Tibetan
ད། །ཅེས་བྱ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་འདིར་ཐམས་ཅད་ཤེས་པའོ། །འདི་ལ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་དུས་རྣམས་མཉམ་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་མེད་པས་ན་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་དབུས་སུ་ཡང་ཁས་མི་ལེན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་འདི་ལྟ་བུར་ཁས་བླང་བར་མི་བྱ་ཞེས་རྟོགས་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །ཚུ་རོལ་མིན་ཞེས་པ་ནི་འཁོར་བ་ལའོ། །ཕ་རོལ་མིན་ཞེས་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། །དེ་དག་བར་ན་མི་གནས་ཞེས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སོ། །འདོད་པ་ནི་ཡང་དག་པར་འདོད་པའོ། །གང་ཞེས་པ་ལ་གསུངས་པ། དུས་རྣམས་མཉམ་པ་ཉིད་ཤེས་ཕྱིར། །ཞེས་པ་སྟེ། དུས་གསུམ་པོ་རྣམས་ཀྱི་དངོས་པོ་ཀུན་རང་གསལ་བའི་བདག་ཉིད་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པས་སྟོང་པ་དེ་ཉིད་མཉམ་པ་ཉིད་དེ་དག་དངོས་སུ་མངོན་དུ་བྱས་པས་འཁོར་བ་ལ་རབ་ཏུ་མི་གནས་པ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་རབ་ཏུ་མི་གནས་ཞེས་བཤད་དོ། །འོ་ན་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོད་པ་ཉིད་དེ་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོད་པ་ཡིན་ན་དེ་དག་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱིས་ཅི་སྟེ་མི་རྟོགས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཁོ་ནས་ཅི་སྟེ་རྟོགས་ཞེས་སེམས་པ་ལ་གསུངས་པ། དེ་ནི་མཚན་མར་དམིགས་སྒོ་ནས། །ཐབས་མ་ཡིན་པས་རིང་ བ་སྟེ། །དེ་ནི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་ཡིས། །ཡང་དག་ཉེ་བ་ཉིད་དུ་བཤད། །ཅེས་པ་སྟེ། དེ་ནི་མཚན་མར་དམིགས་སྒོ་ནས། །ཞེས་པ་ནི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་དག་ཏུ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་སྟེ། དེ་ཡང་མཚན་མར་འཛིན་པས་སོ། །གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་དམིགས་པས་ཐབས་མ་ཡིན་ནོ། །ཐབས་མ་ཡིན་པ་དེས་ན་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རིང་བ་སྟེ། མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ཀྱང་ངེས་པ་མ་སྐྱེས་པའོ། །སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་ཐབས་ལ་མཁས་པས་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་བཀག་པའོ། །མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་ཀུན་དུ་ཉེ་བར་བརྗོད་དོ། །འདིས་ནི་ཉེ་བ་དང་རིང་བ་དག་བཤད་དོ། །ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་བདག་གིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པར་ཤེས་པ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སོ། །དེ་དག་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པར་བྱས་པ་ཉིད་གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་སོ། །དུས་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་གཅིག་ཏུ་ཤེས་པ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སོ། །འདི་ནི་འདས་པའོ། །འདི་ནི་མ་འོངས
Chinese
ད། 如此说。般若波罗蜜多即是此处知晓一切。在此，声闻没有完全了知诸时平等性，因此不承认轮回、涅槃以及中道。应当了知菩萨不应如此承诺，这就是般若波罗蜜多。所谓“非此岸”即指轮回。“非彼岸”即指涅槃。“不住于二者之间”即指佛和菩萨们。所谓“欲”即是真实之欲。关于“何者”所说：为了知晓诸时平等性。意思是说，三时的一切事物，其自性光明，空性，无能取所取，此即平等性，如实显现此平等性，故说不住于轮回，不住于涅槃。如果空性是遍在的，那么证悟空性的般若波罗蜜多也是遍在的，为何声闻不能证悟，唯有菩萨才能证悟呢？对于这种想法，经中说：从执着相状的门径，由于不是方便故而遥远。因为善巧方便，所以说真实邻近。意思是说，所谓“从执着相状的门径”，就是将蕴等执着为能取和所取，这是因为执着相状的缘故。缘于能取和所取，就不是方便。因为不是方便，所以声闻的般若波罗蜜多是遥远的，如同将无常等显现出来，却无法生起定解。佛等是善巧方便者，遮止能取和所取。以自性空性显现的自性之般若波罗蜜多，是完全邻近的。这说明了邻近和遥远。声闻等将能取和所取等蕴视为我所加持，这是不相顺之品。将这些确定为空性，就是对治品。将三时的自性知晓为一，是不相顺之品。这是过去。这是未来。
English
Da. Thus it is said. The Prajñāpāramitā is here knowing all. Here, the Śrāvakas do not fully know the equality of all times, therefore they do not accept Saṃsāra, Nirvāṇa, and also the Middle Way. It should be understood that Bodhisattvas should not make such a commitment, that is the Prajñāpāramitā. The so-called "not this shore" refers to Saṃsāra. The so-called "not the other shore" refers to Nirvāṇa. The so-called "not abiding between them" refers to the Buddhas and Bodhisattvas. The so-called "desire" is the true desire. Regarding "what" it is said: In order to know the equality of all times. It means that all things of the three times, whose nature is self-luminous, emptiness, without grasper and grasped, that is equality, actually manifesting this equality, therefore it is said not abiding in Saṃsāra and not abiding in Nirvāṇa. If emptiness is omnipresent, then the Prajñāpāramitā that realizes emptiness is also omnipresent, why can't the Śrāvakas realize it, and only the Bodhisattvas can realize it? Regarding this thought, it is said in the sutra: From the gate of focusing on characteristics, it is far away because it is not a means. Because of skillful means, it is said to be truly near. It means that the so-called "from the gate of focusing on characteristics" is to grasp the aggregates, etc., as the grasper and the grasped, this is because of grasping the characteristics. Focusing on the grasper and the grasped is not a means. Because it is not a means, the Śrāvakas' Prajñāpāramitā is far away, just like manifesting impermanence, etc., but no definite understanding arises. Buddhas, etc., are skillful means, preventing the grasper and the grasped. The Prajñāpāramitā of the nature of manifesting the emptiness of nature is completely near. This explains nearness and distance. Śrāvakas, etc., regard the aggregates such as the grasper and the grasped as blessed by me, this is the unfavorable side. Determining these as emptiness is the antidote. Knowing the nature of the three times as one is the unfavorable side. This is the past. This is the future.
Tibetan
་པའོ། །འདི་ནི་ད་ལྟར་རོ་ཞེས་དབྱེ་བ་ངེས་པར་ཤེས་པ་ནི་གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་སོ། །སེར་སྣ་ལ་སོགས་པ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སོ། །སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཆགས་པ་དང༌། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་རྣམས་ལ་ཆགས་པ་ནི་གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་སོ། །འདི་དག་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། གཟུགས་སོགས་ཕུང་པོ་སྟོང་ཉིད་དང༌། །དུས་གསུམ་རྟོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་དང༌། །སྦྱིན་སོགས་བྱང་ཆུབ་ཕྱོགས་རྣམས་ལ། །སྤྱོད་པའི་འདུ་ཤེས་མི་མཐུན་ཕྱོགས། །ཞེས་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་གང་ཡིན་ཞེས་སེམས་པ་གསུངས་པ། སྦྱིན་ལ་སོགས་ལ་ངར་འཛིན་མེད། །གཞན་དག་དེ་ལ་སྦྱོར་བྱེད་པ། །དེ་ནི་ཆགས་པའི་མཐའ་འགོག་པས། །རྒྱལ་ལ་སོགས་ལ་ཆགས་པ་ཕྲ། །ཞེས་པ་སྟེ། སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་རང་ཉིད་ཀྱང་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་དང༌། གཞན་དག་ཀྱང་དེ་ལ་འགོད་པར་བྱེད་པ་དང༌། བདག་དང་བདག་གི་མེད་པར་རྟོགས་པས་ངར་འཛིན་མེད་པ་ནི་ཆགས་པ་མེད་པ་ལ་རབ་ཏུ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་སོ། །འདི་ཞེས་པའམ། འདི་ཉིད་ཅེས་པའི་ཆགས་པ་མེད་པ་ལ་ཞུགས་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་ང་རྒྱལ་མེད་པའོ། །ཆགས་པའི་མཐའ་འགོག་པ་ནི་ཆགས་པའི་ཚོགས་རྣམས་ཟད་པར་བྱེད་ཅིང་འགོག་པར་བྱེད་པས་ན་འགོག་པའོ། །གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཆགས་པ་མེད་པ་ཁོ་ན་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་ན་དེ་ལྟ་ན་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་མཆོད་པ་བྱ་བ་དང༌། གུས་པ་བྱ་བ་དང༌། ཕྱག་བྱ་བ་དང། སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་མངོན་པར་ཆགས་པ་ཡིན་པས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སེམས་ན་བདེན་ཏེ། བླ་ན་མེད་པའི་ཚོགས་ཀྱི་རྒྱུར་ཆགས་པ་ཕྲ་མོ་འདི་ཡང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཉིད་དོ་ཞེས་པ་འདི་ལ་སྐྲག་པར་མི་བྱའོ། །ཆགས་པ་ཕྲ་མོ་འདི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཉིད་ཡིན་པ་དེ་ཇི་ལྟར་ཞེས་པ་ལ་གསུང་པ། ཆོས་ཀྱི་ལམ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས། །དབེན་པའི་ཕྱིར་ན་དེ་ཟབ་ཉིད། །ཅེས་པ་སྟེ། དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །ཟབ་པ་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པས་སྟོང་པའི་ཡུལ་ཏེ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །ཆོས་ཀྱི་ལམ་ནི་བརྟགས་པའི་ཚོགས་ཏེ། བདེན་པ་མེད་པའོ། །དེས་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེར་ཆགས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བས་ན་ཆགས་པ་ཕྲ་མོ་ཡང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་ཆགས་པ་ཕྲ་མོ་རྣམས་ཇི་ལྟར་སྤོང་ཞེས་སེམས་པ་ལ་གསུངས་པ། ཆོས་རྣམས་རང་བཞིན་གཅིག་པར་ནི། །
Chinese
。現在這個是，明確知道區分的這個是敵對的一方。吝嗇等等是不相應的一方。布施等等的貪著，以及對菩提之方的貪著是敵對的一方。這些也是菩薩的不相應之方，為了顯示這個而說的：「色等蘊空性，三時所證法，布施等菩提方，行之為異品。」就是這個意思。菩薩他們的敵對之方是什麼呢？這樣想，所以說：「布施等無我執，他人亦令行，彼遮貪之邊，勝等貪著微。」就是說，對於布施等等，自己也完全行持，並且也讓他人安住於此， 因為了悟無我與我所，所以沒有我執，這是進入無貪的菩薩的敵對之方。所謂的「此」或者「此即」，進入無貪的特徵就是沒有我慢。遮止貪的邊際，就是使貪的集合滅盡並且遮止，所以是遮止。如果菩薩只是進入無貪，那麼這樣對如來等等作供養，恭敬，禮拜，以及布施等等也都是顯著的貪著，因此會變成不相應的一方，如果這樣想，那是對的。作為無上集合之因的微細貪著，這也是不相應的一方，對於這個不要害怕。這個微細的貪著是不相應的一方，那是怎樣的呢？對此說：「法之道自性，寂靜故彼深。」就是說，那是般若波羅蜜多。深奧是指遠離能取和所取的境，也就是自性。法之道是分別的集合，是無真實的。因此，在般若波羅蜜多中，因為遠離一切貪著，所以微細的貪著也是不相應的一方。那麼，如何捨棄微細的貪著呢？這樣想，所以說：「諸法自性一，」
English
. Knowing the distinction that this is now is the opposing side. Miserliness and so on are the non-corresponding side. Attachment to generosity and so on, and attachment to the aspects of enlightenment are the opposing side. These are also the non-corresponding side of the Bodhisattva, and it is said to show this: "Form and so on, the emptiness of the aggregates, the dharmas realized in the three times, generosity and so on, the aspects of enlightenment, the notion of acting is a non-corresponding side." That is the meaning. What is the opposing side of those Bodhisattvas? Thinking this, it is said: "Generosity and so on, without self-grasping, others also cause to practice it, that prevents the edge of attachment, attachment to the Victorious Ones and so on is subtle." That is to say, regarding generosity and so on, oneself also completely practices, and also causes others to abide in it, because of realizing the absence of self and what belongs to self, therefore there is no self-grasping, this is the opposing side of the Bodhisattva who has entered into non-attachment. The characteristic of entering into non-attachment, which is called "this" or "this itself," is the absence of pride. Preventing the edge of attachment is to exhaust and prevent the collection of attachments, therefore it is prevention. If the Bodhisattva only enters into non-attachment, then in that case, making offerings to the Tathagatas and so on, respecting, prostrating, and also generosity and so on, are also manifest attachments, therefore it would become a non-corresponding side, if you think like that, it is correct. The subtle attachment that is the cause of the unsurpassed collection, this is also the non-corresponding side, do not be afraid of this. This subtle attachment is the non-corresponding side, how is that? To this it is said: "The path of Dharma is by nature, solitary, therefore it is profound." That is to say, that is the Prajnaparamita. Profound means the realm that is empty of the grasper and the grasped, that is, by its very nature. The path of Dharma is the collection of discriminations, it is without truth. Therefore, in that Prajnaparamita, because of being separated from all attachments, therefore subtle attachment is also the non-corresponding side. Then, how to abandon subtle attachments? Thinking this, it is said: "All dharmas are of one nature,"