Tibetan
བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐབས་ལ་བབ་པའི་ཕྱིར་བློ་ལ་གནས་པའི་བསེ་རུའི་ལམ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །ཤེས་པར་མི་རུང་ཤེས་པར་མི་རུང་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གཉིས་ནི་ངེས་པར་བཟུང་བའི་དོན་ཏོ། །སྲིད་པ་ཐ་མ་གཞན་ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་བསེ་རུ་སྟེ། བསེ་རུའི་ཐེག་པ་དེ་དག་ལ་ནི་གཞན་གྱིས་བསྟན་པ་མེད་དེ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་དག་ནི་རང་བྱུང་བ་ཉིད་ཀྱིས་རང་གི་མངོན་སུམ་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་གཞན་གྱིས་བསྟན་པ་དོན་མེད་དོ། །འདི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ཉིད་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དོ། །ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། འདི་ལ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདི་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསེ་རུའི་ཐེག་པ་ལའོ། །ཕུང་པོ་དང༌། ཁམས་དང༌། སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་སྨོས་པ་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་གང་ཡང་མེད་པས་སོ། །ཐོས་པ་ནི་ཉན་པ་པོ་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་རང་གི་ངོ་བོ་མེད་པ་སྟེ། དཔེར་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྲུལ་པས་སྤྲུལ་པའི་འཁོར་རྣམས་ལ་ཆོས་བཤད་པ་ན་ཅུང་ཟད་ཀྱང་སྨོས་པ་མེད་པ། སུས་ཀྱང་སྟོན་པ་མེད་ཅིང་གང་ཡང་ཉན་པ་མེད་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ནས་ལྷའི་བུ་དེ་དག་ལ་སོགས་པ་ཞེས་གསུངས་སོ། །གསལ་བ་ནི་ཟབ་པ་མ་ཡིན་པའོ། །ལན་གཉིས་བརྗོད་པ་ནི་དགའ་བས་སོ། །འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཅག་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །འཕགས་པ་མ་ཡིན་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་རིང་བའི་ཕྱིར་དང༌། སྤྲོས་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཕྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། གཟུང་བར་དཀའ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཟབ་གོ །ཉན་ཐོས་ཀྱི་ལམ་གྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སེམས་དཔས་ཆེས་རིང་བ་དང༌། །ཆེས་ཕྲ་བ་དང༌། །ཆེས་ཟབ་པས་རབ་ཏུ་འཇུག་པའོ། །སྟོན་པ་ནི་ཚིག་གིས་སོ། །འཆད་པ་ནི་དོན་གྱིས་སོ། །འདི་ལྟར་འདི་ལ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་སྨོས་པ་མེད་དེ་ཞེས་གསུངས་པ་དེ་ནི་ཤེས་པ་ཟབ་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏེ། དེས་ན་བསྟན་བཅོས་ལས། གཞན་གྱིས་བསྟན་ཡང་མི་དགོས་ལ། །རང་བྱུང་བདག་ཉིད་རྟོགས་པའི་ཕྱིར། །བསེ་རུ་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ནི། །ཟབ་པ་ཉིད་དུ་མངོན་པར་བརྗོད། །ཅེས་གསུངས་སོ། །དེ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཐུས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བཟོད་པ་འདི་ལ་མ་བརྟེན་པར་ཞེས་བྱ་བ་དང༌། དེ་ལྟར་འདི་ལ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་སྨོས་པ་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པས་ནི་ཤེས་པའི་གཟུང་བ་མེད་པ་ཉིད་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། དེས་ན་ཉན་ཐོས་ཤེས་པ་ཡང་བླང་བར་བྱ་བ་ཡིན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡང་བླང་བར་བྱ་བ་ཡིན། བསེ་རུ་ལྟ་བུའི་ཡ
Chinese
关于行为等等，这个被称为“此”的事物，因为时机成熟，它能引导人们走向犀牛之路。 “不可知，不可知”这两个词语是必须把握的意义。 最后的有情识从其他事物中解脱出来就是犀牛。对于那些犀牛的乘具来说，没有其他的教导，因为它们是自生的，它们自己显现，因此其他的教导是没有意义的。 像这样，这个就是诸法之法性。 怎么样呢？ 关于“于此，即使少许”这句话，“于此”指的是犀牛的乘具。 “蕴、界、处等等，即使少许也没有提及”，这是因为没有任何空性的法。 听闻就是听者，一切法都没有各自的自性。例如，佛陀的化身向化身的眷属说法时，即使少许也没有提及，没有人教导，也没有人听闻。 然后，（经中）说到了那些天子等等。 清楚明白就是不深奥。 重复两次是因为欢喜。 这个被称为“此”的事物，是我们的分别念。 因为不是圣者的行境，所以是遥远的，因为没有戏论，所以是微细的。 因为难以把握，所以是深奥的。 声闻道的智慧心，以极其遥远、极其微细、极其深奥而进入。 宣说，是用语言。 解释，是用意义。 像这样，（经中）说“于此，即使少许也没有提及”，这显示了智慧的深奥。因此，在论典中说： 即使他人教导也不需要， 因为是为了证悟自生之自性。 像犀牛一样的智慧， 显现为深奥。 如是说。 然后，从“以佛陀的加持，具寿善现”开始，到“不依赖于此忍”以及“像这样，于此，即使少许也没有提及”等等，所说的是获得了智慧的无所执着之义。因此，声闻的智慧也应当接受，如来的（智慧）也应当接受，像犀牛一样的
English
Regarding actions and so on, this thing called "this" guides people to the path of the rhinoceros because the time is ripe. The two words "unknowable, unknowable" are the meaning that must be grasped. The last sentient being who is liberated from other things is the rhinoceros. For those vehicles of the rhinoceros, there is no other teaching, because they are self-born, they manifest themselves, so other teachings are meaningless. Like this, this is the Dharma-nature of all dharmas. How is it? Regarding the phrase "in this, even a little," "in this" refers to the vehicle of the rhinoceros. "Aggregates, realms, sources, etc., even a little is not mentioned," this is because there is no Dharma of emptiness. Hearing is the listener, all dharmas have no self-nature of their own. For example, when the Buddha's emanation teaches the Dharma to the retinue of emanations, even a little is not mentioned, no one teaches, and no one listens. Then, (in the sutra) it says about those gods and so on. Clear is not profound. Repeating twice is because of joy. This thing called "this" is our conceptual mind. Because it is not the realm of the noble ones, it is distant, because there is no elaboration, it is subtle. Because it is difficult to grasp, it is profound. The wisdom mind of the Shravaka path enters through being extremely distant, extremely subtle, and extremely profound. To teach is with words. To explain is with meaning. Like this, (in the sutra) it says "in this, even a little is not mentioned," this shows the profundity of wisdom. Therefore, in the treatise it says: Even if others teach, it is not needed, Because it is to realize the self-nature of self-born. Wisdom like a rhinoceros, Appears as profound. Thus it is said. Then, starting from "by the power of the Buddha, the venerable Subhuti," to "not relying on this patience" and "like this, in this, even a little is not mentioned," etc., what is said is the meaning of obtaining the non-attachment of wisdom. Therefore, the wisdom of the Shravaka should also be accepted, the (wisdom) of the Tathagata should also be accepted, like a rhinoceros
Tibetan
ང་ཤིན་ཏུ་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསམས་སོ། །དེ་ནི་བསེ་རུ་ལྟ་བུའི་གཟུང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤང་བའོ། །དེ་ནས་ཡང་ལྷའི་བུ་དེ་དག་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྔགས་ལ་སོགས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ལོག་པའི་སྐྱེས་བུ་སོ་སོར་སྣང་བ་ནི་སྒྱུ་མའོ། །འདྲ་བར་སྟོན་པ་ནི་སྤྲུལ་པ་སྟེ་དེ་གཉིས་ལྟ་བུའོ། །དེ་གཉིས་དང་འདྲ་བ་ནི་སྒྱུ་མ་དང་འདྲ་བའི་སེམས་ཅན་དེ་སྒྱུ་མ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ལོག་པ་ཉིད་ནི་སྒྱུ་མ་ཉིད་དུ་བསམས་སོ། །ཡང་རབ་འབྱོར་གྱིས་བསམ་པ་ནི་ལོག་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་སྒྱུ་མ་དང་རྨི་ལམ་སྟེ། དེ་གཉིས་དང་འདྲ་བ་ནི་ལོག་པ་ཉིད་དོ། །དེ་བས་ན་སྒྱུ་མ་དང་སེམས་ཅན་ནི་ལོག་པ་ཉིད་དུ་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ་ཁྱད་པར་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱིས་སྒྱུ་མའི་སྐྱེས་བུའི་བཞིན་དུ་སྐྱེས་བུའི་རྫས་མེད་པ་བསྟན་ཏོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེས་བུའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྒྱུ་མ་དང་འདྲ་བ་སྟེ། སྐྱེས་བུ་དེའི་རྫས་མེད་ན་ཆོས་ཀྱང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནས། འདི་ལ་ཡང་དག་པར་འཛིན་པ་སུ་ཡང་མི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཆོས་ཉན་པ་བཞིན་ཡང་དག་པར་འཛིན་པ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །རབ་ཏུ་ འཛིན་པར་བྱེད་པས་ཡང་དག་པར་འཛིན་པའོ། །དེ་མེད་པ་ནི་ཡང་དག་པར་འཛིན་པའི་རྫས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་སྨོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསལ་བར་མ་བཤད་པའོ། །ཡོངས་སུ་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསལ་བའོ། །བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོན་པ་དང་ཉན་པའི་ཐ་སྙད་དོ། །དེ་བས་ན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སྐྱེས་བུའི་རྫས་ནི་མེད་དེ་ནང་གི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་མ་འདྲེས་པ་ཉིད་ལ་སྐྱེས་བུར་བསྟན་ཏེ། དེས་ན་སྐྱེས་བུ་བཏགས་པ་ལ་བརྟན་པ་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ལ་འཛིན་པ་འདི་དག་ཡོད་པ་ཡིན་གྱི། བསེ་རུ་ལྟ་བུའི་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤངས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནས་ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། གང་མ་སྐྱེས་པ་ནི་མེ་ཏོག་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་བསེ་རུ་ལྟ་བུའི་རིགས་བརྗོད་དོ། །འདིར་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་འདི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་བསེ་རུའི་ལམ་མོ། །རབ་འབྱོར་ལ་མངོན་པར་གཏོར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་འཆད་པ་ལ་མཆོད་པས་ནི་ཆོས་ལ་མཆོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བརྒྱ་བྱིན་ལ་རྗེས་སུ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཤེས་ནས་བ
Chinese
我应当彻底领悟，这样想。这是像犀牛角一样舍弃能取所取分别念。然后，那些天子又这样想，等等，以咒语等的力量，将颠倒的士夫各自显现出来，这是幻术。相似地显现是化身，就像那二者一样。与那二者相似的是，与幻术相似的有情，那并非就是幻术本身。颠倒本身被认为是幻术本身。又，善现所想的是颠倒的差别的幻术和梦境。与那二者相似的是颠倒本身。因此，幻术和有情在颠倒本身中是无二的，是没有差别的。因此，就像幻术士夫一样，显示了士夫的无实性。所有法也，是指士夫的所有法也与幻术相似。因为那个士夫无实性，所以法也没有。然后，从具寿舍利子等等，到“于此，谁也不会生起真实执着”之间，显示了如同具寿善现听法一样，也没有真实执着。完全执着而成为真实执着。那不存在是因为真实执着的无实性的缘故。未说的是未明显宣说的。完全显现是指明显的。安立是指宣说者和听者的名称。因此，在所有方面，士夫的实性是没有的，在内部的蕴等未混合本身中显示为士夫。因此，依赖于士夫的假立，这些对蕴等的执着是存在的。但并非是像犀牛角一样舍弃能取所取分别念。然后，从天帝释这样想等等，到“凡未生者，花也不存在”之间，是宣说像犀牛角一样的种类。此处，这个法的品类是指法的差别，犀牛角的道路。对善现进行供养是指对讲法进行供养，因为是以供养来供养法的缘故。为了随喜帝释，是指了知分别念后
English
I should thoroughly understand, so I thought. This is like abandoning the grasping and grasper conceptualizations like a rhinoceros horn. Then, those sons of the gods thought thus, etc., by the power of mantras, etc., the inverted individuals appear separately, this is illusion. Appearing similarly is emanation, just like those two. Similar to those two is that sentient being similar to illusion, that is not illusion itself. Inversion itself is considered illusion itself. Also, what Subhuti thought was the illusion and dream of the difference of inversion. Similar to those two is inversion itself. Therefore, illusion and sentient beings are non-dual in inversion itself, they are without difference. Therefore, just like an illusory person, it shows the insubstantiality of the person. All dharmas also, refers to all the dharmas of the person are also similar to illusion. Because that person is insubstantial, therefore the dharma is also non-existent. Then, from the venerable Shariputra, etc., to "Here, no one will arise with a true clinging," it shows that just as the venerable Subhuti listens to the Dharma, there is also no true clinging. Completely clinging becomes true clinging. That does not exist because of the insubstantiality of true clinging. Unspoken means not clearly stated. Completely appearing means clear. Establishment refers to the names of the speaker and the listener. Therefore, in all aspects, the reality of the person is non-existent, and within the unmixed aggregates, etc., it is shown as a person. Therefore, relying on the imputation of a person, these clingings to the aggregates, etc., exist. But it is not abandoning the grasping and grasper conceptualizations like a rhinoceros horn. Then, from the lord of the gods, Indra, thought thus, etc., to "Whatever is unborn, the flower also does not exist," it is explaining the kind like a rhinoceros horn. Here, this category of Dharma refers to the difference of Dharma, the path of the rhinoceros horn. Offering to Subhuti means offering to the teaching of the Dharma, because it is offering the Dharma with offerings. In order to rejoice Indra, it means after knowing the conceptualizations