Tibetan
ཀྱང་གསུངས་སོ། །འདིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དགེ་བ་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་བགྲང་བ་མ་ཡིན་ནམ་དེ་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ལ་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་འདུས་མ་བྱས་ཁོ་ནར་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས་བསྟན་ཏེ། དེས་ན་ཇི་ལྟར་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་འགྱུར། དེ་ལྟ་ན་ནི་འགྲོ་བ་རྣམས་ལ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡོད་པས་ལུང་སྔ་མ་ཉིད་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། སེམས་ལས་བྱུང་བ་དགེ་བ་ཁྱད་པར་ཅན་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་གཞག་པ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་རྟོགས་པའི་མཐུས་དེའི་མིང་འཐོབ་ཀྱི་གཞན་དུ་ཤེས་རབ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་ནི་ག་ལ་ཞིག་འགྱུར། རྟོག་པ་གཉིས་པ་ལྟར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ། ལུང་སྔ་མས་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་རྟོགས་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པར་བསྟན་གྱི། དེ་བཞིན་ཉིད་ཡོང་པས་དེར་བསྟན་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་དེ་ཡོད་པས་ངེས་པར་ཕན་པར་བྱེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། རྐྱེན་གཞན་ལ་ལྟོས་པས་ན་དབུལ་པོས་བདག་དབང་བའི་ས་ལ་གནས་པའི་གཏེར་ལྟ་བུའོ། །དེ་བས་ན་བྱིས་པ་རྣམས་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྡན་ཡང་དེ་མ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་བྱིས་པ་ཞེས་བསྟན་ཏེ། བྱིས་པའི་སྒྲ་ནི་ཞན་ཅིང་ཕྲ་བའི་དོན་དུ་འདྲེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དོན་འདི་ལས་དགོངས་ཏེ་འཕགས་པ་བྱམས་པའི་ཞལ་སྔ་ནས། འགྲོ་བ་དག་ན་དེ་ལས་གཞན་ཡང་ཅུང་ཟད་ཡོད་མིན་ལ། །འགྲོ་བ་མ་ལུས་པ་ཡང་དེ་ལ་རྣམ་པར་རྨོངས་པའི་བློ། །ཡོད་པ་ཀུན་ནས་སྤོངས་ཤིང་མེད་ལ་མངོན་ཞེ་ན་གང་ཡིན་པ། །འཇིག་རྟེན་ རྨོངས་པའི་ཚབས་ཆེན་འདི་ཀོ་ཇི་ལྟ་བུ། །ཞེས་གསུངས་ལ། འཕགས་པ་སངས་རྒྱས་ཕལ་པོ་ཆེ་ཞེས་བྱ་བའི་མདོ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དང་རབ་ཏུ་ལྡན་པ་ལས། བྱིས་པས་བྱང་ཆུབ་མི་ཤེས་ཀྱང༌། །དེ་དག་དེ་ཕ་རོལ་ཏུ་གནས། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་གྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ནི་གཙོ་བོའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ། རབ་ཏུ་གཅེས་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྙིང་པོ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་ཀྱང་གསུངས་ཏེ། ཇི་ལྟར་ལུས་ལ་སོགས་པ་གནས་ཤིང་འཕེལ་བ་ནི་སེམས་ཀྱིས་བཟུང་བའི་མཐུ་ཡིན་ལ། སེམས་དེ་ཡང་སྙིང་ཞེས་བྱ་བའི་ལུས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་དེ་ལ་རབ་ཏུ་བསྟན་པས་ན། བག་ཆགས་ཀྱིས་ནི་དཀྲུགས་པའི་སེམས། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་མང་པོའི་གནས། །སྙིང་གི་ཡུལ་ལ་རབ་ཏུ་གནས། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། རྟེན་དུ་གྱུར་བའི་སྙིང་མེད་ན་སེམས་མི་གནས་ཤིང༌། དེ་མ་གནས་པར་གྱུར་ན་དབང་པོ་དང་བཅས་པའི་ལུས་ངེས་པར་མི་གནས་པས་ན་སྙིང་སྟེ། རབ་ཏུ་གཅེས་པ་ནི་ཧྲི་ད་ཡ་ཞེས་གྲགས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་རང་བཞིན་གྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མེད་ན་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དམིགས་པ་གང་ལ་བསྟེན་ནས་ཀྱང་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་ལ། དེ་མ་སྐྱེས་པར་གྱུར་ན་ཇི་ལྟར་ལམ་དང༌། འབྲས་བུ་དང་གཞུང་དག་འབྱུང༌། དེ་བས་ན་འདི་ཡང་ཧྲྀ་ད་ཡ་ཞེས་གསུངས་ཏེ་རབ་ཏུ་གཅེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་བསྟེན་པ་ནི་ལམ་ལྔ་དང༌། དེའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང༌། དེ་དག་སྟོན་པའི་གཟུང་རྣམས་སོ། །དེ་དག་ལས་ཀྱང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་བཞག་པ་ལ་བསྟན་པས་གཙོ་བོ་སྟེ། རང་བཞིན་གྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་གཉིས་སུ་མེད་པ་དང༌། ལམ་དང་གཟུང་དག་ཀྱང་དེ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཆེད་དུ་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་སློབ་དཔོན་ཕྱོགས་ཀྱི་གླང་པོའི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱང༌། ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་གཉིས་མེད། །ཡེ་ཤེས་དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས། །བསྒྲུབ་བྱ་དེ་དོན་སྦྱོར་བ་ཡིས། །གཞུང་དང་ལམ་དག་དེའི་སྒྲ་ཡིན། །ཞེས་བཤད་དོ། །དེ་ལ་གཞུང་ནི་འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟོང་ཕྲག་ བརྒྱ་པ་ལ་སོགས་པ་སྔར་བསྟན་པས་བསྡུས་པ་གཉིས་སོ། །ལམ་ནི་འོག་ནས་འཆད་དོ། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་འཆད་པར་བྱེད་པ་ལས་གཏན་ལ་འབེབས་སོ། །དེ་ལྟར་རྣམས་པར་ཕྱེ་བས་ཡུམ་འདིའི་ངོ་བོ་བསྟན་ནས། ད་ནི་ངེས་པའི་ཚིག་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི། གཞན་སྒྲ་ཤེས་དང་སོ་སོར་ནི། །རང་རིག་རབ་ཏུ་ཤེས་ཕྱིར་དང༌། རབ་ཞི་འཐོབ་ཤེས་རབ་ཕུལ་བྱུང༌། །ཡོན་ཏན་འཐོབ་ཤེས་ཕྱིར་ཤེས་རབ། །ཅེས་བཤད་པ་སྟེ། ལམ་དང་པོ་གཉིས་ལ་ནི་དང་པོའོ། །མཐོང་བའི་ལམ་དང་འབྲས་བུ་ལ་ནི་གཉིས་པའོ། །ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ལ་ནི་གསུམ་པའོ། །བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་ནི་བཞི་པའོ། །ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་ལ་ནི་ངེས་ཚིག་ལྔ་པ་སྦྱར་ཞིང་གཞུང་ལ་བཏགས་ཏེའོ། །རང་བཞིན་ལ་ནི་འབྲས་བུའི་མིང་གིས་སོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་ཤེས་རབ་དེ་དག་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་འཁོར་བ་ནི་ཚུ་རོལ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལས་འདས་ཤིང་རིང་དུ་སོང་བ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་ཏོ། །དེས་ན་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ། དེ
Chinese
也这样说了。这里，般若波罗蜜多不是被认为是心所生起的殊胜善法吗？那是属于有为法的体性，而真如只是成立于无为法的边际。因此，真如怎么会变成般若波罗蜜多呢？如果那样的话，因为众生都有真如，那么根据之前的经文，一切众生都会变成如来吗？如果这样问。将心所生起的殊胜善法安立为般若波罗蜜多，是因为以自性证悟般若波罗蜜多的力量而获得这个名称，否则即使是智慧，又怎么会变成波罗蜜多呢？也不会像第二种想法那样，因为之前的经文是以证悟真如而显示为如来，而不是因为有了真如才显示为如来。因此，有了它也并非必定有益，因为要依赖其他因缘，就像穷人拥有在自己土地上的宝藏一样。因此，虽然孩子们自性具有般若波罗蜜多，但因为没有证悟，所以才被称为孩子，因为孩子的语词是被引导为虚弱和微小的意思。领会了这个意义，圣者慈氏菩萨说：众生之中没有比这更微小的了，一切众生都对此心怀迷惑，如果说舍弃一切有而显现于无，那么世间愚痴的程度是多么严重啊！这样说了。在名为《圣者大方广佛华严经》的大乘经典中说：孩子们虽然不了解菩提，但他们安住于彼岸。这样说了。因此，自性般若波罗蜜多是主要的般若波罗蜜多，因为最为珍贵，所以也称为般若波罗蜜多的心髓。就像身体等安住和增长是依靠心来执持的力量一样，而心也最主要地依存于名为心的身体部分，所以说：习气扰乱的心，是众多分别念的处所，最主要地安住在心的境域中。这样说了。
English
It is also said that. Here, isn't the Prajñāpāramitā considered a particularly virtuous phenomenon arising from the mind? That is the characteristic of conditioned phenomena, while Suchness is taught as being established only on the edge of unconditioned phenomena. Therefore, how can Suchness become Prajñāpāramitā? If that were the case, since all beings possess Suchness, wouldn't all beings become Tathāgatas according to the previous scripture? If one asks this. Establishing particularly virtuous phenomena arising from the mind as Prajñāpāramitā is because one obtains that name through the power of realizing the Prajñāpāramitā by its own nature; otherwise, even if it is wisdom, how could it become Pāramitā? It will not be like the second thought either, because the previous scripture showed the Tathāgata by realizing Suchness, not because Suchness is present. Therefore, it is not necessarily beneficial to have it, because it depends on other conditions, like a poor person owning a treasure on their own land. Therefore, although children naturally possess Prajñāpāramitā, they are called children because they have not realized it, because the word "child" is led to mean weak and subtle. Understanding this meaning, the noble Maitreya said: Among beings, there is nothing smaller than this, and all beings are confused about this. If it is said that abandoning all that exists and appearing in nothingness, then how serious is the ignorance of the world! It is said like this. In the Mahāyāna scripture called "The Great Vaipulya Buddha Avataṃsaka Sūtra," it is said: Although children do not understand Bodhi, they abide on the other shore. It is said like this. Therefore, this Prajñāpāramitā by its own nature is the main Prajñāpāramitā, and because it is the most precious, it is also called the heart essence of Prajñāpāramitā. Just as the abiding and growth of the body and so on is due to the power of the mind holding it, and the mind also mainly depends on the part of the body called the heart, so it is said: The mind disturbed by habits is the place of many discriminations, and it mainly abides in the realm of the heart. It is said like this.
Chinese
如果成为命根的心脏不存在，心识便无法安住；如果心识无法安住，那么包括诸根在内的身体必定无法安住，因此称为心脏，意为极其珍爱，名为“赫利达雅”（梵文天城体：हृदय，梵文罗马拟音：hṛdaya，汉语字面意思：心脏）。同样，如果没有自性般若波罗蜜多，那么无分别智也无法依靠任何所缘而生起。如果无分别智没有生起，那么道路、果实和经典又如何产生呢？因此，这也被称为“赫利达雅”（梵文天城体：हृदय，梵文罗马拟音：hṛdaya，汉语字面意思：心脏），意为极其珍爱。所依靠的便是五道，以及其果实——无分别智，还有宣说这些的经典。在这些之中，无分别智是般若波罗蜜多的主要部分，因为它依靠般若波罗蜜多而安住，与自性般若波罗蜜多无二无别，道路和经典也是为了获得它而修习的。因此，导师陈那菩萨也曾说过：“般若波罗蜜多无二，彼智慧即如来，所证彼义修习故，经与道等彼之声。”这里所说的经典，是指《圣般若波罗蜜多十万颂》等先前所说的两种。道路将在下文阐述。无分别智也将通过阐述来确定。如此分别阐述之后，便显示了此佛母的体性。现在将要阐述决定义。所谓“智慧”，是指：因能知晓他者之声，以及个别能自知自明，故为智慧；因能获得殊胜寂灭，故为智慧殊胜；因能获得功德，故为智慧。如是宣说。对于最初的两种道，是第一个定义。对于见道和果，是第二个定义。对于世俗的智慧，是第三个定义。对于修道，是第四个定义。对于特殊的道，则将第五个定义附加并归于经典。对于自性，则以果的名称来称呼。那么，这些智慧如何被称为“波罗蜜多”呢？凡夫所处的轮回是此岸，超越并远离此岸，到达出世间的彼岸，即为波罗蜜多的意义。因此，因为超越世间，所以称为波罗蜜多。
English
If the heart, which is the life force, does not exist, the mind cannot abide; if the mind cannot abide, then the body with its senses will certainly not abide, therefore it is called the heart. It is known as Hridaya, meaning most precious. Similarly, if there is no Prajnaparamita by nature, then non-conceptual wisdom will not arise relying on any object. If it does not arise, how can the path, fruit, and scriptures arise? Therefore, this is also called Hridaya, because it is most precious. What is relied upon is the five paths, and its fruit, non-conceptual wisdom, and the scriptures that teach them. Among these, non-conceptual wisdom is the main part of Prajnaparamita, because it abides relying on Prajnaparamita, and is non-dual with Prajnaparamita by nature. The path and scriptures are also practiced in order to attain it. Therefore, the teacher Dignaga also said: "Prajnaparamita is non-dual, that wisdom is the Tathagata, because of practicing that meaning to be attained, the scriptures and paths are its sound." Here, the scriptures refer to the two, such as the "Holy Prajnaparamita in One Hundred Thousand Verses," which were previously mentioned. The path will be explained below. Non-conceptual wisdom will also be determined through explanation. Having thus separately explained, the nature of this Mother is shown. Now the definitive word will be explained. The so-called "wisdom" means: because it can know the voice of others, and individually can know itself, therefore it is wisdom; because it can attain supreme peace, therefore it is supreme wisdom; because it can attain qualities, therefore it is wisdom. Thus it is said. For the first two paths, it is the first definition. For the path of seeing and the fruit, it is the second definition. For worldly wisdom, it is the third definition. For the path of meditation, it is the fourth definition. For the special path, the fifth definition is added and attributed to the scriptures. For nature, it is called by the name of the fruit. So, how are these wisdoms called "Paramita"? Samsara, where ordinary people dwell, is this shore. Transcending and going far beyond this shore, reaching the other shore of transcendence, is the meaning of Paramita. Therefore, because it transcends the world, it is called Paramita.