Tibetan
སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་མཚན། །ཞེས་པ་ནི་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོར་མཚོན་པར་བྱེད་པས་མཚན་ཉིད་དེ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དང༌། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དང་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའོ། །མཚན་བཟང་པོ་འདི་རྣམས་ཀྱང་རང་རང་གི་རྒྱུ་ལ་གོམས་པར་བྱས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། འདི་ཡི་མཚན་ནི་གང་གང་གི །སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་གང་ཡིན། །དེ་དང་དེ་ནི་རབ་རྫོགས་པས། །མཚན་ནི་འདི་རྣམས་ཡང་དག་འགྲུབ། །ཅེས་པ་སྟེ། འདི་ཡི་ཞེས་པ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ཡིན་ནོ། །མཚན་གང་དང་གང་གི་རྒྱུ་རྣམས་ལ་གོམས་པར་བྱས་ཤིང་བསླབས་པས་མཚན་དེ་དང་དེ་རྣམས་རབ་ཏུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ། །སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་ཐུགས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་ཡང་མི་མངོན་པས་མཚན་བཟང་པོ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་པོ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུར་ངེས་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །མཚན་རྣམས་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་གང་དང་གང་གི་ཞེས་པ་ལ་གསུངས་པ། བླ་མ་སྐྱེལ་ལ་སོགས་པ་དང༌། ཡང་དག་བླངས་པ་བསྟན་པ་དང༌། །བསྡུ་བ་བསྟེན་དང་གྱ་ནོམ་པའི། །དངོས་པོ་སྦྱིན་དང་གསད་བྱ་བ། །ཐར་པར་བྱེད་དང་དགེ་བ་ནི། །ཡང་ དག་བླངས་པ་སྤེལ་ལ་སོགས། །སྒྲུབ་བྱེད་རྒྱུ་ཡི་མཚན་ཉིད་དེ། །མདོ་ལས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བ་བཞིན། །ཞེས་པ་དེའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། བླ་མ་རྣམས་སྐྱེལ་བ་དང་སླར་ཡང་སྔུན་བསུ་བ་དང༌། ཆོས་རྣམས་ཉན་པ་དང༌། མེ་ཏོག་གི་ཕྲེང་བ་ལ་སོགས་པའི་འབུལ་བ་དང༌། འཁོར་གཡོག་འབུལ་བ་དང༌། མཆོད་རྟེན་ལ་སོགས་པ་ལ་ཕྱག་ལ་སོགས་པ་བྱས་པས་ཕྱག་དང་ཞབས་ཀྱི་མཐིལ་དག་འཁོར་ལོས་མཚན་པའོ། །ཆོས་སྤྱོད་ཀྱི་ཡི་དམ་ལ་བརྟན་པས་ཞབས་ལེགས་པར་གནས་པ་སྟེ། རུས་སྦལ་ཞབས་སོ། །སྦྱིན་པ་དང་སྙན་པར་སྨྲ་བ་དང་དོན་སྤྱོད་པ་དང། དོན་མཐུན་པས་ཕྱག་དང་ཞབས་ཀྱི་སོར་མོ་རྣམས་དྲ་བས་འབྲེལ་བའོ། །མཆོག་གི་ཁ་ཟས་དང་བཏུང་བ་བྱིན་པས་ཕྱག་དང་ཞབས་དག་འཇམ་ཞིང་གཞོན་ཤ་ཆགས་བ་དང༌། སྐུའི་བདུན་མཐོ་བ་ཡང་འདི་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །བཅིངས་པ་རྣམས་ཐར་བར་བྱས་པས་སོར་མོ་རྣམས་རིང་བའོ། །སྲོག་རྗེས་སུ་བསྲུང་བ་བྱས་པས་ཞབས་ཀྱི་རྟིང་བ་ཡངས་པའོ། །སྲོག་གཅོད་པ་ལས་སླར་ལོག་པས་སྐུ་ཆེ་ཞིང་དྲང་བའོ། །དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་ལ་ཡི་དམ་དུ་བྱས་པས་ཞབས་ཀྱི་ལོང་བུ་མི་མངོན་པའོ། །དགེ་བ་ཡང་དག་པར་བླང་བ་ལ་ཡི་དམ་དུ་སློབ་པས་སྐུའི་བ་སྤུ་གྱེན་དུ་ཕྱོགས་པའོ། །སོགས་པའི་སྒྲས་ཡང་དག་པར་བསྡུས་པ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། མཆོད་པ་དང་སྒྱུ་རྩལ་ལ་སོགས་པའི་རིགས་པ་སྦྱིན་པ་བྱིན་པས་བྱིན་པ་རི་དགས་ཨེ་ན་ཡའི་འདྲ་བའོ། །ནོར་ཡོད་ཅིང་སློང་བ་བོ་འོངས་པའི་དུས་སུ་ཕྱིར་མ་ལོག་པས་ཕྱག་རིང་བའོ། །སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་བཀོད་པ་དང༌། གསང་བར་གཉེར་གཏད་པ་དག་བསྲུངས་པས་མདོམས་ཀྱི་སྦ་བ་སྦུབས་སུ་ནུབ་པའི་མཆོག་གོ །གྱ་ནོམ་པའི་གདིང་བ་དག་བྱིན་པས་ཁ་དོག་གསེར་བཙོ་མ་ལྟ་བུའོ། །གནས་ཁང་མཆོག་དག་སྦྱིན་པར་སྦྱིན་པས་པགས་པ་སྲབས་པའོ། །འདུ་འཛིའི་གནས་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པས་བ་སྤུ་རྣམས་རེ་རེ་ནས་གཡས་ཕྱོགས་སུ་འཁྲུངས་པའོ། །བླ་མའམ་གོང་མ་རྣམས་གནས་ཇི་ལྟ་བར་འཇོག་པས་ཞལ་མཛོད་སྤུས་བརྒྱན་པའོ། །ཐམས་ཅད་དུ་རྩུབ་པའི་ངག་རྣམ་པར་སྤངས་པས་སྐུ་སྟོད་སེང་གེའི་འདྲ་བའོ། །སྙན་པར་སྨྲ་བ་དང་མཐུན་ པར་ཕེབས་བར་སྨྲ་བས་དཔུང་པ་ཟླུམ་པའོ། །སྨན་ལ་སོགས་པའི་སྦྱིན་པ་བྱིན་པས་ཐལ་གོང་རྒྱས་པའོ། །ནད་པའི་ནད་གཡོག་བྱས་པས་རོ་མི་ཞིམ་པ་ཡང་རོ་མཆོག་ཏུ་སྣང་བའོ། །ནགས་ཚལ་དང་སྐྱེད་མོས་ཚལ་ལ་སོགས་པ་ཡིད་དུ་འོང་བ་སྦྱིན་པ་བྱིན་པས་སྐུ་ནྱ་གྲོ་དྷ་ལྟར་ཆུ་ཞེང་གབ་པའོ། །ལྷ་ཁང་ལ་སོགས་པ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་བྱིན་པ་ལས་དབུའི་གཙུག་ཏོར་སླར་ཡང་འཕགས་པའོ། །འཇམ་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་སྨྲས་པ་ལས་ལྗགས་རིང་ཞིང་མཛེས་པའོ། །འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་ཅན་རྣམས་དམ་པའི་ཆོས་ཤེས་པར་བྱས་པ་ལས་ཚངས་པའི་དབྱངས་སོ། །ངག་ཀྱལ་པ་ལས་རྣམ་པར་ལོག་པ་ལ་ལས་སེང་གེའི་འགྲམ་པའོ། །སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་དག་པར་སེམས་པ་ལ་སོགས་པས་ཚེམས་ཤིན་ཏུ་དཀར་བའོ། །འཚོ་བ་ཡང་དག་པར་དག་པ་ལས་ཚེམས་མཉམ་པའོ། །བདེན་པའི་ངག་ལ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་ལས་ཚེམས་ཐགས་བཟང་བའོ། །དབྱེན་གྱི་ཚིག་ལ་གོམས་པར་མི་བྱེད་པས་མཉམ་པར་གྲངས་བཞི་བཅུ་ཐེམ་པའོ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་བུ་གཅིག་པ་ལྟར་ལྟ་བས་སྤྱན་མཐོན་མཐོང་ངོ༌། །ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པ་ལས་ལོག་པར་སྟོན་པས་སྤྱན་གྱི་རྫིམ་པ་མཆོག་གི་ལྟ་བུ་སྟེ། སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་བསྟན་པའོ། །ད་ནི་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་བརྒྱད་ཅུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། ཐུབ་པའི་སེན་མོ་ཟངས་མདོག་དང༌། །མདོག་སྣུམ་མཐོ་དང་སོར་མོ་རྣམས། །ཟླུམ་རྒྱས་བྱིན་གྱིས་ཕྲ་བ་དང༌། །རྩ་མི་མངོན་དང་མདུད་པ་མེད། །ལོང་བུ་མི་མངོན་ཞབས་མཉམ་དང༌། །སེང་གེ
Chinese
三十二相。 说是大士之表征，故为相也。 佛薄伽梵，菩萨众及转轮圣王等之三十二相，是为不共。 善妙之相，亦谓由各各之因，串习而成。为示此义故说： 此之相者何何之， 成办之因是何耶， 彼和彼者极圆满， 此等之相乃真实成。 此之，谓是圆满受用身。 何相何相之因，由串习修学，彼和彼等之相，即极圆满。 威力及无畏等，本是意之功德，极不明显，故说由彼三十二妙相，即能决定是圆满受用身。 获得诸相之因，何和何之，如是说： 迎送上师等， 如实受持所说等， 摄受承事及丰饶， 布施财物及救护， 解脱有系及善行， 如实受持增广等， 成办因之相即此， 如经所说而成立。 其义即是： 迎送上师等，复又前迎，听闻正法，献花鬘等供养，献侍从等，于佛塔等处作礼拜等，故手足掌具轮相。 坚守法行之本尊，故足善安住，即龟足也。 布施、爱语、利行、同事，故手足指间有网缦相连。 施以上妙饮食，故手足柔软润泽，身七处隆满亦由此因。 解脱系缚者，故手指纤长。 守护生命，故足跟广阔。 从断命之事中返回，故身躯高大端直。 以善根为本尊，故足踝不现。 学习如实受持善法为本尊，故身毛
English
The thirty-two marks. It is said that they are the characteristics that represent a great being. The thirty-two marks of the Buddha Bhagavan, the Bodhisattvas, and the Chakravartin kings are unique. These excellent marks are also said to be formed by familiarizing oneself with their respective causes. To show this, it is said: What are the marks of this, What are the causes that accomplish them? Those and those are perfectly complete, These marks are truly accomplished. This refers to the Sambhogakaya. By familiarizing oneself with and learning the causes of which marks, those and those marks will become perfectly complete. Powers and fearlessness, etc., are qualities of the mind and are very imperceptible, so it is said that the thirty-two excellent marks themselves definitely indicate the Sambhogakaya. Regarding which causes obtain the marks, it is said: Sending off the Lama, etc., Truly taking what is taught, Gathering, serving, and abundant, Giving objects and saving lives, Liberating those who are bound and virtuous deeds, Truly taking up and increasing, etc., These are the characteristics of the causes of accomplishment, As it appears in the Sutras. Its meaning is this: Sending off the Lamas and welcoming them again, listening to the Dharma, offering flower garlands, etc., offering attendants, making prostrations, etc., to stupas, etc., therefore the palms of the hands and feet are marked with wheels. By relying on the deity of Dharma practice, the feet are well-placed, that is, turtle feet. Giving, speaking sweetly, acting beneficially, and being in harmony, therefore the fingers and toes are connected by webs. By giving excellent food and drink, the hands and feet are soft and supple, and the seven parts of the body are full. By liberating those who are bound, the fingers are long. By protecting life, the heels of the feet are wide. By turning away from taking life, the body is large and upright. By making virtuous roots the deity, the ankles of the feet are invisible. By learning to truly take up virtue as the deity, the body hair
Chinese
阴茎向上。等等的词语完全概括了要说的是，供养和技艺等等的道理，布施给予了布施，如同布施瑞达格埃纳亚一样。拥有财富，乞讨者到来之时不返回，所以是长手。安置所有众生于梵行，守护秘密交付的事物，所以是阴藏没入鞘中的殊胜。给予丰饶的坐垫，所以颜色如同纯金。布施殊胜的住所，所以皮肤纤薄。完全舍弃喧嚣之处等等，所以毛发各自向右生长。上师或前辈安住于应住之处，所以面容以白毫庄严。完全舍弃一切粗暴的语言，所以上半身如同狮子。与悦耳的言语相符 说出适宜的话语，所以手臂浑圆。给予医药等等的布施，所以肩胛丰满。服侍病人的缘故，不美味的食物也显现为殊胜美味。布施令人喜悦的森林和花园等等，所以身体如同榕树一样宽广。布施特别超胜的寺庙等等，所以头顶的顶髻再次超胜。说出柔和等等的言辞，所以舌头长而美丽。使所有世间的众生知晓正法，所以是梵音。远离闲谈，所以是狮子的面颊。以真实地思维一切众生等等，所以牙齿非常洁白。如实清净的活命，所以牙齿平整。恒常行于真实的语言，所以牙齿紧密。不习惯离间语，所以整齐四十颗。视一切众生如独子，所以眼睛高广。以远离嗔恨等等来显示，所以眼睑如同殊胜的观视。这是显示了具有原因的三十二大丈夫相。现在为了显示八十随好而宣说。佛陀的指甲是铜色，颜色润泽高起，手指们，浑圆丰满，纤细，脉络不显，没有结节，脚踝不显，足底平整，狮子
English
The penis is directed upwards. The word "etc." completely summarizes what is to be said, that is, the reason for offerings and arts, etc., giving alms is like giving to Ridaga Enaya. Because he does not turn back when the wealthy and beggars come, he has long hands. Placing all beings in celibacy, and protecting the secretly entrusted things, so the hidden sheath of the genitals is the most excellent. Because of giving abundant cushions, the color is like pure gold. Because of giving excellent dwellings, the skin is thin. Because of completely abandoning noisy places, etc., the hairs grow to the right one by one. Because the lama or elders stay where they should stay, the face is adorned with a white hair. Because of completely abandoning all harsh words, the upper body is like a lion. In accordance with pleasant words, speaking appropriate words, so the arms are round. Because of giving medicine and other alms, the shoulders are full. Because of serving the sick, even unpalatable food appears as excellent and delicious. Because of giving pleasant forests and gardens, etc., the body is as wide as a banyan tree. Because of giving particularly superior temples, etc., the crown of the head is once again superior. Because of speaking gentle words, etc., the tongue is long and beautiful. Because all sentient beings in the world know the Dharma, it is the Brahma sound. Because of abstaining from idle talk, it is the lion's cheek. Because of truly thinking of all beings, etc., the teeth are very white. Because of living a pure life, the teeth are even. Because of always practicing true speech, the teeth are close together. Because of not being accustomed to divisive speech, there are forty even teeth. Because of seeing all sentient beings as one's only child, the eyes are wide and high. Because of showing aversion to anger, etc., the eyelids are like excellent viewing. This shows the thirty-two major marks of a great man with causes. Now, in order to show the eighty minor marks, it is said. The Buddha's nails are copper-colored, the color is moist and high, the fingers are round and full, slender, the veins are not visible, there are no knots, the ankles are not visible, the soles of the feet are flat, a lion