Tibetan
ཚོགས་ཀུན། །རྒྱ་མཚོ་ཆེ་ལ་ཆུ་བོ་བཞིན། །འབྲས་བུ་མཆོག་གིས་རབ་མཛེས་པའི། །སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་ལ་ནི། །རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་སྟེན་པར་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བའོ། །རྒྱུན་རིང་དུ་ལེགས་པར་གོམས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རིམས་འཚེ་བར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཡམས་ཀྱི་ནད་དུ་གྱུར་པ་འདི་རྣམས་ཟད་ནས་གནོད་པར་བྱེད་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དཔེར་ན་ནད་ལས་ཐར་པའི་སྐྱེས་བུ་རིང་ཞིག་ལོན་ནས་བདེ་བར་གནས་པ་ཐོབ་སྟེ་དབུགས་ཕྱིན་པ་ལྟར། སྙིང་རྗེ་དང་ཐབས་མཁས་པའི་དབང་གིས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རྩེ་གཅིག་པས་འགྲོ་བའི་བདེ་བ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་ལ་རབ་ཏུ་མཁས་པ་ཐེག་པ་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་ཡོན་ཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལྗོན་ཤིང་ལྟར་རྒྱས་པ་ཐམས་ཅད་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་ལ་ཆུ་བོ་ཐ་དད་པའི་རྒྱུན་འབབ་པ་བཞིན་དུ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བསྒོམ་པའི་ལམ་རབ་ཀྱི་མཐར་སོན་པའི་འབྲས་བུས་ཡང་དག་པར་མཛེས་པར་གྱུར་པའི་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་དེ་ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མངོན་པར་འོང་བའི་རྣམ་པས་སྟེན་པར་བྱེད་དོ། །བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་རྩེ་མོ་ཐོབ་པ་ལས་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་འབྱུང་བས་བར་ཆད་མེད་པའི་རྩེ་མོ་གསུངས་པ། སྟོང་གསུམ་སྐྱེ་བོ་ཉན་ཐོས་དང༌། །བསེ་རུའི་རྟོགས་པ་ཕུན་ཚོགས་དང༌། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱོན་མེད་ལ། །བཀོད་པའི་དགེ་རྣམས་དཔེར་མཛད་ནས། །བསོད་ནམས་མང་པོ་ཉིད་ཀྱིས་ནི། །སངས་རྒྱས་ཉིད་ཐོབ་པར་མེད་དེ། །བར་ཆད་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན། །དེ་ནི་རྣམ་པ་ཀུན་མཁྱེན་ཉིད། །ཅེས་བྱ་བའོ། །སྐྱེས་བུ་གང་གིས་སྟོང་ གསུམ་གྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱོན་མེད་པ་ལ་བཀོད་པའི་བསོད་ནམས་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དཔེར་མཛད་ནས་དེ་བས་ཆེས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་བསོད་ནམས་མང་པོ་ཉིད་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ཉིད་འཐོབ་པ་ལ་གཞན་གྱིས་བར་དུ་ཆོད་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏེ། དེ་ནི་དུས་གཉིས་པར་ནི་རྣམ་པ་ཀུན་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེའི་དམིགས་པ་ལ་སོགས་པ་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བུར་བརྟག་ཅེ་ན། བར་སྐབས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པས་མཚན་ཉིད་གསུངས་པ། འདི་ཡི་དམིགས་པ་དངོས་མེད་དེ། །བདག་པོ་དྲན་པ་ཡིན་པར་བཞེད། །རྣམ་པ་བཞི་ཉིད་འདི་ལ་ནི། །རབ་ཏུ་སྨྲ་རྣམས་བརྒྱུད་མར་རྒོལ། །ཞེས་བྱ་བའོ། །བར་ཆད་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདིའི་དམིགས་པའི་ཡུལ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །བདག་པོའི་རྐྱེན་ནི་སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པ་ནས་བཟུང་སྟེ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དྲན་པ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པ་ནི་རང་བཞིན་གྱི་སྤྲོས་པ་ཉེ་བར་ཞི་བ་ཉིད་གང་ཡིན་པའོ། །གནས་འདི་ལ་ནི་གཏིང་དཔག་དཀའ་བའི་ཕྱིར་རྟོག་གེ་རབ་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་ལོག་པར་རྟོག་པའི་ཀླན་ཀའི་རྒོལ་བ་བརྒྱུད་མར་འབྱུང་བས་ཐབས་ལ་མཁས་པས་དེ་དག་བསལ་བར་བྱ་སྟེ། འདིས་ནི་འདི་ཟབ་པ་ཉིད་བསྙད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ། །ལོག་པར་རྟོག་པ་དེ་དག་གང་གིས་བསལ་བར་བྱ་བ་ཡིན་ཞེ་ན། དམིགས་པ་འཐད་པ་དེ་ཡིན་ནི། །ངོ་བོ་ཉིད་ངེས་གཟུང་བ་དང༌། །རྣམ་ཀུན་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཡེ་ཤེས་དང༌། དམ་པའི་དོན་དང་ཀུན་རྫོབ་དང༌། །སྦྱོར་དང་དཀོན་མཆོག་གསུམ་པོ་དང༌། །ཐབས་བཅས་ཐུབ་པའི་རྟོགས་པ་དང༌། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་ནི་ལམ་བཅས་དང༌། །གཉེན་པོ་མི་མཐུན་ཕྱོགས་དག་དང༌། །མཚན་ཉིད་དང་ནི་བསྒོམ་པ་ལ། །སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ལོག་རྟོག་པ། །རྣམ་པ་ཀུན་མཁྱེན་ཉིད་རྟེན་ཅན། །རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་དག་ཏུ་བཞེད། །ཅེས་བྱ་བའོ། །འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་དག་དངོས་པོ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དམིགས་པ་འཐད་པ་དང༌། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དམིགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ངེས་པར་བཟུང་བ་དང༌། ཐ་སྙད་དུ་ དངོས་པོ་མེད་པ་དམིགས་པས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དང༌། དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གཉིས་དང༌། སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་མི་དམིགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྦྱོར་བ་དང༌། རྟོགས་པར་བྱ་བ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་ཉིད་ཀྱི་རྟོག་པས་སངས་རྒྱས་དཀོན་མཆོག་དང༌། ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་ཚུལ་ཉིད་ཀྱིས་དྲི་མ་དང་བྲལ་བས་ཆོས་དཀོན་མཆོག་དང༌། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་སྤྱོད་པ་བཀག་པའི་ཚུལ་ཉིད་ཀྱིས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྤྱོད་པའི་དགེ་འདུན་དཀོན་མཆོག་དང༌། འཁོར་གསུམ་མི་དམིགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཐབས་མཁས་པ་དང༌། དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་གཉིས་ཀའི་ངོ་བོར་རྟོགས་པ་བཀག་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང༌། མི་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པའི་སྤོས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང༌། ལམ་རྣམ་པར་བསྒོམ་པའི་འབྲས་བུ་མངོན་སུམ་དུ་མི་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ལམ་དང༌། ལམ་གྱི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཙམ་གྱི་དོར་བ་དང་བླང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་གཉེན་པོ་དང༌། ཡང་དག་པར་ཆོས་ཅན་མེད་པ་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང༌། རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསྒོམ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཐབས་ལ་མཁས་པའི་མཚན་ཉིད་རབ་ཏུ་མི་ཤེས་པའི་རབ་ཏུ་སྨྲ་བ་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལོག་པར་རྟོག་པས་ཕན་ཚུན་འགལ་བ་ལྟ་བུར་སྒྲུབ་པ་གང་ཡིན་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་རྟེན་ཅན་ལོག་པར་བསྒྲུབ་པ་བཅུ་དྲུག་པོ་དེ་དག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བློ་གྲོས་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱིས་བདེན་པ་གཉིས་ལ་བརྟེན་པའི་ཐབས་ལ་མཁས་པས་རྣམ་པ་བསལ་བར་བྱ་བར་བཞེད་དོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མན་ངག་གི་བསྟན་བཅོས་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རྒྱན་གྱི་འགྲེལ་བ་ཤེས་རབ་སྒྲོན་མའི་ཕྲེང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་སྐབས་ལྡ་པའི་འགྲེལ་པའོ། ། སྐབས་དྲུག་པ། མཐར་གྱིས་པའི་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་འགྲེལ་པ། རྩེ་མོའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཐོས་པས་ཆོས་དཀར་པོ་ཐམས་ཅད་མཐར་གྱིས་འབྲེལ་བར་བསྒོམ་དགོས་པའི་ཕྱིར་མཐར་གྱིས་པའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་གསུངས་པ། སྦྱིན་པ་ཤེས་རབ་བར་དག་ དང༌། །སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་དྲན་དང་ཆོས། །དངོས་མེད་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་དེ། །མཐར་གྱིས་པ་ཡི་བྱ་བར་བཞེད། །ཅེས་བྱ་བའོ། །འཁོར་གསུམ་རྣམ་པར་དག་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པ་དྲུག་ཡོངས་སུ་སྤྱད་པ་བསླབ་པ་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དང༌། སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པ་དོན་དམ་པར་དྲན་པ་མེད་ཅིང་ཡིད་ལ་བྱར་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང༌། དེ་བཞིན་དུ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཆོས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང༌། ཚུལ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་འཕགས་པ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་དགེ་འདུན་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང༌། དེ་བཞིན་དུ་མ་ཉམས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང༌། ཟང་ཟིང་ལ་སོགས་པའི་གཏོང་བ་དང༌། འདོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ལྷ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང༌། སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པ་ནས་བཟུང་སྟེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་སློབ་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་རྣམ་པ་བཅུ་གསུམ་གྱིས་དཀར་པོའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རིམ་གྱིས་འབྲེལ་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་འདིར་མཐར་གྱིས་སྒྲུབ་པའི་བྱ་བར་བཞེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མན་ངག་གི་བསྟན་བཅོས་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རྒྱན་གྱི་འགྲེལ་བ་ཤེས་རབ་སྒྲོན་མའི་ཕྲེང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་སྐབས་དྲུག་པའི་འགྲེལ་པའོ།། །། སྐབས་བདུན་པ།
Chinese
众聚。犹如河流归大海。以殊胜果实极庄严。于彼大心菩萨者。于诸方面而依止。如是说。以长久串习之力，由分别念之瘟疫所侵扰，此等转为瘟疫之疾病已尽，以无有损害之故，譬如从疾病中解脱之士，长久获得安乐而住，获得气息通畅一般。以慈悲与方便之力，于一切方面一心一意，于众生之安乐显现成办极善巧，以三乘所摄之功德圆满，如树木般增长之所有，犹如众多河流之流注入大海一般。菩提萨埵修习道之极顶圆满之果，以其真实庄严之自性大者，于一切方面从一切方面以显现而来之相而依止之。从获得修道之顶峰而生起无间道，故说无间之顶峰。三千世界众生声闻与，独觉之证悟圆满与，菩提萨埵无过失者，安置之善皆作譬喻后，以众多福德之自体性，不得成佛之自体性，无间之等持，彼乃一切相智性。如是说。何士夫将三千世界之界之有情一切安置于声闻与独觉与菩提萨埵无过失者之福德显现积聚，彼作譬喻后，以较彼尤为超胜之众多福德之自体性，获得成佛之自体性，无有他者能间断之等持，彼于第二时乃一切相智性也。彼之所缘等相如何观察耶？以中间之偈颂说其相。此之所缘无实事，主尊忆念是所许，此有四相于此中，善说者众相续诤。如是说。此无间等持之所缘境乃一切法无有实事也。主尊之缘则
English
Gathering all. Like rivers flowing into the great ocean. Supremely adorned with excellent fruits. To that great-hearted Bodhisattva. In every way, I rely. Thus it is said. By the power of long-term familiarity, the plague of conceptual thoughts that harms, these that have turned into epidemic diseases are exhausted, and because there is no harm, just as a person who has been freed from illness, having attained a long period of comfort and dwelling in ease, obtains a breath of relief. By the power of compassion and skillful means, in every way, with one-pointedness, being extremely skilled in manifestly accomplishing the happiness of beings, all the qualities gathered by the three vehicles, flourishing like trees, just as the flow of many different rivers flows into the great ocean. That great being, whose very nature is truly adorned by the fruit of perfecting the path of Bodhisattva meditation, in every way, from every way, I rely on in the form of manifest appearance. From obtaining the peak of the path of meditation, the uninterrupted path arises, therefore the uninterrupted peak is spoken of. The beings of the three thousand worlds, the Shravakas, and the perfect realization of the Pratyekabuddhas, and the faultless Bodhisattvas, having made the virtues of placement as examples, by the very nature of many merits, Buddhahood itself is not attained, the uninterrupted Samadhi, that is the nature of all-knowingness. Thus it is said. What person places all sentient beings of the three thousand world realms in the faultless Shravakas, Pratyekabuddhas, and Bodhisattvas, the merit that is manifestly accumulated, having made that as an example, by the very nature of many merits that are even more excellent than that, the Samadhi that is uninterrupted by others in attaining Buddhahood itself, that, in the second moment, is the very nature of all-knowingness. How should one examine its object and other characteristics? The characteristics are spoken of in the intermediate verses. The object of this is without substance, the master is considered to be mindfulness, this has four aspects, in this, the eloquent ones continuously debate. Thus it is said. The object of this uninterrupted Samadhi is that all phenomena are without substance. The condition of the master is
Chinese
从发起最初的菩提心开始，圆满的作意便是忆念。相是自性戏论寂灭的本性。此地因深不可测，故常有辩论家妄加臆测，引发诤论，需善巧方便者加以消除。此乃谓此甚深之意。若问以何消除彼等邪见？答曰：以正当之所缘。即：本体之确定把握，以及，全相遍知之智慧，胜义谛与世俗谛，结合与三宝，具方便之能仁证悟，颠倒与道俱，敌对之品与对治，体性与修习。论者于此等，作颠倒之想。全相遍知具所依，立为十六种相。如是说。有为与无为，以无实性而为正当之所缘。于一切相中，以无自性而为所缘之本体之确定把握。名言中，以无实性为所缘，而为全相遍知之智慧。以如是性之本体，而为世俗谛与胜义谛二者。以布施等之不可得性，而为结合。以无所证之理，而以理之证悟为佛宝。以虚空体性之理，以离垢而为法宝。以遮止于色等之行，而以行于六度之僧宝。以三轮之不可得性，而为善巧方便。以遮止于实有与非实有及二者之体性之证悟，而为如来之现证。以安立不分别等之戏论，而为常等之颠倒。以不现证修道之果，而为道。以仅是安立道之方式之舍与取之相，而为敌对之品与对治。以真实无有法性者，而为法之体性。自相与共相之
English
From the moment of generating the initial Bodhicitta, perfect attention is remembrance. The aspect is the very nature of the pacification of the play of inherent nature. Because this place is difficult to fathom, debaters often make wild guesses, causing controversy, which should be eliminated by those skilled in means. This is said to be the meaning of this profoundness. If asked, by what should those wrong views be eliminated? The answer is: by the proper object of focus. Namely: the definite grasping of the essence, and, the wisdom of all-aspect omniscience, the ultimate truth and the conventional truth, the union and the Three Jewels, the Sugata's realization with means, the perverted and the path together, the opposing factors and the antidotes, the characteristics and the practice. Those who speak about these, have inverted thoughts. All-aspect omniscience with support, is established as sixteen aspects. Thus it is said. Conditioned and unconditioned, with the nature of non-existence, are the proper objects of focus. In all aspects, with the nature of selflessness, is the definite grasping of the essence of the object of focus. In name, with the object of non-existence as the object of focus, is the wisdom of all-aspect omniscience. With the essence of suchness, are the two truths, conventional and ultimate. With the unobtainability of generosity and so on, is the union. With the principle of nothing to be realized, with the realization of the principle, is the Buddha Jewel. With the principle of the nature of space, with freedom from defilement, is the Dharma Jewel. With the prohibition of acting on form and so on, with acting on the six perfections, is the Sangha Jewel. With the unobtainability of the three spheres, is skillful means. With the prohibition of realizing the nature of existence and non-existence and both, is the actualization of the Tathagata. With the establishment of the play of non-discrimination and so on, are the perversions such as permanence. With not directly realizing the result of cultivating the path, is the path. With the characteristic of abandoning and taking only the way of establishing the path, are the opposing factors and the antidotes. With the fact that there is truly no such thing as Dharma, is the nature of Dharma. The self-characteristic and the common characteristic of
Chinese
以无有自性之自性修习般若波罗蜜多，如是说。善巧方便之自性，乃是极难了知之极善说法者，所有以颠倒分别，似成互相违背之安立，凡是依于一切种智之具有所依的十六颠倒安立，彼等皆为具慧菩萨，以依于二谛之善巧方便而欲如是遣除。般若波罗蜜多窍诀论著《现观庄严论》之释疏《般若灯鬘》中第五品之释疏完毕。 第六品 渐次现观之释疏 由于听闻顶位现观后，必须渐次修习一切白法之关联，故宣说渐次现观。布施智慧间清净，佛等忆念及法，以无实自性故，彼为渐次之事业，如是说。以三轮清净之自性之布施等六度，完全修习一切学处，能如实成办，以及以无有忆念与不作意之方式，于胜义中忆念佛陀之功德力与无畏等，如是忆念善与不善及无记法，以彼理忆念圣者不退转之僧伽，如是忆念不毁损等之戒律，以及忆念财物等之布施，以及忆念欲天等之天神，从发起最初发心起，以作意一切种智之心，学习一切法无事物之自性，如是则以十三种相，次第关联圆满一切白法，此即是此处所许之渐次成办事业。般若波罗蜜多窍诀论著《现观庄严论》之释疏《般若灯鬘》中第六品之释疏完毕。 第七品