Tibetan
མས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་གི་མཚན་ཉིད་སྟོང་པར་རྟོགས་པར་བྱས་ནས། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཐབས་མཁས་པས་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་ནས་ སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་མཁས་པ་བསྟན་པའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འབུམ་པ་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ་ལས་ལེའུ་བཞི་བཅུ་གཉིས་པའོ།། །། ཞེ་གསུམ་པ། ཞིང་སྦྱོང་བའི་ཐབས་ལ་མཁས་པའི་ལེའུ། དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་གོང་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ལ་གནས་ཏེ། སྟོང་པ་ཉིད་དང༌། མཚན་མ་མེད་པ་དང༌། སྨོན་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་གྱིས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་མཁས་པ་བསྟན་པའི་སྐབས་ནས། ཆོས་ཟབ་མོ་བསྟན་པའི་སྐབས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་ཤཱ་རིའི་བུས་རབ་འབྱོར་ལ་ཐེ་ཚོམ་དྲིས་པ་སྟེ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གང་ལ་ལ། རྨི་ལམ་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་དང༌། མཚན་མ་མེད་པ་དང༌། སྨོན་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་རྣམ་པར་འཕེལ་ལམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྨི་ལམ་དང་འདྲ་བར་བསྟན་པའི་སྐབས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་རབ་འབྱོར་ལ་དྲིས་པའོ། །རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གལ་ཏེ་ཉིན་པར་བསྒོམས་པས་རྣམ་པར་འཕེལ་ན། རྨི་ལམ་མ་བསྒོམས་པས་ཀྱང་རྣམ་པར་འཕེལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པས། གཉིད་ཀྱིས་མ་ལོག་པའི་ཚེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་བསྒོམས་པས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱིས་རྣམ་པར་འཕེལ་བར་མི་འགྱུར་ན་རྨི་ལམ་ན་བསྒོམས་པ་ལྟ་ག་ལ་འགྱུར་ཏེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་བསྒོམས་པའི་མཐུས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རྨི་ལམ་དང་འདྲ་བར་བསྟན་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི། དོན་དམ་པར་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་རྨི་ལམ་དང་ཉིན་པར་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྨི་ལམ་དང་འདྲ་བའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ། དོན་དམ་པར་གཉིད་ཀྱིས་མ་ལོག་པ་ན་སྤྱད་པ་དང་རྨི་ལམ་ན་སྤྱོད་པ་གཉི་ག་ཡང་དངོས་པོ་མེད་པར་འདྲ་བས་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་ པོ་ཉིན་པར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་དེའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་པ་ཡོད་ན་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྨི་ལམ་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་པ་ཡང་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྨི་ལམ་དང་འདྲ་བའི་དོན་གོང་དུ་བཤད་པ་དེ་ཉིད་གསལ་བར་བསྟན་པ་སྟེ། རྨི་ལམ་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམས་པས་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་འཕེལ་བར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ། གཉིད་ཀྱིས་མ་ལོག་པའི་ཚེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམས་པས་ཀྱང་དོན་དམ་པར་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་འཕེལ་པར་འགྱུར་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྨྲས་པ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་རྨི་ལམ་དུ་ལས་ཤིག་བྱས་ནས་ལས་དེ་ལ་སོགས་པའམ། འབྲི་བར་འགྱུར་བ་ཡོད་དམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་གཉིད་ཀྱིས་མ་ལོག་པ་དང༌། རྨི་ལམ་གཉིས་སུ་མཚུངས་ན་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་མཚུངས་པའི་རིགས་ན། རྨི་ལམ་དུ་ལས་དགེ་བའམ། མི་དགེ་བ་བྱས་ན་དགེ་བ་བྱས་པས་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་སོགས་པར་འགྱུར་བ་དང༌། མི་དགེ་བ་བྱས་པས་བསོད་ནམས་འབྲི་བར་འགྱུར་བ་ཡོད་དམ་ཞེས་ཤཱ་རིའི་བུས་རབ་འབྱོར་ལ་དྲིས་པའོ། །གལ་ཏེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྨི་ལམ་ལྟ་བུར་གསུངས་ན། དེ་ལ་སོགས་པའམ་འབྲི་བར་འགྱུར་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་འབྱོར་གྱིས་དོན་དམ་པའི་ཕྱོགས་ལ་བརྟེན་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྨི་ལམ་དང་འདྲ་བར་དངོས་པོ་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་པས། རྨི་ལམ་ན་ལས་ལེགས་ཉེས་བྱས་པ་ལ། དགེ་བ་སོགས་པའམ་འབྲི་བ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྨི་ལམ་གྱི་ཆོས་གང་ཡང་སོགས་པའམ་འབྲི་བ་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྨི་ལམ་དུ་ལས་ལེགས་ཉེས་བྱས་པ་ལ། དགེ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་དགེ་བ་འབྲི་བ་མེད་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ། རྨི་ལམ་གྱི་ཆོས་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་སྟེ། དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའམ་འབྲི་བ་མི་སྲིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གལ་ཏེ་སད་ནས་རྣམ་པར་རྟོག་ན་དེ་ལ་སོགས་པའམ་འབྲི་བར་འགྱུར་རམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤཱ་ཏིའི་བུས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་རྨི་ལམ་ན་ལས་ལེགས་ཉེས་བྱས་པ་དེ་དག་ གཉིད་ལས་སད་པའི་ཚེ་དྲན་ནས་དེ་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་ཞིང་རྣམ་པར་རྟོག
Chinese
以“令有情成熟”等语，是说从胜义谛上通达一切法自性空，于世俗谛中，以善巧方便安住于三解脱门之等持，显示了令有情成熟的善巧方便。 《十万般若波罗蜜多广释》之第四十二章。 第四十三章，善于净治佛土之品。 其后，具寿舍利子对具寿善现如是说等语，是从上面安住于一切法自性空性，以空性、无相、无愿三等持令有情成熟的善巧方便之开示，为了区分开示甚深法之段落，故舍利子向善现提问疑惑，即具寿善现，任何菩萨摩诃萨，于梦中入于空性、无相、无愿三等持，是否以般若波罗蜜多而增长，是为了区分开示一切法如梦之段落而向善现提问。 善现说：具寿舍利子，如果白天修习而增长，那么不做梦也应该增长。这是说，胜义谛上一切法自性空，未入睡时，修习三等持，菩萨的福德和智慧资粮也不会增长，何况在梦中修习呢？以修习三等持的力量，显示了令有情成熟等，也仅仅是世俗谛上显示如梦一般，胜义谛上是不存在的意义。 为什么呢？具寿舍利子，梦和白天是没有分别的。这是显示一切法如梦之理由，胜义谛上，未入睡时所行和梦中所行都是无实一样的，所以没有分别。
English
The phrase "making sentient beings fully mature" indicates that one has realized that all phenomena are empty of their own nature in the ultimate sense, and in the conventional sense, one abides in the samadhi of the three doors of liberation with skillful means, thus demonstrating the skillful means of making sentient beings fully mature. This is the forty-second chapter of the Extensive Explanation of the Hundred Thousand Prajnaparamita. Chapter Forty-three: The Chapter on Skillful Means of Purifying the Buddha-field. Then, the venerable Sharadvatiputra said to the venerable Subhuti, and so forth, which is from the occasion of the above-mentioned abiding in the emptiness of all phenomena by their own nature, and the skillful means of making sentient beings fully mature through the three samadhis of emptiness, signlessness, and wishlessness. In order to distinguish the occasion of teaching the profound Dharma, Shariputra asked Subhuti about his doubts. The venerable Subhuti, any Bodhisattva Mahasattva, if they enter into the three samadhis of emptiness, signlessness, and wishlessness in a dream, will they increase through the Prajnaparamita? This is asking Subhuti in order to distinguish the occasion of showing that all phenomena are like dreams. Subhuti said: Venerable Sharadvatiputra, if it increases by meditating during the day, then it should also increase without meditating in a dream. This means that in the ultimate sense, all phenomena are empty of inherent existence. When one is not asleep, even if one meditates on the three samadhis, the Bodhisattva's accumulation of merit and wisdom will not increase, so how could it increase in a dream? By the power of meditating on the three samadhis, the teaching of making sentient beings fully mature, etc., is only showing it to be like a dream in the conventional sense, but in the ultimate sense, it does not exist. Why is that? Venerable Sharadvatiputra, there is no distinction between dream and day. This is showing the reason why all phenomena are like dreams. In the ultimate sense, there is no difference between what is done when one is not asleep and what is done in a dream, as both are unreal, so there is no distinction.
Chinese
显示说不是那个地方的事。具寿夏拉达蒂之子，如果菩萨摩诃萨白天行般若波罗蜜多，如果修习那个般若波罗蜜多，那么菩萨摩诃萨在梦中也修习般若波罗蜜多，这是为了清楚地显示上面所说的诸法都像梦一样的意义。就像在梦中修习般若波罗蜜多会增长福德和智慧的积聚一样。在没有睡着的时候，修习般若波罗蜜多也不会真实地增长福德和智慧的积聚，这就是这个意思。说具寿善现，菩萨摩诃萨在梦中做了一个业，那个业会增长或减少吗？这是如果醒着和做梦两种情况相同，那么在世俗谛中也相同，如果在梦中做了善业或恶业，做了善业会增长福德的积聚等等，做了恶业会减少福德吗？夏利子问善现。如果世尊说一切法都像梦一样，那么它会增长或减少吗？善现依靠胜义谛方面，世尊也说一切法都像梦一样没有实体，所以在梦中做了好事坏事，不会增长善或减少善，这是为了显示这个。为什么呢？因为梦中的法不会增长或减少，这是为了显示梦中做了好事坏事，不会增长善或减少善的理由。梦中的法没有实体，没有实体就不会增长或减少，这就是这个意思。如果醒来后分别，它会增长或减少吗？夏提之子依靠世俗谛的真理，梦中做了好事坏事，那些 在醒来的时候想起，然后随喜并分别
English
It is shown that it is not the matter of that place. Sharadvati's son, the venerable one, if a Bodhisattva Mahasattva practices the Perfection of Wisdom during the day, if he meditates on that Perfection of Wisdom, then the Bodhisattva Mahasattva will also meditate on the Perfection of Wisdom in a dream, which is to clearly show the meaning that all dharmas are like dreams as mentioned above. Just as meditating on the Perfection of Wisdom in a dream will increase the accumulation of merit and wisdom. When not asleep, meditating on the Perfection of Wisdom will not truly increase the accumulation of merit and wisdom, that is the meaning. It is said that the venerable Subhuti, if a Bodhisattva Mahasattva does an action in a dream, will that action increase or decrease? This is if being awake and dreaming are the same, then they are also the same in conventional truth. If one does good or bad deeds in a dream, will doing good deeds increase the accumulation of merit, etc., and doing bad deeds decrease merit? Shariputra asked Subhuti. If the Blessed One said that all dharmas are like dreams, then will it increase or decrease? Subhuti relied on the aspect of ultimate truth, and the Blessed One also said that all dharmas are like dreams and have no substance, so doing good or bad deeds in a dream will not increase good or decrease good, this is to show this. Why is that? Because the dharmas of dreams do not increase or decrease, this is to show the reason why doing good or bad deeds in a dream does not increase good or decrease good. The dharmas of dreams have no substance, and without substance, there will be no increase or decrease, that is the meaning. If one awakens and discriminates, will it increase or decrease? The son of Shati relied on the truth of conventional truth, and the good and bad deeds done in dreams, Remembering them when waking up, then rejoicing and discriminating