དུས་གསུམ་དུ་བཞུགས་པའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས་དགེ་བའི་རྩ་བ་གང་ཇི་སྙེད་ཅིག་མངོན་པར་འདུ་མཛད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཇི་ལྟར་རྗེས་སུ་ཡི་རང་སྟེ་ཡོངས་སུ་བསྔོས་ན། དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་དག་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས
Chinese
所謂「至此」之間，是指像這樣以執著和相狀來迴向，會變成過失，以吃有毒食物為例來闡述。再來，善男子，你從過去、未來、現在諸佛世尊初發心之時起，乃至「像那樣迴向，就是誹謗如來，也不是如來說的那樣說，也不是如法說」之間，是指三世諸佛世尊們，對於般若波羅蜜多等一切種智，以及不共之法性，乃至恆常安住於捨的狀態之間，對於清淨之法修持和禪修的善根，若以相狀執取，並以執著的方式，我也隨喜並迴向，以及其他也像這樣隨喜並勸人迴向，以及諸佛世尊的聲聞和獨覺們的無盡善根，以及個別眾生所積累的善根，若執取相狀，並以執著的方式勸人迴向，就像吃有毒的食物一樣，迴向會變成有過失，並且顯示會違背如來的教言。其中，菩薩乘的善男子或善女子，要如何隨喜過去、未來、現在諸佛的善根呢？乃至「那些善根會迴向於無上正等覺」之間，是指像前面所說的方式，以執著和相狀來迴向善根會變成過失。因此，在十方世界的世尊們，對於三世所安住的諸佛世尊們，所積累的任何善根，要如何隨喜並迴向呢？那些善根才能圓滿無上正等覺呢？