Tibetan
པ་ནི་བསྟན་བཅོས་ལས། འཇུག་པ་དང་ནི་ལྡོག་པ་ཡི། །དེ་དག་སོ་སོར་དགུ་དག་ཉིད། །གཟུང་བའི་རྣམ་རྟོག་དག་ཤེས་བྱ། །ཇི་བཞིན་ཡུལ་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན། །སེམས་ཅན་རྫས་དང་བཏགས་ཡོད་པའི། །རྣམ་རྟོག་དེ་ནི་འཛིན་པར་འདོད། །སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་འཕགས་དབྱེ་བས། །སོ་སོ་དེ་དག་དགུ་བདག་ཉིད། །གལ་ཏེ་གཟུང་དོན་དེ་བཞིན་མེད། །དེ་དག་གང་གིས་འཛིན་པར་འདོད། །དེ་ལྟར་དེ་དག་འཛིན་པ་ཡི། །ངོ་བོས་སྟོང་པ་མཚན་ཉིད་དོ། །ཞེས་ཏེ་འཇུག་པའི་ཕྱོགས་དང་ལྡོག་པའི་ཕྱོགས་ལ་དབྱེ་བ་དགུ་སྟེ། གཟུང་བ་ནི་གཟུང་བྱར་རྣམ་པར་བརྟགས་པའི་ཕྱིར་ལ། དེ་དག་བདག་ཉིད་ཇི་བཞིན་ཡུལ། །ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དག་སྟེ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་རྣམ་པར་བརྟག་པར་བྱ་ཞེས་པས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྟེ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ལ་ནི་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ལ། འཕགས་པ་རྣམས་ལ་ནི་བཏགས་པར་ཡོད་པའོ། །སེམས་ཅན་གྱི་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་ནི་འཛིན་པ་སྟེ། ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ ཉིད་ལས་འཛིན་ཅིང་རྣམ་པར་བཏགས་པས་སོ། །འཛིན་པའི་ངོ་བོས་ཞེས་པ་ནི་འཛིན་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་ངོ་བོས་སོ། །འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་དག་དང་རྣམ་པ་བཞི་ལ་འདི་ལ་ཡང་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཡུལ་གྱིས་དབྱེ་བས་རེ་རེ་ལ་རྣམ་པ་དགུ་དགུའོ། །དེ་ལ་དང་པོའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ནི་བསྟན་བཅོས་ལས། ངོ་བོ་ཉིད་དང་རིགས་དང་ནི། །ལམ་ནི་ཡང་དག་འགྲུབ་པ་དང༌། །ཤེས་པའི་དམིགས་པ་མ་འཁྲུལ་དང༌། །མི་མཐུན་ཕྱོགས་དང་གཉེན་པོ་དང༌། །རང་གི་རྟོགས་དང་བྱེད་པ་དང༌། །བྱེད་པོ་དེས་བྱེད་འབྲས་བུ་ལ། །འཇུག་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་རྟེན་ཅན་གྱི། །རྣམ་རྟོག་དེ་ནི་རྣམ་དགུར་འདོད། །ཅེས་ཏེ་བྱེད་པ་པོ་དེའི་བྱེད་པ་དང་བྱ་བའི་འབྲས་བུའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་དགུ་པོ་ནི་འཇུག་པའི་ཕྱོགས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བླང་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་བརྟེན་པ་སྟེ་དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གསུངས་པ་ནི། རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། སྒྱུ་མ་མཁྱེན་གྱིས་སྤྲུལ་པའི་གླང་པོ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྒྱུ་མ་ལ། དེ་བཞིན་དུ་གཞན་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལས་འབྱུང་བའི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ངོ་བོར་རབ་ཏུ་བསྒྲགས་པ་ཡང་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་ན་དེ་ཡང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའོ། །ཇི་ལྟར་སེམས་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་སྟེ། །དེའི་ཕྱིར་སེམས་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་ནི་གང་དུ་ཡང་འཛིན་པ་པོ་མ་ཡིན་ཞིང༌། དེའི་གཟུང་བྱའི་དངོས་པོ་ཡང་ཅུང་ཟད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ནི་སྒྱུ་མ་བཞིན་དུ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་ཐ་སྙད་བྱེད་དེ། དོན་དམ་པར་ནི་གཉི་ག་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ན་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའོ། །དེ་མེད་པས་ཇི་ལྟར་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པར་འགྱུར་ཞེས་པ་ནི་འདྲི་བ་ལ། མ་ལགས་ཞེས་པ་ནི་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ལ་དགོངས་པའོ། །གཞན་དུ་ཞེས་པ་ནི་གཞན་དེའི་ཆོས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །མ་ལགས་ཞེས་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་མཆིས་པ་དང་མ་མཆིས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་ལ་དགོངས་པའོ། །མེད་ཅེས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་མེད་པ་ལ་ཡོད་པ་དང་ནི་འགག་པ་དག་ནི་འབྲེལ་བ་མེད་པས་སོ་ཞེས་པ་ལ་དགོངས་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ལ་འཛིན་པ་པོའི་སྦྱོར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤིན་ཏུ་འཛིན་པ་མེད་པ་ཉིད་དེ་ལ་གསུངས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་འདིར་ངོ་བོ་ཉིད་ ཀྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་འཛིན་པ་པོ་མེད་པའོ། །དེ་བས་ན་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་ཅན་ཡང་འཛིན་པ་པོ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་རྣམས་ཀྱང་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་རོ། །དམིགས་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་གཟུང་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་རྣམས་ཀྱང་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་ལ་འདི་ཉིད་ནི་དམིགས་པས་གཟུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །བསྒོམ་པར་བགྱི་བ་མ་ལགས་པ་ནི་བོང་བུའི་རྭ་བཞིན་པས་ཡང་དང་ཡང་དུ་བློ་མི་གཞུག་པའོ། །ཆོས་ནི་ཀུན་ཏུ་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཀུན་ཏུ་བགྲོད་པ་པོ་ནི་བསྐྱེད་པའོ། །དབེན་པ་ནི་ཅུང་ཟད་བྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ཞེས་པ་ནི་དབེན་པ་ལ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་ལ་དགོངས་པའོ། །ཇི་ལྟར་ནི་མིན་པ་ཉིད་དེ། ཤིན་ཏུ་དབེན་པ་ལ་སྒྲུབ་པའི་སྦྱོར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་འབྲས་བུ་ནི་རྒྱུ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོད་པ་ཤེས་པ་ནི་དེའི་རྣམ་པར་རྟོག་པར་འགྱུར་བས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཉེ་བར་བསྡུ་བའོ། །མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་ཡང་མེད་ཅེས་པ་ནི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ཞེས་པ་ནི་དངོས་པོར་སྒྲོ་བཏགས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་འདི་ལ་མེད་ལ། དེའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡང་དག་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཚུལ་གྱིས་ཡོད་ཅེས་པ་ལ་དགོངས་པའོ། །འདི་དག་ནི་ཀུན་རྫོབ་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་དོན་དམ་པའོ། །ཟབ་མོ་ལ་ཞེས་པ་ནི་གང་འདིའི་དོན་གཞན་གྱིས་དཔྱོད་པར་མི་ནུས་པས་སོ། །དཀའ་བ་
Chinese
在论典中说：进入和返回的，那些各自有九种。应当了解所取的分别念，如实具有境的自性。有情、实物和假立的，那种分别念被认为是能取。异生和圣者的差别，各自那些具有九种自性。如果所取义不是那样，那些将以什么来取？因此，那些能取的，自性是空性的特征。这样，进入的方面和返回的方面有九种差别。所取是因为对所取进行分别念的缘故。那些自性如实是境。说“是分别念”等，因为颠倒地进行分别念，所以是分别念。对于异生来说，是实有的，对于圣者来说，是假立的。有情的能取分别念是能取，因为从非有性中取和分别念的缘故。说“能取的自性”等，是能取有情的自性。那些能取的分别念和四种相，对于这个也以分别念的境来区分，所以每一个都有九九种。其中，就第一个而言，论典中说：自性和种姓，以及道完全成就，知识的对境不颠倒，不共品和对治品，自己的证悟和作用，作者的作为和果，具有进入方面的所依，那种分别念被认为是九种。说是作者的作为和所作的果的自性等九种是进入的方面，因为是菩萨的应取，所以是依靠它，即就它的角度来说的。如“善现请问”等。如幻术师所变的象等是幻术。同样，从依他起和缘起中产生的世俗的自性，也被认为是仅仅是假立的，因此它也不是真实存在的，所以它也像是幻术。就像心是幻术一样。因此，心在胜义中任何地方都不是能取者，而且它的所取事物也丝毫不存在，但在世俗中
English
In the treatise, it says: Entering and returning, those each have nine kinds. One should understand the apprehended conceptualization, which truly possesses the nature of an object. Sentient beings, substances, and imputations, that conceptualization is considered the grasper. The difference between ordinary beings and noble ones, each of those possesses nine kinds of nature. If the apprehended meaning is not like that, what will those grasp with? Therefore, those graspers, their nature is the characteristic of emptiness. Thus, there are nine kinds of differences in the aspect of entering and the aspect of returning. The apprehended is because of the conceptualization of what is to be apprehended. Those natures are truly objects. Saying "it is conceptualization" and so on, because of conceptualizing in a reversed way, it is conceptualization. For ordinary beings, it is substantial, for noble ones, it is imputed. The conceptualizations of sentient beings' grasping are the graspers, because of grasping and conceptualizing from non-existence. Saying "the nature of the grasper" and so on, is the nature of the grasping sentient being. Those grasping conceptualizations and the four aspects, for this also, are distinguished by the object of conceptualization, so each has nine times nine kinds. Among them, regarding the first, the treatise says: Nature and lineage, as well as the path being completely accomplished, the object of knowledge not being mistaken, incompatible factors and antidotes, one's own realization and action, the agent's action and result, possessing the support of the entering aspect, that conceptualization is considered nine kinds. Saying that the agent's action and the nature of the result of what is done, and so on, the nine kinds are the aspect of entering, because it is what should be taken by the Bodhisattva, so it relies on it, that is, it is spoken from its perspective. Such as "Subhuti's question" and so on. Like the elephant and so on transformed by the illusionist is an illusion. Similarly, the conventional nature arising from dependent origination is also considered to be merely imputed, so it is not truly existent either, so it is also like an illusion. Just as the mind is like an illusion. Therefore, the mind is not a grasper anywhere in the ultimate sense, and its apprehended object does not exist at all, but in the conventional sense
Chinese
就像幻化一样，施设能取和所取，但胜义中二者都不存在。因此，就像幻化一样。如果它不存在，如何现前证悟呢？这是个提问。回答“不是”，是指因为不存在。所谓“其他”，是指其他法的自性。回答“不是”，是指因为完全不存在，所以既非存在也非不存在。所谓“不存在”，是指识的自性不存在，存在和坏灭没有关联。因此，是指自性空性，没有能取者的作用。所说的完全没有执取，是指这里如何因为自性空性而没有执取者。因此，一切行者也不是执取者，因为它们也是自性空性。对于所有成为所缘的法，也没有所取，因为它们也是无自性，而这本身就是所缘的相。不应修习，就像驴子的角一样，不要反复用心。法是指应该完全通达等等。完全行者是指生起者。寂静是指没有丝毫作为。所谓“如何”，是指寂静中没有可获得之物。如何不是呢？因为在完全寂静中没有成办的作用。正因为如此，结果与原因相符。知道存在，如果成为它的分别，就不是般若波罗蜜多。像这样等等是总结。所谓没有现前圆满成佛，是指现前菩提没有分别。所谓现前圆满成佛，是指这三种实有增益不存在，而是以它的空性的真实世俗方式存在。这些是世俗，而空性是胜义。所谓甚深，是指其他无法衡量它的意义。困难。
English
Like an illusion, it is designated as grasper and grasped, but in ultimate reality, neither exists. Therefore, it is like an illusion. If it does not exist, how can one become manifestly enlightened? This is a question. The answer "no" refers to the fact that it does not exist. "Other" refers to the self-nature of other dharmas. The answer "no" refers to the fact that because it is utterly non-existent, it is therefore neither existent nor non-existent. "Non-existent" refers to the non-existence of the nature of consciousness, and existence and cessation are unrelated. Therefore, it refers to the emptiness of self-nature, because there is no action of the grasper. The statement that there is utterly no grasping refers to how there is no grasper here because of the emptiness of self-nature. Therefore, even those who engage in all activities are not graspers, because they are also empty of self-nature. For all phenomena that become objects, there is also no grasped, because they are also without self-nature, and this itself is the characteristic of being grasped by an object. It is not to be meditated upon, like the horns of a donkey, do not repeatedly apply the mind. Dharma refers to that which should be fully understood, and so on. The one who fully proceeds is the one who arises. Solitude refers to the absence of any action. "How" refers to the fact that there is nothing to be attained in solitude. How is it not? Because there is no activity of accomplishment in complete solitude. For that very reason, the result is in accordance with the cause. Knowing existence, if it becomes its discrimination, it is not prajnaparamita. Thus, and so on, is a summary. The statement that there is no manifest perfect enlightenment refers to the fact that there is no discrimination in manifest enlightenment. The statement "manifest perfect enlightenment" refers to the fact that these three kinds of substantial imputation do not exist, but exist in the true conventional mode of its emptiness. These are conventional, and emptiness is ultimate. "Profound" refers to the fact that others cannot fathom its meaning. Difficult.