Tibetan
་པོའི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཞེས་པ་ལ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ལ་བར་ཆད་མེད་པ་ཇི་སྲིད་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བྱེད་པར་གྱུར་པ་རང་གི་རྒྱུ་ལ་ཡོད་པའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་གསུམ་པའོ། །རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོགས་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་བསྒྲུབས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱིའོ། །འོ་ན་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་འདི་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཆེད་དུ་ཅི་ཞིག་གསུངས་ཞེས་པ་ལ་གསུངས་པ། དྲི་མ་ཟད་དང་མི་སྐྱེ་བའི། །ཡེས་ཤེས་བྱང་ཆུབ་ཅེས་བརྗོད་དེ། །ཟད་མེད་སྐྱེ་མེད་ཕྱིར་དེ་དག །གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་པ་སྟེ། འདིར་ཚིགས་བཅད་ཕྱེད་དང་པོས་ཉན་ཐོས་ཀྱིས་ལ་གནས་ནས་རྗེས་སུ་ཚོལ་བའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གསུངས་སོ། །ཕྱེད་ཕྱི་ མས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་རྗེས་སུ་ཚོལ་བའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དེ་གཉིས་ཉེ་བར་བཀོད་པའོ། །དྲི་མ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་རྣམས་སོ། །ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ནི་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཟད་པ་དང་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་མི་སྐྱེ་བའོ། །དེ་དག་ནི་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བའི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཅེས་པ་བརྗོད་དོ། །དྲི་མ་རྣམས་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་བྱང་ཆུབ་ཅེས་པའི་དོན་ཏོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གཅིག་གོ །འདི་དག་སྤངས་ནས་གཞན་རིགས་པས་ལེན་པར་བྱེད་པ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོར་གྱུར་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བརྗོད་དོ། །དྲི་མ་རྣམས་ནི་སྒྲོ་བཏགས་པ་ཉིད་ཀྱི་བདག་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་དག་མེད་པས་སོ། །དེ་བས་ན་ཟད་པ་མེད་པས་མ་སྐྱེས་པ་སྟེ། དཔེ་མེད་པ་ཉིད་དང་མི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ་དེ་ཉིད་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་རྟོགས་པར་བྱའོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱའོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཉིད་དོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དྲི་མ་ཞེས་བྱ་བ་གློ་བྲུ་བ་ཉིད་པས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་མེད་པར་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་བྱང་ཆུབ་ཅེས་པའི་དོན་ཏོ། །ད་ནི་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བའི་ཡེ་ཤེས་ནི་བྱང་ཆུབ་ཅེས་པ་སྔོན་དུ་བསྟན་པའི་གཞན་གྱི་མཚན་ཉིད་སུན་དབྱུང་བའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། འགོག་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ལ། །མཐོང་ཞེས་བྱ་བའི་ལམ་གྱིས་ནི། །རྣམ་པར་རྟོག་རིག་ཅེ་ཞིག་ཟད། །སྐྱེ་མེད་རྣམས་པ་ཅི་ཞིག་ཐོབ། །ཅེས་པ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་བདག་ཉིད་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཏེ། དེ་ཡང་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པའི་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོད་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ན་དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པ་སྒྲོ་བཏགས་པའི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ལ་སོགས་པའི་དྲི་མ་ཐམས་ཅད་འདིར་མེད་པ་ཉིད་དོ། །དེ་བས་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རིགས་ནི་ཅི་ཞིག་ཟད་པ་ལ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཅི་ཞིག་ཐོབ་སྟེ། ཅི་ཡང་མེད་པས་ཞེས་པར་དགོངས་སོ། །འོ་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་བདག་ཉིད་ལ་ཤེས་བྱ་ཉིད་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་ཟད་པར་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ ན་ནི་དེ་བཞིན་དུ་ཇི་ལྟར་བཤད་ཅེས་པ་ལ་གསུངས་པ། གཞན་གྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་ཡོད་ལ། །ཤེས་བྱ་ལ་ཡང་སྟོན་པ་ཡིན། །སྒྲིབ་པ་ཟད་པར་བརྗོད་པ་གང༌། །དེ་ལ་ཁོ་བོས་མཚར་དུ་བརྩིས། །ཞེས་པ་སྟེ། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡོད་ཅིང་དེ་འཛིན་པའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་རྣམས་ཟད་པ་ཞེས་པ་འདི་ལ་ཁོ་བོས་མཚར་དུ་བརྩིས་པའོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་བརྟག་བཟོད་པ་ཉིད་དེར་སྒྲོ་བཏགས་པའི་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ངའི་ནུས་མཐུས་ཏེ། དེས་ན་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་རྣམས་ཇི་ལྟར་ཟད་ཅེས་པར་དགོངས་སོ། །འོ་ན་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་རྣམས་ཇི་ལྟར་ཟད་ཅེས་པ་ལ་གསུངས་པ། །འདི་ལ་བསལ་བྱ་ཅི་ཡང་མེད། །བསྣན་པར་བྱ་བ་ཅུང་ཟད་མེད། །ཡང་དག་ཉིད་དུ་ཡང་དག་ལྟ། །ཡང་དག་མཐོང་ན་རྣམ་པར་གྲོལ། །ཞེས་པ་སྟེ་འདི་ལ་ཞེས་པ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་སེམས་གསལ་བའི་རྒྱུན་གྱིས་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལྡོག་པས་བྱས་པའི་དབྱེ་བས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པས་སྟོང་པ་ཉིད་དེ། དེས་ན་སྟོང་པ་ཉིད་འདི་ལ་བསལ་བར་བྱ་བ་ཅི་ཡང་མེད་དོ། །དེའི་རྟེན་དུ་གྱུར་བའི་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་དེ་ལ། །དེ་ལས་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་བསལ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །འདི་ལ་བསྣན་པར་བྱ་བ་ཅུང་ཟད་མེད་པ་ནི་སེམས་པོ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ནོ། །འོ་ན་ཇི་ལྟར་བྱ་ཞེས་སེམས་ལ་གསུངས་པ། ཡང་དག་ཉིད་དུ་ཡང་དག་ལྟ། །ཡང་དག་མཐོང་ན་རྣམ་པར་གྲོལ། །ཞེས་པ་སྟེ། བལྟ་བ་ནི་རང་རིག་པས་མངོན་སུམ་དུ་བྱའོ། །ཡང་དག་ཉིད་ཀྱིས་ནི་ཚད་མས་སོ། །ཡང་དག་ཉིད་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དེ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་དོ། །གང་གིས་ཡང་དག་མཐོང་ནས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དེ་ནི་འཁོར་བའི་འཆིང་བ་ལས་གྲོལ་བར་འགྱུར་བའོ། །བྱང་ཆུབ་ལ་སོགས་པ་གོ་སྐབས་ལས་འོངས་པ་རྣམས་བཤད་ན
Chinese
的体性。说的是，为了获得圆满正等觉，在没有障碍的情况下，只要能够清楚地辨别，自身因上所具有的福德资粮的体性，这是第三种。因，指的是通过两种资粮所成就的菩提。那么，为了获得这圆满正等觉，说了些什么呢？说的是：垢尽且不生， 智慧菩提称之。尽无生无故， 如次第应知晓。这里，第一句偈颂说的是声闻乘安住并随之寻觅的菩提的体性。后半句是并列大乘随之寻觅的菩提的体性。垢指的是烦恼障和所知障等。尽和不生指的是已生的灭尽和未生的不生。这些指的是灭尽和不生的智慧，这被称为菩提。垢灭尽和不生的智慧的体性，就是菩提的含义。菩提的体性只有一个。舍弃这些，以理智接受其他的，这被称为成为大乘的菩提的体性。垢指的是虚构的我和我所等，因为没有灭尽和不生。因此，要知道没有灭尽所以没有生，没有譬喻和没有不生，这才是要证悟的大乘的菩提。大乘自性清净。大乘的自性就是完全的清净。所有法的垢，指的是突发性，因此要知道其本性没有灭尽和不生，这就是菩提的含义。现在，为了驳斥先前所说的灭尽和不生的智慧就是菩提的其他体性，所以说：无灭之自性上， 以见名之道， 分别念何灭？ 无生复何得？说的是，因为诸法的自性是能取和所取
English
is the nature of. It is said that in order to attain perfect and complete enlightenment, as long as there is no obstacle and it can be clearly distinguished, the nature of the accumulation of merit inherent in one's own cause is the third. Cause refers to the Bodhi attained through the two accumulations. So, what is said in order to attain this perfect and complete enlightenment? It is said: Defilements are exhausted and not born, Wisdom is called Bodhi. Because there is no exhaustion and no birth, It should be known in order. Here, the first verse speaks of the nature of Bodhi that the Shravakas abide in and then seek. The latter half is the juxtaposition of the nature of Bodhi that the Mahayana seeks after. Defilements refer to afflictive and cognitive obscurations, etc. Exhaustion and non-birth refer to the exhaustion of what has been born and the non-birth of what has not been born. These refer to the wisdom of exhaustion and non-birth, which is called Bodhi. The nature of the wisdom of the exhaustion and non-birth of defilements is the meaning of Bodhi. There is only one nature of Bodhi. Abandoning these and accepting others with reason is called the nature of Bodhi that becomes Mahayana. Defilements refer to fabricated self and what belongs to self, etc., because there is no exhaustion and no birth. Therefore, it should be known that there is no birth because there is no exhaustion, there is no metaphor and no non-birth, and this is the Bodhi of Mahayana to be realized. Mahayana is pure in nature. The nature of Mahayana is complete purity. The defilement of all dharmas refers to suddenness, so it should be known that its nature has no exhaustion and no birth, and this is the meaning of Bodhi. Now, in order to refute the other nature of Bodhi that the previously mentioned wisdom of exhaustion and non-birth is Bodhi, it is said: On the nature of no cessation, By the path called seeing, What is the extinction of conceptual thought? What is the attainment of non-birth? It is said that because the nature of all dharmas is the grasper and the grasped.
Chinese
因此，是空性的自性。也就是没有开始和结束的，存在于一切之中。那么，与此不符的，被虚构的所取和能取的自性，以及烦恼等等的一切垢染，在这里是不存在的。因此，见道的各种分别念，什么灭尽而无生，什么获得？因为什么也没有，所以这样认为。如果一切法都是所取和能取的自性，那么就应该说知识本身的障碍已经灭尽，那么应该如何解释呢？对此，（经文）说：其他的法也是存在的，也是知识的示现，什么叫做障碍灭尽？我对此感到惊奇。这是说，色蕴等等的法，作为事物是存在的，并且执持这些法的，是佛陀薄伽梵的知识的障碍已经灭尽，对此我感到惊奇。色蕴等等是可以被分析的，在那里虚构的知识的障碍是我的能力所致。因此，知识的障碍如何灭尽呢？这样认为。那么，知识的障碍如何灭尽呢？对此，（经文）说：这里没有什么要去除的，也没有什么要增加的，如实地去看真实的，如实地见到就解脱了。这是说，这里，指的是无二的心，以明亮的相续，一切自性的法都回到了由分别所作的分类，完全考察的所取和能取都是空性。因此，对于这个空性，没有什么要去除的。作为它的基础的心的自性，从那上面，空性也会被去除。这里没有什么要增加的，指的是心等等的自性。那么应该怎么做呢？对于心，（经文）说：如实地去看真实的，如实地见到就解脱了。这是说，去看，就是用自证现量去实现。如实地，就是用量去实现。真实，就是真如，也就是空性的自性。谁如实地见到而解脱，那就会从轮回的束缚中解脱出来。菩提等等从机会中产生的事物，已经讲述了
English
Therefore, it is the nature of emptiness. That is, without beginning and end, it exists in everything. Then, contrary to this, the nature of the fabricated object of grasping and the grasper, and all the defilements such as afflictions, do not exist here. Therefore, what is exhausted and unborn in the various conceptualizations of the path of seeing, what is obtained? Because there is nothing, so it is considered. If all dharmas are the nature of the object of grasping and the grasper, then it should be said that the obscuration of knowledge itself has been exhausted, then how should it be explained? To this, (the scripture) says: Other dharmas also exist, and they are also the manifestation of knowledge, what is called the exhaustion of obscurations? I am surprised at this. This is to say that the skandha of form and other dharmas exist as things, and holding these dharmas, the obscurations of the Buddha Bhagavan's knowledge have been exhausted, I am surprised at this. The skandha of form and so on can be analyzed, and the fabricated obscuration of knowledge there is due to my ability. Therefore, how are the obscurations of knowledge exhausted? So it is considered. Then, how are the obscurations of knowledge exhausted? To this, (the scripture) says: There is nothing to be removed here, and there is nothing to be added, look at the truth as it is, and liberation is achieved when the truth is seen as it is. This is to say that here, it refers to the non-dual mind, with a bright continuum, all the dharmas of self-nature return to the classification made by discrimination, and the completely examined object of grasping and the grasper are all emptiness. Therefore, for this emptiness, there is nothing to be removed. The nature of the mind that is its basis, from that, emptiness will also be removed. There is nothing to be added here, referring to the nature of mind and so on. Then what should be done? To the mind, (the scripture) says: Look at the truth as it is, and liberation is achieved when the truth is seen as it is. This is to say that to look is to realize it with self-awareness. As it is, it is to realize it with valid cognition. Truth is suchness, that is, the nature of emptiness. Whoever sees the truth as it is and is liberated, will be liberated from the bondage of samsara. The things that arise from opportunities such as Bodhi have been told.