Tibetan
ཉོན་མོངས་པ་ཟད་པའི་བྱ་བ་དང་བྱང་ཆུབ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ཅེས་པས་བསྒོམ་པའི་ལམ་འདི་དོན་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་ཉིད་ནི་ཇི་ལྟ་བུ་བསྒོམ་པའི་ལམ་འདི་ཇི་ལྟ་བུར་རྟོགས་པར་བྱ་ཞེས་པ་ལ་གསུངས་པ། བྱང་ཆུབ་དེ་བཞིན་ཉིད་མཚན་ཉིད། །དེ་ཡང་དེ་ཡི་མཚན་ཉིད་བཞེད། །ཅེས་པ་སྟེ་དེ་བཞིན་ཉིད་འདི་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །མཚན་ཉིད་ནི་རང་བཞིན་ནོ། །གང་ཞིག་བསྒོམ་པའི་ལམ་དེ་ཡང་དེའི་མཚན་ཉིད་དེ། གང་གི་རང་བཞིན་དེ་བཞིན་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་དེའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་དེ་བཞིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་མངོན་པར་འདོད་པའི་དོན་རྣམས་བྱེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་བསྒོམ་པའི་ལམ་འདི་ཡང་གནས་པ་ཉིད་ཅེས་པའི་དོན་ཏོ། །འོ་ན་བྱང་ཆུབ་གྲུབ་པར་གྱུར་ནས་དཔེར་བྱ་བ་ཡིན་གྱི་མ་གྲུབ་པ་ནི་དཔེར་སྦྱར་བར་མི་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། སེམས་ནི་སྔ་མས་བྱང་ཆུབ་པར། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་ཅན་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་བོ། །དེ་ཡང་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་བདག་ཉིད་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་འདུས་པ་ཉིད་དུ་གོ་སྟེ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་ནི་དུས་གཅིག་པ་ཡང་མ་གྲུབ་སྟེ་དུས་གཅིག་ལ་འདུས་པ་མེད་པས་སོ། །རིམ་གྱིས་སོ་སོར་བྱེད་པ་ཡང་མེད་དེ། །དེ་ རེ་རེ་ཉིད་རྒྱུ་ཡིན་པས་གཞན་རྣམས་དོན་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཞེས་པའི་སུན་འབྱིན་ནི་གྲགས་པས་བཏང་སྙོམས་སུ་བཞག་པའོ། །སེམས་ནི་སྔ་མས་བྱང་ཆུབ་པར། །རིགས་མིན་ཕྱི་མས་ཀྱང་མ་ཡིན། །ཞེས་པ་སྟེ། དེ་ལ་རེ་ཞིག་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་སེམས་སྔ་མས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་མི་སྐྱེད་དེ། ཕྱི་མ་རྣམས་དོན་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱི་མས་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། བསྒོམ་པའི་ལམ་སྔ་མ་རྣམས་དོན་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་བསྐྱེད་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་དཀའོ་ཞེས་པ་ནི་བརྒལ་བའོ། །མར་མེའི་དཔེ་ཡི་ཚུལ་གྱིས་ནི། །བྱང་ཆུབ་བར་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན། །ཞེས་པ་འདི་ནི་ལན་ནོ། །འདིའི་དོན་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་མར་མེའི་སྐད་ཅིག་དང་པོས་སྡོང་བུ་ཚིག་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཕྱི་མ་རྣམས་དོན་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱི་མས་ཚིག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། སྔ་མ་རྣམས་དོན་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཀྱང་མར་མེའི་རྒྱུན་གྱིས་ཚིག་ཅེས་མར་མེའི་དཔེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟར་བསྒོམ་པའི་ལམ་ཡ
Chinese
以“烦恼止息之事业与菩提生起之体性成就”而言，此禅定道并非无意义。然而，菩提本身应如何，此禅定道应如何证悟？对此，经中云：“菩提即是真如性，彼亦彼之体性立。”意即此真如即是空性。体性即是自性。任何禅定道，亦是彼之体性，何者之自性如是，则彼之体性亦如是。如菩提虽为空性，然于世俗中，能成办显现之诸义。如是，此禅定道亦是安住之义。若菩提已成就，则可为譬喻，未成就者则不应作譬喻。为显示此义，故云：“心识先者成菩提。”等。菩提乃以一切方式，现证一切法之无分别智。彼亦是禅定道之自性，应理解为分别念之聚集。分别念亦非同时成立，因于一时无聚集故。亦非次第各别而作，因彼一一皆为因，则其余皆成无意义之过失，此责难已为世间共许而舍弃。经云：“心识先者成菩提，非由后起异类生。”对此，略言之，禅定道之前者心识亦不生菩提，因后起者将成无意义之过失故。亦非由后起者生，因禅定道之前者将成无意义之过失故。是故，生起菩提甚为困难，此乃辩驳。经云：“如灯焰之譬喻，菩提渐次得成就。”此乃答复。此之意义如下：譬如灯焰之最初刹那，不能焚烧树木，因后起者将成无意义之过失故。亦非由后起者焚烧，因前者将成无意义之过失故。然灯焰之相续能焚烧，如是，以灯焰之譬喻而说。如是，禅定道亦应如是。
English
That this path of meditation is not meaningless is established by the statement, “Accomplishing the nature of the activity of cessation of afflictions and the arising of enlightenment.” However, how should enlightenment itself be, and how should this path of meditation be realized? In response to this, it is said: “Enlightenment is suchness by nature, and that is also established as its nature.” That is, this suchness is emptiness. Nature is self-nature. Whatever path of meditation is, that is also its nature. Whatever has such a self-nature, its nature is also such. Although enlightenment is emptiness, it accomplishes all the meanings that appear conventionally. Likewise, this path of meditation also has the meaning of abiding. If enlightenment is accomplished, then it can be used as an example, but what is not accomplished should not be used as an example. To show this, it is said: “The mind, the former, becomes enlightened.” etc. Enlightenment is the non-conceptual wisdom that directly realizes all phenomena in every way. That is also the nature of the path of meditation, and it should be understood as an accumulation of conceptual thoughts. Conceptual thoughts are not established simultaneously, because there is no accumulation at one time. Nor do they act separately in sequence, because each of them is a cause, and the others would become meaningless. This objection has been abandoned as commonly accepted. It is said: “The mind, the former, becomes enlightened, not by the latter, which is of a different kind.” In this regard, briefly, the former mind of the path of meditation does not generate enlightenment, because the latter would become a meaningless fault. Nor is it generated by the latter, because the former of the path of meditation would become a meaningless fault. Therefore, it is very difficult to generate enlightenment, which is a refutation. It is said: “In the manner of the example of a lamp flame, enlightenment is gradually achieved.” This is the answer. The meaning of this is as follows: For example, the first moment of a lamp flame does not burn a tree, because the latter would become a meaningless fault. Nor is it burned by the latter, because the former would become a meaningless fault. However, the continuity of the lamp flame burns, as said by the example of the lamp flame. Likewise, the path of meditation should also be like that.
Tibetan
ང་རྒྱུན་ཉིད་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་བསྐྱེད་ཅེས་པའོ། །བསྐྱེད་པའི་ལམ་བརྒལ་བ་སྔོན་དུ་སོང་བའི་ལན་གདབ་པས་རྣམ་པར་གཞག་པར་བྱས་ནས། ད་ནི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དགེ་འདུན་གྱི་མཚན་ཉིད་གསུངས་པ། ཟབ་མོའི་ཆོས་ཉིད་རྣམ་པ་བརྒྱད། །སྐྱེ་བ་དང་ནི་འགག་པ་དང༌། །དེ་བཞིན་ཉིད་དང་ཤེས་བྱ་དང༌། །ཤེས་དང་སྤྱོད་པ་གཉིས་མེད་དང༌། །ཐབས་མཁས་པ་ལ་ཟབ་པ་ཉིད། །ཅེས་པ་སྟེ། ཆོས་ཉིད་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། །གང་ཞིག་རྣམ་པ་བརྒྱད་པོ་ཕན་ཚུན་འགལ་བས་ཉམས་སུ་ལེན་པས་ན་ཟབ་པའོ། །དེ་སྒོམ་པ་པོའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དགེ་འདུན་གྱི་ཡུལ་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཟབ་པ་སྟེ། གང་དང་དང་ཞེས་པ་ལ་གསུངས་པ། སྐྱེ་བ་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །སྐྱེ་བ་ནི་ཟབ་པ་སྟེ་གཉིས་སུ་མེད་ཀྱང་འཁོར་བའི་ཐོག་མ་ནས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཡོད་པས་སོ། །འགོག་པ་ཡང་ཟབ་པ་སྟེ། མ་སྐྱེས་ཀྱང་འགོག་པ་ཡོད་པས་ནའོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་འདི་ཡང་ཟབ་པ་སྟེ། དེའི་བདག་ཉིད་ཡིན་ཡང་དེ་སྒོམ་པས་ནའོ། །ཤེས་ བྱ་ཡང་ཟབ་པ་སྟེ། ཤེས་པ་མེད་ཀྱང་དེ་རྣམ་པར་གནས་པས་སོ། །ཤེས་པ་ཡང་ཟབ་སྟེ། ཤེས་བྱ་མེད་ཀྱང་ཤེས་པ་ཡོད་ནའོ། །སྤྱོད་པ་ཡང་ཟབ་པ་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་བྱ་བ་མེད་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྤྱོད་པ་སྤྱོད་པས་ནའོ། །གཉིས་སུ་མེད་པ་ཡང་ཟབ་པ་སྟེ། གཉིས་སྒྲོ་འདོགས་པ་ཡིན་ཡང་གཉིས་སུ་མེད་པའི་སེམས་སུ་གསལ་བར་ངེས་པས་སོ། །ཐབས་ལ་མཁས་པ་ཡང་ཟབ་སྟེ། འགྲོ་བ་རྣམས་མ་གྲུབ་ཀྱང་རྒྱུན་མེ་འཆད་པར་འགྲོ་བ་མཐའ་དག་གི་དོན་བྱེད་པས་སྟེ། འདི་རྣམས་ཐམས་ཅད་ནི་མི་འགལ་བ་སྟེ། དོན་དམ་པ་དང་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་དག་ལ་མཉམ་པར་བསྟེན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ན་ཞེས་བརྗོད་དོ། །བསླབ་པ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ཚོགས་རྣམས་སོ། །ད་ནི་སྲིད་དང་ཞི་བ་མཉམ་ཉིད་དང༌། །ཞེས་མདོར་བསྟན་པ་བཤད་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། ཆོས་རྣམས་རྨི་ལམ་འདྲ་བའི་ཕྱིར། །སྲིད་དང་ཞི་བར་མི་རྟོག་པ། ལས་མེད་ལ་སོགས་ཀླན་ཀ་ཡི། །ལན་ནི་ཇི་སྐད་བཞད་པར་ཟད། །ཅེས་པ་སྟེ། སྲེད་པ་ཞེས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་བཅས་པའི་ཁམས་གསུམ་པའི་རྣམ་པའི་སེམས་སུ་སྣང་བའོ། །ཞི་བ་ཞེས་པ་ནི་ཆོས་དང་ལོངས་སྤྱོད་དང་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་གསུམ་གྱི་རྣམ་པ་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་སེམས་སུ་སྣང་བ་སྟེ། ཁྱད་པར་དུ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཞེས་བརྗོད་དོ། །དེ་དག་ཏུ་ཏོག་པ་མེད་པ་ནི་དབྱེ་བར་
Chinese
我以恒常发起菩提心之义。以超越发起之路的先前答复而作了分别。现在宣说不退转菩萨僧伽的特征：甚深之法性，有八种相，即生与灭，以及如是性与所知，知与行，二无别，善巧方便为甚深。此乃法性，即一切法之自性。何者，此八种相，以互相违背而修习，故为甚深。彼修习者之菩萨，安住于修习道，故不退转菩萨之僧伽的八种境为甚深。于何者与何者而宣说，即于生与等而宣说。生为甚深，虽无二元，然轮回之初，有缘起故。灭亦甚深，虽未生，然有灭故。如是性此亦甚深，虽是彼之自性，然修习彼故。所知亦甚深，虽无知，然彼如是安住故。知亦甚深，虽无所知，然有知故。行亦甚深，虽一切法无所作，然行菩提之行故。二无别亦甚深，虽是二之增益，然于二无别之心，明晰决定故。善巧方便亦甚深，虽众生未成就，然恒常不舍，作一切众生之义故。此等一切皆不相违，以于胜义谛与世俗谛平等依止之故而说。学处为不退转之众。现在，为了阐释“有寂平等性”之略说，而宣说：诸法如梦故，不思有寂，无业等诤论，答复唯如是笑。此乃说，有欲者，即显现为具有烦恼之三界相之心。寂静者，即显现为无烦恼之心，具有法、受用、化身三者之相。特别是，称之为正等觉佛陀。于彼等无有动摇，即是分别
English
I generate Bodhicitta with constancy. Having made distinctions by answering the previous questions that surpassed the path of generation. Now, the characteristics of the Sangha of non-returning Bodhisattvas are explained: The profound Dharma-nature has eight aspects, namely, birth and cessation, suchness and knowable, knowledge and action, non-duality, and skillful means are profound. This is the Dharma-nature, which is the self-nature of all Dharmas. Whichever of these eight aspects are practiced in contradiction to each other, hence they are profound. That Bodhisattva who practices, abiding on the path of practice, therefore the eight realms of the Sangha of non-returning Bodhisattvas are profound. To whom and to whom is it said, that is, it is said to birth and so on. Birth is profound, although there is no duality, there is dependent origination from the beginning of Samsara. Cessation is also profound, although it is not born, there is cessation. Suchness is also profound, although it is its self-nature, it is practiced. The knowable is also profound, although there is no knowledge, it abides as such. Knowledge is also profound, although there is no knowable, there is knowledge. Action is also profound, although all Dharmas are without action, the action of Bodhi is practiced. Non-duality is also profound, although it is the imputation of duality, it is clearly determined in the mind of non-duality. Skillful means are also profound, although beings are not accomplished, they are constantly not abandoned, doing the meaning of all beings. All of these are not contradictory, because they are equally relied upon in the ultimate truth and the conventional truth. The precepts are the assembly of non-returners. Now, in order to explain the brief statement of "equality of existence and peace," it is said: Because all Dharmas are like dreams, there is no thought of existence and peace, arguments such as no karma, the answer is only laughter. This means that the one with desire is the mind that appears as the aspect of the three realms with afflictions. The peaceful one is the mind that appears without afflictions, having the aspects of Dharma, enjoyment, and the Nirmāṇakāya. In particular, it is called the Samyaksaṃbuddha. There is no wavering in them, which is differentiation.