Tibetan
ཤེས་པ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡེ་ཤེས་གང་ཟག་དང་ཆོས་གཉིས་ཀ་ལ་བདག་མེད་པར་རྟོགས་པས་ཟིལ་གྱིས་མནན་པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ །གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྒོ་མང་པོ་ཐོབ་པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔགས་ཀྱི་གཟུངས་དང་དོན་གྱི་གཟུངས་ལ་སོགས་པ་དང༌། དཔའ་བར་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་རྣམས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་དང༌། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་རྒྱུ་དང་སྒོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཟུངས་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྒོ་ཞེས་བྱའོ། །ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་པའི་རིགས་ཀྱི་བུ་དང་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་སྦྱིན་པ་གཏོང་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་གཅིག་གིས་ཟིལ་གྱིས་མནན་པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ ནི། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དག་གི་སྦྱིན་པ་བྱེད་པའི་སེམས་དེ་ནི་སྲེད་པ་དང་བཅས་ཤིང༌། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་སྲིད་པའི་འབྲས་བུ་དང་བདག་གི་དོན་དུ་བྱེད་པས་དག་པ་མ་ཡིན་གྱི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བའི་སེམས་ནི། སྲེད་པ་མེད་པ་དང༌། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དང༌། མཚན་མའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་དང༌། བདག་དང་གཞན་ལ་ཕན་པ་བསྒྲུབ་པ་སྟེ། ཡོན་ཏན་དེ་དག་གིས་འཕགས་པའི་ཕྱིར་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ཏོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་གཞན་རྣམས་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དུ་སྦྱིན་པ་ཆུང་ངུ་བྱིན་ཡང༌། ཐབས་མཁས་པས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་ཚུལ་གྱིས་ཇི་ལྟ་བུར་ན་ཚད་མེད་གྲངས་མེད་དཔག་ཏུ་མེད་པར་འགྱུར་སྙམ་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ཚད་མེད་པ་དང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཐབས་མཁས་པས་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པས་ཡོ་བྱད་དང་མི་ལྡན་ཏེ། སྦྱིན་པ་ཆུང་ངུ་བྱིན་ཀྱང༌། སྦྱིན་པའི་གནས་ཚད་མེད་གྲངས་མེད་པ་དང༌། བསྔོ་བའི་དམིགས་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང༌། འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཕྱིར། འབྲས་བུ་ཚད་མེད་པ་གྲངས་མེད་དཔག་ཏུ་མེད་པར་འགྱུར་བར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ །དེ་བཞིན་དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བར་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པར་འདོད་པ་དང༌། སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་སྦྱིན་པ་སྤྱོད་པ་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་གནས་པའོ། །འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཚེ་ནི། སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྷག་མ་ལྔ་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་སེམས་འདི་ལྟར་བསྐྱེད་དེ། ཇི་ལྟར་ན་ཚེ་རབས་ཐམས་ཅད་དུ་བདག་གིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་མཐོང་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང༌། གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བར་འདོད་པ་དང༌། མཐོང་ནས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་དགེ་བ་ལ་བསྐུལ་བར་འདོད་པ་དང༌། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་དགོངས་པར་འདོད་པ་དང༌། སངས་རྒྱས་མཉེས་པར་འགྱུར་བར་འདོད་པ་དང༌། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བར་འདོད་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་ཡོངས་སུ་བསྒྲུབ་པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས། ས་བརྒྱད་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམ་པར་དག་པ་རྣམས་ཐོབ་པར་འདོད་པའི་བསམ་པ་བསྟན་ཏེ། དེ་ལ་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང༌། དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་བརྒྱད་ཅུའི་འོག་ནས་འཆད་པས་འདིར་མ་བཤད་དོ། །ཚེ་རབས་དྲན་པར་འདོད་པ་དང༌། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་མི་སྟོར་བ་ཐོབ་པར་འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་གོ་སླ་བ་རྣམས་ཀྱང་མ་བཤད་དོ། །དེ་ལ་བཤད་དགོས་པ་རྣམས་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དགེ་བའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་གཅིག་འགའ་ཡང་སྙིང་པོ་བྱང་ཆུབ་ལ་ནམ་འདུག་གི་བར་དུ་མི་ཟད་པར་བྱ་བར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆུའི་ཐིགས་པ་གཅིག་རྒྱ་མཚོའི་ནང་དུ་བླུགས་པ་ཟད་པར་མི་འགྱུར་པ་བཞིན་དུ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པ་ཡང་འཁོར་བའི་མཐའི་བར་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་ཕྱིར་མི་ཟད་པ་ཞེས་བྱའོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་རྒྱུན་མི་གཅད་པའི་དོན་དུ་གནས་པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ས་བརྒྱད་པ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ཡིན་པས། སངས་རྒྱས་སྐྱེ་བ་རྒྱུན་མི་འཆད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ཡོངས་སུ་བསྲུང་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ས་ཡིན་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ལས་མི་ཉམས་པར་སྲུང་བར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་རྒྱུན་མི་གཅད་པའི་དོན་དུ་གནས་པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ས་བརྒྱད་པ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་
Chinese
即是了知，菩萨的智慧，了悟人与法二者皆无我，因此想要胜伏，这是结尾语。想要获得许多陀罗尼之门和三摩地之门，这是指咒语的陀罗尼和意义的陀罗尼等等，以及勇猛行等等的三摩地，是为获得菩萨的诸地，以及为佛所获得的因和门，因此称为陀罗尼和三摩地之门。声闻和缘觉乘的种姓之子和种姓之女，布施所有的一切善根，想要以随喜之心所生的一个心胜伏，这是因为声闻和缘觉的布施之心是具有贪欲，并且具有分别念，因此是为了有果和为自己的利益而做，所以不是清净的。而菩萨的随喜之心，是无贪欲，无分别念，不是相的行境，成办自他利益，以这些功德而超胜，因此胜伏。同样，对于戒律等等其他也应当比照。即使为了所有众生的利益而给予微小的布施，也以善巧方便完全回向于一切智智，如果想知道如何成为无量无数不可思议，这是因为众生是无量的，并且一切智智是不可思议的缘故。以善巧方便回向，即使不具备资具，即使给予微小的布施，因为布施的处所是无量无数，回向的对境是不可思议，并且三轮完全清净的缘故。想要使果成为无量无数不可思议，这是结尾语。同样，从戒律到智慧波罗蜜多也应当比照。舍利子之子，此外，菩萨摩诃萨想要安住于布施波罗蜜多，并且想要圆满布施波罗蜜多，这是指
English
That is, knowing, the wisdom of a Bodhisattva, realizing that both person and dharma are without self, therefore wanting to overcome, this is the concluding word. Wanting to obtain many doors of dharani and doors of samadhi, this refers to the dharani of mantra and the dharani of meaning, etc., and the samadhi of courageous conduct, etc., is to obtain the grounds of the Bodhisattva, and the cause and door obtained by the Buddha, therefore it is called the door of dharani and samadhi. Sons and daughters of the lineage of the Hearers and Solitary Buddhas, giving all the roots of virtue, wanting to overcome with one mind arising from joy, this is because the mind of giving of the Hearers and Solitary Buddhas is with desire, and with discrimination, therefore it is done for the fruit of existence and for one's own benefit, so it is not pure. But the mind of joy of the Bodhisattva is without desire, without discrimination, not the object of characteristics, accomplishing the benefit of self and others, surpassing with these qualities, therefore overcoming. Similarly, it should also be compared to other such as discipline. Even if a small giving is given for the benefit of all sentient beings, it is completely dedicated to all-knowing wisdom by skillful means, if you want to know how it becomes immeasurable, countless, and inconceivable, this is because sentient beings are immeasurable, and all-knowing wisdom is inconceivable. Dedicated by skillful means, even if it does not have equipment, even if a small giving is given, because the place of giving is immeasurable and countless, the object of dedication is inconceivable, and the three wheels are completely pure. Wanting to make the fruit immeasurable, countless, and inconceivable, this is the concluding word. Similarly, it should also be compared from discipline to the perfection of wisdom. Son of Sharadvati, moreover, the Bodhisattva Mahasattva wants to abide in the perfection of giving, and wants to perfect the perfection of giving, this refers to
Chinese
三轮未完全清净的布施是安住于布施。三轮完全清净之时，称为布施的波罗蜜多圆满。其余五种波罗蜜多，如持戒波罗蜜多等，也应如此类推。舍利弗之子，此外，菩萨摩诃萨如是发心：如何能在一切生世中，我能得见佛身？这是因为想要现见如来之法身和色身，并且在见到之后，希望得到佛的善意劝导，希望得到佛的垂念，希望令佛欢喜，希望得到佛的摄受，所以应当修学般若波罗蜜多，这是其中的含义。想要圆满成就佛身等，这显示了想要获得第八地的清净功德之意。对此，三十二大丈夫相和八十随好将在后面阐述，所以这里不作解释。想要忆念前世，以及想要获得不失菩提心等容易理解的内容，也不作解释。对于需要解释的内容，将进行解释：想要使一个善念乃至菩提之间永不穷尽，这就像一滴水滴入大海之中不会穷尽一样，完全回向于一切智智，为了利益众生直至轮回的尽头，所以称为不会穷尽。想要安住于不间断佛的转世之义，这是因为安住于第八地的菩萨是不退转的，所以为了佛的转世不会中断。想要完全守护菩萨的种姓，这也是因为是不退转地，所以能守护菩萨的种姓不衰退。想要安住于不间断佛的种姓之义，这是因为安住于第八地的菩萨
English
Giving that is not completely pure in the three spheres is abiding in giving. When the three spheres are completely pure, it is called the perfection of giving. The other five perfections, such as the perfection of morality, should also be applied in the same way. Sharadvatiputra, furthermore, a Bodhisattva Mahasattva generates this thought: How can I see the body of the Buddha in all lifetimes? This is because one desires to directly see the Dharmakaya and Rupakaya of the Tathagata, and after seeing them, one desires to be encouraged in virtue by the Buddha, to be remembered by the Buddha, to please the Buddha, and to be embraced by the Buddha. Therefore, one should study the Prajnaparamita, which is the meaning of this. Wanting to completely accomplish the body of the Buddha, etc., this shows the intention to obtain the pure qualities of the eighth ground. Regarding this, the thirty-two major marks of a great person and the eighty minor marks will be explained later, so they are not explained here. Wanting to remember past lives, and wanting to obtain not losing the mind of enlightenment, etc., which are easy to understand, are also not explained. Those that need to be explained will be explained: Wanting to make a single virtuous thought never exhaust until one abides in the essence of enlightenment, this is like a drop of water poured into the ocean that will not be exhausted. Completely dedicating it to omniscience, it is said to be inexhaustible because it benefits sentient beings until the end of samsara. Wanting to abide in the meaning of not interrupting the Buddha's rebirth, this is because the Bodhisattva who abides on the eighth ground is irreversible, so the Buddha's rebirth will not be interrupted. Wanting to completely protect the lineage of the Bodhisattva, this is also because it is the irreversible ground, so it protects the lineage of the Bodhisattva from declining. Wanting to abide in the meaning of not interrupting the Buddha's lineage, this is because the Bodhisattva who abides on the eighth ground
Tibetan
དཔའ་སངས་རྒྱས་སུ་ངེས་པར་ལུང་བསྟན་པ་ཡིན་པས་ན། སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་འདོད་པས་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ འདི་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ །ནང་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་གནས་པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནང་གི་ཆོས་མིག་དང༌། རྣ་བ་དང༌། སྣ་དང༌། ལྕེ་དང༌། ལུས་དང༌། ཡིད་རྣམས་ཏེ། དེ་ལ་མིག་མིག་གིས་སྟོང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །ཕྱི་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི། ཕྱིའི་ཆོས་གཟུགས་སྒྲ་དྲི་རོ་རེག་བྱ་ཆོས་རྣམས་ཏེ། གཟུགས་ནི་གཟུགས་ཀྱིས་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཕྱི་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང༌། ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་རྣམས་ནི་ཕྱི་ནང་གི་ཆོས་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་ནང་གི་ཆོས་རྣམས་ནི་ཕྱིའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་སྟོང༌། ཕྱིའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་ནང་གི་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །སྟོང་པ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་དེ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་སྟོང་པའི་ཕྱིར། སྟོང་པ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །ཆེན་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཤར་གྱི་ཕྱོགས་ཤར་གྱི་ཕྱོགས་ཀྱིས་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། སྟེང་གི་ཕྱོགས་སྟེང་གི་ཕྱོགས་ཀྱིས་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ཆེན་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པའོ། །དོན་དམ་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། དོན་དམ་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པའོ། །འདུས་བྱས་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། འདུས་བྱས་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་དང༌། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང༌། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་འདོད་པའི་ཁམས་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱིས་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །འདུས་མ་བྱས་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། འདུས་མ་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ལ་སྐྱེ་བ་ཡང་མེད། འགག་པ་ཡང་མེད། གནས་པ་ལས་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཡང་མེད་པ་སྟེ། དེ་ལ་འདུས་མ་བྱས་པ་ཡང་འདུས་མ་བྱས་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །མཐའ་ལས་འདས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ལ་སོགས་པ་དངོས་པ་གང་གིས་མཐའ་དམིགས་སུ་མེད་པ་དེ་ལ་མཐའ་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། མཐའ་ལས་འདས་པ་ཉིད་མཐའ་ལས་འདས་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ།
Chinese
因为勇士必定会被授记成佛，所以佛的种姓不会断绝。同样，因为想要佛的种姓不绝，所以也应该修学这部般若波罗蜜多。这是它的总结语。想要安住于内空性，指的是内在的法，即眼、耳、鼻、舌、身、意。其中，眼以眼空等等，是内空性。外空性指的是外在的法，即色、声、香、味、触、法。例如，色以色空等等。内外空性指的是内在的六处和外在的六处，这些是内外之法。其中，内在的法以外在的法空，外在的法也以内在的法空，就像这样。空性空性指的是一切法所是的空性，但那个空性也不是存在的，因为是空性的缘故，所以称为空性空性。大空性指的是从东方的方向以东方的方向空，到上方的方向以上方的方向空等等，指的是器世间的大空性。胜义空性指的是，胜义是涅槃，但涅槃也不是胜义存在的，因此涅槃本身所是的空性。有为法空性指的是，有为法是欲界、色界、无色界的法，这些也都是欲界以欲界空等等。无为法空性指的是，无为法是指没有生，没有灭，从安住的状态也不会有其他变化。其中，无为法也以无为法本身空，就像这样。超越边际空性指的是，对于众生等等，没有任何事物可以作为边际来执着，这被称为超越边际。 超越边际本身以超越边际的自性空，就像这样。
English
Because the brave one will definitely be prophesied to become a Buddha, the lineage of the Buddha will not be cut off. Similarly, because one desires that the lineage of the Buddha not be cut off, one should also study this Prajnaparamita. This is its concluding statement. Wanting to abide in inner emptiness refers to the inner dharmas, namely the eye, ear, nose, tongue, body, and mind. Among them, the eye being empty of the eye, etc., is inner emptiness. Outer emptiness refers to the outer dharmas, namely form, sound, smell, taste, touch, and dharmas. For example, form is empty of form, etc. Inner-outer emptiness refers to the six inner sources and the six outer sources, which are inner and outer dharmas. Among them, the inner dharmas are empty of the outer dharmas, and the outer dharmas are also empty of the inner dharmas, like this. Emptiness emptiness refers to the emptiness that is the emptiness of all dharmas, but that emptiness is also not existent, because it is emptiness, therefore it is called emptiness emptiness. Great emptiness refers to, from the eastern direction being empty of the eastern direction, to the upper direction being empty of the upper direction, etc., referring to the great emptiness of the container world. Ultimate emptiness refers to, the ultimate is Nirvana, but Nirvana is also not ultimately existent, therefore the emptiness that is Nirvana itself. Conditioned emptiness refers to, conditioned dharmas are the dharmas of the desire realm, form realm, and formless realm, these are also the desire realm being empty of the desire realm, etc. Unconditioned emptiness refers to, unconditioned dharma refers to that which has no birth, no cessation, and no other change from the state of abiding. Among them, unconditioned dharma is also empty of unconditioned dharma itself, like this. Transcending extremes emptiness refers to, for beings, etc., there is nothing that can be grasped as an extreme, this is called transcending extremes. Transcending extremes itself is empty of the nature of transcending extremes, like this.