Tibetan
ས་པའི་ནམ་མཁའ་ལྡིང་ལྟ་བུ་ཉིད་ཀྱིས་ཏེ་གནས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །རིགས་ནི་འཇིག་པ་དང་ཞེས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པས་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་རིགས་འཇིག་པ་སྟེ། ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་རིགས་འཇིག་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །དོན་དུ་གཉེར་དང་རྒྱུ་མེད་དང༌། །ཞེས་པ་དོན་དུ་གཉེར་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དེ་ལ་དོན་དུ་གཉེར་བ་མེད་པ་སྟེ། དོན་དུ་གཉེར་བ་ མེད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །རྒྱུ་མེད་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་མེད་པ་སྟེ། རྒྱུ་མེད་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །ཕྱིར་རྒོལ་བ་ནི་དམིགས་པ་ལ་ཞེས་པ་ནི་ང་རྒྱལ་ལ་སོགས་པ་དམིགས་པ་སྟེ། ཕྱིར་རྒོལ་བ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །གསུངས་པའི་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་སྤང་བར་བྱ་བའི་རྟོག་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་པོ་རྣམས་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པ་དང་གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་ཏེ་འདི་རྣམས་ཉིད་དོ། །མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་བདག་ཉིད་རྣམས་ནི་ཇི་ལྟར་མདོ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པར་བྱའོ། །འོ་ན་མཐོང་བའི་ལམ་ནི་དང་པོར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཤེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱི་ནང་དུ་འདུས་པས་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་མེད་པར་དེ་དག་ཙམ་གྱིས་ནི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མི་འགྱུར་རོ་སྙམ་པ་ལ་གསུངས་པ། །དེ་བས་ན་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་གཞན་གསུམ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། །བྱང་ཆུབ་གཞན་ལ་སྟོན་པ་དང༌། དེ་ཡི་རྒྱུ་ནི་ཡོངས་གཏོད་དང༌། །དེ་ཐོབ་པར་ཆད་མེད་པའི་རྒྱུ། །བསོད་ནམས་མང་པོའི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཞེས་པ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་གཞན་ལ་སྟོན་པ་དང༌། །ཞེས་པ་ནི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་གཞན་དག་ལ་སྟོན་པ་ནི་གཅིག་གོ །དེ་ཡི་རྒྱུ་ནི་ཡོངས་གཏོད་དང༌། །ཞེས་པ་ནི་དེའི་རྒྱུ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རྒྱུ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་གཞུང་གི་བདག་ཉིད་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་དོན་དུ་ཡོངས་སུ་གཏོད་པ་ནི་གཉིས་པའོ། །དེ་ཐོབ་པར་ཆད་མེད་པའི་རྒྱུ། །བསོད་ནམས་མང་པོའི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཞེས་པ་ལ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ལ་བར་ཆད་མེད་པ་ཇི་སྲིད་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བྱེད་པར་གྱུར་པ་རང་གི་རྒྱུ་ལ་ཡོད་པའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་གསུམ་པའོ། །རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོགས་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་བསྒྲུབས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱིའོ། །འོ་ན་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་འདི་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཆེད་དུ་ཅི་ཞིག་གསུངས་ཞེས་པ་ལ་གསུངས་པ། དྲི་མ་ཟད་དང་མི་སྐྱེ་བའི། །ཡེས་ཤེས་བྱང་ཆུབ་ཅེས་བརྗོད་དེ། །ཟད་མེད་སྐྱེ་མེད་ཕྱིར་དེ་དག །གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་པ་སྟེ། འདིར་ཚིགས་བཅད་ཕྱེད་དང་པོས་ཉན་ཐོས་ཀྱིས་ལ་གནས་ནས་རྗེས་སུ་ཚོལ་བའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གསུངས་སོ། །ཕྱེད་ཕྱི་ མས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་རྗེས་སུ་ཚོལ་བའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དེ་གཉིས་ཉེ་བར་བཀོད་པའོ། །དྲི་མ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་རྣམས་སོ། །ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ནི་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཟད་པ་དང་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་མི་སྐྱེ་བའོ། །དེ་དག་ནི་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བའི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཅེས་པ་བརྗོད་དོ། །དྲི་མ་རྣམས་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་བྱང་ཆུབ་ཅེས་པའི་དོན་ཏོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གཅིག་གོ །འདི་དག་སྤངས་ནས་གཞན་རིགས་པས་ལེན་པར་བྱེད་པ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོར་གྱུར་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བརྗོད་དོ། །དྲི་མ་རྣམས་ནི་སྒྲོ་བཏགས་པ་ཉིད་ཀྱི་བདག་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་དག་མེད་པས་སོ། །དེ་བས་ན་ཟད་པ་མེད་པས་མ་སྐྱེས་པ་སྟེ། དཔེ་མེད་པ་ཉིད་དང་མི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ་དེ་ཉིད་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་རྟོགས་པར་བྱའོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱའོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཉིད་དོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དྲི་མ་ཞེས་བྱ་བ་གློ་བྲུ་བ་ཉིད་པས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་མེད་པར་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་བྱང་ཆུབ་ཅེས་པའི་དོན་ཏོ། །ད་ནི་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བའི་ཡེ་ཤེས་ནི་བྱང་ཆུབ་ཅེས་པ་སྔོན་དུ་བསྟན་པའི་གཞན་གྱི་མཚན་ཉིད་སུན་དབྱུང་བའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། འགོག་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ལ། །མཐོང་ཞེས་བྱ་བའི་ལམ་གྱིས་ནི། །རྣམ་པར་རྟོག་རིག་ཅེ་ཞིག་ཟད། །སྐྱེ་མེད་རྣམས་པ་ཅི་ཞིག་ཐོབ། །ཅེས་པ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་བདག་ཉིད་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཏེ། དེ་ཡང་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པའི་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོད་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ན་དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པ་སྒྲོ་བཏགས་པའི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ལ་སོགས་པའི་དྲི་མ་ཐམས་ཅད་འདིར་མེད་པ་ཉིད་དོ། །དེ་བས་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རིགས་ནི་ཅི་ཞིག་ཟད་པ་ལ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཅི་ཞིག་ཐོབ་སྟེ། ཅི་ཡང་མེད་པས་ཞེས་པར་དགོངས་སོ། །
Chinese
犹如大地上空悬浮之物，即是对处所的分别念。所谓“种姓毁灭”，是指发起菩提心后，声闻等种姓毁灭，即是声闻等种姓毁灭的分别念。所谓“不寻求和无因”，是指不寻求，即是对空性不寻求，是不寻求的分别念。无因，即是无缘起，是无因的分别念。所谓“外道是所缘”，是指我慢等是所缘，是外道所缘的分别念。所说的见道所断的三十六种分别念，就是不顺品和顺品，这些就是。见道阶段的自性等差别，应当如经中所说的那样理解。那么，见道首先是了知真如的智慧，而且它也包含在智慧的集合中，如果没有福德资粮，仅凭这些是无法成佛的，因此宣说了：因此，为了在福德资粮的自性菩提之流中显示其他三种，所以宣说了：“向他者宣说菩提，以及它的因是完全奉献，获得它的无间断之因，是众多福德的特征。”意思是说，向他者宣说菩提，是指向其他圆满正等菩提宣说，这是第一。所谓“它的因是完全奉献”，是指它的因是菩提之因，即是将般若波罗蜜多经的自性完全奉献于菩提之义，这是第二。所谓“获得它的无间断之因，是众多福德的特征”，是指为了获得圆满正等菩提，没有障碍，乃至能够完全分别，存在于自身因中的福德资粮的特征，这是第三。所谓因，是指通过二种资粮成就的菩提。那么，为了获得这个圆满正等菩提，说了什么呢？因此宣说了：无垢和
English
Like something suspended in the sky above the earth, it is the conceptualization of location. "Destruction of lineage" means that after generating Bodhicitta, the lineage of Shravakas, etc., is destroyed, which is the conceptualization of the destruction of the lineage of Shravakas, etc. "Not seeking and without cause" means not seeking, which is not seeking emptiness, it is the conceptualization of not seeking. Without cause means without dependent origination, it is the conceptualization of without cause. "Outsiders are the object" means that pride, etc., are the object, it is the conceptualization of outsiders being the object. The thirty-six conceptualizations to be abandoned on the path of seeing that are spoken of are the unfavorable side and the favorable side, these are it. The differences in the nature, etc., of the stage of the path of seeing should be understood as explained in the sutras. So, the path of seeing is first the wisdom of knowing Suchness, and it is also included in the collection of wisdom, without the accumulation of merit, these alone cannot lead to Buddhahood, therefore it is said: Therefore, in order to show the other three in the stream of Bodhi that is the nature of the accumulation of merit, it is said: "Showing Bodhi to others, and its cause is complete dedication, the uninterrupted cause of obtaining it, is the characteristic of many merits." It means, showing Bodhi to others, refers to speaking of other complete and perfect Bodhi, this is the first. "Its cause is complete dedication" means that its cause is the cause of Bodhi, which is to completely dedicate the nature of the Prajnaparamita Sutra to the meaning of Bodhi, this is the second. "The uninterrupted cause of obtaining it, is the characteristic of many merits" means that in order to obtain complete and perfect Bodhi, there is no obstacle, and to the extent that it can be completely distinguished, the characteristic of the accumulation of merit that exists in one's own cause, this is the third. The so-called cause refers to the Bodhi accomplished through the two accumulations. So, what was said in order to obtain this complete and perfect Bodhi? Therefore it is said: Immaculate and
Chinese
之生。智慧菩提如是说，尽无生无灭故，如是次第应知晓。如是说。此处前半偈颂宣说声闻以住处而随求之菩提之体性。后半偈颂安立大乘随求之菩提之体性二者。垢染者，谓烦恼及所知障等。尽灭与不生者，谓已生者尽灭，未生者不生。彼等者，谓尽灭与不生之智慧为何，彼即是说为菩提。垢染等尽灭与不生之智慧之体性即是菩提之义。菩提之体性一也。舍弃此等而以理智取舍者，即是大乘之菩提之体性如是说。垢染等如是，谓如虚妄分别之我等，以何之故尽灭与不生等皆无也。是故以无尽灭故无生，应知无譬喻性与无不生性，彼即应了知为大乘之菩提。大乘自性清净。大乘之自性清净性也。所谓一切法之垢染，以是虚妄分别性，故彼性即是了知无尽灭与不生之体性即是菩提之义。现在，尽灭与不生之智慧即是菩提，为驳斥先前所说之其他体性而说：无灭之自性中，以名为见之道，分别觉知何者灭，无生诸法何者得？如是说。以何之故，诸法之自性，即是取与舍之空性之自性，彼亦是无始无终之周遍存在性也。于彼，与其不相顺之方面，即是虚妄分别之取与舍之自性，则烦恼等一切垢染于此皆无也。是故见道之分别觉知之种类，何者灭尽，而无生者又获得何者？意即以无有任何事物之故。
English
Of birth. Wisdom Bodhi is said to be like this. Because there is no end to birth and no birth, these should be known in order. It is said like this. Here, the first half of the verse speaks of the nature of Bodhi, which is sought by the Shravakas from their dwellings. The latter half establishes the nature of Bodhi, which is sought by the Mahayana, and establishes the two. Impurities are afflictions and obscurations of knowledge. Exhaustion and non-birth mean that those who are born are exhausted and those who are not born are not born. These are the wisdom of exhaustion and non-birth. That is called Bodhi. The nature of the wisdom of the exhaustion and non-birth of impurities is the meaning of Bodhi. The nature of Bodhi is one. Abandoning these and taking them with reason is said to be the nature of Bodhi, which has become Mahayana. Impurities are like this, like the self of false distinctions, etc., because there is no exhaustion and no birth. Therefore, because there is no exhaustion, there is no birth. One should know that there is no analogy and no non-birth, and that it should be understood as the Bodhi of the Mahayana. The Mahayana is pure in nature. The nature of the Mahayana is pure. The impurity of all dharmas is said to be of the nature of delusion, so that nature is the meaning of Bodhi, which is the nature of knowing that there is no exhaustion and no birth. Now, the wisdom of exhaustion and non-birth is Bodhi, which is said to refute the other nature mentioned earlier: In the nature of non-cessation, by the path called seeing, what is destroyed by discrimination and awareness? What is obtained by the unborn dharmas? It is said like this. For what reason is the nature of dharmas the nature of emptiness of taking and giving? It is also the omnipresent nature without beginning or end. There, in the aspect that is not in harmony with it, namely the nature of taking and giving of false distinctions, all the impurities such as afflictions are not here. Therefore, what is exhausted by the types of discrimination and awareness of the path of seeing, and what is obtained by the unborn? It means that there is nothing.