Tibetan
ས་པ་ནི་སྦྱོར་བ་ལའོ། །གལ་ཏེ་རྟོགས་པར་བྱེད་ཅེས་པས་སངས་རྒྱས་ན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་དེ་ལ་མི་འགྲུབ་སྟེ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་དག་གིས་སོ། །དེ་ནས་རྟོགས་བྱ་མེད་ན་དེ་ལྟན་ནི་ཅི་ཞིག་རྟོགས་པར་བྱེད་པས་སངས་རྒྱས་ཞེས་ཏེ། འདིའི་ལན་ནི་རྟོགས་ བྱ་དང་རྟོགས་བྱེད་རབ་ཏུ་རྟོགས་པའི་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ལ་ཤིན་ཏུ་ཡོད་པ་མིན་ཞེས་པ་ནི་རྟོགས་པ་ལའོ། །ཡང་གསུངས་པ་ནི། ཡང་དག་པའི་དོན་ནི་སངས་རྒྱས་ཞེས་ཏེ། དེ་ལྟར་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལྔའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོན་དམ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའོ་ཞེས་པ་ནི་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ནི་ཡང་དག་པའི་དོན་གྱི་ཡུལ་ཏེ། སྟོང་པ་ཉིད་དང་རོ་གཅིག་པ་ཉིད་གང་གིས་མངོན་སུམ་པ་དེ་ནི་དེ་ལྟར་བརྗོད་དུ་མེད་པ་སྟེ། གཞན་ཡང་དེ་བརྗོད་པ་ནི། ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མངོན་པར་སངས་རྒྱས་པས་དེ་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཞེས་པ་སྟེ། ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་རོ་གཅིག་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མ་ལུས་པ་ཡང་དག་པར་སྒྲིབ་པ་དང་བཅས་པས་དབེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ཉིད་འདི་ལ་ཤིན་ཏུ་ཡོད་པས་སངས་རྒྱས་སོ། །རྟོགས་པར་བྱེད་ཅེས་པས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཏེ། བྱེད་པ་པོ་དང་དེ་ལྟ་བ་ལའོ། །འདིར་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ལ་དོན་དམ་པར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པས་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པས་གཟུང་བ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མི་སྲིད་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ནི་མ་བརྟགས་པ་ན་ཉམས་དགའ་བའི་ཇི་ལྟ་བ་དེ་ལྟར་རོ་ཞེས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་དཀོན་མཆོག་ལའོ། །ཆོས་ནི་ཆོས་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་དོན་དམ་པའི་ཕྱིར་སྒྲིབ་པ་གཉིས་ཀྱི་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་སྤངས་ནས་རྣམ་པར་དག་པ་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡང་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཀོན་མཆོག་གོ་ཞེས་པ་ནི་ཆོས་དཀོན་མཆོག་སྟེ། གཙོ་བོ་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཞེས་པས་བྱང་ཆུབ་ཅེས་བརྗོད་དེ། གང་དུ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་ནི་དེའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ཀུན་རྫོབ་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལས་ཁྱད་པར་འཕགས་པའི་ཕྱིར་ཆོས་དཀོན་མཆོག་ལ། གཙོ་བོའི་ཆོས་འདིའི་ཡུལ་ཉིད་པས་ཀྱང་ཉེ་བར་བརྟགས་པས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་བོ། །དེ་ལ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གསུངས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དང་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡང་དག་པའི་མཐའ་དང་ཆོས་ཉིད་དང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སོ་ཞེས་པ་སྟེ། སྟོང་པ་ཉིད་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་དང༌། དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་འགྱུར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།
Chinese
ས་པ་ནི་连接词。如果说“证悟”是指佛，那么一切智就不能成立，因为有能取和所取。既然没有所证悟，那么证悟什么而称为佛呢？对此的回答是，所证悟和能证悟，对于完全证悟的真实智慧来说，说“不是非常存在”就是证悟。又说，真实的意义就是佛。像这样，世俗的五蕴自性，没有胜义的自性，这就是二谛的自性，是真实意义的对境。以空性与一味性，无论以何种方式显现，都是不可言说的。另外，说它是“诸法如是显现成佛，因此是佛”，就像那样，与真如一味性的所有方面，完全没有遗漏地，以远离障碍的智慧本身，佛性对此非常存在，所以是佛。以“证悟”也指佛，指作者和见者。在此，一切法在胜义中没有自性，因此能取和所取，所取在任何情况下都不可能存在，但在世俗中，未经观察时，令人愉悦的如是存在，这就是佛宝。法，即法性，在自性无自性中，五蕴的自性是胜义的，因此舍弃了二障的习气，完全清净，是无上菩提的真实处所，因此是宝，这就是法宝。以“主要证悟”来说明菩提，无论在哪里证悟无自性，都是因为他的如来智慧超胜于一切世俗法，所以是法宝。又因为主要之法是此处的对境，所以通过详细观察，就是无上菩提。对此，从法性的角度来说，菩提是空性、真如、真实边际、法性和法界。空性是自性，真如是不变的缘故。
English
Sa-pa is a conjunction. If "realization" refers to the Buddha, then omniscient knowledge cannot be established because of the apprehended and the apprehender. Since there is nothing to be realized, what is realized to be called Buddha? The answer to this is that the realized and the realizer, for the truly realized true wisdom, saying "not very existent" is realization. It is also said that the true meaning is the Buddha. Like this, the nature of the five aggregates in conventional truth, without the nature of ultimate truth, this is the nature of the two truths, the object of true meaning. In whatever way emptiness and oneness manifest, it is inexpressible. Furthermore, saying it is "all phenomena manifestly become Buddha as they are, therefore it is Buddha," just like that, all aspects of oneness with Suchness, completely without omission, with the wisdom itself that is separated from obscurations, Buddhahood is very existent in this, so it is Buddha. "Realization" also refers to the Buddha, referring to the agent and the seer. Here, all phenomena do not have self-nature in the ultimate sense, therefore the apprehended and the apprehender, the apprehended cannot exist in any situation, but in the conventional sense, when not examined, it exists pleasantly as it is, this is the Buddha Jewel. Dharma, that is, Dharmata, in self-naturelessness, the nature of the five aggregates is ultimate, therefore abandoning the habitual tendencies of the two obscurations, completely purified, is the true place of unsurpassed Bodhi, therefore it is a Jewel, this is the Dharma Jewel. By "mainly realizing" explaining Bodhi, wherever self-naturelessness is realized, it is because his Tathagata wisdom surpasses all conventional phenomena, so it is the Dharma Jewel. Also, because the main Dharma is the object here, so through detailed observation, it is unsurpassed Bodhi. Regarding this, from the perspective of Dharmata, Bodhi is emptiness, Suchness, true limit, Dharmata, and Dharmadhatu. Emptiness is self-nature, Suchness is because it is unchanging.
Tibetan
།ཡང་དག་པའི་མཐའ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་རྩེ་མོའི་ ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཉིད་ནི་ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ནི་འཕགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུའི་ཕྱིར་རོ། །ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གསུངས་པ་ནི། བྱང་ཆུབ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་གཞན་མ་ཡིན་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་གཞན་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་དངོས་པོ་ནི་བྱང་ཆུབ་བོ་ཞེས་པ་ལ། བྱང་ཆུབ་ནི་རྟོགས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ། དེ་ཉིད་དོན་དམ་པར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དེ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ངོ་བོའི་དངོས་པོ་ལ་ནི་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་སོ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་ནི་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་འཁྲུལ་པ་མེད་པ་ཉིད་དོ། །གཞན་མ་ཡིན་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་གཞན་དུ་མ་རིག་པས་དབེན་པའི་ངོ་བོ་སྒྲོ་བཏགས་པས་དེ་ལྟར་གཞན་དུ་མ་ཡིན་པ་སྟེ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཁོ་ན་དེའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་དོན་དམ་པ་སྟེ། བདེན་པ་ཉིད་དང་མི་བདེན་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་སྤྲོས་པས་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །གཞན་དང་ལྡན་པའི་དངོས་པོ་མ་ཡིན་ཞེས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་དོན་དམ་པར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དེ། དེ་ལ་བདེན་པའི་དངོས་པོ་དང་བདེན་པའི་དངོས་པོར་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་མ་རིག་པའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་བྱས་པ་ནི་གཞན་དང་ལྡན་པའི་དངོས་པོ་ལ། མ་རིག་པའི་བག་ཆགས་ཟད་པས་དེ་དང་བྲལ་བ་ནི་གཞན་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་དངོས་པོ་སྟེ། འཁྲུལ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་དབེན་པའི་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པར་རོ་གཅིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་བྱང་ཆུབ་བོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །ཡང་གསུངས་པ་ནི། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་རྟོགས་པ་ལ་བྱང་ཆུབ་ཅེས་པ་སྟེ། ཡང་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གསུངས་པ་ནི། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་མངོན་པར་རྟོགས་པར་བྱ་བས་དེའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལས་ལ་སྟེ། རབ་ཀྱི་མཐར་སོན་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པར་གཟུང་བར་བྱ་ལ། དེ་ཡང་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་ཁོ་ནའོ། །འོ་ན་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་གཟུང་དུ་མེད་ལ། བྱང་ཆུབ་ནི་དེའི་དེ་རྣམས་དང་རང་རང་གིས་ཀྱང་སྟོང་པ་ཉིད་པས་འཛིན་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་གང་ཡང་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་དབྱེ་བ་མེད་ཅིང་དབྱེ་བ་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཐ་དད་པ་དང་ཐ་དད་པ་མེད་ པ་དག་ནི་དངོས་པོའི་ཆོས་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །
Chinese
又，正道的边际是为了真如的顶峰的缘故。法性是为了法的自性的缘故。法界是为了圣者诸法的因的缘故。就智慧的方面来说，所说的是：菩提是如是性，以及非颠倒的如是性，以及非异体的如是性，以及非与他者相关的实物，就是菩提。菩提是证悟的如是性，那本身在胜义谛中是无自性的，因为在世俗的自性的实物上，没有实物的自性。颠倒是存在和不存在等的颠倒如是性，也就是无错乱性。非异体的如是性，是在世俗中，以不了解其他而远离的自性妄加执着，因此不是异体，仅仅是世俗的自性才是它的如是性和胜义谛，是空性，远离了真实和不真实等的戏论。非与他者相关的实物，是指菩提的自性在胜义谛中是无自性的，对于它，以认为是真实的实物和真实的实物的无明习气所造作的是与他者相关的实物。无明习气灭尽而远离它，就是非与他者相关的实物，远离了一切错乱的世俗和胜义谛，味道相同的智慧就是菩提的意思。又说，诸佛所证悟的称为菩提。又就法性的方面来说，所说的是：诸佛所要现证的，因此称为菩提，是指将要证悟的菩提的事业。达到极顶的就是如来所要执持的，那也就是五蕴的空性。那么，五蕴因为无自性，它的空性也是不可执持的。菩提是它以及它们各自的空性，因此对于不是执持者的任何事物，没有能执持和所执持的差别，也不是没有差别，因为差别和无差别是实物之法的缘故。
English
Furthermore, the limit of the right path is for the sake of the peak of suchness. The nature of dharma is for the sake of the self-nature of dharma. The realm of dharma is for the sake of the cause of the noble dharmas. Speaking from the perspective of wisdom, it is said that enlightenment is suchness, and non-inverted suchness, and non-other suchness, and the entity that is not associated with others is enlightenment. Enlightenment is the suchness of realization, which itself is without self-nature in the ultimate truth, because on the entity of the conventional self-nature, there is no self-nature of the entity. Inversion is the suchness of inversion such as existence and non-existence, which is non-erroneousness. Non-other suchness is that in the conventional, the self-nature that is separated by ignorance is falsely imputed, therefore it is not other, only the conventional self-nature is its suchness and ultimate truth, it is emptiness, free from the elaboration of truth and untruth, etc. The entity that is not associated with others means that the self-nature of enlightenment is without self-nature in the ultimate truth, and for it, what is created by the ignorance habit of considering it as a true entity and a true entity is an entity associated with others. When the habit of ignorance is exhausted and separated from it, it is an entity that is not associated with others, the wisdom of the same taste in the conventional and ultimate truth, which is free from all confusion, is the meaning of enlightenment. It is also said that what the Buddhas realize is called enlightenment. Furthermore, speaking from the perspective of the nature of dharma, it is said that what the Buddhas are to manifest, therefore it is called enlightenment, which refers to the activity of enlightenment that is to be realized. Reaching the extreme is what the Tathagata is to hold, and that is only the emptiness of the five aggregates. Then, since the five aggregates are without self-nature, their emptiness is also ungraspable. Enlightenment is the emptiness of it and each of them, so for anything that is not a holder, there is no difference between the holder and the held, and it is not without difference, because difference and non-difference are the reason for the dharma of entities.