Tibetan
་མ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་ཁྱད་པར་གྱི་ཆོས་ཅན་དང་ཆོས་བརྗོད་པར་རིགས་མོད། །ཁྱད་པར་ཅན་གྱིས་ཆོས་བརྗོད་པས་ཐམས་ཅད་དུ་བརྗོད་པ་ནི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་སྡེབ་པའི་ངོར་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང༌། ཁྱད་པར་གཞན་སྤོང་བ་དང་མི་སྤོང་བ་མ་གཏོགས་པ་དོན་གྱི་ཁྱད་པར་འགའ་ཡང་མེད་པས་མངོན་པར་ཞེན་པ་ལ་སོགས་པ་བཀག་པ་དང་ལྡན་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་བདེན་པར་གཏོགས་པ་ཁོ་ན་དམིགས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་ལ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་བཞི་དང་ལྡན་པ་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟར་རིག་པར་བྱ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་བར་སྐབས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ལས་གཟུང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གསུངས་པ། གཞི་དང་དེ་ཡི་གཉེན་པོ་ཡིས། །གཟུང་བར་རྟོག་པ་རྣམ་པ་གཉིས། །རྨོངས་དང་ཕུང་སོགས་བྱེ་བྲག་གིས། །དེ་ནི་སོ་སོར་རྣམ་པ་དགུ། །ཞེས་བྱ་བའོ། །གཟུང་བར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ གཞིའི་རྟེན་ཅན་དང༌། གཉེན་པོ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་རྟེན་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཉིས་ཏེ། དེ་ཡང་གྲངས་བཞིན་དུ་མ་རིག་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་བའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་རྣམ་པ་དགུའོ། །དེའི་རྗེས་ལ་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གསུངས་པ། རྫས་དང་བཏགས་པའི་རྟེན་ཅན་གྱི། །འཛིན་པའང་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་འདོད། །རང་དབང་བདག་སོགས་ངོ་བོ་དང༌། །ཕུང་སོགས་བརྟེན་ལས་དེ་བཞིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བའོ། །གང་ཟག་རྫས་སུ་ཡོད་པ་དང༌། །སྐྱེས་བུ་བཏགས་པར་ཡོད་པ་ལ་དམིགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་འཛིན་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡང་གཉིས་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་བདག་རང་དབང་ཅན་དང༌། ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་པའི་དབང་དུ་བྱེད་པས་དེ་ལྟར་སོ་སོར་རྣམ་པ་དགུའོ། །དེ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་གཞིའི་རྟེན་ཅན་དགུ་པོ་གང་ཞེ་ན། ལས་ཉིད་དང། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་རྨོངས་པའི་མ་རིག་པ་དང༌། གང་གིས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕུང་པོ་ཡོངས་སུ་འགྲུབ་པ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་དང༌། རྟག་པ་དང་ཆད་པ་ཉིད་དུ་ཉེ་བར་འཛིན་པ་མིང་དང་གཟུགས་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དང༌། དེ་དག་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་པོར་གྱུར་པ་མཐའ་གཉིས་ལ་ཆགས་པ་དང༌། མ་རིག་པ་ནས་རྒ་ཤིའི་བར་དུ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མི་ཤེས་པ་དང་སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པ་ཉིད་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བར་དུ་རྣམ་པར་བྱང་བ་མི་ཤེས་པ་དང༌། སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པའི་བར་གྱི་འཕགས་པའི་ལམ་ལ་མི་གནས་པ་དང༌། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ཉེ་བར་དམིགས་པ་དང༌། བདག་དང་སེམས་ཅན་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པའི་སྐྱེས་བུ་དང༌། རྣམ་པར་དག་པ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་མ་བྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་གཟུང་བར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་སོ། །འདི་དག་ནི་དགག་པའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་ངོ་བོས་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཡན་ལག་དང་ངོ་བོ་ཉིད་ན་སྦྱོར་བ་དང་དངོས་གཞི་དང་རྗེས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཀྱིས་རྟེན་ཅིང་མཚུངས་པར་གནས་པ་དང་ཉེ་བར་ལྡན་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། གཉེན་པོའི་རྟེན་ཅན་དགུ་པོ་གང་ཞེ་ན། རིགས་ཅན་རྣམས་བདེན་པ་མཐོང་བའི་བདག་ཉིད་ཕུང་པོ་ལྔ་དང༌། རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་སྐྱེད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་བདག་ཉིད་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་དང༌། ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཆོས་མངོན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་ཀྱིས་ས་བོན་རིགས་དང༌། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྟེན་འབྲེལ་སྐྱེ་བ་དང༌། ཇི་ལྟར་རིགས་པའི་རང་བཞིན་དང་གློ་བུར་བའི་དྲི་མ་ལས་རྣམ་པར་དབེན་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དང༌། སྦྱིན་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང༌། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་བདག་ཉིད་མཐོང་བའི་ལམ་དང༌། བསམ་གཏན་དང་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་བསྒོམ་པའི་ལམ་དང༌། སྟོབས་བཅུ་ལ་སོགས་པ་མི་སློབ་པའི་ལམ་ལ་གཟུང་བར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་སོ། །འདི་དག་ཀྱང་སྔ་མ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པས་ཡན་ལག་གཉིས་པ་ཉིད་ན་ཞེས་རིག་པར་བྱའོ། །གང་ཟག་རྫས་སུ་ཡོད་པའི་རྟེན་ཅན་གྱི་དགུ་པོ་གང་ཞེ་ན། འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་དག་ལས་གཞན་ལ་རག་ལས་པ་མེད་པས་དབང་དུ་གྱུར་པ་བདག་རང་དབང་ཅན་དང༌། ཕུང་པོ་ལ་ཟླ་གྲོགས་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་གཅིག་པུའི་བདག་ཉིད་དང༌། སྐྱེ་མཆེད་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྒོར་གྱུར་པ་རྒྱུའི་བདག་དང༌། ཁམས་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པར་ལྟ་བ་པོ་ལ་སོགས་པའི་བདག་དང༌། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང༌། རྟེན་དང༌། ཞི་བ་དང། རགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་རྟེན་དང༌། བདེ་བ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པ་མཐོང་བའི་རྟེན་དང༌། རྣམ་པར་ཐར་པ་ལ་སོགས་པ་བདག་ཉིད་བསྒོམ་པའི་རྟེན་དང༌། ཡང་དག་པར་སློབ་པ་རྣམས་ཀྱི་དོན་བྱས་པའི་རྟེན་ལ་འཛིན་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་སོ། །འདི་དག་ཀྱང་སྔ་མ་ལྟ་བུའི་ཡན་ལག་གི་རྣམ་པས་གསུམ་པ་ཉིད་ནའོ་ཞེས་ངེས་པར་བྱའོ། །སྐྱེས་བུ་བཏགས་པར་ཡོད་པའི་རྟེན་ཅན་གྱི་དགུ་པོ་གང་ཞེ་ན། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་དང༌། མིག་ གི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་དང༌། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་ཁམས་རྣམས་དང༌། མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དང༌། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་བྱང་བ་དང༌། རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དང༌། བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པའི་སྒོམ་པ་དང༌། ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ལས་ཕུལ་དུ་གྱུར་པ་ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་དང༌། སྟོབས་ལ་སོགས་པའི་བདག་ཉིད་མི་སློབ་པའི་ལམ་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་སོ། །འདི་དག་ཀྱང་རྣམ་པ་སྔ་མ་ལྟ་བུས་ཡན་ལག་བཞི་པ་དག་ནའོ་ཞེས་རྟོགས་པར་བྱའོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ་སྦྱར་བ་དང་མཐུན་པར་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་སྔར་གསུངས་ནས་ཡང་དེའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་བཤད་པ་ཁྱད་པར་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེའི་འོག་ཏུ་བར་སྐབས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གསུངས་པ། སེམས་མི་འགོང་བ་ཉིད་སོགས་ཀྱི། །ངོ་བོ་ཉིད་མེད་སོགས་སྟོན་བྱེད། །དེ་ཡི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་དོར་བ། །རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་ཡོངས་འཛིན་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བའོ། །ཐབས་མཁས་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སེམས་ཡོངས་སུ་མི་འགོང་ཞིང་མི་སྐྲག་པ་ཉིད་དང༌། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དོར་བ་དང༌། བསམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་མཐའ་དག་བདག་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དང༌། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མཚན་མར་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྡིག་པའི་གྲོགས་པོ་ཡོངས་སུ་དོར་བ་ནི་ནང་དང་ཕྱིའི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ཐོབ་པས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཤེས་པར་འགྱུར་ཞིང༌། འཆད་པར་འགྱུར་བའི་སྒྲུབ་པ་རྣམས་ཀྱང་རྟེན་ངེས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྒྲུབ་པའི་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་གསུངས་པ། རྟོགས་པ་ཡི་ནི་ཆོས་དྲུག་དང༌། །གཉེན་པོ་དང་ནི་སྤོང་བ་དང༌། །དེ་དག་ཡོངས་སུ་གཏུགས་པ་དང༌། །ཤེས་རབ་སྙིང་བརྩེར་ བཅས་པ་དང༌། །སློབ་མ་ཐུན་མོང་མིན་ཉིད་དང༌། །གཞན་གྱི་དོན་གྱི་གོ་རིམས་དང༌། །ཡེ་ཤེས་རྩོལ་བ་མི་མངའ་བར། །འཇུག་པའི་རྟེན་ལ་རིགས་ཞེས་བྱ། །ཞེས་བྱ་བའོ། །རེ་ཞིག་གཞི་དང་གཉེན་པོ་དང༌། གང་ཟག་དང་སྐྱེས་བུ་ལ་བརྟེན་པའི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་མངོན་པར་མི་དམིགས་པ་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཡན་ལག་འཇིག་རྟེན་པའི་རྟོགས་པ་རྣམས་དང༌། དེའི་འོག་ཏུ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བའི་དོན་དུ་རྟོགས་པ་དང༌།
Chinese
虽然可以像那样将目标和相状作为具有特殊性质的法和说法，但以具有特殊性质的法来说明一切，是因为造句的缘故；除了舍弃和不舍弃其他特殊性质之外，没有任何意义上的差别，因此，只有与禁止执着等相关的痛苦等真谛才是目标和行为。同样，也应将其应用于一切。具有四种分别念而生起，应该如何理解呢？因此，从中间的两句偈颂中，讲述了所取的分别念：以基和其对治，所取分别念有两种，以愚痴和蕴等差别，彼等各自有九种。这是说，所取的分别念，是烦恼的基之所依，以及对治清净之所依的两种分别念。也就是，如其数量，以无明和清净的蕴等之差别，各有九种。之后讲述了能取的分别念：以实和假立之所依，能取也认为有两种，自权我和蕴等，依赖于彼等也是如此。这是说，以补特伽罗实有和士夫假有为目标，能取的分别念也有两种。也就是，以我自在和蕴等为目标，以作意的方式，因此各有九种。那么，什么是烦恼基之所依的九种呢？就是业本身，以及对真实性愚痴的无明，以及以其能圆满蕴的色等蕴，以及执着于常断二边的名色执着，以及首先执着于彼等二边的贪着，以及从无明到老死的烦恼不了解，以及从最初生起心到成佛的清净不了解，以及不住于布施波罗蜜多到佛的不共法之间的圣道，以及对一切法不如实了
English
Although it is possible to regard and express the object and aspect as a dharma with special characteristics, it is because of the composition of words that everything is expressed by the dharma with special characteristics; since there is no difference in meaning except for abandoning and not abandoning other special characteristics, only the truths such as suffering that are related to the prohibition of attachment etc. are the object and action. Similarly, it should be applied to everything. How should it be understood that it arises with four kinds of conceptualization? Therefore, from the two intermediate verses, the conceptualization of what is taken is taught: By the base and its antidote, the conceptualization of what is taken is of two kinds, by the distinctions of ignorance and aggregates etc., they are each of nine kinds. That is to say, the conceptualization of what is taken is of two kinds, the basis of affliction and the basis of purification. That is, according to the number, there are nine kinds each by the difference of ignorance and the aggregates of purification etc. After that, the conceptualization of what is taken is taught: By the basis of substance and imputation, the taker is also considered to be of two kinds, self-power, self, etc. are the essence, and the aggregates etc. are the same from dependence. That is to say, with the person being substantially existent and the person being imputedly existent as the object, the conceptualization of the taker is also of two kinds. That is, with the self-existent and the aggregates etc. as the object, in the manner of attention, therefore there are nine kinds each. So, what are the nine kinds of basis of affliction? It is karma itself, and ignorance that is ignorant of reality, and the aggregates such as form etc. that fulfill the aggregates, and the attachment to name and form that clings to permanence and annihilation, and the attachment to the two extremes that first clings to them, and the affliction from ignorance to old age and death is not understood, and the purification from the first arising of the mind to Buddhahood is not understood, and not abiding in the noble path from the perfection of giving to the unshared dharmas of the Buddha, and not understanding all dharmas as they are.
Chinese
以颠倒的方式执著，以及对补特伽罗和有情等能作者的执著，以及对清净、无生和无来等法的执著，这些都是分别念。要知道，这些以遮遣的方式，在确定的支分和自性中，以及在结合、正行和后际的阶段中，是依仗和相似而住，并且是紧密相连的。 对治所依九者为何？具有种姓者，以见真谛的自性五蕴，以及以清净之法生起的因缘，自性十二处，以及以完全清净之法现前之自性种子，以及菩提分法现前成就之缘起生，以及如何如理的自性和暂时的垢染中解脱的空性，以及布施和持戒等波罗蜜多，以及菩提分法之自性见道，以及以禅定和神通等相的修道，以及十力等无学道上所执著的分别念。要知道，这些也如前者一样，在支分第二位。 补特伽罗实有的所依九者为何？不由依赖于有为法之外的他者，成为自在的自性自主，以及由于五蕴没有伴侣，成为独一的自性，以及由于在十二处中生起识，成为门的因之自性，以及在界中成为享受者等之自性，以及缘起的一切烦恼，以及所依，以及寂静和粗大的相之世间离贪之所依，以及现前显现安乐等相之所见之所依，以及解脱等自性所修之所依，以及对如理修学者们所作义利之所依上所执著的分别念。要知道，这些也如前者一样的支分之相，在第三位。 补特伽罗假有的所依九者为何？色等五蕴，以及
English
To fixate in a reversed manner, and to fixate on the agent who performs such as the self and sentient beings, and to fixate on such as purity, unoriginated, and unarisen, these are all conceptual thoughts. Know that these, in the manner of negation, in the definitive limb and self-nature, and in the stages of conjunction, main practice, and subsequent occasion, abide dependently and similarly, and are closely connected. What are the nine supports of the antidote? Those with lineage, the five aggregates that are the nature of seeing the truth, and the twelve sense bases that are the nature of the cause that generates purified dharma, and the seeds that are the nature of the manifestation of completely purified dharma, and the dependent arising of the arising of the path to enlightenment, and emptiness that is separated from the nature of what is appropriate and the temporary defilements, and the perfections such as generosity and ethics, and the path of seeing that is the nature of the aspects of enlightenment, and the path of meditation with the characteristics of concentration and supernormal knowledges, and the conceptual thoughts that are fixated on the path of no more learning such as the ten powers. Know that these are also in the second limb in the manner of the former. What are the nine supports of the substantially existent person? The self that is independent because it does not depend on others apart from conditioned dharmas, and the nature of being alone because the aggregates have no companions, and the self of the cause that becomes the door because it generates consciousness in the sense bases, and the self of those who see enjoyment in the realms, and the dependent arising of all afflictions, and the support, and the support of detachment from desire in the world of the characteristics of peace and coarseness, and the support of seeing that manifests the characteristics of happiness, and the support of meditation that is the nature of liberation, and the conceptual thoughts that are fixated on the support of the benefit done to those who train correctly. Know that these are also in the third in the manner of the former limb. What are the nine supports of the nominally existent person? The aggregates such as form, and
Chinese
诸如眼等感官的生处，以及色界等诸界，以及无明等缘起，以及正念等清净，以及解脱之门空性等，以及禅定等禅修，以及胜过声闻等的殊胜道，以及具有力量等自性的无学道之执持的分别念。这些也应理解为如前一种方式的四支。为了表明，先前已说过与偈颂结合一致的受持，又以其力量如何宣说会变得殊胜，所以在其后说了中间的偈颂：“不惊惧心性等，显示无自性等，舍弃彼之不顺品，即是于一切相受持。”这是它的意思。以善巧方便，对于一切法之空性，心不惊惧，并且舍弃以不顺品之方式作意，以及如实思维一切事物无我等，是善知识；舍弃于不顺品之相现前执著，是恶友，这是以内外之因和缘，于一切相受持。如是，由于获得与决定之分相符之物，将能了知法界之自性，并且由于所要宣说的证悟等也是以确定之所依为先，所以说了作为证悟之所依：“证悟之法有六，对治以及断除，以及彼等之总合，智慧具足慈悲者，弟子非共同性，以及利他之次第，无勤任运之智慧，入之所依名为族。”这是它的意思。暂且，地基和对治，以及依赖于士夫和补特伽罗的所取和能取不显现，是决定的支分，世间的证悟等，以及其后为了遍于法界之义的超世间证悟，