Tibetan
་སུ་གཅོད་པ་ནི་རེག་པ་སྟེ། ཚོར་བ་སྐྱེད་པའི་ལས་ཅན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །སྡུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཙང་བའོ། །མི་སྡུག་པ་ནི་མི་གཙང་བའོ། །འདུས་མ་བྱས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་མ་རིག་པ་ཟད་པ་ནས་འདུས་མ་བྱས་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །འཇིག་རྟེན་འདིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་སུའོ། །དེ་ཉིད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བའོ། །ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མ་ལུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ནི་ཚོགས་སོ། །དེ་ལྷག་མ་ཡིན་པས་ཕུང་པོའི་ལྷག་མའོ། །དེ་ལས་བཟློག་པའི་ཕྱིར་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མི་གནས་པ་ཡིན་ཏེ། རིམ་པ་བཞིན་དུ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཡོངས་སུ་ཟད་པས་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་ལ་འགྲོ་བ་མཐའ་ཡས་པའི་དོན་དུ་ནམ་མཁའི་མཐས་གཏུགས་པའི་བར་དུ་གནས་པའོ། །བཞེངས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོབ་པ་ཉམས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་གནས་ཤིང་མི་གནས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་པ་མེད་པའི་ཡིད་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་བཞེངས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་མི་གནས་ཤིང་རྣམ་པར་མི་གནས་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤོང་བའི་ཚུལ་གྱིས་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །ལྷག་མ་ནི་རྟོགས་པར་སླ་སྟེ་དེ་ནི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་ གོ །དེ་ལྟར་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ལམ་ལ་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་བཞི་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཐུས་བསེ་རུའི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ལ་ལྷའི་བུ་ཁ་ཅིག་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འདི་ལྟ་བུར་གྱུར་ཏེ། །དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དེ་ནས་འཁོར་དེའི་ནང་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །ཁ་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གང་རབ་འབྱོར་གྱིས་བསྟན་པའི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ལམ་ཡང་ཟབ་པར་བསམས་པའོ། །ཇི་ལྟར་གནོད་སྦྱིན་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་གིས་བརྗོད་པའོ། །ཇི་ལྟར་གནོད་སྦྱིན་རྣམས་ཀྱིས་བརྗོད་པ་ནི་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་དག་གིས་སྐད་ཀྱིས་སོ། །དེ་ལ་སྒྲ་དེ་དག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་པའོ། །ལྷག་མ་ནི་རྗེས་སུ་བསྟན་པའོ། །ཚིག་ནི་ངག་གི་ཚོགས་སོ། །སྨྲ་བ་ནི་ངག་གི་ཚོགས་ཀྱིས་སོ། །བཤད་པ་ནི་རྟོགས་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐབས་ལ་བབ་པའི་ཕྱིར་བློ་ལ་གནས་པའི་བསེ་རུའི་ལམ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །ཤེས་པར་མི་རུང་ཤེས་པར་མི་རུང་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གཉིས་ནི་ངེས་པར་བཟུང་བའི་དོན་ཏོ། །སྲིད་པ་ཐ་མ་གཞན་ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་བསེ་རུ་སྟེ། བསེ་རུའི་ཐེག་པ་དེ་དག་ལ་ནི་གཞན་གྱིས་བསྟན་པ་མེད་དེ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་དག་ནི་རང་བྱུང་བ་ཉིད་ཀྱིས་རང་གི་མངོན་སུམ་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་གཞན་གྱིས་བསྟན་པ་དོན་མེད་དོ། །འདི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ཉིད་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དོ། །ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། འདི་ལ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདི་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསེ་རུའི་ཐེག་པ་ལའོ། །ཕུང་པོ་དང༌། ཁམས་དང༌། སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་སྨོས་པ་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་གང་ཡང་མེད་པས་སོ། །ཐོས་པ་ནི་ཉན་པ་པོ་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་རང་གི་ངོ་བོ་མེད་པ་སྟེ། དཔེར་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྲུལ་པས་སྤྲུལ་པའི་འཁོར་རྣམས་ལ་ཆོས་བཤད་པ་ན་ཅུང་ཟད་ཀྱང་སྨོས་པ་མེད་པ། སུས་ཀྱང་སྟོན་པ་མེད་ཅིང་གང་ཡང་ཉན་པ་མེད་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ནས་ལྷའི་བུ་དེ་དག་ལ་སོགས་པ་ཞེས་གསུངས་སོ། །གསལ་བ་ནི་ཟབ་པ་མ་ཡིན་པའོ། །ལན་གཉིས་བརྗོད་པ་ནི་དགའ་བས་སོ། །འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཅག་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །འཕགས་པ་མ་ཡིན་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་རིང་བའི་ཕྱིར་དང༌། སྤྲོས་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཕྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། གཟུང་བར་དཀའ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཟབ་གོ །ཉན་ཐོས་ཀྱི་ལམ་གྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སེམས་དཔས་ཆེས་རིང་བ་དང༌། །ཆེས་ཕྲ་བ་དང༌། །ཆེས་ཟབ་པས་རབ་ཏུ་འཇུག་པའོ། །སྟོན་པ་ནི་ཚིག་གིས་སོ། །འཆད་པ་ནི་དོན་གྱིས་སོ། །འདི་ལྟར་འདི་ལ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་སྨོས་པ་མེད་དེ་ཞེས་གསུངས་པ་དེ་ནི་ཤེས་པ་ཟབ་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏེ། དེས་ན་བསྟན་བཅོས་ལས། གཞན་གྱིས་བསྟན་ཡང་མི་དགོས་ལ། །རང་བྱུང་བདག་ཉིད་རྟོགས་པའི་ཕྱིར། །བསེ་རུ་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ནི། །ཟབ་པ་ཉིད་དུ་མངོན་པར་བརྗོད། །ཅེས་གསུངས་སོ། །དེ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཐུས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བཟོད་པ་འདི་ལ་མ་བརྟེན་པར་ཞེས་བྱ་བ་དང༌། དེ་ལྟར་འདི་ལ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་སྨོས་པ་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པས་ནི་ཤེས་པའི་གཟུང་བ་མེད་པ་ཉིད་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། དེས་ན་ཉན་ཐོས་ཤེས་པ་ཡང་བླང་བར་བྱ་བ་ཡིན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡང་བླང་བར་བྱ་བ་ཡིན། བསེ་རུ་ལྟ་བུའི་ཡང་ཤིན་ཏུ་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསམས་སོ། །དེ་ནི་བསེ་རུ་ལྟ་བུའི་གཟུང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤང་བའོ། །དེ་ནས་ཡང་ལྷའི་བུ་དེ་དག་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྔགས་ལ་སོགས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ལོག་པའི་སྐྱེས་བུ་སོ་སོར་སྣང་བ་ནི་སྒྱུ་མ
Chinese
触是能生受者，如是说。 悦意名为净。 不悦意为不净。 以无为而善分别者，谓烦恼无明尽故，为无为之自性。 此世间者，谓欲界。 彼即是者，谓于彼即生。 蕴之余者，谓蕴是积聚。 彼是余故，是蕴之余。 由彼之相反故，是无蕴之余。 佛之寂灭者，谓不住于轮回及寂灭。次第者，谓由一切烦恼皆尽故，为无漏法，于有情无边之义，乃至虚空边际而住。 亦非建立者，谓无得失故。 非住亦非不住者，谓无住之意自性故，及无建立故。 不极住亦非不极住者，谓以舍之理如前。 余者易解，彼是法之殊胜。 如是说四种与声闻道决定分别之分相符顺者。 以佛之威力，于犀角道之境地，有若干天子生起如是之分别。 以彼之自在而说从彼之后于彼眷属之中等。 若干者，谓由圣解脱所说之声闻道亦甚深思择。 如何饶益有情者，谓彼等所说。 如何饶益有情者所说者，谓是教，彼等以语。 其中彼等之声音者，谓是教。 余者是随教。 词者，是语之集合。 语者，是以语之集合。 说是令解。 彼后具寿等者，此是谓于时机成熟故，能示现于意中安住之犀角道。 不可知不可知之二语者，是定执之义。 他于有之最后有识者，是犀角，犀角
English
Contact is what produces sensation, so it is said. Agreeable is called pure. Disagreeable is impure. One who is well distinguished by the unconditioned means that because afflictions and ignorance are exhausted, it is the very nature of the unconditioned. This world means the desire realm. "That itself" means being born in that very place. "The remainder of the aggregates without exception" means that an aggregate is an accumulation. Because it is a remainder, it is a remainder of the aggregates. Because of its opposite, it is without a remainder of aggregates. The nirvana of the Buddha means not abiding in samsara or nirvana. In order, it means that because all afflictions are completely exhausted, it is the unpolluted dharma, for the sake of limitless beings, abiding until the limit of space. "Also not erected" means because there is no gain or loss. "Neither abiding nor not abiding" means because of the very nature of the mind without abiding and because of not being erected. "Neither extremely abiding nor not extremely abiding" means in the manner of abandoning, as before. The remainder is easy to understand; that is the supreme of dharmas. Thus, it is said that these are the four that are in accordance with the aspect of definitely distinguishing the path of the hearers. By the power of the Buddha, in the state of the rhinoceros horn path, some sons of the gods had such discriminations arise. Having made that their own, from then on, it was spoken, beginning with "among that retinue." "Some" means that even the path of the hearers taught by Rabjor was deeply contemplated. "How do yakshas," means what they said. "How do yakshas speak" means it is the teaching, by their voices. Among them, those sounds mean the teaching. The remainder is the subsequent teaching. A word is a collection of speech. Speaking is by a collection of speech. Explaining is making understandable. Then, "Venerable one," and so forth, this is because, when the time is ripe, it demonstrates the rhinoceros horn path that abides in the mind. The two words "unknowable, unknowable" are the meaning of definite grasping. The last consciousness of existence from another is the rhinoceros horn, rhinoceros horn
Chinese
那些独觉乘，没有由其他教导的。因为那些是自生性自然而然显现的。因此，其他的教导没有意义。所谓“如此”，这本身就是诸法的法性。如果问“如何”，所谓“于此丝毫也没有”，这里的“于此”指的是独觉乘。所谓“蕴、界、处等丝毫也没有提及”，这是因为没有任何空性的法。听闻，是指听者，一切法都没有各自的自性。例如，佛陀的化身给化身的眷属们说法时，丝毫也没有提及，没有人教导，也没有人听闻一样。然后说了“那些天子等”。清晰，就是不深奥。重复说两次，是因为欢喜。所谓“这”，是指我们的分别念。因为不是圣者的行境，所以遥远，因为没有戏论，所以微细。 难以把握，所以深奥。声闻道的智慧心，以极遥远、极微细、极深奥而完全进入。教导是用语言，解释是用意义。像这样，“于此丝毫也没有提及”，这显示了智慧的深奥。因此，论典中说：不需要其他的教导，因为要证悟自生本性。独觉般的智慧，显现为深奥。这样说了。然后，以佛陀的加持，具寿善现从“不依赖于此忍”到“像这样，于此丝毫也没有提及”等等所说，意思是获得了没有智慧的执著。因此，声闻的智慧也应该接受，如来的也应该接受，独觉般的也应该非常了悟，这样想。这是舍弃独觉般的执著分别念。然后，那些天子又这样想等等，以咒语等的力量，错误的人各自显现，是幻术。
English
Those Pratyekabuddha vehicles are not taught by others. Because those are naturally self-arisen and manifest on their own. Therefore, other teachings are meaningless. The so-called "thus" is the very nature of all dharmas. If asked "how", the so-called "there is not even a little here", the "here" refers to the Pratyekabuddha vehicle. The so-called "there is not even a little mention of aggregates, elements, sense bases, etc.", this is because there is no dharma of emptiness. Hearing is the listener, all dharmas have no self-nature of their own. For example, when the Buddha's emanation teaches the Dharma to the retinue of emanations, there is not even a little mention, no one teaches, and no one hears. Then it says "those sons of the gods, etc.". Clear is not profound. Saying it twice is because of joy. The so-called "this" refers to our conceptual thoughts. Because it is not the realm of the noble ones, it is far away, and because there is no elaboration, it is subtle. Difficult to grasp, therefore profound. The wisdom mind of the Hearer's path enters completely with extreme distance, extreme subtlety, and extreme profundity. Teaching is with words, and explaining is with meaning. Like this, "there is not even a little mention here", this shows the profundity of wisdom. Therefore, it is said in the treatise: There is no need for other teachings, because one realizes the self-arisen nature. The wisdom like that of a Pratyekabuddha is manifested as profound. Thus it is said. Then, by the power of the Buddha, the venerable Subhuti, from "not relying on this patience" to "like this, there is not even a little mention here" and so on, the meaning is that one obtains the absence of grasping of wisdom. Therefore, the wisdom of the Hearers should also be accepted, that of the Tathagatas should also be accepted, and that of the Pratyekabuddhas should also be thoroughly understood, so it is thought. This is abandoning the conceptual thoughts of grasping like a Pratyekabuddha. Then, those sons of the gods thought again, etc., with the power of mantras, etc., mistaken individuals appear separately, it is illusion.