Tibetan
་བྱང་ཆུབ་ལས་ལྡོག་པ་མེད་པར་ངེས་པའོ། །དེ་ཉིད་ལ་ཕན་པས་ན་ཕན་པའི་རྐྱེན་ཅན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་ནི་གོ་སྐབས་ཏེ་འདི་ལ་ཡོན་ཏན་གྱི་ཚོགས་ཡོད་པས་ན་ས་སྟེ། དེ་ལ་གནས་པའི་ལེགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཉིད་ལ་ཡང་དག་པར་གནས་པའོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གནས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཏེ། གསུམ་མི་དམིགས་པའི་སྦྱོར་བས་སོ། །དེ་ནི་དྲོད་ཆེན་པོའི་དམིགས་པ་དང་རྣམ་པའི་ཁྱད་པར་དག་གོ །རྩེ་མོ་ཆུང་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བསྟན་བཅོས་ལས། གཟུགས་སོགས་མི་གནས་དེ་དག་ནི། །དེ་ཡི་ངོ་བོར་རང་བཞིན་མེད། །དེ་དག་གཅིག་གི་རང་བཞིན་གཅིག །དེ་མི་རྟག་སོགས་པར་མི་གནས། །དེ་རྣམས་དེ་ཡི་ངོ་བོས་སྟོང༌། །དེ་དག་གཅིག་གི་རང་བཞིན་གཅིག །ཅེས་གསུངས་སོ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་རིག་པའི་ངོ་བོ་ལ་གནས་པ་མེད་པ་ནི་མི་གནས་པའོ། །དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དེ་ཉིད་དུ་རྟོག་པ་དང༌། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་བཟུང་བར་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ངོ་བོས་སྟོང་པ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་རིག་པའི་ངོ་བོས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་རིག་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་དུ་ཆུད་གསོན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པར་འཇུག་པའི་གཟུངས་ལས་གསུངས་པས་སོ། །དེ་བས་ན་རྣམ་པར་རིག་པའི་ངོ་བོ་ལ་གང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་སྟོང་པར་སྟོན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་འདིར་དམིགས་པའོ། །གང་ཡང་དེ་དག་གཅིག་གི་རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕན་ཚུན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ། །དེ་ནི་དེའི་རྣམ་པའོ། །དེ་ལྟར་ན་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དེ། ཆོས་ལས་ཆོས་ཉིད་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་ སྟོང་པ་ཉིད་གཟུགས་ལ་སོགས་པའོ། །གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཡང་དག་པར་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་རིག་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་བཞིན་དུ་དེ་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པར་མི་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དེའི་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པར་མི་གནས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་མི་རྟག་པ་སོགས་པ་ཉིད་ནི་མི་དམིགས་པའོ། །དེ་དག་གཅིག་གི་རང་བཞིན་གཅིག །ཅེས་བྱ་བ་ནི་མི་རྟག་པ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་མི་རྟག་པ་ཉིད་དེ། དེ་ནི་རྣམ་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་པ་སོགས་པ་དེ་ནི་མི་གནས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཆེན་པོ་དག་ལས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མི་གནས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་སོ། །རྣམ་པ་གཞན་དུ་ཡང་གསུངས་པ་ནི་ཚིག་དེ་ཉིད་དང་ཡི་གེ་དེ་ཉིད་ཀྱི་དོན་མདོར་བསྟན་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩེ་མོ་ཆུང་ངུའི་མཚན་ཉིད་ལའོ། །སྤྱོད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོས་པ་དང་བསམས་པ་དག་གིས་སོ། །དེ་ལ་བསྒོམས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་དག་གིས་སོ། །གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་གནས་པར་མི་བགྱིའོ། །དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། ཞེས་བྱ་བ་ལ་དེ་ལ་མི་གནས་པ་ག་ལས་ཤེས་ཤེ་ན། གཟུགས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །འདི་ལ་སྤྱོད་པ་མ་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ལ་སྤྱོད་པ་མ་ལགས་པ་ག་ལས་ཤེས་ཤེ་ན། ལན་ནི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་རྣམས་ལ་སྤྱོད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་མ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའོ། །རྩོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩེ་མོ་ཆུང་ངུ་ཡིན་ནོ། །ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བགྱིད་པ་ཡང་མ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩེ་མོ་འབྲིང་ཡིན་ནོ། །ངེས་པར་འབྱུང་བར་ཡང་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩེ་མོ་ཆེན་པོ་ཡིན་ནོ། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའོ། །ཡོངས་སུ་མི་གཟུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའོ། །གཟུང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ག་ལས་ཤེ་ན། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པས་ལན་གསུངས་ཏེ། དེ་ནི་གཟུགས་མ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་བཟུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩེ་མོ་ཆུང་ངུ་ལའོ། །སྤྱད་པར་བགྱིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་དུ་བྱ་བའོ། །རྣལ་འབྱོར་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། །གལ་ཏེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་གནས་ན་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ལ་སྤྱོད་ཀྱི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་མ་ལགས་ཏེ། ཡོངས་སུ་མི་བཟུང་བ་ཡོངས་སུ་བཟུང་བས་གང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་མི་གནས་པ་ན་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་མེད་པ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་ཡང་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་མེད་པའི་བར་ནི་ཡོངས་སུ་མི་བཟུང་བ་ཡིན་ཏེ། གང་ཡང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་མི་འཛིན་ཅིང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལས་གཞན་ཡང་མི་འཛིན་པ་ནི་རྣམ་པའོ། །འདི་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདིའི་མིང་གསུངས་སོ། །གང་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བརྗོད་དོ། །དམིགས་པ་ཡངས་པས་ན་ཡངས་པའོ། །སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བསྔགས་པས་མདུན་དུ་མ་བགྱིས་པའོ། །ཚད་མེད་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་ངེས་པ་ནི་ཚད་མེད་པར་ངེས་པའོ། །དེ་ནི་རྩེ་མོ་ཆུང་ངུའི་དམིགས་པ་དང་རྣམ་པའི་ཁྱད་པར་དག་གོ །དེ་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདིར་ནི་མདོར་བསྟན་པར་བཞེད་དེ་འདིར་ཡང་འཇུག་པ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། དེ་ནི་རྒྱས་པར་བསྟན་པ་ལ་དགའ་བ་སྟེ། མ་བཤད་པར་རྟོགས་པར་མི་ནུས་པས་ཚིག་ལྷུར་ལེན་པའོ། །གཉིས་པ་ནི་འབྲིང་དུ་བཤད་པ་ལ་དགའ་བ་སྟེ་ཕྱེད་ཙམ་དུ་བསྟན་ན་ལྷག་མ་རྟོགས་པར་འགྱུར་བས་རྣམ་པར་སྤྲོས་ཏེ་བཤད་ནས་གོ་བའོ། །གསུམ་པ་ནི་མདོར་བསྡུས་པ་ལ་དགའ་བ་ཡིན་ཏེ་ཅུང་ཟད་བསྟན་ན་ཤིན་ཏུ་མང་པོ་རྟོགས་པར་འགྱུར་བས་མགོ་སྨོས་པས་གོ་བའོ། །དེ་དག་ལ་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ་པ་དང༌། སྟོང་ཕྲག་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་པ་དང༌། སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ་པ་དག་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་འདིར་ནི་མདོར་བསྡུས་པར་བཞེད་དེ་རྒྱས་པར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རྩེ་མོ་འབྲིང་གི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ། བསྟན་བཅོས་ལས། ཆོས་ རྣམས་མི་འཛིན་གང་ཡིན་དང༌། །དེ་དག་མཚན་མར་མི་མཐོང་ཞིང༌། །ཞེས་གསུངས་སོ། །གང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་མི་འཛིན་པ་དེ་ནི་འདིར་དམིགས་པའོ། །ཆོས་ཀྱི་མཚན་མ་མི་མཐོང་བར་བྱེད་པ་ནི་རྣམ་པའོ། །འདི་ཉིད་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་གསུངས་ཏེ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ནི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའོ། །འཛིན་པ་མེད་པས་ན། ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་མ་མཆིས་པའོ། །བཟུང་བ་མ་མཆིས་པ་གང་ལས་ཤེ་ན། མཚན་མར་གཟུང་བ་མ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་མ་ནི་ཁྱད་པར་གྱི་མཚན་ཉིད་དེ་གཟུགས་དང་ཚོར་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུའོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་སྡེ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ཏུ་རྒྱུའི་མིང་ངོ༌། །འདི་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པའོ། །ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་སྡེ་ཅན་ཇི་ལྟ་བུ་ལ་ཞུགས་ཤེ་ན། དེ་ཡང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་སྟེ། རྩེ་མོའི་འབྲིང་ལའོ། །དེ་ལྟར་མོས་པར་བྱས་ནས་དེ་ལ་ཡང་དད་པས་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཡིན་ནོ། །གང་གིས་ཞུགས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། སྤྱི་ལས་ཕྱོགས་གཅིག་གིས་འབྱུང་བ་ཡིན་པས། ཕྱོགས་གཅིག་གིས་ཡེ་ཤེས་ཏེ་རྩེ་མོ་འབྲིང་ལའོ། །དེ་ཞུགས་ནས་གང་བྱས་པ་དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་
Chinese
对于菩提不退转是确定的。因为利益那（菩提）本身，所以是有利益的因缘。菩提心的地是机会，因为此地具有功德的集合，所以是地。安住于那（菩提心）的善，是指真实地安住于那（菩提心）。如何安住呢？以安住的方式，即以三不缘的结合。那是大热的缘和相的差别。顶端应被说成是小的。依其所说，在论典中说：色等不住彼等，彼等自性非彼体。彼等一之自性一，彼不住于无常等。彼等以彼体性空，彼等一之自性一。这样说。色等不住于识之体性，是不住。那又是什么呢？即色等执着于彼本身，色等被执取，以分别的体性是空性，但不是以识的体性。识不是以一切的一切来涵盖一切。如入不思议解脱经中所说。因此，在识的体性中，显示了色等本身的空性，那是此处的缘。凡是彼等一之自性，是指相互的体性。那是它的相。这样，色等本身就是空性，因为法与法性无有差别，空性即是色等。色等也是真实空性的体性，但不是识的体性，这是其意义。同样，说彼不住于无常等，色等不住于彼的无常等。那又是什么呢？即无常等本身是不可缘的。彼等一之自性一，是指无常本身就是空性。空性也是无常本身，那是相。同样，色等是不住的，在般若波罗蜜多中，世尊广说不住。另一种说法是，词句和文字本身
English
It is certain that there is no turning back from Bodhi. Because it benefits that (Bodhi) itself, it is a beneficial condition. The ground of Bodhicitta is an opportunity, because this ground has a collection of merits, so it is a ground. The good of abiding in that (Bodhicitta) means truly abiding in that (Bodhicitta). How to abide? In the manner of abiding, that is, by the combination of the three non-objectifications. That is the difference between the object and the aspect of great heat. The top should be said to be small. According to what is said, it is said in the treatise: Form etc. do not abide, those are not of their own nature. Those one's own nature is one, those do not abide in impermanence etc. Those are empty of their own nature, those one's own nature is one. It is said so. Form etc. not abiding in the nature of consciousness is non-abiding. What is that? That is, form etc. are attached to that itself, form etc. are grasped, and the nature of discrimination is emptiness, but not the nature of consciousness. Consciousness is not to encompass everything with everything. As it is said in the Sutra Entering the Inconceivable Liberation. Therefore, in the nature of consciousness, it shows the emptiness of form etc. themselves, which is the object here. Whatever is said to be one's own nature, refers to the mutual nature. That is its aspect. Thus, form etc. themselves are emptiness, because there is no difference between Dharma and Dharmata, emptiness is form etc. Form etc. are also the nature of true emptiness, but not the nature of consciousness, this is its meaning. Similarly, it is said that it does not abide in impermanence etc., form etc. do not abide in its impermanence etc. What is that? That is, impermanence etc. themselves are non-objectifiable. Those one's own nature is one, means that impermanence itself is emptiness. Emptiness is also impermanence itself, that is the aspect. Similarly, form etc. are non-abiding, in the Prajnaparamita, the Blessed One extensively taught non-abiding. Another saying is that the words and letters themselves
Chinese
其义略示者，谓薄伽梵复言等是也。于般若波罗蜜多者，谓小顶之相也。修行者，谓由听闻及思惟也。于彼修习者，谓由奢摩他和毗钵舍那也。于色等不住也。何以故耶？谓于彼不住云何得知耶？色现行者，谓于色起分别也。于此非修行者，谓以此乃分别之故也。其何以故耶？谓于彼非修行云何得知耶？答曰：若于现行者修行等是也。不摄持者，谓非所缘也。诤论者，谓小顶也。亦非令圆满者，谓中顶也。亦不决定出离者，谓大顶也。于一切智性者，谓知一切事物也。不永取者，谓非所取也。非所取云何得知耶？般若波罗蜜多等答之，谓彼非色者，谓色非所取，以相违故也。于此者，谓于小顶也。当修者，谓当为瑜伽也。瑜伽者，谓三摩地也。若住于色等，则于色等现行者修行，非于般若波罗蜜多修行也。不永取者，以永取故，何以故不住于色等，乃是所缘也。色永取无有，乃至般若波罗蜜多彼亦永取无有之间，乃不永取也。何亦不永执色等，亦不执色等之外者，乃是相也。此亦等者，乃说此三摩地之名也。于何法一切永取无有之三摩地，彼即如是说也。
English
The brief explanation of its meaning is as follows: The Blessed One spoke of "Furthermore" and so on. "In the Perfection of Wisdom" refers to the characteristic of the small peak. "Practicing" refers to through listening and contemplation. "Meditating on it" refers to through tranquility and insight. One should not abide in form, etc. Why is that? If one does not abide in it, how is it known? "Manifesting form" refers to discriminating form. "This is not practice" refers to because this itself is discrimination. Why is that? If it is not practice, how is it known? The answer is given in "If one practices on those who manifest" and so on. "Not completely holding" means not being an object of focus. "Contention" means the small peak. "Also not perfecting" means the middle peak. "Also not definitely emerging" means the great peak. "In omniscience itself" means knowing all things. "Not completely grasping" means not being an object to be grasped. How is it known that it is not an object to be grasped? The answer is given by the Perfection of Wisdom, etc. "That is not form" means that form is not grasped, because it is contradictory. "In this" refers to the small peak. "Should practice" means should be done as yoga. Yoga is samadhi. If one abides in form, etc., then one practices on those who manifest form, etc., but one does not practice on the Perfection of Wisdom. Because of completely grasping what is not completely grasped, why does one not abide in form, etc., but is an object of focus. From the absence of completely grasping form to the absence of completely grasping the Perfection of Wisdom, it is not completely grasped. Whatever does not completely grasp form, etc., and also does not grasp other than form, etc., is the aspect. "This also" and so on, speaks of the name of this samadhi. That samadhi in which all dharmas are not completely grasped, that is what is said.
Chinese
。因为所缘广大所以是广大。因为一切佛赞叹所以不居于前。无量是佛陀本身。对此的决定是决定为无量。那是小顶的所缘和相的差别。而且，世尊认为这里是略说，这里也有三种进入方式。那是喜欢广说，因为不解说就无法理解，所以重视词句。第二种是喜欢中等解说，如果只说一半，就能理解剩余的部分，所以详细解释后才能理解。第三种是喜欢简略，如果稍微说明，就能理解很多，所以通过开头就能理解。对于这些，世尊依次说了十万颂、二万五千颂和十万颂。因此，这里认为是简略，而不是广说。以中等顶为依据。经藏中说：何者不执著诸法，亦不见彼等为相。说的是这个。何者完全不执著一切法，那就是这里的所缘。使不见到法的相，那就是相。这本身就是一切智，也用“也”等词语说了。一切智是了知一切事物。因为没有执著，所以没有完全执取。从何处没有执取呢？因为没有执取相，所以说了“不是相”等。诸法的相是差别的特征，从色和受等，直到佛法。为了说明这一点，所以说了“如果”等。遍行外道部是指遍行外道的名称。这里是指佛的教法。遍行外道部进入了什么样的状态呢？那是进入了一切智的智慧，即中等顶。如此信解后，也以信心随顺于它。以什么进入呢？因为是从总体中出现一个部分，所以以一个部分的智慧，即中等顶。为了说明进入后做了什么，所以说了色等。