Tibetan
འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བརྒྱད་སྟོང་པའི་འགྲེལ་པ་གནད་ཀྱི་ཟླ་བའི་འོད་ཅེས་བྱ་བ། པཎྜི་ཏ་ཆེན་པོ་འཇིགས་མེད་འབྱུང་གནས་སྦས་པ། འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བརྒྱད་སྟོང་པའི་འགྲེལ་པ་གནད་ཀྱི་ཟླ་བའི་འོད་ཅེས་བྱ་བ། པཎྜི་ཏ་ཆེན་པོ་འཇིགས་མེད་འབྱུང་གནས་སྦས་པ། དང་པོ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་སྐབས། རྒྱ་གར་སྐད་དུ། ཨཱཪྻ་ཨཥྚ་ས་ཧ་སྲི་ཀ་པྲཛྙཱ་པཱ་ར་མི་ཏཱ་མ་རྨ་ཀཽ་མི་ཏ་ནཱ་མ། བོད་སྐད་དུ། འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བརྒྱད་སྟོང་པའི་འགྲེལ་པ་གནད་ཀྱི་ཟླ་བའི་འོད་ཅེས་བྱ་བ། བཅོམ་ལྡན་འདས་མི་ཕམ་མགོན་པོ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །གང་ཞིག་འོད་ཟེར་སྙིང་གི་མུན་ལས་རྒྱལ་ནས་སྤྲོས་མེད་ལྔ་པོ་ཕུང་པོར་གྱུར་པ་སྟེ། །གང་ལ་ཤར་ན་སེམས་ཀྱི་རྟོག་པའི་རྙོག་པ་བསལ་བར་གྱུར་ནས་ས་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ། །དེ་ཡིས་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་བདེ་བ་འགྲོ་ལ་བསྐྱེད་ཕྱིར་བསམ་མི་ཁྱབ་པའི་སྐུ་སྤྲུལ་པའི། །ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་པ་སྲིད་པར་འཁྱམས་པ་འཇིག་བྱེད་དེ་ལ་གུས་པར་ཕྱག་འཚལ་ནས། །ཡིད་ཀྱི་དྲི་མ་བཤིག་ཅིང་ལྟ་བ་ངན་པ་འཇོམས་བྱེད་ལ། །སྐྱེ་བའི་རྙོག་པའི་ཡལ་ག་མ་ལུས་ངེས་པར་དྲུང་འབྱིན་ལ། །ཆེ་མཆོག་རྟོག་མེད་རྫོགས་སངས་ས་ན་གཉིས་མེད་ལམ་གཉེན་གྱི། །འོད་ཟེར་བརྩེ་བས་བརླན་ཆར་ཇི་ལྟ་བུར་ན་སྟོན་པ་ཡི། །གང་ཡང་འཕགས་པ་མི་ཕམ་བསྟན་བཅོས་དེ་ཉིད་བྲལ་བའི་གཞུང་གིས་ཀུན་ཏུ་ཚིམ་མིན་པས། ། ཡུམ་གྱི་གནད་ལས་ཕྱིར་ཕྱོགས་ལོག་པའི་ལམ་གྱིས་སྐྱེ་བོ་ཕལ་ཆེ་ཡུན་རིངས་འཁྱམས་གྱུར་པས། །དེ་ཕྱིར་ནང་གི་མུན་པས་ཁྱབ་པའི་རྒྱུན་གྱིས་འཕྲོག་བྱེད་བསྟན་བཅོས་སྙིང་པོ་ལ་རེག་པའི། །ལེགས་གསུངས་སྦྱངས་པའི་བདུད་རྩིའི་གཏེར་ལྡན་བདག་གིས་དེ་གནད་ཡང་དག་གསལ་བྱེད་ཟླ་འོད་སྤྲོ། །འདིར་ངེས་པར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བསྐལ་པ་རབ་འབྱམ་མང་པོ་དཔག་ཏུ་མེད་ཅིང་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ཕན་ཚུན་དུ་སྤྱོད་པ་རྣམས་དང༌། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམས་པ་དག་གིས་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པའི་དྲ་བ་མཐའ་དག་སྐྱེ་བའི་རྒྱུན་དྲུངས་ཕྱུང་ནས་མུ་མེད་པའི་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཁམས་གསུམ་པ་རྣམས་ཀྱི་སྲོག་ཆགས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་སོ་སོའི་སེམས་སྐད་ཅིག་ལ་གཟིགས་ནས་མཆོག་ཏུ་བརྩེ་བ་ཆེན་པོའི་གཞན་གྱི་དབང་གི་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རྟོགས་པ་དེ་ཉིད་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་གྱིས་རྟོགས་པར་བཞེད་ནས་བསྟན་པ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་
Chinese
འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བརྒྱད་སྟོང་པའི་འགྲེལ་པ་གནད་ཀྱི་ཟླ་བའི་འོད་ཅེས་བྱ་བ། པཎྜི་ཏ་ཆེན་པོ་འཇིགས་མེད་འབྱུང་གནས་སྦས་པ། འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བརྒྱད་སྟོང་པའི་འགྲེལ་པ་གནད་ཀྱི་ཟླ་བའི་འོད་ཅེས་བྱ་བ། པཎྜི་ཏ་ཆེན་པོ་འཇིགས་མེད་འབྱུང་གནས་སྦས་པ། དང་པོ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་སྐབས། 梵语：ཨཱཪྻ་ཨཥྚ་ས་ཧ་སྲི་ཀ་པྲཛྙཱ་པཱ་ར་མི་ཏཱ་མ་རྨ་ཀཽ་མི་ཏ་ནཱ་མ། (ārya-aṣṭa-sāhasrikā-prajñāpāramitā-marma-kaumudī-nāma，圣八千般若波罗蜜多要义月光论)。藏语：འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བརྒྱད་སྟོང་པའི་འགྲེལ་པ་གནད་ཀྱི་ཟླ་བའི་འོད་ཅེས་བྱ་བ། བཅོམ་ལྡན་འདས་མི་ཕམ་མགོན་པོ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །向薄伽梵弥勒怙主顶礼！何者光芒胜过心之暗，无有戏论五蕴之自性，何者升起能除心之分别垢，享用大地，彼为众生生起圆满菩提乐，化现不可思议之身，般若波罗蜜多乃是轮回之摧毁者，我恭敬顶礼。摧毁意之垢染，调伏恶见者，断除轮回苦恼之枝条无余，至高无上无分别圆满正觉，如二者无别之友，光芒如慈爱滋润之雨般示现者。何者圣弥勒论典，不以离之教义而满足，以母之要义，背离歧途，多数众生长久漂泊，因此，以遍布内在黑暗之流，夺取论典心要者，善说修习之甘露宝藏，我将阐明其要义，散发月光。在此，世尊必定于无数不可思议之劫中，行持各种菩萨之行，相互行持，以及修习般若波罗蜜多，断除一切分别之网，连根拔起轮回之流，于无边无际一切方所之三界众生，一刹那间照见无量众生各自之心，以无上大悲，如他自在般如实证悟，世尊欲令众生证悟，故而宣说如是之教法。
English
Commentary on the Holy Perfection of Wisdom in Eight Thousand Lines, called "Moonlight on the Essential Points." By the Great Paṇḍita Ajitamitra Gupta. Commentary on the Holy Perfection of Wisdom in Eight Thousand Lines, called "Moonlight on the Essential Points. By the Great Paṇḍita Ajitamitra Gupta. First Chapter: The Section on Omniscience. In Sanskrit: Ārya-aṣṭa-sāhasrikā-prajñāpāramitā-marma-kaumudī-nāma. In Tibetan: Commentary on the Holy Perfection of Wisdom in Eight Thousand Lines, called "Moonlight on the Essential Points." Homage to the Bhagavan, the Protector Maitreya! He whose rays conquer the darkness of the heart, the five aggregates without elaboration; when he arises, the turbidity of mental conceptions is cleared away, and one enjoys the earth; may he, who emanates inconceivable bodies to generate the bliss of complete enlightenment for beings, the Perfection of Wisdom, the destroyer of wandering in existence, be respectfully prostrated to. He who clears away the stains of the mind and destroys evil views, who surely uproots all the branches of the entanglement of birth, the supreme, non-conceptual, complete Buddha, like a non-dual friend on the path, whose rays show how to moisten with the rain of love. Since the treatise of the noble Maitreya is not fully satisfied by the teachings that are separate from it, and since most beings have long wandered astray due to the path that deviates from the essential points of the Mother, therefore, I, who possess the treasure of the nectar of well-spoken study that seizes the essence of the treatise that is robbed by the stream pervaded by inner darkness, will illuminate the essential points, spreading the moonlight. Here, the Bhagavan certainly practiced various Bodhisattva practices, mutually practicing them, in countless immeasurable eons, and by meditating on the Perfection of Wisdom, he uprooted all the nets of conceptualization, the stream of birth, and in all the limitless directions, he saw the individual minds of countless beings of the three realms in an instant, and with supreme great compassion, he realized the other's power as it is, and the Bhagavan, wishing beings to realize it, taught the Dharma as it is.
Tibetan
ལྟ་བུར་སྡུད་པ་པོས་བསྡུས་པ་ནི། འདི་སྐད་བདག་གིས་ཐོས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང༌། མངོན་པར་བསྟོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ཏེ་འདི་ཉིད་དུ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་དང༌། དེ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྡུད་པ་པོའི་རང་བཟོ་མ་ཡིན་པས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ བཀའ་ཉིད་དུ་བཤེད་དེ། ཆོས་ཡང་དག་པར་སྡུད་པའི་མདོ་ལས་གསུངས་པ། འདི་སྐད་བདག་གིས་ཐོས་ཞེས་བྱས་ནས་ཆོས་བསྡུ་བར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་འབྲལ་བ་དང་གོ་རིམས་ཀྱིས་བཤད་དོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། །འདི་སྡུད་པ་པོ་ནི་ལྕང་ལོ་ཅན་ན་བཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་བཅུའི་དབང་ཕྱུག་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་སྟེ། དེ་ཡང་བསྐལ་པ་བཟང་པོའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་དང་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་སྲུང་བར་དབང་བསྐུར་ནས་རྟིང་ལ་རྗེས་སུ་གཤེགས་ཞེས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསང་བ་བསྟན་པའི་མདོ་ལས་བཤད་པ་དང༌། ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་དབང་བསྐུར་བའི་མདོ་ལས་བསྟན་པ་སོ་སོར་གཏད་པས་སོ། །གང་ཡང་འཕགས་པ་ཀུན་དགའ་བོ་ལ་ཡོངས་སུ་གཏད་པ་དེ་ནི་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་པ་ལ་སྤྱོད་པར་བྱེད་པའི་དོན་དུ་ཡིན་གྱི། །ཆོས་སྡུད་པའི་དོན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བསྟན་པ་དང༌། འཕགས་པ་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེས་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་རྗེས་སུ་གཟུང་བའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྡུ་བར་འདོད་ནས། འཕགས་པ་བྱམས་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཚོགས་རྣམས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྟོན་པ་པོ་ལས་ཐོས་པ་ཅིག་ཀྱང་རྗེས་སུ་བརྗོད་ཅིང་དེ་བཞིན་དུ་ཡང་ལས་གཞན་ཡང་ཉན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་པ་ནི་སྡུད་པ་པོར་བརྗོད་དོ། །བསྡུས་པའི་རྗེས་ལ་དུས་དེར་གནས་པ་ཉིད་ན། མཆོག་ཏུ་ཟབ་ཅིང་རྗེས་སུ་རྟོགས་པར་དཀའ་ལ་རྟོགས་པར་མི་ནུས་ཞེས་པས་ཐུགས་རྗེས་དེ་རྟོགས་པའི་དོན་དུ་འཕགས་པ་བྱམས་པས་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རྒྱན་གྱི་ཚིག་ལེ་འུར་བྱས་པའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱིས་གསལ་བར་མཛད་ཀྱི། འཕགས་པ་ཐོགས་མེད་ཀྱིས་བྱས་ནས་དུས་ཕྱིས་བྱས་ཞེས་པ་ནི་སེང་གེ་བཟང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་འཁྲུལ་པ་སྟེ། སྔོན་དུ་བྱས་པ་ལ་མ་བཤད་ཅེས་པ་ནི་གཞན་དག་གིའོ། །དེ་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྣམ་པར་འབྱེད་པར་འདོད་ནས། མཆོག་ཏུ་བླ་མ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་བླ་ན་མེད་པ་ནི་བླ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང༌། རབ་ཏུ་དང་བས་
Chinese
例如，结集者所结集的是，从“如是我闻”等等，到“现前赞叹”之间，以及“于此”等等，还有“世尊如是说”等等，这些不是结集者自己创作的，而是如实地宣说了世尊的教言。如《正法结集经》中所说：“如是我闻之后，应当结集法。”同样，也以分开和按顺序的方式进行解说等等。这里的结集者是居住在杨柳城的菩萨大士，即具十力自在的执金刚。而且，在贤劫诸佛的色身和法身得到守护的灌顶后，之后追随，如《如来秘密示现经》中所说，以及《执金刚灌顶经》中所说，分别交付。而交付给圣者阿难陀的，是为了声闻众也能在世间行持，而不是为了结集佛法。这里，世尊示现圆寂，圣者执金刚为了摄受一切世间，想要结集般若波罗蜜多，于是对圣者弥勒等菩萨大士众宣说了“如是”等等。如实地，从导师那里听闻的也随之复述，同样也听闻其他的，这被称为结集者。在结集之后，安住于彼时，因为“极其深奥，难以随顺了悟，不能了悟”，所以以慈悲为了悟彼义，圣者弥勒以《现观庄严论》的词句所作的论典而使其明了。而圣者无著所作，是后来所作，这是狮子贤等人之误，没有对先前所作的进行解释，这是其他人的观点。对此，世尊想要分别解说般若波罗蜜多，因为是诸上师中最无上的上师，所以以极大的欢喜
English
For example, what is collected by the collector is from "Thus I have heard" and so on, up to "praise before," and "in this" and so on, and "The Blessed One said" and so on, these are not the collector's own creations, but the Blessed One's own words are explained as such. As it is said in the Sutra of Collecting the Dharma Correctly, "After 'Thus I have heard,' one should collect the Dharma." Similarly, it is explained by separation and order, and so on. This collector is the Bodhisattva Mahasattva residing in Janglochen (Willow City), who is the Vajrapani with the power of ten. Moreover, after the Tathagatas of the Good Kalpa were empowered to protect the Rupakaya and Dharmakaya, he followed after them, as explained in the Sutra Revealing the Secret of the Tathagatas, and as explained in the Vajrapani Empowerment Sutra, they were entrusted separately. What was entrusted to the venerable Ananda was for the sake of the Shravakas also practicing in the world, but not for the purpose of collecting the Dharma. Here, the Blessed One showed complete Nirvana, and the venerable Vajrapani, in order to take hold of all the worlds, desired to collect the Prajnaparamita, and thus spoke "Thus" and so on to the assembly of Bodhisattvas Mahasattvas such as the venerable Maitreya. As it is, what was heard from the teacher is also repeated, and similarly, one also hears from others, this is called the collector. After the collection, abiding in that time, because it is "extremely profound, difficult to realize accordingly, and cannot be realized," therefore, with compassion, for the sake of realizing that meaning, the venerable Maitreya made it clear with the treatise made with the words of the Ornament of Clear Realization. And what was done by the venerable Asanga was done later, this is the mistake of Simhabhadra and others, not explaining what was done earlier, this is the view of others. To this, the Blessed One, wanting to separately explain the Prajnaparamita, because he is the most supreme of all the supreme gurus, therefore with great joy