Tibetan
ད་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་གསུམ་ལ་བལྟ་བར་མི་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་གནས་པར་བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་དགོངས་སོ། །འདི་ནི་དཀའ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །དཀའ་བ་དང་བཅས་པའི་ངེས་པ་ནི་དཀའ་བ་དང་ངེས་པའོ། །དེ་སྐད་ཅེས་གསོལ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ མ་ཡིན་གྱི་བར་དུ་གསུངས་པ་ལ། མངོན་པར་འདོད་པ་ན་དོན་གྱི་དབང་ངོ༌། །དེ་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་ཀྱིས་གནས་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཉིད་ལ་ངེས་པའོ། །འོན་ཀྱང་གང་གིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དུ་གོ་ཆ་ཆེན་པོ་བགོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆེད་དུ་བྱ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བརྟག་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་གསུངས་པ་ལ་ཟབ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམ་བཅའ་བའོ། །འོག་མ་བཞིས་ནི་གཏན་ཚིགས་ཏེ་བསྒོམ་པ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར། དུས་གསུམ་དུ་བསྒོམ་པ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་དང༌། བསྒོམ་པར་བྱ་བ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དངོས་པོ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་དང༌། དེའི་དམིགས་པ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཏན་ཚིགས་མ་གྲུབ་པའི་ལན་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དྲིས་སོ། །མ་མཆིས་པའི་སླད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལན་ཏེ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་དངོས་པོར་གྱུར་པའོ། །ནམ་མཁའ་སྒོམ་པ་འདི་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་བསྒོམ་པ་སྟེ། ཆོས་ཉིད་ཙམ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་དང༌། ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མ་ཆགས་པ་བསྒོམ་པ་དང༌། མཐའ་ཡས་པ་བསྒོམ་པ་འདི་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཐོགས་པ་མེད་ཅིང་མཐའ་ཡས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དངོས་པོ་མ་མཆིས་པ་བསྒོམ་པ་ནི་གཟུང་བ་མི་དམིགས་པ་བསྒོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་མ་མཆིས་པ་བསྒོམ་པ་དེ་ནི་འཛིན་པ་མི་དམིགས་པར་བསྒོམ་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཉེ་བར་བརྟག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །འདི་ནི་མི་དམིགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་མངོན་པར་ཞེན་པ་བཀག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་གསུངས་པ་ལ། བྱེ་བྲག་ཏུ་བརྟགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམིགས་པའོ། །གཞོལ་བ་དང༌། འབབ་པ་དང༌། བབ་པའི་སྒྲ་ནི་གཞིའི་དོན་ཏོ། །དེ་དག་དང་ལྷན་ཅིག་འབྲུ་མང་པོར་བྱའོ། །སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ནི་རྒྱུན་ནོ། །ནམ་མཁའ་ལ་གཞོལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནམ་མཁའ་དང་འདྲ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་འདི་
Chinese
现在应当观察。因此，不应当观察三种。应当如是安住而观察，如是作意。这是困难的自性。与困难相应的决定是困难和决定。如是请问等，从“不是”之间所说，如果现前欲求，则是就意义而言。又是，世尊自己说了“不是安住”等，是佛陀自己决定的。然而，谁为了所有众生的利益而披上大铠甲，这是为了所作的自性。从“善现请问”等，到“应当观察”之间所说，“甚深”是立誓。下面的四个是理由，因为不缘念修习。在三时中不缘念修习的缘故，以及，所修习的般若波罗蜜多的事物不缘念的缘故，以及，它的所缘不缘念的缘故。为了显示理由不成立的答复，如是提问。“因为没有的缘故”是回答，是成为完全成立的事物。修习虚空，这是不修习一切法，因为仅仅见到法性，以及，不缘念一切法的缘故。因为那样的缘故，修习无染，以及，修习无边，这是因为对于一切法没有障碍且无边的缘故。修习事物没有，这是因为修习所取不缘念的缘故。修习完全没有执著，这是因为修习能执不缘念的缘故，应当以作意来了解。这是不缘念的自性。从“善现菩萨摩诃萨”等，到“因为不作的缘故”之间，是遮止现前耽著的自性。从“善现请问”等，到“一切智性”之间所说，“分别观察”是所缘。“趣入”和“降下”和“降”的声音是基础的意义。和它们一起成为许多种子。心之流是相续。趣入虚空，这是因为和虚空相同之故。对于一切智性，这个
English
Now it should be observed. Therefore, one should not observe the three. One should abide and observe in this way, thus intending. This is the nature of difficulty. The determination associated with difficulty is difficulty and determination. As it is said, "Thus asked," etc., from "is not" in between, if one desires to manifest, it is in terms of meaning. Moreover, the Blessed One himself said, "It is not abiding," etc., which is determined by the Buddha himself. However, whoever dons great armor for the benefit of all sentient beings, this is for the nature of what is to be done. From "Subhuti asked," etc., to "should be observed" in between, "profound" is the vow. The following four are reasons, because of not focusing on meditation. Because of not focusing on meditation in the three times, and because the object of meditation, the object of the Perfection of Wisdom, is not focused on, and because its object is not focused on. To show the answer that the reason is not established, thus asked. "Because there is nothing" is the answer, it becomes a completely established thing. Meditating on space, this is not meditating on all dharmas, because one only sees the nature of dharmas, and because one does not focus on all dharmas. For that reason, meditating on non-attachment, and meditating on infinity, this is because there is no obstruction and infinity for all dharmas. Meditating on the absence of things, this is because one meditates on the non-focusing on what is grasped. Meditating on the complete absence of clinging, this is because one meditates on the non-focusing on the grasper, one should understand with intention. This is the nature of non-focusing. From "Subhuti, Bodhisattva Mahasattva," etc., to "because of not doing," in between, is the nature of preventing manifest attachment. From "Subhuti asked," etc., to "omniscience itself," in between, "discriminating observation" is the object. The sounds of "entering," "descending," and "descending" are the meaning of the basis. Together with them, they become many seeds. The stream of mind is continuity. Entering into space, this is because it is the same as space. For omniscience itself, this
Tibetan
བྱེ་བྲག་ཏུ་བརྟགས་པ་ ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལྷག་མའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་ཉིད་དེ་ག་ལས་ཤེ་ནའོ། །རབ་འབྱོར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ལན་ནོ། །ཡུལ་དང་དུས་ལས་དཔག་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་དཔག་ཏུ་མེད་པའོ། །དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་ཚད་དང་བྲལ་པའི་ཕྱིར་ཚད་མེད་པའོ། །དེ་ནི་གཟུགས་ནས་ཕྱོགས་གང་དུ་ཡང་མི་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། འདི་དག་ཐམས་ཅད་ལ་ཡུལ་དང༌། དུས་ཀྱིས་ཁྱབ་པའི་ཚད་མེད་པའི་ཕྱིར་དང༌། གཟུགས་ཅན་དུ་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་དཔག་ཏུ་མེད་པའོ། །གཞན་དུ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་དང་སྦྱོར་རོ། །སུས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་གིས་ཀྱང་སྟེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ནི་ཚད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་དགོངས་སོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདྲི་བའོ། །རབ་འབྱོར་གཟུགས་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ལན་ནོ། །གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་ནི་འདིར་ཆོས་ཉིད་ལ་བརྗོད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་འགལ་བ་མེད་དོ། །གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཐ་དད་ཀྱང་ཆོས་ཉིད་ནི་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་བརྫུན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཐ་དད་པར་བྱེད་ན་དེའི་ཚེ་མི་སྣང་བར་འགྱུར་རོ། །འདི་ནི་དམིགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །དེ་ནས་ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ལེའུ་རྫོགས་པའི་བར་དུ་གསུངས་པ་ལ་མོས་པར་དཀའ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཟབ་པའོ། །གཏིང་དཔག་དཀའ་བ་ནི་བསམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སོ། །བལྟ་དཀའ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བས་སོ། །རྟོགས་པར་དཀའ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པས་སོ། །བརྩོན་པ་ཆུང་བ་ནི་བྱེད་པར་མི་འདོད་པའོ། །གཞོལ་བ་ནི་འཇུག་པའོ། །གང་དུ་སུས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་དུས་གསུམ་གྱི་དགག་པའོ། །ནམ་མཁའ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ལས་དགག་པའོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་ཐོབ་པའི་འོང་བ་མེད་པ་དང༌། དོར་བའི་འགྲོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཟབ་པོ། །མི་མཐུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གོ །རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར་མི་འཇུག་པའི་སླད་དུའོ། །འཇིག་རྟེན་དག་ནི་ཆོས་འདི་འཛིན་པ་ལ་སྤྱོད་དོ། །འཇིག་རྟེན་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་ངེས་ཤིང་རྣམ་པར་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ནི་མི་མཐུན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །བརྒྱ་བྱིན་ལ་སོགས་པའི་ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་ཉེ་བར་མཚོན་པའི་ལེའུ་ནི་ལྷའི་ལེའུའོ། ། འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བརྒྱད་སྟོང་པའི་དཀའ་འགྲེལ། སློབ་དཔོན་རིན་ཆེ
Chinese
分别观察 是名为《般若波罗蜜多》的余文。为何如此说呢？就像虚空一样，从何而来呢？以“善现”等回答。因为不能从处所和时间来衡量，所以是不可衡量的。同样，因为远离了量度，所以是无量的。从“它从色法到任何方向都不存在”之间，是因为这一切都以处所和时间遍及的无量之故，以及因为不适合成为有色之物，所以是不可衡量的。或者说，将“那是”与“其他”等连接起来。“任何人”是指任何色法等的自性，认为色法等是无量的缘故。为何如此说呢？这是提问。“善现，色法本身”等是回答。色法等的词语在这里是指法性。因此没有矛盾。色法等虽然各不相同，但法性不是各不相同，如果色法等以虚妄性而各不相同，那么那时就会变得不可见。这是所缘的自性。从“此后天帝释”到章节结束之间所说，因为难以置信所以是甚深的。难以测度深度，是通过从思虑产生的智慧。难以观看，是通过从世间禅定产生的智慧。难以证悟，是通过出世间的智慧。精进微小是不想做。趋入是进入。从“在何处，由谁”等是对三时的否定。从“虚空”等是对业的否定。一切法因为没有获得的到来和舍弃的离去，所以是甚深的。“不一致”是指颠倒。“不分别”是为了不进入。世间众生行持受持此法。世间是对颠倒确信和完全确信的缘故。这是不一致的自性。以帝释等诸天来比喻的章节是天之章节。 《圣八千颂般若波罗蜜多》难解疏。导师宝
English
Detailed Analysis This is the remaining text of what is called the "Perfection of Wisdom." Why is it so? It is like the sky itself; from where does it come? The answer is given by "Subhuti," and so on. Because it cannot be measured by place and time, it is immeasurable. Similarly, because it is devoid of measurement, it is limitless. From "It does not abide in any direction from form" onwards, it is immeasurable because all these are limitless, pervaded by place and time, and because it is not appropriate to be a colored object. Alternatively, connect "that is" with "other," and so on. "Anyone" refers to any self-nature of form, etc., because form, etc., are considered immeasurable. Why is it so? This is the question. "Subhuti, form itself," etc., is the answer. The term "form," etc., here refers to the nature of phenomena. Therefore, there is no contradiction. Although forms, etc., are different, the nature of phenomena is not different; if forms, etc., are different by their falsity, then at that time they would become invisible. This is the self-nature of the object of focus. From "Then, Lord Indra" to the end of the chapter, it is profound because it is difficult to believe. Difficult to fathom the depth is through the wisdom arising from thought. Difficult to see is through what arises from worldly meditation. Difficult to realize is through what is beyond the world. Little effort is not wanting to do. To incline is to enter. From "Where, by whom," etc., is the negation of the three times. From "Sky," etc., is the negation of action. All phenomena are profound because there is no coming of attainment and no going of abandonment. "Incompatible" means inverted. "Non-discrimination" is for the sake of not entering. The world practices holding this Dharma. The world is certain and completely certain of inversion. This is the self-nature of incompatibility. The chapter that illustrates with Indra and other gods is the chapter of the gods. A Difficult Commentary on the Holy Eight Thousand Verse Perfection of Wisdom. Teacher Precious.