Tibetan
་དམིགས་པ་མ་འཁྲུལ་དང༌། །ཞེས་པ་ནི་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཏེ་ཞེས་པའི་དམིགས་པ་མ་འཁྲུལ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། མི་མཐུན་ཕྱོགས་དང་གཉེན་པོ་དང༌། །ཞེས་པ་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་སོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཏེ། གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །རང་གིས་རྟོགས་ཞེས་པ་ནི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཡང་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆོས་རང་གིས་རྟོགས་པ་སྟེ། རང་གིས་རྟོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །བྱང་བ་དང༌། དེ་ཡས་ལས་བྱའི་འབྲས་བུ་དང༌། །ཞེས་པ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འབྱེད་པ་པོ། །ཞེས་འདིར་བྱེད་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །དེའི་ལས་ནི་གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་བསྒོམ་པ་སྟེ། དེའི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །བྱ་བའི་འབྲས་བུ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཟད་པ་སྟེ། བྱ་བའི་འབྲས་བུའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །དང་པོར་གཟུང་བའི་རང་བཞིན་གྱི་དངོས་པོ་དགུ་སྤངས་པ་ལས་ཐོག་མར་གཟུང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དགུའོ། །ངོ་བོ་ཉིད་ལ་སོགས་པས་བླང་བར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱིས་འཇུག་པའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པར་འདི་དག་ཤེས་པར་བྱའོ། །གཟུང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཉིས་པ་འདི་ཡང་རྣམ་པ་དགུར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེས་པ་ལ་གསུངས་ པ། སྲིང་དང་ཞི་བར་ལྷུང་བའི་ཕྱིར། །རྟོགས་པ་དམན་པ་ཉིད་དང་ནི། །ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་མེད་པ་དང༌། །ལམ་གྱི་རྣམ་པ་མ་ཚང་དང༌། །གཞན་གྱི་རྐྱེན་གྱིས་འགྲོ་བ་དང༌། །ཆེད་དུ་བྱ་བ་ལོག་པ་དང༌། །ཉི་ཚེ་བ་དང་སྣ་ཚོགས་ཉིད། །གནས་དང་འཇུག་ལ་རྨོངས་པ་དང༌། །རྗེས་ལ་འགྲོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། །རྣམ་རྟོག་དགུ་ཡི་བདག་ཉིད་འདི། །ལྡོག་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་རྟེན་ཅན་ཏེ། །ཉན་ཐོས་ལ་སོག་ས་ཡིད་ལ་འབྱུང༌། །ཞེས་པ་སྟེ། སྲིད་དང་ཞི་པར་ལྷུང་བའི་ཕྱིར། །རྟོགས་པ་དམན་པ་ཉིད་དང་ནི། །ཞེས་པ་ལ་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་ལྷུང་བ་ཉིད་ཀྱིས་སྲིད་པ་དང་ཞི་བའི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་པས་རྟོགས་པ་དམན་པ་སྟེ། རྟོགས་པ་དམན་པའི་རྣམ་པ་རྟོགས་པའོ། །ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་མེད་པ་དང༌། །ཞེས་པ་ལ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ནི་ཇི་སྐད་གསུངས་པའི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཏེ། ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་མེད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །ལམ་གྱིས་རྣམ་པ་མ་ཚང་དང༌། །ཞེས་པ་ནི་ཤེས་བྱ་བའི་སྒྲིབ་པ་མཐའ་དག་གི་གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ལམ་མ་ཚང་བ་ནི་ལམ་མ་ཚང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །གཞན་གྱི་རྐྱེན་གྱིས་འགྲོ་བ་དང༌། །ཞེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་ལྟོས་ནས་རང་གི་ལམ་རྟོགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་གཞན་གྱིས་འགྲོ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །ཆེད་དུ་བྱ་བ་ལོག་པ་དང༌། །ཞེས་པ་ནི་སྙིང་རྗེ་མེད་པས་ཇི་སྐད་གཟུངས་པའི་ཆེད་དུ་བྱ་བ་ལོག་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །ཉི་ཚེ་བ་ཞེས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་ནས་ལམ་ཙམ་ཉིད་རྟོགས་པ་ནི་ཉེ་ཚེ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །སྣ་ཚོགས་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་འབྲས་བུ་དང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྟོགས་པ་ནི་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །གནས་དང་འཇུག་ལ་རྨོངས་པ་དང༌། །ཞེས་པ་ནི་བདེ་འགྲོ་དང་ངན་འགྲོ་དག་ལ་གནས་པ་དང་འབྱུང་བ་ལ་རྨོངས་པ་ནི་གནས་པ་དང་འཇུག་པ་མེ་ཤེས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །རྗེས་ལ་འགྲོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། །ཞེས་པ་ནི་རང་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་མི་ཤེས་པས་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དག་གི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ནི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྟེ། གཟུང་རྟོག་གཉིས་པའི་དགུ་ཚན་ནོ། །ཡུལ་འདི་རྣམས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་སྤང་བར་བྱ་བ་གཉིད་ ལོག་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །རྗེས་སུ་ཡོད་པར་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོས་བརྟགས་པར་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་པོ་རྣམས་ལ་དགུར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེས་པ་ལ་གསུངས་པ། འཛིན་དང་སོ་སོར་ཐར་པ་དང༌། །ཡིད་ལ་བྱེད་དང་ཁམས་རྣམས་ནི། །གསུམ་ཆར་ཉེ་བར་འབྲེལ་བ་དང། །གནས་དང་མངོན་པར་ཞེན་པ་དང༌། །ཆོས་ཀྱི་དངོས་པོ་བཏགས་པ་དང༌། །ཆག་པ་དང་ནི་གཉེན་པོ་དང༌། །ཇི་ལྟར་འདོད་བཞིན་འགྲོ་ཉམས་ལ། །འཛིན་པ་དང་པོར་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་པ་སྟེ། བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་སྤང་བྱ་འཛིན་པ་རྗེས་སུ་ཡོད་པའི་བདག་ཉིད་དུ་འཛིན་པ་དང་ཐར་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་དགུ་སྟེ། དེའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡང་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་པ་དགུའོ། །དེ་ཡང་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་སྤངས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་སོ། །དེ་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་སོ་སོར་ཐར་པ་དང༌། །ཞེས་པ་ནི་རྫས་སུ་ཡོད་པའི་བདག་པའི་ཉིད་སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པ་བདག་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་ཡོངས་སུ་གཏོང་པ་ནི་འཛིན་པ་དང་སོ་སོར་ཐར་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །དེ་ལྟར་གཞན་རྣམས་ལ་ཡང་བདག་གི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་རིགས་པ་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཡིད་ལ་བྱེད་དང་ཞེས་པ་ནི་བརྟགས་པའི་དོན་གང་ཞིག་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །ཁམས་རྣམས་ནི། གསུམ་
Chinese
དམིགས་པ་མ་འཁྲུལ་དང༌། །（不错误的对境）意思是说，以了知的对境不存在之故，即是不错误的对境之分别念。མི་མཐུན་ཕྱོགས་དང་གཉེན་པོ་དང༌། །（相违品与对治）对于此，不分别的智慧是对治品，分别念是相违品，即是对治品与相违品的分别念。རང་གིས་རྟོགས་ཞེས་པ་ནི། （自己证悟）意思是说，声闻等之法，乃至菩萨之法，自己证悟，即是自己证悟的分别念。བྱང་བ་དང༌། དེ་ཡས་ལས་བྱའི་འབྲས་བུ་དང༌། །（清净与彼之业果）对于此，བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འབྱེད་པ་པོ། །（菩萨能辨别）此处是对于作者的分别念。དེའི་ལས་ནི་གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་བསྒོམ་པ་སྟེ། （彼之业是对治品修习）彼之业是对治品修习，即是彼之业的分别念。བྱ་བའི་འབྲས་བུ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཟད་པ་སྟེ། （所作之果是相违品灭尽）所作之果是相违品灭尽，即是所作之果的分别念。དང་པོར་གཟུང་བའི་རང་བཞིན་གྱི་དངོས་པོ་དགུ་སྤངས་པ་ལས་ཐོག་མར་གཟུང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དགུའོ། །从最初所取的自性之事物九种舍弃，即是最初所取的九种分别念。ངོ་བོ་ཉིད་ལ་སོགས་པས་བླང་བར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱིས་འཇུག་པའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པར་འདི་དག་ཤེས་པར་བྱའོ། །以自性等应当领受之自性，以进入之方式加持，应当了知这些。གཟུང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཉིས་པ་འདི་ཡང་རྣམ་པ་དགུར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེས་པ་ལ་གསུངས་པ། །对于所取的第二种分别念，也是如何变成九种相，对此宣说：སྲིང་དང་ཞི་བར་ལྷུང་བའི་ཕྱིར། །（为堕轮回寂灭故）རྟོགས་པ་དམན་པ་ཉིད་དང་ནི། །（证悟低劣性亦然）ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་མེད་པ་དང༌། །（无有摄持）ལམ་གྱི་རྣམ་པ་མ་ཚང་དང༌། །（道之相不全）གཞན་གྱི་རྐྱེན་གྱིས་འགྲོ་བ་དང༌། །（由他缘而行）ཆེད་དུ་བྱ་བ་ལོག་པ་དང༌། །（所作颠倒）ཉི་ཚེ་བ་དང་སྣ་ཚོགས་ཉིད། །（暂时与种种性）གནས་དང་འཇུག་ལ་རྨོངས་པ་དང༌། །（住与入愚昧）རྗེས་ལ་འགྲོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། །（随逐而行）རྣམ་རྟོག་དགུ་ཡི་བདག་ཉིད་འདི། །（此九种分别之自体）ལྡོག་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་རྟེན་ཅན་ཏེ། །（是相违品之所依）ཉན་ཐོས་ལ་སོག་ས་ཡིད་ལ་འབྱུང༌། །（声闻等心中生起）ཞེས་པ་སྟེ། སྲིད་དང་ཞི་པར་ལྷུང་བའི་ཕྱིར། །（为堕轮回寂灭故）རྟོགས་པ་དམན་པ་ཉིད་དང་ནི། །（证悟低劣性亦然）意思是说，因为堕入轮回和寂灭之故，对于轮回和寂灭的体性没有完全了知，所以证悟低劣，即是证悟低劣的分别念。ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་མེད་པ་དང༌། །（无有摄持）意思是说，摄持就是如是所说的善知识，即是无有摄持的分别念。ལམ་གྱིས་རྣམ་པ་མ་ཚང་དང༌། །（道之相不全）意思是说，对于所知障的一切对治品之道的体性不齐全，即是道不齐全的分别念。གཞན་གྱི་རྐྱེན་གྱིས་འགྲོ་བ་དང༌། །（由他缘而行）意思是
English
dMigs pa ma 'khrul dang / (Unmistaken object) means that because the object of knowledge does not exist, it is the conceptualization of the unmistakable object. Mi mthun phyogs dang gnyen po dang / (Conflicting side and antidote) For this, non-conceptual wisdom is the antidote, and conceptualization is the conflicting side, which is the conceptualization of the antidote and the conflicting side. Rang gis rtogs zhes pa ni (Self-realization) means that the Dharma of the Hearers, etc., and even the Dharma of the Bodhisattvas, are realized by oneself, which is the conceptualization of self-realization. Byang ba dang / De yas las bya'i 'bras bu dang / (Purification and its result of action) For this, byang chub sems dpa' 'byed pa po / (Bodhisattva can distinguish) here is the conceptualization of the agent. De'i las ni gnyen po'i phyogs bsgom pa ste / (His action is to cultivate the antidote) His action is to cultivate the antidote, which is the conceptualization of his action. Bya ba'i 'bras bu ni mi mthun pa'i phyogs zad pa ste / (The result of the action is the exhaustion of the conflicting side) The result of the action is the exhaustion of the conflicting side, which is the conceptualization of the result of the action. Dang por gzung ba'i rang bzhin gyi dngos po dgu spangs pa las thog mar gzung ba'i rnam par rtog pa dgu'o / From the nine things of the nature of the first object taken, there are nine conceptualizations of the first object taken. Ngo bo nyid la sogs pas blang bar bya ba nyid kyis 'jug pa'i phyogs kyis byin gyis brlabs par 'di dag shes par bya'o / These should be known to be blessed by the way of entering with the very nature that should be received by self-nature, etc. Gzung ba'i rnam par rtog pa gnyis pa 'di yang rnam pa dgur ji ltar 'gyur zhes pa la gsungs pa / Regarding the second conceptualization of the object taken, how does it become nine aspects? It is said: Sring dang zhi bar lhung ba'i phyir / (For the sake of falling into samsara and peace) Rtogs pa dman pa nyid dang ni / (The nature of inferior realization is also true) Yongs su 'dzin pa med pa dang / (Without holding) Lam gyi rnam pa ma tshang dang / (The aspect of the path is incomplete) Gzhan gyi rkyen gyis 'gro ba dang / (Going by other conditions) Ched du bya ba log pa dang / (The action is reversed) Nyi tshe ba dang sna tshogs nyid / (Temporary and various nature) Gnas dang 'jug la rmongs pa dang / (Ignorant of dwelling and entering) Rjes la 'gro zhes bya ba la / (Following along) Rnam rtog dgu yi bdag nyid 'di / (This self of nine conceptualizations) Ldog pa'i phyogs kyi rten can te / (Is the support of the conflicting side) Nyan thos la sog sa yid la 'byung / (Arises in the minds of Hearers, etc.) Zhes pa ste / Srid dang zhi par lhung ba'i phyir / (For the sake of falling into samsara and peace) Rtogs pa dman pa nyid dang ni / (The nature of inferior realization is also true) means that because of falling into samsara and peace, the nature of samsara and peace is not fully understood, so the realization is inferior, which is the conceptualization of inferior realization. Yongs su 'dzin pa med pa dang / (Without holding) means that holding is the virtuous friend as mentioned, which is the conceptualization of not holding. Lam gyis rnam pa ma tshang dang / (The aspect of the path is incomplete) means that the nature of the path of all antidotes to the obscurations of knowledge is incomplete, which is the conceptualization of the incomplete path. Gzhan gyi rkyen gyis 'gro ba dang / (Going by other conditions) means
Chinese
如来等，观待彼等，仅以自道之证悟，而分别他者所行之相。专门之事颠倒，谓以无悲心，为如所受持之专门之事颠倒之分别。近取者，谓舍断烦恼之障碍后，仅证悟道者，乃近取之分别。种种性者，谓证悟初果等，乃种种之分别。于处与入愚昧，谓于善趣与恶趣等处，于生起愚昧者，乃于处与入不识之分别。随行者，谓自未遍知故，随行佛与菩萨等者，乃随行之分别，乃所取分别第二之九类。此等境亦当知乃菩萨所应断，乃睡眠之品类。于随有，凡夫以分别所执持之分别，初者等如何成九之问，而答曰：执与别解脱，作意与界等，三皆近系属，处与现行执，法之事物假，损减及对治，如欲行退失，当知初为执。谓修道之极妙合之位，所应断执，于随有之自性执持，及于解脱等法有九，彼之分别亦为执之分别等九。彼亦由圣者等极断故，乃凡夫之法。于彼三摩地与别解脱，谓实有之我所之自性，可爱与不可爱，我近取与遍舍，乃执与别解脱之分别。如是于其他等亦以我之自在所作故，于一切当成办者，当观如何应理。作意与，谓所分别之义为何作意者，乃作意之分别。界等三
English
Regarding the Tathāgatas and others, depending on them, merely through the realization of one's own path, one discerns the manner in which others proceed. 'The purpose is reversed,' means that due to the absence of compassion, one discerns the reversal of the purpose of what has been grasped, as it is said. 'The near one' means that having abandoned the obscurations of afflictions, merely realizing the path is the discernment of the near one. 'The variousness' means that realizing the first fruit and so forth is the discernment of the variousness. 'Ignorance of place and entry' means that being ignorant of dwelling and arising in the happy and unhappy realms is the discernment of not knowing place and entry. 'Following after' means that because one does not fully know oneself, following after the Buddhas and Bodhisattvas is the discernment of following after, which is the ninefold division of the second object-discernment. These objects should also be known as what Bodhisattvas should abandon, as they are the category of sleep. Regarding the question of how the initial discernments, which are apprehended by ordinary beings as being present, become nine, it is said: 'Grasping and individual liberation, attention and the elements, all three are closely related, place and manifest clinging, the imputed entity of phenomena, decrease and antidote, as one wishes to go astray, know the first as grasping.' This means that the grasping to be abandoned in the state of perfect union of the path of meditation, grasping the nature of what is present, and there are nine dharmas such as liberation, and their discernment is also the ninefold discernment of grasping. Because it is completely abandoned by the noble ones, it is the dharma of ordinary beings. In that, samadhi and individual liberation, means that the nature of what is substantially mine, the lovely and unlovely, my taking and complete abandonment, are the discernments of grasping and individual liberation. Thus, in others as well, because it is done by my own power, in everything that is to be accomplished, one should see how it is appropriate. 'Attention and' means that whatever meaning is discerned, attending to it is the discernment of attention. The elements, three