Tibetan
ར་ལྡོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱེད་པ་པོ་དང་ཚོར་བ་པོ་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་འཛིན་པ་པོའི་འཛིན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་རྣམས་ཀྱིས་ནི་བྱང་ཆུབ་བརྗོད་དོ། །འདིར་བསྟན་བཅོས་ལས། །དྲི་མ་ཟད་དང་མི་སྐྱེ་བའི། །ཡེ་ཤེས་བྱང་ཆུབ་ཅེས་བརྗོད་དེ། །ཟད་མེད་སྐྱེ་མེད་ཕྱིར་ད་དག །གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་ཏེ་དྲི་མ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ། ཟད་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་མེད་པ་སྟེ། ཡེ་ཤེས་ནི་ཟད་པ་ཤེས་པའོ། །མི་སྐྱེ་བའི་ཡེ་ཤེས་ནི་གཏན་དུ་བ་ཉིད་ཀྱིས་མི་སྐྱེ་བའི་ཡེ་ཤེས་ལ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་གཞན་མི་སྲིད་པས་འདི་ཉིད་མཚན་ཉིད་དུ་གསུངས་ལ། མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་ཟད་ཀྱིས་ཟད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་ལ་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་རྣམ་པར་མཐོང་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལྟར་ཡང་བསྟན་བཅོས་ལས། འགག་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ལ། །མཐོང་ཞེས་བྱ་བའི་ལམ་གྱིས་ནི། །རྣམ་པར་རྟོག་རིགས་ཅི་ཞིག་ཟད། །སྐྱེ་མེད་རྣམ་པ་ཅི་ཞིག་ཐོབ། །ཅེས་ཏེ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་ཀྱིས་རང་བཞིན་གྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་གང་ལ་ཡང་ཟད་པའམ་སྐྱེ་ བར་འགྱུར་བ་མེད་ལ། རིགས་ཉིད་ནི་རིགས་ཏེ་བྱེ་བྲག་གོ །དེ་ལ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྐྱེ་བ་ཅུང་ཟད་མེད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཡང་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་བདེན་པར་ཡོད་པ་ཉིད་འདིར་མེད་པས་ཅི་ཞིག་ཟད་ལ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ནི་སྒྲིབ་པ་དང་བཅས་པའི་རྒྱུ་ཟད་ཅིང་ཡང་སྐྱེ་བ་མེད་པར་ཉེ་བར་བསྟན་པའོ། །གང་ཞིག་གིས་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པ་མེད་པའི་གཉིས་སུ་མེད་པའོ། །རང་རིག་དོན་དམ་པ་པ་ལ་ཡོད་ཅེས་པ་མངོན་པར་ཞེན་པར་བྱེད་པ་དང༌། གང་ཡང་ཕུང་པོ་ལྔ་རྣམས་དོན་དམ་པར་ཡོད་ཅེས་པ་དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བསྟན་བཅོས་ལས། ཆོས་རྣམས་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་དང༌། །ཤེས་བྱ་ལ་ཡང་སྟོན་པ་ཡི། །སྒྲིབ་པ་ཟད་པར་འདོད་པ་ཡི། །སྟོན་པས་གཞན་དུ་བརྗོད་པ་གང༌། །འདི་ལ་ཁོ་བོས་མཚར་དུ་བརྩིས། །འདི་ལ་བསལ་བ་གང་ཡང་མེད། །གཞག་པར་བྱ་བ་ཅུང་ཟད་མེད། །ཡང་དག་ཉིད་ལ་ཡང་དག་ལྟ། །ཡང་དག་མཐོང་བ་རྣམ་པར་གྲོལ། །ཞེས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་དང་སྒྲ་ཡིས་རྣམ་པར་སྤྱོད་པའོ། །དངོས་པོ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མ་སྤངས་པས་ཀྱང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤོང་ཞེས་པ་ནི་ངོ་མཚར་བ་སྟེ། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་གཉེན་པོ་དག་སྦྱོར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལ་གཞག་པ་ཅུང་ཟད་མེད་པ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསལ་བར་བྱ་བ་ཅུང
Chinese
因为没有颠倒的缘故。作者和感受者本身，是因为没有执着者的执着的缘故。这些是指菩提。这里经书中说：‘垢染尽和不生的，智慧菩提这样说，尽无生无故，按顺序应当知道。’垢染是烦恼分别。尽是完全没有，智慧是知尽。不生的智慧是恒常性本身的不生的智慧。菩提的体性，因为没有其他的可能，所以说这本身是体性。见道以尽灭尽的分別，对尽和不生进行分别观察之义。也如此经书中说：‘不灭的自性上，以名为见的道，什么分别的种类灭尽？获得什么不生的相？’分别对自性的真如，无论什么都没有灭或生。种类本身是种类，是差别。对此，分别生起少许都没有等等。也如此，一切法自性无自性。对此，因为没有真实存在，什么灭尽呢？世俗中，显示了有垢染的因灭尽并且不再生起。以什么来执取和能执的相不存在的无二呢？说自证存在于胜义谛上，是显现执着。还有，五蕴在胜义谛上存在，这是就此而言，经书中说：‘诸法存在这样说，也向所知显现，想要垢染灭尽的，导师说其他的什么？对此我视为稀奇，对此什么也不排除，没有少许要安立的，如实对如实看，如实见解脱。’这样说，以名为声音来分别运用。没有舍弃对事物的执着，也说去除所知障是稀奇的，因为不相顺的方面和对治没有结合的缘故。对此没有少许要安立的，因为一切法自性空性的缘故。应当排除的少
English
Because there is no reversal. The agent and the feeler themselves are because there is no grasping of the grasper. These refer to enlightenment. Here it is said in the scriptures: 'The wisdom of enlightenment that is exhausted of defilements and unborn, is said thus. Since it is inexhaustible and unborn, it should be known in order.' Defilements are afflictive thoughts. Exhaustion is complete non-existence, wisdom is knowing exhaustion. Unborn wisdom is the wisdom of non-birth due to its permanence. The characteristic of enlightenment is said to be this itself as the characteristic because there is no other possibility. The path of seeing is the meaning of observing the exhaustion and non-birth of all conceptualizations that are exhausted by exhaustion. Likewise, it is said in the scriptures: 'On the nature of non-cessation, by the path called seeing, what kind of conceptualization is exhausted? What kind of unborn aspect is attained?' Conceptualizations do not have any exhaustion or arising on the Suchness of nature. The kind itself is the kind, the distinction. To that, there is not even a little arising of conceptualizations, and so on. Likewise, all phenomena are naturally without essence. To that, since there is no truly existent thing here, what is exhausted? In the conventional, it is closely shown that the cause together with obscurations is exhausted and will not arise again. What is non-dual, without the aspect of grasping and grasper? To say that self-awareness exists on the ultimate truth is to manifest attachment. Also, the five aggregates exist on the ultimate truth, this is in terms of that, it is said in the scriptures: 'Saying that phenomena exist, and also showing to the knowable, what else does the teacher say who wants the obscurations to be exhausted? I consider this to be wonderful, there is nothing to exclude in this, there is not even a little to establish, look at reality as it is, seeing reality is completely liberated.' Thus, it is used separately by the sound called 'thus'. It is wonderful to say that the obscuration of the knowable is removed even without abandoning the attachment to things, because there is no combination of unfavorable aspects and antidotes. There is not even a little to establish in this, because all phenomena are empty of nature. A little that should be excluded
Tibetan
་ཟད་མེད་པ་ནི་དེ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་བའི་ཡང་དག་པ་ལ། ཡང་དག་པ་ཉིད་ཀྱིས་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། གང་དུ་ཡང་དག་པ་མཐོང་ན་ཉོན་མོངས་པ་དང༌། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་བའོ། །དེའི་ཕྱིར་ན་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་རྣམས་མཐོང་བ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སོ། །དེ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་མཐོང་བ་ནི་གཉེན་པོའོ། །དེ་ལྟར་ན་སྒྱུ་མའི་གླང་པོས་གཞན་སྒྱུ་མའི་གླང་པོ་ལས་རྒྱལ་བ་བཞིན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཟློག་ནས་དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བ་ཅན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་དང་དེ་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་ཡང་ཞར་ལ་བཤད་ལ། རང་བཞིན་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་སྤོང་ལ། དེའི་ཕྱིར་ནི་མཐོང་བའི་དུས་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཞེས་པ་ནི་ མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ལ་སྤྱོད་པར་བྱ་བའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ནི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་བསྒོམ་པས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་ཞེས་པ་དང་འབྲེལ་ཏོ། །ཐམས་ཅད་ཅེས་པ་ནི་རེ་རེ་ལ་ཚོགས་པ་རྣམས་ཏེ། བདེན་པ་རེ་རེས་ཀྱང་དྲུག་པོ་ཡང་དག་པར་བསྡུས་པས་སོ་ཞེས་པ་ལ་དགོངས་པའོ། །འདིར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་ཉིད་ནི་དྲུག་ཅར་མཐོང་བའི་ལམ་སྟེ། འདིའི་མཚན་ཉིད་ཙམ་བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་འདིར་བཤད་ལ། ཡུམ་ཆེན་མོ་ནི་རྒྱ་ཆེན་པོས་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པ་སྟེ། འདིར་བསྟན་བཅོས་ལས། སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་རེ་རེས་ཀྱང༌། །གང་ཞིག་དེ་རྣམས་གཅིག་བསྡུས་པ། །སྐད་ཅིག་གཅིག་པའི་བཟོད་པ་ཡིས། །བསྡུས་པ་དེ་འདིར་མཐོང་བའི་ལམ། །ཞེས་ཏེ། གཅིག་ཉིད་ནི་གཅིག་སྟེ། དོན་དེའི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་དྲུག་པོའི་དངོས་པོ་གཅིག་ཅིག་ལ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་དྲུག་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཏེ། རང་ཉིད་ལས་གཞན་པ་ལྔ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཕན་ཚུན་གཅིག་ཅིག་གིས་བསྡུས་ནས་ཉེ་བར་གནས་པ་ནི་འདིར་རྩེ་མོའི་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པས་བསྡུས་པ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་སྟེ། བཅུ་དྲུག་རྣམས་མ་ཡིན་པ་སྟེ། གང་ཞིག་ཡུམ་བར་མ་ལས། སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཞེས་པ་ནས་ཇི་སྲིད་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བར་ལ་གནས་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་ན་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པའི་བསྡུས་པ་པོ་ཞེས་སྨྲ་བའི་སེང་གེ་བཟང་པོ་ལ
Chinese
无尽者，乃是彼等之自性，因为无始无终之故。彼等以无自性之自性，如何如实之真实，当以真实性观之。于何处见真实，则将从烦恼及所知障中解脱。是故，见非真实之法者，乃是不顺之品。见彼等无自性之自性者，乃是能对治者。如是，如幻之象胜过他幻之象般，颠倒止息后，乃是见彼者。如是见故等，菩提与得彼之因亦顺带宣说。自性乃是见道之见所断之分别。是故，见时之般若波罗蜜多者，乃是见道之自性者所行持。般若波罗蜜多者等，与修持六度波罗蜜多而得圆满相关。一切者，乃是各别之集合，意指每一真谛亦圆满摄集六者。此处六度波罗蜜多即是六者皆为见道。此之体性仅薄伽梵母于此宣说。大母乃是以广大摄集一切者。此处经中云：布施等一一，何者彼等一摄集，一刹那之忍，摄集彼此处见道。一即是一，其义为布施等六者之事物一者，以布施等六者，即从自身之外之五者，互相以一摄集而安住者，乃是此处顶加行之见道之道的法智忍所摄集者，乃是一刹那，非十六者。何者于中母经中，从布施波罗蜜多至尽知般若波罗蜜多之间安住等语。是故，于苦上说法智忍之摄集者，如是宣说之善狮子也。
English
The inexhaustible ones are their very nature, because they have no beginning and no end. How the reality of those without inherent existence is, one should look at it with reality itself. Wherever reality is seen, one will be liberated from afflictions and cognitive obscurations. Therefore, seeing things that are not real is an unfavorable aspect. Seeing their very nature as without inherent existence is the antidote. Thus, just as an illusory elephant overcomes another illusory elephant, having reversed the perversion, one sees only that. Therefore, and so on, enlightenment and the cause of attaining it are also explained incidentally. Nature is the conceptualization to be abandoned by seeing in the path of seeing. Therefore, the perfection of wisdom at the time of seeing is to be practiced by the nature of the path of seeing. The perfection of wisdom, and so on, is related to the completion of meditating on the six perfections. All means the collections for each, meaning that each truth also perfectly gathers the six. Here, the six perfections themselves are all six paths of seeing. Only the characteristics of this are explained here by the Blessed Mother. The Great Mother is the one who gathers everything extensively. Here in the scripture it says: Giving and so on, each one, whoever gathers them into one, with one moment of forbearance, gathers that here into the path of seeing. One is one, the meaning of which is that one thing of the six things such as giving, with the six things such as giving, that is, the five others other than oneself, are gathered together by each other and abide closely, which is here the path of seeing of the peak realization, gathered by the forbearance of the knowledge of Dharma, is one moment, not the sixteen. Whatever is in the Middle Mother Sutra, from the perfection of giving to as long as it abides in the perfection of wisdom, and so on, is said. Therefore, the one who gathers the forbearance of the knowledge of Dharma on suffering, is the good lion who speaks like that.