Tibetan
ག་རྟེན་གྱི་འདུ་ཤེས་འགོག་པ་ཤེས་པའོ། །བསྟན་བཅོས་ལས། རྣམ་པ་ཀུན་མཁྱེན་ཚུལ་ལ་ནི། །ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བཤད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇུག་པ་སྟེ། རྣམ་པ་ཐམས་གཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ ཀྱི་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་སྟོན་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་སྟོན་པ་སྟེ། དེ་གསལ་བར་བྱེད་པའི་ལེའུ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བརྗོད་དོ། །འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བརྒྱད་སྟོང་པའི་དཀའ་འགྲེལ། སློབ་དཔོན་རིན་ཆེན་འབྱུང་གནས་ཞི་བས་རྣམ་པར་སྦྱར་བ་སྙིང་པོ་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ལས་ལེའུ་བཅུ་གཉིས་པའོ།། །།ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བཤད་ནས་ཁྱད་པར་གྱི་མཚན་ཉིད་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་ལས། བསམ་མི་ཁྱབ་སོགས་ཁྱད་པར་གྱིས། །ཁྱད་ཞུགས་བདེན་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཅན། །སྐད་ཅིག་མ་ནི་བཅུ་དྲུག་གིས། །ཁྱད་པར་མཚན་ཉིད་བཤད་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ལ་སོགས་པ་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་ཁྱད་པར་གྱིས་དེ་ལམ་གཞན་དག་ལས་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་པ་བདེན་པ་བཞིའི་ཡུལ་ཅན་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་གི་ཁྱད་པར་གྱི་མཚན་ཉིད་བཤད་པའི་མདོར་བསྟན་པའོ། །བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་གང་ཞེ་ན། །བསམ་མི་ཁྱབ་དང་མི་མཉམ་དང༌། །གཞལ་དང་བགྲང་ལས་ཡང་དག་འདས། །འཕགས་པ་ཀུན་སྡུད་མཁས་པ་ཡིས། །རིག་བྱ་ཐུན་མོང་མིན་ཤེས་ཉིད། །ཤེས་མྱུར་བྲི་དང་གང་མེད་དང༌། །སྒྲུབ་དང་ཡང་དག་འགྲུབ་པ་དང༌། །དམིགས་པ་རྟེན་དང་བཅས་པ་དང༌། །མཐའ་དག་པ་དང་ཡོངས་འཛིན་དང༌། །རོ་མྱང་མེད་དང་ཁྱད་པར་ནི། །བཅུ་དྲུག་བདག་ཉིད་ཤེས་བྱ་སྟེ། །གང་གི་ལམ་ནི་གཞན་དག་ལས། །ཁྱད་དུ་འཕགས་པ་ཁྱད་པར་ལས། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་དང་པོ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ལ་དམིགས་པའི་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་སྐད་ཅིག་མ་ནི་བཞི་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང༌། སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་དང༌། སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང༌། སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའོ། །འདི་རྣམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་བཞི་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཉིད་དང༌། །མི་མཉམ་པ་ཉིད་དང༌། གཞལ་དུ་མེད་པ་ཉིད་དང༌། བགྲང་བ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་ཉིད་དོ། །ཚད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་ནི་གཞལ་དུ་མེད་པ་ཉིད་དོ། །གྲངས་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་ནི་ བགྲང་བ་ལས་འདས་པའོ། །འདི་དག་ནི་དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།
Chinese
是了知断除所依之执著。论中说：于一切种智之理，说为是知性。此乃进入，一切断除之智的知性，即是名为十二相之义。于般若波罗蜜多中，如来等之世间显示，即是世间显示，于彼作明了之品中，如是说。圣八千颂般若波罗蜜多释难，导师宝生寂所造之心要殊胜名为释中第十二品。说完知性之自性后，当说差别之自性，为此论中说：不可思议等差别，入于差别谛所行，刹那十六之差别，是说自性之差别。此乃宣说不可思议等将要解释之差别，由此从其他道中成为差别，是具有四谛之境，宣说十六刹那之差别的自性之略说。何为不可思议等耶？不可思议与不平等，度量与计数皆超越，圣者总集智者所，是为所知不共知。知速减与无有满，成办与如实成办者，有缘所依及俱全，一切与及总摄持，无有味受及差别，十六自性当知晓，何者之道较其他，超胜差别由差别。如是说。其中初于苦谛所缘之见道之刹那有四，即于苦之法忍，于苦之法智，于苦之随知忍，于苦之随知。此等之四差别，次第为不可思议性，不平等性，不可度量性，及完全超越计数性。完全超越度量是不可度量性。完全超越数量是超越计数。此等是说从彼之后等。
English
It is knowing the cessation of clinging to the basis. The treatise says: In the way of all-knowing, it is said to be the characteristic of knowledge. This is entering, the characteristic of the knowledge of all cutting off, which is the meaning of the twelve aspects. In the Prajnaparamita, the world shown by the Tathagatas is the world shown. In the chapter that clarifies it, it is said so. The difficult commentary on the Holy Eight Thousand Verse Prajnaparamita, composed by the teacher Ratnakara Shanti, called the Essence Supreme, is the twelfth chapter. After explaining the nature of the self of knowledge, the nature of the difference should be stated. Therefore, the treatise says: With inconceivable and other differences, entering the realm of truth, the sixteen moments, the difference is the explanation of the nature. This is a brief explanation of the difference that is going to be explained, such as the inconceivable, which is different from other paths, has the realm of the four truths, and explains the nature of the difference of the sixteen moments. What are the inconceivable and so on? Inconceivable and unequal, measurement and counting are completely transcended. The wise who gather all the holy ones, is the knowledge of the uncommon knowable. Knowing quickly, decreasing, and without fullness, accomplishing and truly accomplishing, having an object, a basis, and being complete, all and completely holding, without taste and difference, the sixteen natures should be known. Whose path is superior to others, the difference is due to the difference. It is said like this. Among them, the first moment of the path of seeing, which is focused on the truth of suffering, is four, namely, the forbearance of knowing the Dharma of suffering, the knowledge of the Dharma of suffering, the forbearance of knowing the subsequent knowledge of suffering, and the subsequent knowledge of suffering. The four differences of these are, in order, inconceivability, inequality, immeasurability, and complete transcendence of countability. Completely transcending measurement is immeasurability. Completely transcending quantity is transcending counting. These are said from then on, and so on.
Tibetan
།ཟབ་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འདི་ག་ལས་ཤེས་ཤེ་ན། བྱ་བ་ཆེན་པོས་ཉེ་བར་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་བྱ་བ་ཆེན་པོས་ཉེ་བར་གནས་པ་དེའི་ཕྱིར་ཟབ་པའོ། །ཀྱེ་མའི་སྒྲ་ནི་དགའ་པའོ། །གང་གིས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་དང་བཅས་པ་མི་མཉམ་པ་དང་མཉམ་པའི་བྱ་བ་ནི་ལྔ་པའི་ཁྱད་པར་རོ། །དེ་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཞལ་གྱིས་བཞེས་སོ། །དོན་འཆད་པར་བཞེད་ནས་རང་ཉིད་ཀྱིས་རབ་འབྱོར་ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དྲིས་པའོ། །བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འཆད་དེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་གིས་ནི་འདིའི་བྱ་བ་རབ་ཏུ་སྟོན་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་ནི་ཆོས་ཇི་ལྟ་ན་བཞིན་དུ་གསུངས་པའོ། སངས་རྒྱས་ཉིད་ནི་རང་ཉིད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པའོ། །རང་བྱུང་ཉིད་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དབང་བསྒྱུར་བ་ཉིད་དོ། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ལ་དག་པ་དང་ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །དེ་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟ་བུས་སོ། །ཇི་ལྟར་འདི་བྱ་བ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ནི་སེམས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདི་ནི་སེམས་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་གང་ལ་སེམས་པ་དེ་ནི་ངེས་པར་སེམས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ཡིན་ནོ། །འདི་ནི་སེམས་ཀྱིས་བསམ་པར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གིས་སེམས་ལ་རག་ལས་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སེམས་སྨོས་ཀྱི། ཡང་གཞན་རྣམ་པར་བཅད་པ་བསྒྲུབ་པ་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལ་སེམས་སམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་སེམས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །དེ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། མངོན་སུམ་དང་ཅིག་ཤོས་སོ། །དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་གྱི་མངོན་སུམ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་ལ་མི་འཇུག་གི་ཅིག་ཤོས་ནི་འགྱུར་རོ། །དེ་ཡང་དེའི་རང་གི་ངོ་བོ་མི་འཛིན་ཏེ། གང་ཡང་སེམས་ཀྱི་ཡུལ་ལ་སེམས་པ་ལ་སོགས་པ་དང༌། མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་ཀྱིས་བསམ་པ་འམ། གཞལ་བར་མི་ནུས་སོ། །ཡང་བསམ་པ་ ཞེས་སྨོས་པ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་བསམ་པར་ཡང་མི་ནུས་པ་དེ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཡང་གཞལ་བར་མི་ནུས་སོ། ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་གཞལ་དུ་མེད་པ་ལ་སོགས་པས་དྲིས་པ་ལ་ཡང་ལན་དེ་བཞིན་དུ་ཤས་པར་བྱའོ། །དེ་ཉིད་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ
Chinese
那么，像“甚深”这样的说法是从何得知的呢？因为说了像“以大事业而安住”等语。因为以大事业而安住的缘故，所以是甚深的。“嗟哉”之声是欢喜的。以什么缘故呢？因为说了像“不可思议”等语。因为不可思议等事业以及不平等和相等的事业是第五种差别。像“是这样的”等语是应允之语。想要解释意义，所以自己以“善现如何”等语提问。以“不可思议”等语解释，以像“如来”等语的词句来极力显示此事的功用。其中，如来是指如实宣说法的。佛是指自己现证圆满菩提。自生是指对一切法自在。一切智是指对一切法的各种相完全清净且无碍的智慧。像“这样”等语是指像那样。如果问：这件事情如何是不可思议的呢？回答说：说了像“这是心”等语。这是说，从心等，对于心所缘的对境，那一定是心等所缘的对境。以“这是心不能思”的语句，显示了依赖于心的缘故而说了心，并不是还有其他的简别需要成立。对于“此是心吗”等语，心是识。识有两种，即现量和另一者。其中，世间的现量不适用于如来，而另一者则会改变。那也不执著于它自己的体性。凡是心缘于对境等，或者与此相似的心所思，或者都不能衡量。又，为什么还要说“思”呢？因为要显示凡是不能思的，就更加不能衡量。对于以“不可测量”等语的提问，也应当同样地回答。因为那本身就是不可思议的果，所以是不可思议的
English
Then, how is it known that something is "profound"? Because it is said, "Abiding closely with great deeds," and so on. Because of abiding closely with great deeds, it is profound. The sound of "Alas!" is joyful. For what reason? Because it is said, "Inconceivable," and so on. Because the deeds of inconceivability and so on, along with unequal and equal deeds, are the fifth distinction. Words like "It is so" are words of acceptance. Wanting to explain the meaning, he himself asked with words like, "How is it, Subhuti?" Explaining with words like "Inconceivable," the words like "Thus Gone One" greatly show the function of this matter. Among them, "Thus Gone One" refers to speaking the Dharma as it is. "Buddha" refers to self-awakening to perfect complete enlightenment. "Self-born" refers to having dominion over all Dharmas. "All-knowing" refers to the pristine awareness that is pure and unobstructed in all aspects of all Dharmas. "Thus" means like that. If asked, "How is this action inconceivable?" it is said, "This is mind," and so on. This means that from the mind, whatever object the mind focuses on is definitely the object of the mind, and so on. The statement, "This cannot be thought of by the mind," shows that it depends on the mind, so the mind is mentioned. It is not that there is another distinction to be established. Regarding "Is this mind?" and so on, mind is consciousness. There are two types of consciousness: direct perception and the other. Among them, worldly direct perception does not apply to the Thus Gone One, but the other changes. That also does not grasp its own nature. Whatever the mind focuses on an object, or the mind that is similar to it, cannot be thought of or measured. Furthermore, why is "thought" mentioned? Because it shows that whatever cannot be thought of is even more immeasurable. For questions with "immeasurable," and so on, the answer should be given in the same way. Because that itself is the result of inconceivability, it is inconceivable.
Tibetan
་ཉིད་ཀྱི་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་སྐད་ཅིག་མ་བསྟན་ནས། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་དམིགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡང་དེ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལ། གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྐབས་ཏེ་རབ་ཏུ་སྟོན་ཏོ། རབ་འབྱོར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་ཚད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་དང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་རེ་རེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གཞན་དུན་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང༌། སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཐ་མི་དད་པར་འགྱུར་རོ། །ནམ་མཁའ་དང་མཉམ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་མཉམ་པ་དང་མཉམ་པའི་གཏན་ཚིགས་སོ། །དེ་ཉིད་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ལ་སོགས་པའི་གཏན་ཚིགས་སུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རབ་འབྱོར་དེ་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །འདི་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཡང་གཞན་ཆོས་ཐམས་ཅད་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཉིད་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ། །འདི་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་གོ །འདིས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་ངོ༌། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཆོས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། ཆོས་འདི་དག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། དེ་ནི་ཤེས་མོད་ཀྱི་ཇི་ལྟར་གྲུབ་པ་ཡིན་ཞེ་ན། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང༌། གཞལ་དུ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚད་མས་གྲུབ་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང༌། གཞལ་དུ་མེད་པ་དེ་གཞིན་དུའོ། །བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང༌། གཞལ་དུ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་གྱི་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་ནི་མ་བསྟན་ཏོ་ཞེ་ན། དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །འདི་ཉིད་སྒྲས་བསྟན་པ་ཙམ་ཉིད་ཡིན་གྱི་ཚད་མ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། ནམ་མཁའ་མི་མཉམ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །འདི་ལྟར་དགོངས་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་ བཞིན་གཤེགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུའོ། །དེ་བས་ན་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུར་མཉམ་པ་མེད་པ་དང༌། གྲངས་མེད་པ་དང༌། དཔག་ཏུ་མེད་པས་ཆོས་འདི་དག་ནི་མི་མཉམ་པ་དང་མཉམ་པ་དང༌། གྲངས་མེད་པ་དང༌། དཔག་ཏུ་མེད་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ནམ་མཁའ་གཞལ་དུ་མེད་པ་དང༌། མི་འཕྲད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལན་གྱི་རིགས་པའོ། །འདིས་འདི་མཉམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་གཉིས་ཉེ་བ་ན་ཡོད་ན་ནི། ཡོད་པར་འགྱུར་ན་ཉེ་བ་ན་ཡོད་པ་དེ་ཡང་མེད་དེ་དེ་བས་ནི་མི་མཉམ་པའོ། །རབ་འབྱོར་དེ
Chinese
在开示您亲身证悟之道的一刹那后，为了那不可思议的对境，也应宣说。由名为具寿善现等，以场合而极善开示。善现，一切法是无量的缘故，是指色和受等一一都是的意思。否则，所要证实的和能证实的将无差别。因为与虚空相等，这是不相等和相等的理由。为了开示那不可思议等作为理由，所以说了“善现，您怎么想”等。以“这些”等，又进一步证实一切法是不可思议的。 “这些”是指色等这些。 “以此也”是指如来法性也。如果说如来法不可思议尚未成立，则说了“这些法是”等。如果知道，但如何成立呢？则说了“不可思议”和“不可测量”等。 “已完全了知”是指以量成立的。 “同样地”是指不可思议和不可测量是同样的。如果说只开示了不可思议和不可测量本身的理由，而没有开示不可思议等的理由，则说了“不可思议和”等。如果说这只是用语言表示而已，不是量，则说了“虚空不相等和”等。应如此理解：因为法的界性是极度清净的自性，所以，一切如来之法都如虚空。因此，以如虚空般无等、无数和无量，这些法就是不相等和相等、无数和无量。同样，虚空不可测量和不相遇，这是回答的理路。如果说“以此此相等”这两个靠近存在，如果存在，则靠近存在的那个也不存在，因此是不相等。善现，那