Tibetan
ཅན་ཐམས་ཅད་བདག་གིས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་བཟླ་བར་བྱའོ་ཞེས་གོ་ཆ་བགོས་པ་དེ་དག་གི་གོ་ཆ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དང་འབྲེལ་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གོང་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གོ་ཆ་དེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རེ་རེ་དང་འབྲེལ་པ་མ་ཡིན་པ་བསྟན་ནས། མདོར་བསྡུས་ཏེ་བཤད་པ་ལ་དགའ་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གོ་ཆ་དེ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དང་འབྲེལ་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་མདོར་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་བཟླ་བར་བྱའོ་ཞེས་གོ་ཆ་འཚལ་བ་དེས་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་ནི་གནས་མ་མཆིས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་སྤྱོད་ཅིང༌། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཏུ་ལྡན་པས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དུ་གོ་ཆ་བགོས་པ་དེ་དག་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་མི་ལྟུང་བའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆན་པོས་ས་མཚམས་བཅད་དེ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་གོ་ཆ་འཚལ་བ་མ་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་མི་ལྟུང་བའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ནི་སེམས་ཅན་ཉུང་ཟད་ཉི་ཚེ་ཞིག་གི་དོན་བྱ་བར་སེམས་ཤིང༌། གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཙམ་ཞིག་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་གོ་ཆ་གྱོན་གྱི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སེམས་ཅན་མཐའ་ཡས་མུ་མེད་པའི་དོན་དང༌། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གོ་ཆ་བགོས་ཏེ་དེ་ལྟར་སེམས་ཅན་དང་ཡེ་ཤེས་ཅུང་ཟད་ཉེ་ཚེ་ཞིག་ཏུ་མཚམས་བཅད་པའི་ཕྱིར། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་མི་ལྟུང་ངོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་ཁྱོད་ཀྱིས་དོན་གྱི་དབང་གང་ཞིག་མཐོང་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དོན་དུ་གོ་ཆ་བགོས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་མཚམས་བཅད་དེ། གོ་ཆ་བགོས་པ་མ་ཡིན་པའི་དོན་དེ་ཉིད་ཞིག་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གླེངས་ཤིང་བཤད་པའོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཟབ་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གོ་ཆ་དེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་དང་འབྲེལ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པའི་དོན་རབ་འབྱོར་གྱིས་རྟོགས་ནས། དེ་ལྟར་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་སྟེ། ཆོས་གང་ལ་ཡང་དངོས་པོར་མི་ལྟ་ཞིང་མཚན་མར་མི་འཛིན་པའི་དོན་སྟོང་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་ཤིན་ཏུ་ཟབ་པས་བསྒོམ་དུ་ཡང་མེད་པའི་དོན་འཁོར་རྣམས་ལ་ཞིབ་ཏུ་བསྟན་པའི་གླེང་བསླང་བའི་ཕྱིར། རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ་སྟེ། དེ་ནི་སུས་ཀྱང་བསྒོམ་པར་མི་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒོམ་པར་བྱེད་པའི་བྱེད་པ་པོ་དངོས་པོ་མེད་པར་བསྟན་ཏོ། །ཅི་ཡང་བསྒོམ་པར་མི་བགྱི་ཞེས་བྱ་བས་ནི། བསྒོམ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་དངོས་པོ་མེད་པ་བསྟན་ཏོ། །གང་དུ་ཡང་བསྒོམ་པར་མི་བགྱིའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་བསྒོམ་པའི་གནས་དངོས་པོ་མེད་པ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ཅི་སླད་དུ་ཞེ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་གང་བསྒོམ་པའམ། གང་བསྒོམ་པར་བགྱི་བའམ། གང་གིས་བསྒོམ་པར་བགྱི་བའི་ཆོས་གང་ཡང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དམིགས་སུ་མ་མཆིས་ཞེས་བྱ་བས་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཟབ་ཅིང་བསྒོམ་དུ་མེད་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ། གང་བསྒོམ་པའམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒོམ་པ་པོ་དམིགས་སུ་མེད་པ་བསྟན་ཏོ། །གང་བསྒོམ་པར་བགྱི་བའམ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། བསྒོམ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་དམིགས་སུ་མེད་པར་བསྟན་ཏོ། །གང་གིས་བསྒོམ་པར་བགྱི་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བསྒོམ་པའི་ཤེས་རབ་དམིགས་སུ་མེད་པ་བསྟན་ཏོ། །ཆོས་གང་ཡང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དམིགས་སུ་མ་མཆིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། སྒོམ་པ་པོ་དང་བསྒོམ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་དང་ཤེས་རབ་གང་གིས་བསྒོམ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་ཡོད་པར་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་སྟེ། དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་བསྒོམ་དུ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམས་པ་དེ་ནི་ནམ་མཁའ་བསྒོམ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་དུ་མེད་པའི་དཔེ་ནམ་མཁའ་ལས་བླངས་ཏེ་བསྟན་པ་སྟེ། ནམ་མཁའ་དངོས་པོ་མེད་པས་བསྒོམ་དུ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པས་བསྒོམ་དུ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ལྟ་སྟེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམས་པ་དེ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བསྒོམ་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་སྟེ། དངོས་པོ་མེད་པས་བསྒོམ་དུ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཡང་བསྒོམ་དུ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ལྟ་སྟེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམས་པ་དེ་ནི་མ་མཆིས་པ་བསྒོམ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། །རི་བོང་གི་རྭ་དང་འདྲ་བར་དངོས་པོ་ཅི་ཡང་མེད་པ་ལ་བསྒོམ་དུ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཡང་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་ཅི་ཡང་མེད་པས་བསྒོམ་དུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ལྟ་སྟེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམས་པ་དེ་ནི་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་མ་མཆིས་པ་བསྒོམ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་གཉིས་སུ་མེད་པ་ལ་བསྒོམ་དུ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཡང་གཟུང་བ་དང༌། འཛིན་པའི་དངོས་པོ་མེད་པས་བསྒོམ་དུ་མེད་པའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ལྟ་སྟེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམས་པ་དེ་ནི་བསྒོམ་པ་རྣམ་པར་བསྒོམ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པས། དེ་ལ་བསྒོམ་པ་ནི་བསྒོམ་པ་མེད་པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་ པའི་དོན་ཏེ། རྒྱ་གར་སྐད་དུ་བི་བྷ་བ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྣམ་པར་བསྒོམ་པ་ལ་ཡང་བྱ། བསྒོམ་པ་མེད་པ་ལ་ཡང་བྱ་སྟེ། སྐབས་འདིར་ནི་བསྒོམ་པ་མེད་པ་ལ་བྱ་བར་ཤེས་པར་བྱའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམས་པ་དེ་གང་བསྒོམ་པ་རྣམ་པར་བསྒོམ་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་དེ་བསྒོམ་པ་མེད་པ་བསྟན་པའི་གླེང་བསླང་བའི་ཕྱིར་བཀའ་སྩལ་པ་སྟེ། གང་བསྒོམ་པ་རྣམ་པར་བསྒོམ་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་གང་བསྒོམ་པ་བསྒོམ་དུ་མེད་པ་ཡིན་ཞེས་རབ་འབྱོར་ལ་སྨྲས་པའོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ལྟ་སྟེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམས་པ་དེ་ནི་གཟུགས་བསྒོམ་པ་རྣམ་པར་བསྒོམ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམས་པ་དེ་ནི་དོན་དམ་པར་གཟུགས་དངོས་པོ་མེད་པར་རྟོགས་པས། གཟུགས་བསྒོམ་དུ་མེད་པ་བསྒོམ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ། གཟུགས་ལ་ཇི་ལྟར་བཤད་པ་དེ་བཞིན་དུ། ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་དེ་བཞིན་ནོ། །དེ་དེ་བཞིན་ཏེ། རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་པ་འདི་ནི་གཟུགས་བསྒོམ་པ་རྣམ་པར་བསྒོམ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་པ་འདི་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད
Chinese
说的是，那些发誓“我将使一切众生完全脱离悲伤”的人所穿的盔甲，与一切法无关。上面已经说明了菩萨的盔甲与色等一切法一一无关。为了那些喜欢简略说法的人，简略地说明了菩萨的盔甲与一切法无关。请问，世尊，菩萨摩诃萨发誓“我将使一切众生完全脱离悲伤”等等，直到“那是不可能的”为止，说明了菩萨修行甚深般若波罗蜜多，具有方便和智慧，为了利益一切众生而穿上盔甲，他们不会堕入声闻和独觉地的利益。为什么呢？菩萨摩诃萨并没有划定界限，为了众生的利益而发誓等等，说明了不会堕入声闻和独觉地的理由。声闻和独觉认为应该做少量众生的利益，为了获得证悟人无我的智慧而穿上盔甲。 菩萨是为了无边无际的众生的利益，为了获得一切智智而穿上盔甲，因此，对于众生和智慧划定少许界限。因此，说明了不会堕入声闻和独觉地。世尊说：善现，你看到了什么意义上的优势等等，直到为了获得一切智智而穿上盔甲为止，是为了进一步说明菩萨划定界限，而不是穿上盔甲的意义而提问和说明的。请问，世尊，般若波罗蜜多非常深奥等等，是善现领悟到所说的菩萨的盔甲与一切法无关的意义后，如此在胜义谛中，一切法自性为空，
English
It is said that the armor worn by those who vow, "I shall completely deliver all beings from sorrow," is not related to all dharmas. It has already been explained above that the armor of a Bodhisattva is not related to each and every dharma such as form. For the sake of beings who like concise explanations, it is briefly stated that the armor of a Bodhisattva is not related to all dharmas. Question: World Honored One, the Bodhisattva Mahasattva who vows, "I shall completely deliver all beings from sorrow," etc., up to "that is not possible," explains the benefit that those Bodhisattvas who practice this profound Prajnaparamita, possessing skillful means and wisdom, and who wear armor for the benefit of all beings, will not fall into the grounds of Sravakas and Pratyekabuddhas. Why is that? The Bodhisattva Mahasattva does not set boundaries and vows for the benefit of beings, etc., which explains the reason for not falling into the grounds of Sravakas and Pratyekabuddhas. Sravakas and Pratyekabuddhas think that they should do the benefit of a small number of beings, and they wear armor for the purpose of attaining the wisdom of realizing the selflessness of persons. Bodhisattvas wear armor for the sake of the infinite and boundless benefit of beings and for the sake of attaining the wisdom of all-knowingness. Therefore, they set a few boundaries for beings and wisdom. Therefore, it is explained that they do not fall into the grounds of Sravakas and Pratyekabuddhas. The World Honored One said: Subhuti, what advantage do you see in the meaning, etc., up to wearing armor for the sake of attaining all-knowing wisdom, is asked and explained in order to further explain that Bodhisattvas set boundaries, but not the meaning of wearing armor. Question: World Honored One, Prajnaparamita is very profound, etc., is after Subhuti realizes the meaning of what is said that the armor of a Bodhisattva is not related to all dharmas, and thus in the ultimate truth, all dharmas are empty in nature,
Chinese
对于任何事物都不视为实有，也不执着于相状，为了详细阐述那空性智慧到彼岸的甚深，甚至无法修习的意义，作为引言，善现说道：‘那是什么也不应修习’，这是在说明修习的主体不存在实有。‘什么也不应修习’，这是在说明所修习的法不存在实有。‘在任何地方也不应修习’，这是在说明修习的处所不存在实有。那是什么缘故呢？世尊，因为在这甚深般若波罗蜜多中，无论是所修习的，还是将要修习的，还是以何修习的任何法，都没有完全成立的对境。’这是在说明般若波罗蜜多甚深且不可修习的理由。‘无论是所修习的’，这是在说明修习者不存在对境。‘无论是将要修习的’，这是在说明所修习的法不存在对境。‘以何修习的’，这是在说明修习的智慧不存在对境。‘任何法都没有完全成立的对境’，这是在说明修习者、所修习的法，以及以智慧所修习的法，所有这些在胜义谛中都没有成立为实有，因为没有对境，所以是不可修习的，这就是所要阐述的。世尊，修习般若波罗蜜多，那就是修习虚空。’这是从虚空中取例，来说明般若波罗蜜多是不可修习的。如同虚空没有实体，所以无法修习，同样，般若波罗蜜多在胜义谛中也没有实体，所以是不可修习的，这就是所要阐述的。世尊，例如，修习般若波罗蜜多，那就是修习一切法。’这是在说明一切法自性为空，没有实体，所以无法修习，同样，对于般若波罗蜜多也是无法修习的。世尊，例如，修习般若波罗蜜多，那就是修习不存在。
English
Regarding anything, not regarding it as real, and not clinging to characteristics, in order to explain in detail the profound meaning of the Perfection of Wisdom in emptiness, which is even impossible to practice, as an introduction, Subhuti said: 'That is, nothing should be practiced by anyone,' this is explaining that the agent of practice does not exist as a real entity. 'Nothing should be practiced,' this is explaining that the object of practice does not exist as a real entity. 'Nowhere should it be practiced,' this is explaining that the place of practice does not exist as a real entity. Why is that? 'Bhagavan, because in this profound Perfection of Wisdom, whether it is what is practiced, or what will be practiced, or any dharma by which it is practiced, there is no object that is completely established.' This is explaining the reason why the Perfection of Wisdom is profound and cannot be practiced. 'Whether it is what is practiced,' this is explaining that the practitioner does not exist as an object. 'Whether it is what will be practiced,' this is explaining that the dharma to be practiced does not exist as an object. 'By what it is practiced,' this is explaining that the wisdom of practice does not exist as an object. 'Any dharma does not have a completely established object,' this is explaining that the practitioner, the dharma to be practiced, and the dharma to be practiced with wisdom, all of these are not established as real in ultimate truth, because there is no object, therefore it is impossible to practice, this is what is to be explained. 'Bhagavan, practicing the Perfection of Wisdom, that is practicing space.' This is taking the example from space to explain that the Perfection of Wisdom is impossible to practice. Just as space has no substance, so it cannot be practiced, similarly, the Perfection of Wisdom also has no substance in ultimate truth, so it cannot be practiced, this is what is to be explained. 'Bhagavan, for example, practicing the Perfection of Wisdom, that is practicing all dharmas.' This is explaining that all dharmas are empty of nature, without substance, so they cannot be practiced, similarly, the Perfection of Wisdom also cannot be practiced. 'Bhagavan, for example, practicing the Perfection of Wisdom, that is practicing non-existence.'
Chinese
所谓“是”者，犹如兔角一般，对于任何事物都不存在而无法修习，同样，对于般若波罗蜜多而言，究竟上任何事物都不存在，因此也无法修习，这就是它的含义。世尊，所谓“如此修习般若波罗蜜多，即是修习无所执着”者，如同对于能取和所取二者不成立之处无法修习一样，对于般若波罗蜜多而言，也因为能取和所取的实体不存在，所以无法修习，这是所要阐述的。世尊，所谓“如此修习般若波罗蜜多，即是修习遍修”者，般若波罗蜜多在究竟上没有任何实体，因此，对其修习就是使修习不存在，这就是它的含义。印度语中“毗婆婆那”（梵文天城体：विभावना，梵文罗马拟音：vibhāvanā，汉语字面意思：遍修）这个词，既可以表示“遍修”，也可以表示“无修”，在此处应理解为“无修”。世尊开示道：善现，如你所说，修习般若波罗蜜多，那么什么是修习遍修呢？这是为了发起话题，阐述色等一切法在究竟上没有实体，即没有修习而作的开示。所谓“什么是修习遍修呢”，就是对善现说，色等任何事物，凡是修习的都是不可修习的。请问，世尊，所谓“如此修习般若波罗蜜多，即是修习色之遍修”者，修习般若波罗蜜多，就是因为证悟到色在究竟上没有实体，所以修习的是色之不可修习，这是所要阐述的。如对色所作的解释一样，对于受等直到一切种智之间的一切法都应如此类推。世尊开示道：善现，正是这样，正是这样。善现，如此修习般若波罗蜜多，即是修习色之遍修，乃至善现，如此修习般若波罗蜜多，即是一切种智。