Tibetan
་ཚོགས་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་གྲོང་རྡལ་གྱི་སྒྲས་གསུངས་ཏེ། དབང་པོས་ངེས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འགོག་པ་དེ་ཡང་བདག་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཐོབ་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ཤིན་ཏུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་གཡུལ་འགྱེད་པ་དང་གྲོང་དང་གྲོང་ཁྱེར་དང་གྲོང་རྡལ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་གཏམ་དག་ལ་སྦྱོར་བ་དང་རྗེས་སུ་སྦྱོར་བའི་གནས་པ་སོ་སོར་བཀག་པ་དང༌། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འབའ་ཞིག་གི་གཏམ་དང༌། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་གནས་པ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་འགོག་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་སྟེ། དེ་གཡུལ་གྱི་གཏམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནས། ཡིད་ལ་བྱ་བ་དང་མ་བྲལ་བར་གནས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་དག་ཉིད་ལ་རྟགས་བཅུ་གཉིས་པའོ། །སེར་སྣ་ལ་སོགས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ སེར་སྣ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སོ། །ཆོས་འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་སྟེ། དེ་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་ཉིད་ལ་རྟགས་བཅུ་གསུམ་པའོ། །ཆོས་ནི་རྡུལ་ཙམ་མི་དམིགས་ཉིད། །རང་གི་ས་ལ་ངེས་པ་ཉིད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་ཆོས་རྡུལ་ཙམ་ཡང་མི་དམིགས་པ་དེ་ལྟ་ན་ཡང་བདག་ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་པར་འགྱུར་པ་དེ་གཉིས་ནི་ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་སྟེ། རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནས། ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་ཉིད་ལ་རྟགས་བཅུ་བཞི་པའོ། །ས་གསུམ་ལ་ནི་གནས་པ་དང༌། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆོས་རྣམས་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང༌། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་ནི་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ཉིད་དང༌། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་པ་ཉིད་དེ། གནས་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ནིས་གསུམ་མོ། །དེ་ལ་གནས་པ་ནི་བདུད་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ངེས་པར་མི་ཕྱེད་པ་སྟེ། དེ་ནི་འགོག་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པའོ། །རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནས། གཞན་ཡང་རབ་འབྱོར་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་ཉིད་ལ་རྟགས་བཅོ་ལྔ་པའོ། །ཆོས་ཀྱི་དོན་དུ་སྲོག་གཏོང་བ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཡིན་ལ་དེའི་དོན་དུ་སྲོག་ཀྱང་གཏོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་སྟེ། རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་ཉིད་ལ་རྟགས་བཅུ་དྲུག་པའོ། །དེ་འདྲའི་སྐད་ཅིག་བཅུ་དྲུག་ནི། །བློ་ལྡན་མཐོང་བའི་ལམ་གནས་ནི། །ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་རྟགས་དག་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བའོ། །བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་གནས་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། བསྒོམ་པའི་ལམ་ནི་ཟབ་པ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། མདོ་ལས་ཟབ་མོའི་ཚིག་གིས་བསྒོམ་པའི་ལམ་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ། མང་པོའི་ཚིག་ནི་ཟློས་པའི་སྦྱོར་བས་སོ། །གང་ལ་གནས་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པའོ། །རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ལེགས་ པར་བསྟན་དུ་གསོལ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་གང་གསུངས་པའོ། །དེའི་ཟབ་པ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། ཟབ་མོ་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས། །ཞེས་པ་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཟབ་མོ་ཟབ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་གང་གསུངས་པའོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་ཟབ་པ་ཡང་གང་ཞེ་ན། ཟབ་པ་དེ་ནི་སྒྲོ་འདོགས་དང༌། །སྐུར་པའི་མཐའ་ལས་གྲོལ་བ་ཉིད་དེ། དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་གཟུགས་མེད་པ་ནས། བྱང་ཆུབ་མེད་ཅེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་སྒྲ་འདོགས་པའི་མཐའ་ལས་གྲོལ་བ་ཉིད་དང༌། གཟུགས་ལས་གཞན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ནས། བྱང་ཆུབ་ལས་གུད་ན་ཡང་དེ་བཞིན་ཉིད་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ནི་སྐུར་པའི་མཐའ་ལས་གྲོལ་བ་ཉིད་དེ། གསོལ་པ་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནས། དེ་ནི་ངོ་མཚར་ཆེའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་གང་གསུངས་པའོ། །བསྒོམ་པའི་ལམ་ཡང་གང་ཞེ་ན། ཡང་དང་ཡང་དུ་སེམས་པ་དང༌། །འཇལ་དང་ངེས་རྟོག་བསྒོམ་པའི་ལམ་སྟེ། གཅིག་ཏུ་དབེན་པར་སོང་ནས་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ངེས་པའི་དོན་ལ་རིགས་པ་བཞིས་རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་ནི་སེམས་པའོ། །རིགས་པ་ནི་ལྟོས་པའི་རིགས་པ་དང༌། བྱ་བ་བྱེད་པའི་རིགས་པ་དང༌། འཐད་པ་སྒྲུབ་པའི་རིགས་པ་དང༌། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པའོ། །དེ་ནས་ཇི་ལྟར་བསམ་པའི་དོན་ལ་རྣམ་པ་དགུ་མཐར་ཐུག་པ་ནི་ཞི་གནས་ཏེ། འཇལ་བའོ། །དེ་ནས་དོན་དགུ་པོ་དེ་འབྱེད་པ་དང༌། རབ་ཏུ་འབྱེད་པ་དང༌། ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་དང༌། ཡོངས་སུ་དཔྱོད་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་ལྷག་མཐོང་སྟེ། ངེས་པར་རྟོག་པའོ། །གསུམ་པ་དེ་དག་ཉིད་ལ་ཡང་དང་ཡང་དུ་ཞེས་བྱ་བའི་ཡང་དང་ཡང་དུའོ། །འདི་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་མཚན་ཉིད་དེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ
Chinese
是集合，那也是用城镇的声音说的，为了有能力的人一定能理解。断绝也是获得无我等等，因为那些完全不存在。因此，对于战争和村庄、城市和城镇等等的说法，各自断绝与之结合和随之结合的处所，仅仅是般若波罗蜜多的说法，以及成办忆念一切相智的处所。那是随知断绝，从战争的说法等等，到不离忆念而住之间所说，那是它们本身的第十二个征相。吝啬等等
English
It is a collection, and that is also said in terms of towns, so that those with abilities can definitely understand it. Cessation is also the attainment of selflessness and so on, because those are completely non-existent. Therefore, regarding the talk of warfare and villages, cities and towns, etc., the places of association and subsequent association are separately prohibited, and only the talk of the Perfection of Wisdom, and the establishment of the place of mindfulness of all-knowingness. That is subsequent knowledge of cessation, from the talk of warfare, etc., to what is said between dwelling without separation from mindfulness, that is the twelfth sign of those very things. Stinginess, etc.", "original_tibetan": "སེར་སྣ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སོ། །ཆོས་འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་སྟེ། དེ་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་ཉིད་ལ་རྟགས་བཅུ་གསུམ་པའོ། །ཆོས་ནི་རྡུལ་ཙམ་མི་དམིགས་ཉིད། །རང་གི་ས་ལ་ངེས་པ་ཉིད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་ཆོས་རྡུལ་ཙམ་ཡང་མི་དམིགས་པ་དེ་ལྟ་ན་ཡང་བདག་ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་པར་འགྱུར་པ་དེ་གཉིས་ནི་ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་སྟེ། རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནས། ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་ཉིད་ལ་རྟགས་བཅུ་བཞི་པའོ། །ས་གསུམ་ལ་ནི་གནས་པ་དང༌། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆོས་རྣམས་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང༌། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་ནི་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ཉིད་དང༌། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་པ་ཉིད་དེ། གནས་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ནིས་གསུམ་མོ། །དེ་ལ་གནས་པ་ནི་བདུད་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ངེས་པར་མི་ཕྱེད་པ་སྟེ། དེ་ནི་འགོག་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པའོ། །རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནས། གཞན་ཡང་རབ་འབྱོར་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་ཉིད་ལ་རྟགས་བཅོ་ལྔ་པའོ། །ཆོས་ཀྱི་དོན་དུ་སྲོག་གཏོང་བ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཡིན་ལ་དེའི་དོན་དུ་སྲོག་ཀྱང་གཏ", "chinese_translation": "吝啬等等是六度相违背的一方。凡是具有希求佛法等等，那是于道知法的忍，从布施波罗蜜多等等，到应知不退转之间所说，那是它们本身的第十三个征相。法不观微尘，于自地决定。意思是说，即使法不观微尘，我也会毫无疑惑地现证圆满菩提，这两者是于道知法，从善现复次等等，到不真正随见之间所说，那是它们本身的第十四个征相。于三地而住，意思是说，诸法是无生，以及对于现证圆满菩提是应成办，大乘是如来所说，三地是指三个。其中安住是连魔众也必定无法扰乱，那是随知断绝的忍。善现例如这样等等，到善现复次应知不退转之间所说，那是它们本身的第十五个征相。为法故舍命，意思是说，诸法皆空性是法，为了那个意义，性命也", "english_translation": "Stinginess, etc., are the opposing side of the six perfections. Whatever possesses the desire for the Dharma, etc., that is the forbearance of knowing the Dharma on the path, from the Perfection of Giving, etc., to what is said between knowing non-retrogression, that is the thirteenth sign of those very things. The Dharma does not perceive even a mote, it is certain in its own ground. It means that even if the Dharma does not perceive even a mote, I will attain perfect and complete enlightenment without doubt, these two are knowing the Dharma on the path, from Subhuti, furthermore, etc., to what is said between not truly seeing, that is the fourteenth sign of those very things. Dwelling in the three grounds, it means that all phenomena are unborn, and that the attainment of perfect and complete enlightenment is to be accomplished, the Great Vehicle is what is spoken by the Tathagata, the three grounds refer to three. Among them, dwelling is something that even the hosts of demons cannot certainly disturb, that is the forbearance of subsequent knowledge of cessation. Subhuti, for example, like this, etc., to what is said between Subhuti, furthermore, should know non-retrogression, that is the fifteenth sign of those very things. Giving up one's life for the sake of the Dharma, it means that all phenomena are emptiness, which is the Dharma, and for that meaning, even life is given up.
Chinese
所谓“悟入”，是指对道的随顺觉知。世尊（梵文：Bhagavan，藏文：བཅོམ་ལྡན་འདས།）从“善现，再者”到“各自如实证得”之间所说，即是那十六种相。这十六个刹那，是具慧者安住于见道，不退转的真实征象。这便是结尾。安住于修道之位而说，修道是甚深的。如是说，经中以甚深之语宣说了修道，众多之语乃是重复之语。安住于何处，能使一切法圆满？善现的祈请，从“善现请问”到“恳请善为开示”之间所说。那甚深本身是什么呢？“甚深即是空性等。”如是说。世尊所说，从“世尊开示”到“甚深啊甚深”之间所说。空性等的甚深又是什么呢？那甚深即是从增益和诽谤的边解脱。如是，从“真如无色”到“无菩提”之间，是从增益边解脱；从“非异于色”到“菩提之外亦无真如”之间，是从诽谤边解脱。从“那个祈请”等，到“那真是太稀有了”之间所说。修道又是什么呢？“再三作意与衡量，以及决择与修道。”独自前往寂静处，以从听闻生起的智慧，用四种理智对已决定的意义进行辨析，即是作意。四种理智是：观待理智、作用理智、成立理智和法性理智。之后，如何思虑之义达到九种究竟之相，即是止观，也就是衡量。之后，将那九种意义进行分析、详细分析、完全了知和完全辨别，其体性即是胜观，也就是决择。第三者，对于那些本身，就是“再三”中的“再三”。这是修道的体性。世尊开示。
English
That which is called 'comprehension' is the subsequent knowing of the path. What was spoken by the Blessed One (Sanskrit: Bhagavan, Tibetan: བཅོམ་ལྡན་འདས།) from 'Subhuti, furthermore' to 'individually and truly realize' is the sixteen aspects of that very thing. These sixteen moments are the true signs of a wise person abiding in the path of seeing, not turning back. This is the conclusion. Speaking with the authority of abiding in the path of meditation, the path of meditation is profound. Thus it is said, the sutra speaks of the path of meditation with profound words, and the many words are repetitive. Where does one abide to perfect all dharmas? Subhuti's request, from 'Subhuti asked' to 'please explain well' is what was said. What is that profundity itself? 'Profound is emptiness, etc.' Thus it is said. What the Blessed One spoke, from 'The Blessed One taught' to 'profound, profound' is what was said. What is the profundity of emptiness, etc.? That profundity is liberation from the extremes of superimposition and denial. Thus, from 'Suchness is without form' to 'no enlightenment' is liberation from the extreme of superimposition; from 'not different from form' to 'there is no suchness apart from enlightenment' is liberation from the extreme of denial. From 'that request' etc., to 'that is very wonderful' is what was said. What is the path of meditation? 'Repeatedly thinking, measuring, and determining are the path of meditation.' Having gone alone to a solitary place, analyzing the determined meaning with four kinds of reasoning by the wisdom arising from hearing is thinking. The four kinds of reasoning are: dependent reasoning, functional reasoning, establishing reasoning, and the reasoning of the nature of things. Then, how the meaning of thought reaches nine ultimate aspects is calm abiding, which is measuring. Then, analyzing those nine meanings, analyzing in detail, completely knowing, and completely distinguishing, its nature is insight, which is determining. The third, for those very ones, is the 'repeatedly' in 'repeatedly'. This is the nature of the path of meditation. The Blessed One taught.