Tibetan
་ཞིང་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བར་བྱེད། སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱེད། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་རབ་ཏུ་སྐོར་བར་བྱེད། སེམས་ཅན་རྣམས་ཐེག་པ་གསུམ་ལ་འགོད་ཅིང་འཁོར་བ་ལས་ཡོངས་སུ་གྲོལ་བར་བྱེད་དེ། དེ་ལྟར་སྦྱིན་པས་མཐར་གྱིས་བྱ་བ་བྱེད་ཀྱང་དེ་དང་སེམས་ཅན་རྣམ་ལ་མི་དམིགས་སོ། །དེ་ལྟར་འདི་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དེ་གང་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དེ་ནི་དངོས་པོ་མེད་དོ། །འདི་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མཐར་གྱིས་པའི་བྱ་བའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་དྲུག་ཀྱང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གིས་མཐར་གྱིས་པའི་བྱ་བའོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་དབྱེར་མི་ཕྱེད་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་རྗེས་སུ་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དྲུག་གོ །དེ་རྣམས་ཇི་ལྟར་ཆོས་ཡིན་ཞེ་ན། སེམས་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་བསོད་ནམས་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་ན་ཆོས་སུ་བརྗོད་ལ་དེ་ཡང་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་དབྱེར་མི་ཕྱེད་པ་ནི་ཐ་མི་དད་པའི་མཉམ་པ་ཉིད་དེ། དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་རྗེས་སུ་རིག་པར་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་པོ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས། དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་མོས་ཤིང་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དྲུག་སྒོམ་པར་བྱེད་དེ། དེ་དག་རང་ཡང་སྒོམ་པར་བྱེད་ཅིང༌། གཞན་དག་ཀྱང་དེ་རྣམས་ལ་འཇོག་པར་བྱེད། གཞན་གང་དག་དེ་ལ་སྤྱོད་པར་བྱེད་པ་དེ་དག་གི་ཡང་བསྔགས་པ་བརྗོད་ཅིང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་བྱེད་ དོ། །དེ་དག་ལ་དེ་ལྟར་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་བསྒོམས་པ་ན། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་ནམ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་དུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་ཅིང༌། དེ་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ནས། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་ནས། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་བར་དུ་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་མ་ཡིན། མཚན་དང་དཔེ་བྱད་མ་ཡིན། ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་མ་ཡིན། སྟོབས་བཅུ་དང༌། མི་འཇིགས་པ་དང༌། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་མ་ཡིན། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་མ་ཡིན། བྱམས་པ་ཆེན་པོ་མ་ཡིན། མ་འདྲེས་པའི་ཆོས་བཅོ་བརྒྱད་མ་ཡིན། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་དོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་དག་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དྲན་པ་མེད་ཅིང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མེད་པ་འདི་ནི་སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་པའོ། །དེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ན། དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་དང༌། འདུས་བྱས་དང༌། འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་བར་དུ་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་དེ། དེ་དག་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པ་འདི་ནི་ཆོས་རྗེས་སུ་དྲན་པའོ། །གང་དེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་དགེ་འདུན་སྐྱེས་བུ་གང་ཟག་བཞི་དང༌། སྐྱེས་བུ་གང་ཟག་ཆེན་པོ་བརྒྱད་པོ་ནི། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མེད་དེ་གང་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མེད་པའི་ཆོས་དེ་ནི་མེད་དེ། ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པ་འདི་ནི་དགེ་འདུན་རྗེས་སུ་དྲན་པའོ། །དེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྐྱོད་པ་ན་མ་རལ་བ་མ་ཞིག་པ་མ་འདྲེས་པ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་མ་ཡིན་པ་མཐུ་དང་ལྡན་པ་མཁས་པས་བསྔགས་པ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཐོབ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་གནས་ནས། ཚུལ་ཁྲིམས་དངོས་པོ་མེད་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་དོ། །ཡིད་ལ་བྱེད་པ་འདི་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྗེས་སུ་དྲན་པའོ། །དེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ན་ཟང་ཟིང་དང༌། ཆོས་དང༌། ཡན་ལག་དང༌། ཉིད་ལག་ཐམས་ཅད་གཏོང་ན་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཡིད་ལ་བྱའོ། །ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པ་འདི་ནི་གཏོང་བ་རྗེས་སུ་དྲན་པའོ། །དེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ན་གང་རྒྱལ་ཆེན་བཞིའི་རིས་ནས། གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་ཀྱི་བར་དུ་སྐྱེས་པའི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་ལྷ་དེ་དག་ནི་མེད་དེ། དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །ཡིད་ལ་བྱེད་པར་རྗེས་སུ་དྲན་པ་འདི་ནི་ལྷ་རྗེས་སུ་དྲན་པའོ། །འདི་ནི་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དྲུག་པ་སྟེ། རྗེས་སུ་དྲན་པ་དྲུག་གི་མཐར་གྱིས་པའི་བྱ་བའོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་རྗེས་སུ་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རང་གི་མཚན་ཉིད་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཏེ་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང༌། སྐྱེ་མཆེད་དང༌། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང༌། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བར་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོ། །དེ་དག་འབྱུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྱུང་བ་མེད་པར་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཐར་གྱིས་པའི་བྱ་བར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འབྱུ
Chinese
田地完全清净。使众生完全成熟。获得一切种智。善妙地转法轮。安置众生于三乘，并使之从轮回中完全解脱。如是布施最终成办事业，然不执著于彼与众生。如是此无自性，何者无自性，彼则无实有。此乃布施波罗蜜多之究竟事业。如是，戒律等六者亦以六度波罗蜜多为究竟事业。以诸法不可分别故，当随念般若波罗蜜多，所谓诸法者，即是六随念。彼等如何是法耶？以能摄持心故。又，福德于世间亦称为法，而彼亦是从修习中生起的福德。诸法不可分别者，乃无异之平等性，以是无实有之自性故。以彼随念者，如前。如是，菩萨最初依于发心，以具足一切种智之心作意，信解无实有自性之法，而修习六随念，彼等自身亦修习，亦安置他人于彼等之中。凡其他行于彼者，亦赞叹彼等，并随顺之。 如是对彼等以如是无实有自性之方式修习时，菩提分法三十七，乃至一切种智之间皆能圆满，且以彼无实有自性而现证诸法之后，从转法轮起，乃至成办令众生完全成熟之事。如是，佛陀薄伽梵非色等蕴，非相好，非戒等蕴，非十力，非无畏，非别别正智，非大悲，非大慈，非不
English
It completely purifies the fields. It fully ripens sentient beings. It attains perfect omniscience. It turns the wheel of Dharma excellently. It establishes sentient beings in the three vehicles and completely liberates them from samsara. Thus, giving ultimately accomplishes its purpose, yet it does not fixate on that or on sentient beings. Thus, this has no inherent existence; whatever has no inherent existence is without substance. This is the ultimate activity of the perfection of giving. Similarly, the six, such as discipline, are also the ultimate activities of the six perfections. Because all dharmas are indivisible, one should recollect the perfection of wisdom. What are called all dharmas are the six recollections. How are these dharmas? Because they hold the mind. Furthermore, merit is also called dharma in the world, and that too is the merit arising from cultivation. The indivisibility of all dharmas is the equality of non-difference, because it is the nature of non-substantiality. Recollecting it is as before. Thus, the bodhisattva initially relies on generating the mind of enlightenment, and with a mind endowed with all-knowing wisdom, he believes in the dharmas of non-substantiality and cultivates the six recollections. He himself cultivates them, and he also places others in them. He also praises and agrees with those who practice them. When they cultivate them in this way with the nature of non-substantiality, they perfect the thirty-seven factors of enlightenment, up to all-knowing wisdom, and after realizing all dharmas with that nature of non-substantiality, from turning the wheel of Dharma onwards, they accomplish the complete maturation of sentient beings. Thus, the Buddha, the Bhagavan, is not the aggregates such as form, not the marks and signs, not the aggregates such as discipline, not the ten powers, not fearlessness, not separate correct knowledge, not great compassion, not great love, not non-
Chinese
不是追随的十八种法。对于缘起等也不作意。那是什么缘故呢？因为那些是无实体的自性。没有忆念且没有作意，这是随念佛。当他行于般若波罗蜜多时，对于善法以及有为和无为之法都不作意，因为那些是无实体的自性。不作意这是随念法。任何世尊的声闻僧团，四种补特伽罗和八种大补特伽罗，其自性是空无的，任何自性空无的法也是空无的。不作意这是随念僧。当他行于般若波罗蜜多时，安住于不破损、不毁坏、不混杂、非最胜、具威力、智者赞叹、获得等持的戒律中，作意戒律为无实体。作意这是随念戒。当他行于般若波罗蜜多时，如果布施所有财物、法、支分和肢体，则应作意为无实体的自性。不作意这是随念布施。当他行于般若波罗蜜多时，从四大天王众生，乃至他化自在天之间的所有投生者，那些天神都是不存在的，是无实体的自性。作意忆念这是随念天。这是第六随念，是六随念的究竟之行。因为一切法无生，所以应当随知般若波罗蜜多，因为执持自相的法，即蕴、界、处、菩提分、波罗蜜多，乃至一切种智，就是一切法。所谓“因为那些无生”，就是因为了知无生。应当了知究竟之行，生
English
It is not the eighteen dharmas that follow. One does not attend to dependent arising and so forth. Why is that? Because those are of the nature of non-entity. This, without mindfulness and without attention, is the recollection of the Buddha. When one practices the Perfection of Wisdom, one does not attend to virtuous dharmas, nor to conditioned and unconditioned dharmas, because those are of the nature of non-entity. This non-attention is the recollection of the Dharma. Whatever community of noble disciples of the Blessed One, the four types of persons and the eight great persons, are without inherent existence; whatever dharma is without inherent existence is non-existent. This non-attention is the recollection of the Sangha. When one proceeds in the Perfection of Wisdom, having remained in morality that is unblemished, unbroken, unmixed, not supreme, endowed with power, praised by the wise, and having attained absorption in meditative stabilization, one attends to morality as being without entity. This attention is the recollection of morality. When one practices the Perfection of Wisdom, if one gives away all possessions, Dharma, limbs, and all parts of oneself, one should attend to it as being of the nature of non-entity. This non-attention is the recollection of generosity. When one practices the Perfection of Wisdom, those gods who are born in the continuum from the retinue of the Four Great Kings up to the realm of Others' Mastery are non-existent; they are of the nature of non-entity. This attention in recollection is the recollection of the gods. This is the sixth recollection, the activity that gradually leads to the six recollections. Since all dharmas are without arising, one should accordingly know the Perfection of Wisdom, because the dharmas that hold their own characteristics, namely the aggregates, elements, sense-sources, factors of enlightenment, perfections, and up to omniscient wisdom, are all dharmas. The phrase "since those are without arising" means because of knowing that there is no arising. One should know the activity that gradually leads to it; arising
Tibetan
ང་བ་མེད་པ་ནི་འབྱུང་བ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ། དེ་ལྟར་ན་དེ་དག་ནི་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ། གང་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དེ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའོ། །དེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ན། དང་པོ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས། དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་མོས་པར་བྱས་ཏེ། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་དང༌། ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་བཞི་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་ལ་སྒོམ་པར་བྱེད་དོ། །དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཡང་དག་པར་རྟོགས་ནས། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་སྐོར་བར་བྱེད་ཅིང༌། ཐེག་པ་གསུམ་གྱིས་འཁོར་བ་ལས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྒྲོལ་བར་བྱེད་དེ། འདི་ནི་ཆོས་རྣམས་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་མཐར་གྱིས་པའི་བྱ་བ་སྟེ་བཅུ་གསུམ་པ་བསྟན་ཏོ། །དེའི་འོག་ཏུ་རྒོལ་བ་རང་གིས་བརྟགས་ནས་ལན་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་སྒོམ་པར་བྱེད་ན། དེ་སྒོམ་པ་ནི་འབྲས་བུ་མེད་དེ་རྟའི་རྭ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒོལ་བའོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་འགྱུར་བ་མེད་པ་དང་ མཉམ་པ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལན་གསུངས་ཏེ། འགྱུར་བ་མེད་པ་ནི་ཆོས་དབྱིངས་སོ། །དེ་དང་མཉམ་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དེ། མ་བསྒོམས་པ་ཙམ་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་ཞིང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་དམིགས་ནས། འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུར་འགྱུར་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཞེས་བརྗོད་ན། དེའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་མེད་པར་འགྱུར། སོ་སོ་རང་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བས་བདག་དང༌། རྣམ་པར་རིག་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནམ། དེའི་ཕྱིར་འཛིན་པ་ཡོད་པས་གཟུང་བ་ཡང་ཡོད་དེ། དེས་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མི་རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒོལ་བའོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པ་དང༌། རྣམ་པར་རིག་པ་མེད་པར་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྗེས་སུ་རྟོགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ལན་གསུངས་ཏེ། བདག་མེད་པ་དང་རྣམ་པར་རིག་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བདག་གི་མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་བདག་མེད་པའི་རྣམ་པའོ། །གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རིག་པ་མེད་པའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྗེས་སུ་རྟོགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚད་མས་ཡིད་ཆེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདག་ནི་རྟག་པ་གཅིག་པའི་ངོ་བོ་ཤེས་པ་ཡིན་ལ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་བདག་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྲུབ་པོ། །གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་དང་བྲལ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཕྱིར་ཡ
Chinese
无自性是无生之体性。如是，彼等是无之体性。何者无体性，彼即无事物。若于般若波罗蜜多行，首先依于发心，信解无事物之体性之法，从四念住、四正断乃至一切种智而修习。如实了知无事物之体性之法，而转法轮，以三乘从轮回中完全救度众生。此乃诸法无事物之体性之究竟事业，即显示第十三。其后，应由论敌自己观察而作答。若以无事物之体性修习般若波罗蜜多等，则彼修习是无果，如马角，此乃论敌之言。诸法无变异及无等同等，是所说之答复。无变异是法界。与彼等同是诸法。仅未修习则非，缘于法界，乃成圣者之因。若彼即说法界，则因此成为无果。由各别自证知，难道没有我与识耶？因此，有能执故亦有所执，故说诸法皆是无事物，此不应理，此乃论敌之言。诸法无我及无识，以智慧随顺了知等，是所说之答复。无我与无识者，以离我之相故，是无我之相。以离能取与所取故，是无识。以智慧随顺了知者，是因量而信解故。我乃知是常一之体性，而色等则非如是。因此，成立无我性。以离能取与所取之故亦
English
Absence of inherent existence is the nature of non-arising. Thus, those are the nature of non-existence. Whatever lacks inherent existence is without substance. When practicing the Perfection of Wisdom, one first relies on generating the mind of enlightenment, develops faith in the dharmas of the nature of non-substantiality, and meditates from the four mindfulnesses, the four correct abandonments, up to the state of omniscience. Having correctly realized the dharmas of the nature of non-substantiality, one turns the wheel of Dharma and completely liberates beings from samsara through the three vehicles. This is the ultimate activity of the dharmas being of the nature of non-substantiality, which is the thirteenth teaching. After that, the opponent should examine and answer for themselves. If one meditates on the Perfection of Wisdom and so forth with the nature of non-substantiality, then that meditation is fruitless, like a horse's horn, this is the opponent's statement. The answer is given that all dharmas are unchanging and without equal, and so forth. Unchanging is the Dharmadhatu. Equal to that are all dharmas. It is not merely by not meditating, but by focusing on the Dharmadhatu, that it becomes the cause of the noble ones. If that itself is called the Dharmadhatu, then it becomes fruitless. By individual self-awareness, are there not a self and consciousness? Therefore, because there is grasping, there is also what is grasped. Therefore, it is unreasonable to say that all dharmas are non-substantial, this is the opponent's statement. The answer is given that all dharmas are without self and without consciousness, understood through wisdom, and so forth. As for what is called without self and without consciousness, because it is separated from the characteristic of self, it is the aspect of selflessness. Because it is separated from the grasper and the grasped, it is without consciousness. Understanding through wisdom means believing through valid cognition. The self is known to be of a permanent, singular nature, but form and so forth are not like that. Therefore, the state of selflessness is established. Also, because of being separated from the grasper and the grasped,