Tibetan
ས་ལས་བཟློག་པའོ། །ཡང་དག་པར་བསྐུལ་བ་ནི་ཡང་དག་པར་འཛིན་པ་ལའོ། །བསྔགས་པ་བརྗོད་པའི་ཡོན་ཏན་བརྗོད་པའོ། །མཐུན་པར་དཀའ་བའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པས་སོ་ཞེས་པ་ནི་རྩེ་མོར་གྱུར་པའོ། །རང་བཞིན་རྟེན་ཅན་བདེན་ཤེས་པའི། །ཆོས་མཆོག་དེ་བཞིན་སེམས་ཅན་རྣམས། །སྨིན་བྱེད་སོགས་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་པ་བསྟན་བཅོས་ལས་ཏེ། འདིར་གསུངས་པ་ནི། དེ་བཞིན་དུ་བདེན་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་བདེན་པའི་ཡུལ་རྣམས་ལ་གོ་རིམས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང༌། སྤོང་བ་དང༌། མངོན་དུ་བྱེད་པ་དང༌། བསྒོམ་པ་རྣམས་ལ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་བྱ་བ་ལ་ཇི་སྲིད་དུ་ཡང་དག་པར་བསྐུལ་བ་ལ་སོགས་པ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱོན་མེད་པར་འཇུག་པའི་བར་དུའོ། །དེ་ལྟར་སེམས་ཅན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་བཟོད་པར་གྱུར་པ་དང་ཆོས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་བའོ། །དེ་ལྟར་འདོད་ཅིང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་གསུངས་པའོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་གཙོ་བོར་བསྟན་པའི་ལེའུ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ལེའུའོ། །འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བརྒྱད་སྟོང་པའི་འགྲེལ་པ་གནད་ཀྱི་ཟླ་བའི་འོད་ཅེས་བྱ་བ་པཎྜི་ཏ་ཆེན་པོ་འཇིགས་མེད་འབྱུང་གནས་སྦས་པས་མཛད་པ་ལས་ལེའུ་བཅུ་དྲུག་པའོ།། །།ཚོགས་ཀྱི་ དབང་དུ་བྱས་ནས་བསྟན་བཅོས་ལས། ངེས་འབྱེད་ཡན་ལག་ནས་བཟུང་སྟེ། །མཐོང་དང་བསྒོམ་པའི་ལམ་དག་ལ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་དག་གནས། །དེ་འདིར་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ཚོགས། །ཞེས་ཏེ་ཕྱིར་ལྡོག་པར་འགྱུར་བ་ནི་ཕྱིར་ལྡོག་པ་ལ། དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ཞེས་པ་ནི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་སྟེ། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་དགེ་འདུན་ནོ། །འདིར་དབང་པོ་རབ་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཚོགས་ཀྱི་ས་ནས་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ངེས་པ་དང་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ལ་སྦྱར་ནས་ཚོགས་གཉིས་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ལ། རྟག་པར་མངོན་པར་སྦྱོར་བར་དགའ་བས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ཅན་ནོ། །དབང་པོ་འབྲིང་ནི་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལས་སྔོན་དུ་དེའི་ངེས་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དབང་པོ་རྟུལ་པོས་ནི་ཡང་ས་བརྒྱད་པ་ལ་སྔོན་དུ་བླ་ན་མེད་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པའི་བྱ་བ་ལ་ངེས་པར་བརྟན་པོ་མེད་པའི་ལྡོག་པའི་དོགས་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའོ། །ངེས་འབྱེད་ཡན་ལག་ནས་བཟུང་ཞེས་པ་ནི་ཚོགས་ཀྱི་ལམ་ལ་ཤིན་ཏུ་མི་ཟད་པའི་ངེས་པ་ཅན་ལ་ལྟོས་ནས་ག
Chinese
是从地上返回。精进策励是为了如实执取。赞叹是宣说功德。以难随顺而随顺，是指达到顶峰。自性有依证知真，殊胜之法如是诸有情，以成熟等知之。如是论典中说，此处所说是，如是真谛等，对于苦等真谛之境，如次第般完全了知，断除，现证，修习等，恒常进入等之果，对于现前之事，尽其所有精进策励等，乃至菩萨无过失进入之间。如是，有情等，如是成为堪忍及成为殊胜之法。如是希求等，宣说了与决定胜分相应者之果。如是宣说真如为主之品，即是真如品。圣八千颂般若波罗蜜多释难月光，大班智达无畏生处所造之第十六品完毕。 以僧众为主，论中说：从决择分开始，于见道与修道上，何等菩萨安住者，彼等在此不退转之僧众。说是退转者为退转者，不如是者为不退转者，是不退转之僧伽。此处利根菩萨是从僧众地亦于般若波罗蜜多之决定及大悲结合，成办二资粮，恒常欢喜现前修习故，是不退转者。中根者是胜喜之前无彼之决定等故。钝根者于第八地亦于先前无上之真如现前之事业上，无有决定稳固之退转之疑虑生起。从决择分开始，是观待于僧众道极不穷尽之决定者而说。
English
It is to return from the ground. To diligently encourage is to truly grasp. Praise is to declare virtues. To conform by conforming to what is difficult to conform to means to have reached the peak. The nature is dependent, the truth is known, the supreme Dharma, likewise, all sentient beings, should be known through maturation, etc. As it is said in the treatise, what is said here is, likewise, the truth, etc. Regarding the objects of truth such as suffering, etc., to fully know, abandon, realize, and cultivate them in the order as they are, and to constantly enter into the results of such practices, to diligently encourage the activities of manifesting them, etc., up to the point where the Bodhisattva enters without fault. Likewise, sentient beings, etc., are those who have become tolerant and have become the supreme Dharma. Likewise, desiring, etc., the results of those who are in accordance with the decisive factors are declared. The chapter that mainly teaches Suchness is the chapter on Suchness. The commentary on the Holy Eight Thousand Verse Prajnaparamita, called "Moonlight of Essential Points," composed by the great Pandit Fearless Source of Origin, the sixteenth chapter is completed. Taking the Sangha as the main subject, the treatise says: "Starting from the limbs of ascertainment, on the paths of seeing and cultivation, whichever Bodhisattvas abide, they are the irreversible Sangha here." It is said that those who regress are the regressors, and those who are not so are the non-regressors, which is the irreversible Sangha. Here, the Bodhisattva with sharp faculties, even from the ground of the Sangha, combines the certainty of the Prajnaparamita and great compassion, accomplishes the two accumulations, and is always delighted to engage in manifest practice, therefore, is irreversible. The Bodhisattva with medium faculties is because there is no certainty of that before the great joy. The Bodhisattva with dull faculties, even on the eighth ground, there is no certainty or stability in the activity of manifesting the unsurpassed Suchness beforehand, and the doubt of regression will arise. Starting from the limbs of ascertainment, it is said in relation to those who have an extremely inexhaustible certainty on the path of the Sangha.
Tibetan
སུངས་པས་མངོན་པར་འདོད་པ་ནི་ཚོགས་ཀྱི་ས་ལ་ཡང་སྟེ། སོགས་ཞེས་པ་མཐར་མེད་ཀྱང་དངོས་པོ་ལ་རྣམ་པར་བརྟགས་ནས་མཐར་གནས་པ་ཉིད་པས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་རིགས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ཅན་དེ་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་འབྱུང་བ་ཤིན་ཏུ་དེ་ལ་སྲིད་པས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་བཤད་ལ། བསྟན་བཅོས་སུ། གཟུགས་ལ་སོགས་ལས་ལྡོག་སོགས་རྟགས། །རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་བསྐྱེད་པ་ཡིས། །ངེས་འབྱེད་ཡན་ལག་ལ་གནས་པའི། །ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་མཚན་ཉིད་ནི། །ཞེས་ཏེ་འདིར་ནི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཤེས་པའི་རྟགས་རྣམས་ཏེ། གཟུགས་ལ་སོགས་ལས་ལྡོག་པ་དང༌། །ཐེ་ཚོམ་མི་དལ་ཟད་པ་དང༌། །བདག་ཉིད་དགེ་བ་ལ་གནས་ཤིང༌། །གཞན་དག་དེ་ལ་འཛུད་པ་དང༌། །གཞན་གྱི་རྟེན་ཅན་སྦྱིན་སོགས་དང༌། །ཟབ་མོའི་དོན་ལ་སོམ་ཉི་མེད། །བྱམས་ལུས་སོགས་དང་སྒྲིབ་པ་ནི། །རྣམ་པ་ལྔ་དང་མི་འགྲོགས་དང༌། །བག་ལ་ཉལ་ཀུན་འཇོམས་པ་དང༌། །དྲན་པ་དང་ནི་ཤེས་བཞིན་དང༌། །གོས་ལ་སོགས་པ་གཙང་བ་དང༌། །ལུས་ལ་སྲིན་བུ་རྣམས་མི་འབྱུང༌། །གྱ་གྱུ་མེད་སེམས་སྦྱངས་པ་ནི། ། ལེན་དང་སེར་སྣ་མེད་པ་དང༌། །ཆོས་ཉིད་ལྡན་བར་འགྲོ་ཉིད་དང༌། །སེམས་ཅན་དོན་དུ་དམྱལ་ཚོལ་དང༌། །གཞན་གྱིས་བཀྲི་བར་མི་འདོད་དང༌། །ལམ་གཞན་ཉེ་བར་སྟོན་འདུད་ལ། །འདུད་ཅེས་བྱ་བར་རྟོགས་པ་དང༌། །སངས་རྒྱས་དགྱེས་པའི་སྤྱོད་པ་སྟེ། །རྟགས་ནི་ཉི་ཤུ་དེ་རྣམས་ཀྱིས། །དྲོད་དང་རྩེ་མོ་བཟོད་པ་དང༌། །ཆོས་མཆོག་རྣམས་ལ་གནས་པ་ནི། །རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལས་མི་ལྡོག །ཅེས་པ་བསྟན་བཅོས་ལས་ཏེ། རྟགས་ཀྱིས་མཚོན་པ་སྟེ། འདི་ལ་གསུངས་པ་ནི། དེ་ནས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། འདི་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་པར་བྱེད་ཅིང་གསལ་པར་བྱེད་པས་ན་རྣམ་པ་ལ། འདི་རྣམས་ཀྱིས་མཚོན་པར་བྱེད་པས་ན་རྟགས་སོ། །འདི་རྣམས་ཀྱིས་གསལ་བར་བྱེད་ཅིང་བརྟག་པར་བྱེད་ཅེ་ན་མཚན་མ་སྟེ། དོན་གཅིག་ཀྱང་གསུམ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་བརྗོད་པ་ནི་དོན་དག་གཞན་གྱི་དོགས་པ་གཅོད་པའི་དོན་དུའམ་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་བཤད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པ་སྟེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ནི་དོན་དམ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ། དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་ནི་གཅིག་པ་ཉིད་དང་གཉིས་དང་མང་པོ་མེད་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ན་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པས་དབྱེར་མེད་པ་དང་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་པས་མ་བཅད་པའོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ངོ་བོ་དང་བྲལ་བས་རྟོག་པ་མེད་པའོ། །རྣམ་པར་
Chinese
因为贪求而显现的，也在资粮位等处。等等虽然没有穷尽，但因为对事物进行辨别而最终安住，所以不退转的种姓，不退转者有四种。圆满菩提心生起，非常在那存在，等等这样宣说。论典中说：从色等中退转等是相，由生起二十种相，安住于决择分，是不退转的特征。这里是不退转的特征，要知道的相有这些：从色等中退转，疑惑、不闲暇灭尽，自身安住于善，引导他人进入其中，具有他者所依的布施等，对甚深之义没有犹豫，慈身等与五种障碍不相应，习气全部摧毁，具有正念和正知，衣服等清净，身体上不生虫，没有虚伪，心调柔，没有悭吝和吝啬，具有法性，趋向于具德者，为了众生寻找地狱，不希望被他人引导，对于其他的道，示现亲近和恭敬，对于称为恭敬的有所领悟，是令佛欢喜的行为。由这二十种相，安住于暖位和顶位、忍位和胜法位，就不会从圆满菩提中退转。这是论典中所说。以相来表示。这里所说的是，从那以后等等。这些进行辨别和阐明，所以是相。这些进行表示，所以是相。如果问这些进行阐明和辨别，那就是特征。虽然意义相同，但用这三种来表达，是为了断除其他意义的疑惑，或者为了用异名来解释。因为什么呢？因为是无二的。色等诸法的法性，因为没有胜义谛，所以是真如。对于真如来说，没有一和二以及多。因此，真如是无二的，所以是不可分的，因为不能分成二，所以是不可分割的。远离了分别念的自性，所以是没有分别念的。分别
English
That which appears due to craving is also in the accumulation stage and so on. Although "etc." is endless, because it discriminates phenomena and ultimately abides, therefore, the lineage of non-retrogression, the non-retrogressor has four types. The arising of perfect Bodhicitta, it is very much there, and so on, is explained. In the treatise, it says: "Turning away from form, etc., are signs, by generating twenty aspects, abiding in the decisive part, is the characteristic of non-retrogression." Here, the characteristics of non-retrogression, the signs to be known are these: turning away from form, etc., doubt, non-leisure are exhausted, oneself abiding in virtue, leading others into it, having generosity, etc., dependent on others, having no hesitation about the profound meaning, loving body, etc., not associating with the five obscurations, destroying all habitual tendencies, having mindfulness and awareness, clothes, etc., are clean, worms do not arise on the body, without hypocrisy, the mind is tamed, without stinginess and miserliness, having the nature of Dharma, tending towards the virtuous, seeking hell for the sake of sentient beings, not wanting to be led by others, showing closeness and reverence to other paths, having understanding of what is called reverence, is the conduct that pleases the Buddha. By these twenty signs, abiding in the heat stage and the peak stage, the forbearance stage and the supreme Dharma stage, one will not regress from perfect Bodhi. This is what is said in the treatise. It is indicated by signs. What is said here is, from then on, etc. These discriminate and clarify, so they are aspects. These indicate, so they are signs. If asked, these clarify and distinguish, then they are characteristics. Although the meaning is the same, it is expressed by these three, in order to cut off doubts about other meanings, or in order to explain by synonyms. Because of what? Because it is non-dual. The Dharma nature of form, etc., because there is no ultimate truth, therefore it is Suchness. For Suchness, there is no one, two, or many. Therefore, Suchness is non-dual, so it is indivisible, because it cannot be divided into two, so it is undivided. Separated from the nature of conceptualization, therefore it is without conceptualization. Conceptualization