Tibetan
་པ་ལ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ལ་བར་ཆད་མེད་པ་ཇི་སྲིད་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བྱེད་པར་གྱུར་པ་རང་གི་རྒྱུ་ལ་ཡོད་པའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་གསུམ་པའོ། །རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོགས་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་བསྒྲུབས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱིའོ། །འོ་ན་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་འདི་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཆེད་དུ་ཅི་ཞིག་གསུངས་ཞེས་པ་ལ་གསུངས་པ། དྲི་མ་ཟད་དང་མི་སྐྱེ་བའི། །ཡེས་ཤེས་བྱང་ཆུབ་ཅེས་བརྗོད་དེ། །ཟད་མེད་སྐྱེ་མེད་ཕྱིར་དེ་དག །གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་པ་སྟེ། འདིར་ཚིགས་བཅད་ཕྱེད་དང་པོས་ཉན་ཐོས་ཀྱིས་ལ་གནས་ནས་རྗེས་སུ་ཚོལ་བའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གསུངས་སོ། །ཕྱེད་ཕྱི་ མས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་རྗེས་སུ་ཚོལ་བའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དེ་གཉིས་ཉེ་བར་བཀོད་པའོ། །དྲི་མ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་རྣམས་སོ། །ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ནི་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཟད་པ་དང་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་མི་སྐྱེ་བའོ། །དེ་དག་ནི་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བའི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཅེས་པ་བརྗོད་དོ། །དྲི་མ་རྣམས་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་བྱང་ཆུབ་ཅེས་པའི་དོན་ཏོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གཅིག་གོ །འདི་དག་སྤངས་ནས་གཞན་རིགས་པས་ལེན་པར་བྱེད་པ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོར་གྱུར་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བརྗོད་དོ། །དྲི་མ་རྣམས་ནི་སྒྲོ་བཏགས་པ་ཉིད་ཀྱི་བདག་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་དག་མེད་པས་སོ། །དེ་བས་ན་ཟད་པ་མེད་པས་མ་སྐྱེས་པ་སྟེ། དཔེ་མེད་པ་ཉིད་དང་མི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ་དེ་ཉིད་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་རྟོགས་པར་བྱའོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱའོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཉིད་དོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དྲི་མ་ཞེས་བྱ་བ་གློ་བྲུ་བ་ཉིད་པས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་མེད་པར་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་བྱང་ཆུབ་ཅེས་པའི་དོན་ཏོ། །ད་ནི་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བའི་ཡེ་ཤེས་ནི་བྱང་ཆུབ་ཅེས་པ་སྔོན་དུ་བསྟན་པའི་གཞན་གྱི་མཚན་ཉིད་སུན་དབྱུང་བའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། འགོག་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ལ། །མཐོང་ཞེས་བྱ་བའི་ལམ་གྱིས་ནི། །རྣམ་པར་རྟོག་རིག་ཅེ་ཞིག་ཟད། །སྐྱེ་མེད་རྣམས་པ་ཅི་ཞིག་ཐོབ། །ཅེས་པ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་བདག་ཉིད་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ར
Chinese
即使对于获得圆满正等觉没有障碍，只要能够清楚区分，自身原因所具有的福德聚的特征是第三个。原因是指通过两种资粮所成就的菩提。那么，为了获得这个圆满正等觉，说了什么呢？回答说：垢尽且不生的， 智慧菩提如是说， 尽无生故彼等， 次第应知晓。 这里，第一句偈颂说明了声闻乘安住并随后寻求的菩提的特征。后半句则简要地说明了大乘所寻求的菩提的特征。垢染是指烦恼障和所知障等。尽和不生是指已生的灭尽和未生的不生。那些是尽和不生的智慧，那就是所谓的菩提。垢染灭尽和不生的智慧的特征就是菩提的含义。菩提的特征只有一个。舍弃这些而以其他方式进行理解，那就是所谓的大乘菩提的特征。垢染就像是虚构的我和我所等，因为它们没有尽和不生。因此，没有灭尽就没有不生。应该知道，没有譬喻和没有不生就是大乘的菩提。大乘是自性清净的。大乘的自性就是完全的清净。所有法的垢染，就像是突发的一样，因此，认识到实相没有灭尽和不生的特征就是菩提的含义。现在，为了驳斥先前所说的尽和不生的智慧就是菩提的其他特征，所以说：无有止息之自性， 以见名道之方式， 分别觉知何者尽？ 无生之相何者得？ 因为诸法的自性是空性，远离能取和所取
English
Even without obstacles to attaining perfect and complete enlightenment, as long as one can clearly distinguish, the characteristic of the accumulation of merit inherent in one's own cause is the third. Cause refers to the enlightenment achieved through the two accumulations. So, what was said for the sake of attaining this perfect and complete enlightenment? The answer is: 'With defilements exhausted and not arising, Wisdom is called enlightenment, Because of exhaustion and non-arising, those Should be known in order.' Here, the first half of the verse explains the characteristics of the enlightenment sought by the Shravakas who abide and subsequently seek. The latter half briefly explains the characteristics of the enlightenment sought by the Mahayana. Defilements refer to afflictive and cognitive obscurations, etc. Exhaustion and non-arising refer to the exhaustion of what has arisen and the non-arising of what has not arisen. Those are the wisdom of exhaustion and non-arising, which is what is called enlightenment. The characteristic of the wisdom of exhausting and non-arising defilements is the meaning of enlightenment. There is only one characteristic of enlightenment. Abandoning these and understanding in other ways is what is called the characteristic of Mahayana enlightenment. Defilements are like fabricated self and mine, etc., because they have no exhaustion and non-arising. Therefore, without exhaustion, there is no non-arising. It should be known that without example and without non-arising is the enlightenment of the Mahayana. The Mahayana is naturally pure. The nature of the Mahayana is complete purity. The defilement of all dharmas, like something sudden, therefore, recognizing that reality has no characteristics of exhaustion and non-arising is the meaning of enlightenment. Now, in order to refute the other characteristics of enlightenment previously stated as the wisdom of exhaustion and non-arising, it is said: 'In the nature of no cessation, By the path called seeing, What discriminations are exhausted? What aspects of the unborn are attained?' Because the nature of all dharmas is emptiness, devoid of grasper and grasped.
Tibetan
ང་བཞིན་ཏེ། དེ་ཡང་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པའི་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོད་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ན་དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པ་སྒྲོ་བཏགས་པའི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ལ་སོགས་པའི་དྲི་མ་ཐམས་ཅད་འདིར་མེད་པ་ཉིད་དོ། །དེ་བས་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རིགས་ནི་ཅི་ཞིག་ཟད་པ་ལ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཅི་ཞིག་ཐོབ་སྟེ། ཅི་ཡང་མེད་པས་ཞེས་པར་དགོངས་སོ། །འོ་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་བདག་ཉིད་ལ་ཤེས་བྱ་ཉིད་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་ཟད་པར་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ ན་ནི་དེ་བཞིན་དུ་ཇི་ལྟར་བཤད་ཅེས་པ་ལ་གསུངས་པ། གཞན་གྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་ཡོད་ལ། །ཤེས་བྱ་ལ་ཡང་སྟོན་པ་ཡིན། །སྒྲིབ་པ་ཟད་པར་བརྗོད་པ་གང༌། །དེ་ལ་ཁོ་བོས་མཚར་དུ་བརྩིས། །ཞེས་པ་སྟེ། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡོད་ཅིང་དེ་འཛིན་པའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་རྣམས་ཟད་པ་ཞེས་པ་འདི་ལ་ཁོ་བོས་མཚར་དུ་བརྩིས་པའོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་བརྟག་བཟོད་པ་ཉིད་དེར་སྒྲོ་བཏགས་པའི་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ངའི་ནུས་མཐུས་ཏེ། དེས་ན་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་རྣམས་ཇི་ལྟར་ཟད་ཅེས་པར་དགོངས་སོ། །འོ་ན་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་རྣམས་ཇི་ལྟར་ཟད་ཅེས་པ་ལ་གསུངས་པ། །འདི་ལ་བསལ་བྱ་ཅི་ཡང་མེད། །བསྣན་པར་བྱ་བ་ཅུང་ཟད་མེད། །ཡང་དག་ཉིད་དུ་ཡང་དག་ལྟ། །ཡང་དག་མཐོང་ན་རྣམ་པར་གྲོལ། །ཞེས་པ་སྟེ་འདི་ལ་ཞེས་པ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་སེམས་གསལ་བའི་རྒྱུན་གྱིས་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལྡོག་པས་བྱས་པའི་དབྱེ་བས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པས་སྟོང་པ་ཉིད་དེ། དེས་ན་སྟོང་པ་ཉིད་འདི་ལ་བསལ་བར་བྱ་བ་ཅི་ཡང་མེད་དོ། །དེའི་རྟེན་དུ་གྱུར་བའི་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་དེ་ལ། །དེ་ལས་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་བསལ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །འདི་ལ་བསྣན་པར་བྱ་བ་ཅུང་ཟད་མེད་པ་ནི་སེམས་པོ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ནོ། །འོ་ན་ཇི་ལྟར་བྱ་ཞེས་སེམས་ལ་གསུངས་པ། ཡང་དག་ཉིད་དུ་ཡང་དག་ལྟ། །ཡང་དག་མཐོང་ན་རྣམ་པར་གྲོལ། །ཞེས་པ་སྟེ། བལྟ་བ་ནི་རང་རིག་པས་མངོན་སུམ་དུ་བྱའོ། །ཡང་དག་ཉིད་ཀྱིས་ནི་ཚད་མས་སོ། །ཡང་དག་ཉིད་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དེ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་དོ། །གང་གིས་ཡང་དག་མཐོང་ནས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དེ་ནི་འཁོར་བའི་འཆིང་བ་ལས་གྲོལ་བར་འགྱུར་བའོ། །བྱང་ཆུབ་ལ་སོགས་པ་གོ་སྐབས་ལས་འོངས་པ་རྣམས་བཤད་ནས། གཙོར་བསྟན་པར་བྱ་བ་མ
Chinese
如同我一般。那也是无始无终，遍在于一切处。那么，与此不符的，虚构的能取和所取的自性，则一切烦恼等的垢染在此是不存在的。因此，见道的各种分别念的种类，什么灭尽而无生，什么获得？因为什么也没有，所以这样认为。那么，如果一切法也是能取和所取的自性，应该说知识本身的障碍已经耗尽，那么应该如何解释呢？对此，（经文）中说道：其他的法也是存在的，也是知识的显示者，哪有说障碍已经耗尽的？我对此感到惊奇。这是说，色蕴等法作为事物是存在的，并且执持它们的，佛陀薄伽梵的知识的障碍已经耗尽，对此我感到惊奇。色蕴等是可以被分析的，在那里虚构的知识的障碍是我的能力所致。因此，知识的障碍是如何耗尽的呢？是这样认为的。那么，知识的障碍是如何耗尽的呢？对此，（经文）中说道：此中无有应去除，亦无少许应添加，如实观见真实性，如实见则得解脱。这是说，此中，指的是无二的明亮心识之流，由于自身的一切法都因颠倒而空，所以是完全被分析的能取和所取之空性。因此，对于这个空性，没有什么应该去除的。对于作为其所依的心之自性，从那上面来说，空性也会被去除。此中没有少许应该添加的，指的是心等自性。那么应该怎么做呢？心中这样说道：如实观见真实性，如实见则得解脱。这是说，观看是用自证现量来完成的。真实性是用量来完成的。真实性就是真如，是空性的自性。谁如实地见到而解脱，那就会从轮回的束缚中解脱出来。在讲述了菩提等从机会中产生的事物之后，主要要展示的
English
Just like me. That is also without beginning and end, existing everywhere. Then, contrary to this, the self-nature of the fabricated grasper and grasped, then all the defilements of afflictions and so on do not exist here. Therefore, what kind of conceptual thoughts of the path of seeing, what is exhausted and unborn, what is obtained? Because there is nothing, so it is considered. Then, if all dharmas are also the self-nature of the grasper and grasped, it should be said that the obscurations of knowledge itself have been exhausted, then how should it be explained? To this, it is said (in the scripture): Other dharmas also exist, and are also the displayers of knowledge, how can it be said that the obscurations have been exhausted? I am surprised at this. This is to say that the skandhas of form and so on exist as things, and holding them, the obscurations of knowledge of the Buddha Bhagavan have been exhausted, I am surprised at this. The skandhas of form and so on can be analyzed, and there the fabricated obscurations of knowledge are due to my ability. Therefore, how are the obscurations of knowledge exhausted? It is considered in this way. Then, how are the obscurations of knowledge exhausted? To this, it is said (in the scripture): In this there is nothing to be removed, nor is there a little to be added, truly see the reality, truly seeing is liberation. This is to say that in this, it refers to the non-dual stream of clear mind, because all the dharmas of oneself are empty due to inversion, so it is the emptiness of the completely analyzed grasper and grasped. Therefore, for this emptiness, there is nothing to be removed. For the self-nature of the mind that is its basis, from that, emptiness will also be removed. There is nothing to be added in this, referring to the self-nature of the mind and so on. Then what should be done? It is said in the mind: Truly see the reality, truly seeing is liberation. This is to say that seeing is accomplished by self-awareness. Reality is accomplished by valid cognition. Reality is suchness, the self-nature of emptiness. Whoever truly sees and is liberated, that will be liberated from the bonds of samsara. After explaining the things that arise from opportunities such as Bodhi, the main thing to be shown