Tibetan
ས་པ་ཡིན་ནོ། །དུས་གསུམ་གྱི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་འདི་ལས་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །ཕྱོགས་བཅུ་ན་བཞུགས་པའི་སངས་རྒྱས་སྤྱད་ཀྱང་ཟད་པར་མ་གྱུར་པ་མཛོད་ཡིན་ནོ། །བསོད་ནམས་མང་བ་ནི་སྟོང་གསུམ་གྱི་སེམས་ཅན་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ལ་བཀོད་པ་བས་ཡུམ་ཚིག་འགའ་ཞིག་སྐད་ཅིག་གམ་ཡུད་ཙམ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་བྱིན་ན་བསོད་ནམས་ཆེའོ། །གང་ཡང་མཐོང་བ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཐོང་བ་ནི་མཐོང་ལམ་བརྡས་བསྟན་པའོ། །ཟད་པ་ཤེས་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་ནི། དྲི་མ་ཟད་དང་མི་སྐྱེ་བའོ། །ཡེ་ཤེས་བྱང་ཆུབ་ཅེས་བརྗོད་དེ། །ཟད་མེད་སྐྱེ་མེད་ཕྱིར་དེ་དག །གོམ་རིམས་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་པ་ནི། དུས་གསུམ་གྱི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཡུམ་ལས་བྱུང་ཡང་ཟད་པར་མ་གྱུར་ཏེ། བསམ་གཏན་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པའི་བར་མ་ཟད་མི་ཟད་ཟད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ཅིས་ན་སྐྱེ་བའང་མེད་ན་ཟད་པར་མི་འགྱུར་བ་ལྟ་ཅི་སྨོས། ཡོངས་སུ་གཏད་པའི་ལེའུ་སྟེ་ང་གཅིག་པའོ།། །།རྟེན་འབྲེལ་རང་བཞིན་མེད་པ་ལ་ཟད་པ་དང་སྐྱེ་བ་མི་འཐད་པ་ནི། འགོག་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ལ། །མཐོང་ཞེས་བྱ་བའི་ལམ་གྱིས་ནི། །རྣམ་པར་རྟོག་རིགས་ཅི་ཞིག་ཟད། །སྐྱེ་མེད་རྣམ་པ་ཅི་ཞིག་ཐོབ། །ཅེས་པ་ནི་གཟུགས་ནས་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་བར་དུ་མི་ཟད་པ་དང་ཟད་མི་ཤེས་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ། །ཡོད་པར་འདོད་པ་ལ་གྲོལ་བ་མི་འཐད་པ་ནི། གཞན་གྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་ཡོད་ལ། །ཤེས་བྱ་ལ་ཡང་སྟོན་པ་ཡི། །སྒྲིབ་པ་ཟད་པར་བརྗོད་པ་གང༌། །འདི་ལ་ཁོ་བོས་མཚར་དུ་བརྩིས། །ཤེས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཕྱིར་ལྡོག་པ་ཐམས་ཅད་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་ཟད་པ་མེད་པ་མ་རྟོགས་པས་ཕྱིར་ལྡོག་པའོ། །འཁྲུལ་པ་མེད་པ་ལ་འཁྲུལ་བར་ངོ་ཤེས་པའི་ཡུམ་ནི། འདི་ལ་བསལ་བ་ཅི་ཡང་མེད། །བསྣན་པར་བྱ་བ་ཅུང་ཟད་མེད། །ཡང་དག་ཉིད་ལ་ཡང་དག་ལྟ། །ཡང་དག་ མཐོང་ན་རྣམ་པར་གྲོལ། །ཞེས་པས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡུམ་ལ་སྤྱོད་པས། བྱེད་པའི་སྐྱེས་བུ་བཅུ་གཉིས་གཟུགས་ནས་རྣམ་མཁྱེན་གྱི་བར་དུ་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ། བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ། བདག་དང་བདག་མེད། ཞི་བ་དང་མ་ཞི་བར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་སྟེ། དེ་ཅིས་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པའི་བར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང༌། །ཆོས་གང་གིས་མཐོང་བར་གྱུར་པ་དེ་ཡང་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ༌། །མི་ཟད་པའི་ལེའུ་སྟེ་ལྔ་བཅུ་གཉིས་སོ།། །།ཡུམ་དུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཐམས་ཅད་རྫོགས་པ་ནི། སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་རེ་རེ་ལ། །དེ་དག་ཕན་ཚུན་བསྡུས་པ་གང༌། །སྐད་ཅིག་གཅིག་གིས་བཟོད་པ་ཡིས། །བསྡུས་པ་དེ་འདིར་མཐོང་བའི་ལམ། །ཞེས་པ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རེ་རེ་ལ་དྲུག་དྲུག་གོ །སྐབས་འདིར་བསྒོམ་ལམ་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི། དེ་ནས་སེང་གེ་རྣམ་བསྒྱིངས་པའི། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་སོ། །ཐོད་རྒལ་གྱི་ལེའུ་སྟེ་ལྔ་བཅུ་གསུམ་པའོ།། །།ལེའུ་འདི་ནས་མཐོང་ལམ་གྱི་རྟོག་པ་དགུ་གསུམ་བསྒོམ་ལམ་གྱི་རྟོག་པ་དགུ་བཞི་སྟོན། དེ་ལ་མཐོང་ལམ་གྱི་ལྡོག་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་རྟོག་པ་ནི། སྲིད་དང་ཞི་བར་ལྟུང་ཕྱིར་དང༌། །རྟོགས་པ་དམན་པ་ཉིད་དང་ནི། །ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་མེད་པ་དང༌། །ལམ་གྱི་རྣམ་པ་མ་ཚང་དག །གཞན་གྱི་རྐྱེན་གྱིས་འགྲོ་བ་དང༌། །ཆེད་དུ་བྱ་བ་ལོག་པ་དང༌། །ཉི་ཚེ་བ་སྣ་ཚོགས་ཉིད། །གནས་དང་འཇུག་ལ་རྨོངས་པ་དང༌། །རྗེས་ལ་འགྲོ་ཞེ་བྱ་བ་ལ། །རྣམ་རྟོག་དགུ་ཡི་བདག་ཉིད་འདི། །ལྡོག་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་རྟེན་ཅན་དེ། །ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་ཡིད་ལས་འབྱུང༌། །ཞེས་པ་ལ། །སྲིད་དང་ཞི་བར་མི་ལྟུང་བ་ནི་ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་ནི་གླིང་བཞི་ལ་མཐུན་པར་འཇུག་གོའི་དཔེ་དང༌། རྟོགས་པ་དམན་པ་ཉིད་ནི་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་དང་བྲལ་ན་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་མིང་མི་ཐོབ་པའི་དཔེ་དང༌། །ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་མེད་པ་ནི་ཁྱིམ་ཐབ་མེད་པའི་བུད་མེད་འཕྱོན་མ་རྣམས་ཀྱིས་ཚོགས་པའི་དཔེ་དང༌། ལམ་གྱི་རྣམ་པ་མ་ཚང་བ་ནི་གོ་མཚོན་ཚང་པའི་དཔའ་བོ་གཞན་གྱིས་མི་ཐུབ་པའི་དཔེ་དང༌། གཞན་གྱི་རྐྱེན་གྱིས་འགྲོ་བ་ནི་མཁར་གྱི་རྒྱལ་པོ་རྣམས་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་དྲུང་དུ་ནང་ནུབ་འགྲོ་བའི་དཔེ་དང༌། ཆེད་དུ་བྱ་བ་ལོག་པ་ནི་ཆུ་རྣམས་གང་གཱ་དང༌། འགྲོགས་ན་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་རྡོལ་བའི་དཔེ་དང༌། ཉི་ཚེ་བ་ནི་ཐབས་རྐྱང་པ་ ལག་པ་གཡོན་པ་དང་འདྲ་བའི་དཔེ་དང༌། སྣ་ཚོགས་ཉིད་ནི་ཆུ་ཀླུང་རྣམས་རྒྱ་མཚོར་ཕྱིན་ན་རོ་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་བའི་དཔེ་དང༌། གནས་དང་འཇུག་ལ་རྨོངས་པ་ནི་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་པའི་རྒྱལ་པོའི་རྗེས་སུ་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་འབྲང་བའི་དཔེ་ཡུམ་གྱི་རྗེས་སུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྔ་འབྲང་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་ལ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་བྲལ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཡིན་ནོ། །འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་པོ། འཛིན་པ་དང་ནི་གཏོང་བ་དང༌། ཡིད་ལ་བྱེད་དང་ཁམས་རྣམས་ནི། །གསུམ་ཆར་ཉེ་བར་འབྲེལ
Chinese
是处所。三世的一切佛都由此产生。十方安住的佛陀，即使享用也不会穷尽的宝藏。最大的福德是，相比于将三千世界的众生安置于阿罗汉的果位，将般若波罗蜜多的些许词句，刹那或瞬间给予菩萨，福德更大。以无所见的姿态见到真如，这是以见道之象征所指示的。知尽和知不生是，知烦恼尽和知不生。称作智慧菩提，因为无尽无生之故。应当按次第了解。意思是说，三世的一切佛都从般若波罗蜜多中产生，但也不会穷尽，从禅定到佛的不共法之间，不尽也不灭，不会穷尽。既然没有生，又怎么会穷尽呢，更不用说了。完全交付之品，即第五十一品。依赖性空无自性，生灭不合理，因为是无阻碍的自性。以名为见的道，什么分别之种类会穷尽？又会获得什么无生之相？意思是说，从色法到缘起之间，以不尽和不知尽，应当现证般若波罗蜜多。认为有存在，解脱不合理，因为其他的法也是存在的。对于所知境也宣说，什么遮障被说成穷尽？我对此感到惊奇。知是菩萨，一切退转是因为没有证悟缘起无生无灭而退转。对于无有错乱，认识错乱的般若波罗蜜多是，此中无有任何要去除的，也没有丝毫要增加的。如实看待真实，如实见到便能解脱。如此说，菩萨修习般若波罗蜜多，十二作者从色法到一切种智之间，对于常与无常，乐与苦，我与无我，寂静与不寂静，也不会如实随见，这是因为从般若波罗蜜多到佛的不共法之间，也不会如实随见。以何法见到，那也同样不会如实随见。
English
It is the place. All Buddhas of the three times arise from this. The Buddhas abiding in the ten directions are a treasure that will not be exhausted even if used. The greatest merit is that it is greater to give a few words of the Prajñāpāramitā, a moment or an instant, to a Bodhisattva than to place the beings of the three thousand worlds in the state of Arhat. Seeing Suchness in the manner of not seeing anything is indicated by the symbol of the path of seeing. Knowing exhaustion and knowing non-arising is knowing the exhaustion of defilements and knowing non-arising. It is called wisdom Bodhi, because it is inexhaustible and unborn. It should be understood in order. It means that all the Buddhas of the three times arise from the Prajñāpāramitā, but it will not be exhausted, from meditation to the unshared Dharma of the Buddha, it is not exhausted and does not perish, it will not be exhausted. Since there is no birth, how can it be exhausted, let alone say. The chapter of complete entrustment, that is, the fifty-first chapter. Dependent arising is empty of self-nature, and birth and death are unreasonable, because it is the nature of unobstructedness. By the path called seeing, what kind of conceptualization will be exhausted? And what unborn aspect will be obtained? It means that from form to dependent arising, with inexhaustibility and unknowing exhaustion, one should realize the Prajñāpāramitā. Believing in existence, liberation is unreasonable, because other dharmas also exist. For the knowable object also proclaims, what obscuration is said to be exhausted? I am surprised by this. Knowing is Bodhisattva, all regression is because of not realizing dependent arising, unborn and unceasing, and regressing. For the absence of confusion, the Prajñāpāramitā that recognizes confusion is, there is nothing to be removed in this, and there is not the slightest thing to be added. Looking at reality as it is, seeing reality as it is will liberate. Thus, the Bodhisattva practices the Prajñāpāramitā, the twelve actors from form to omniscience, for permanence and impermanence, happiness and suffering, self and non-self, peace and non-peace, will not truly follow seeing, because from the Prajñāpāramitā to the unshared Dharma of the Buddha, will not truly follow seeing. By what Dharma is seen, that also will not truly follow seeing.
Chinese
是为穷尽之品，第五十二品。 般若波罗蜜多一切圆满者：布施等一一，彼等互相摄持者，刹那间以忍辱，摄持彼者于此见道。 是说波罗蜜多一一有六六。 此时修道之等持是：此后狮子奋迅之等持等。 是为超越之品，第五十三品。 此品显示见道之九十三分别念，修道之九十四分别念。 其中见道之违品分别念是： 堕于有寂故，证悟低下之自性，以及无有能摄持，道之相不圆满，由他缘而行，所作之事颠倒，短暂且杂多之自性，于处与入处愚昧，随行之后，如是之行，此九种分别念之自性，彼违品之所依，由声闻等意所生。 其中，不堕于有寂者，如日之轮于四洲皆能相合而入之比喻；证悟低下之自性者，如若无有七宝则不得轮王之名之比喻；无有能摄持者，如无有家室之妓女众会集之比喻；道之相不圆满者，如具足盔甲兵器之勇士他人不能胜之比喻；由他缘而行者，如城堡之国王众于轮王之前，日夜前往之比喻；所作之事颠倒者，如水众与恒河相合，则大海崩裂之比喻；短暂者，如仅有方便犹如左手之比喻；杂多之自性者，如众水流汇入大海则成一味之比喻；于处与入处愚昧者，如轮王之后七宝随行之比喻，于母后之后五波罗蜜多随行乃是菩萨，与波罗蜜多相离乃是声闻。 执持之分别念第一者，执持与舍弃，作意与界等，三者皆为紧密相连。
English
This is the chapter on exhaustion, the fifty-second chapter. The perfection of all perfections in the Mother is: Giving, etc., one by one. Those who hold each other together. In an instant, with patience. The path of seeing here is the one that holds it together. It is said that each of the perfections has six sixes. The samadhi of the path of meditation at this time is: From then on, the lion's triumphant samadhi, etc. This is the chapter on transcendence, the fifty-third chapter. This chapter shows the ninety-three conceptualizations of the path of seeing and the ninety-four conceptualizations of the path of meditation. Among them, the conceptualizations of the opposite side of the path of seeing are: Because they fall into existence and peace. The nature of inferior realization. And without being able to hold on to it. The aspects of the path are not complete. Going by other causes. The things done are reversed. The nature of being short-lived and diverse. Ignorance of the place and entry. Following after. Such an act. This nature of the nine conceptualizations. That which is dependent on the opposite side. It arises from the mind of the Hearers, etc. Among them, those who do not fall into existence and peace are like the example of the sun's circle entering harmoniously into the four continents; those whose realization is inferior are like the example of not obtaining the name of the Wheel-Turning King if they are without the seven precious things; those who cannot hold on to it are like the example of a gathering of prostitutes without a household; those whose aspects of the path are not complete are like the example of a hero with complete armor and weapons who cannot be defeated by others; those who go by other causes are like the example of the kings of castles going to the presence of the Wheel-Turning King day and night; those whose actions are reversed are like the example of the waters joining the Ganges, then the great ocean collapsing; the short-lived are like the example of having only skillful means, like the left hand; the nature of diversity is like the example of the rivers flowing into the ocean and becoming one taste; those who are ignorant of the place and entry are like the example of the seven precious things following after the Wheel-Turning King, the five perfections following after the Mother are Bodhisattvas, and those who are separated from the perfections are Hearers. The first of the conceptualizations of holding is that holding and abandoning, attention and the elements, all three are closely connected.