Tibetan
་ཡང་རྒྱུ་མཚན་འདི་ཉིད་དུ་ཟད་དེ། གཞན་དུ་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་སྟོན་པ་ལྟར་སྣང་ན་ཇི་ལྟར་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་ཉེས་པར་མི་འགྱུར། ནང་གི་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་ནི་ཕྱིར་རོལ་ལྟར་སྣང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་བདག་ཉིད་ལ་བདག་ཉིད་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཉེས་པར་འགྱུར་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོ་ལ་ཡང་སྣང་བའི་ཚོགས་རྣམས་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དོན་མེད་པར་རྟོགས་པར་ཇི་ལྟར་མི་འགྱུར། དེ་བས་ན་སློབ་དཔོན་སྐལ་ལྡན་ལ་སོགས་པས་ཀུན་རྫོབ་པ་གཙོར་བརྗོད་པ་ཡིན་ལ། གཞན་དག་གིས་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བརྗོད་པས་ཕྱོགས་རེ་རེར་འཛིན་པ་བཀག་པ་ཁོ་ནར་ཟད་པས་སྟོང་པ་ཉིད་གཉིས་པོ་དབུ་མ་ཆེན་པོ་ལས་བསྟན་པ་ནི་རེ་རེར་ཡུང་འགོག་པར་ག་ལ་མཛད་ཅེས་བྱ་བར་གནས་སོ། །སྟོང་པ་ཉིད་གསུམ་པ་ནི་གནས་སྐབས་གཞན་དུ་བསྟན་ཏོ། །ཐམས་ཅད་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འདིས་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཇི་ལྟ་བ་ཡིད་ལ་བྱས་ཏེ། འཇུག་པ་རྣམས་ཀྱི་བསམ་པ་པོར་ནས་དྲིས་པར་ཟད་ཅེས་ཤེས་པར་བྱའོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱི་དོན་ནི་གོ་བར་སླ་བས་བདག་གིས་རྣམ་པར་མ་ཕྱེའོ། །སྐབས་གསུམ་པའི་འགྲེལ་བཤད་རྫོགས་སོ།། །། སྐབས་བཞི་པའི་འགྲེལ་བཤད། དེ་ལྟར་སྐབས་གསུམ་པ་རྣ་པར་ཕྱེ་ནས། ད་ནི་སྐབས་བཞི་པའི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་དོན་དགྲོལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་གསུམ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདིར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐབས་བརྒྱད་ཅར་བསྡུས་པའི་སྐབས་གསུམ་པོ་འདི་དག་ཐོས་པ་དང་བསམ་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་བསྡུས་པ་དང་རྒྱས་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱེད་པས་སོ། །ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དབང་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒོམས་པས་རང་གི་རྒྱུད་ལ་བསྐྱེད་པས་རང་དབང་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཐོས་པ་དང་བསམ་པའི་ཤེས་རབ་དག་ནི་མི་བརྟན་པས་ན་ཡོན་ཏན་རང་དབང་མ་ཡིན་ལ། བསྒོམ་པ་ལས་ནི་རང་དབང་དུ་འགྱུར་བས་སོ། །དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་གསུམ་ཅར་འབྲེལ་པར་བྱ་བར་རིགས་སོ་ཞེས་ཐུགས་ལ་བཞག་ནས་ནི་འཕགས་པ་མི་ཕམ་པའི་ཞལ་སྔ་ནས། གལ་ཏེ་ཐོས་པ་ཙམ་གྱིས་དོན། །མཐོང་འགྱུར་བསྒོམ་པ་དོན་མེད་འགྱུར། །གལ་ཏེ་བསྒོམས་པས་དོན་མཐོང་འགྱུར། །དེ་ཚེ་ཐོས་པ་དོན་མེད་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ལ། ཡང་གཞན་ལས་ཀྱང༌། ཐོག་མ་ཉན་འདོད་བླ་མ་བསྙེན་བཀུར་བ་འོད་དང་དེས་བྱས་ཤིང༌། །རང་བཞིན་མེད་པའི་ཆོས་ལ་རབ་རྟོག་བསམ་གཏན་བསྙེན་བྱེད་བྱེད་པ། །བདེ་གཤེགས་ཉིད་ནི་རྟོགས་འགྱུར་འགྲོ་བ་རྣམས་བསྒོམ་སེམས་ཚིམ་བྱེད། །ཆོས་ཉིད་འདི་འདྲའི་སྤྱོད་པས་མྱུར་དུ་བདེ་གཤེགས་ཐོབ་པར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་བསྒོམས་པས་འདྲིས་པར་བྱ་དགོས་པའི་ཕྱིར་ན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་གསུམ་སྒོམ་པར་བྱེད་པས་དེ་བསྟན་ཞེས་སྦྱར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་འདི་བསྟན་པས་ཅི་ཞིག་བྱ། སྔར་ཇི་ལྟར་ཐོས་པ་ལ་སོགས་པ་བྱས་པའི་སྐབས་གསུམ་ཉིད་གོམས་པར་བྱས་པས་ཅི་ཞིག་མི་ནུས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཡང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང༌། ལམ་དང། གཞི་ཞེས་པ་བསྡུས་པའི་སྒོ་ནས་སྒོམ་པར་བྱེད་ཅེས་སྦྱར་ཏེ། འདི་སྐད་དུ་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ། ཐོས་པའི་ཤེས་རབ་ནི་མིང་འབའ་ཞིག་ལ་དམིགས་པས་རབ་ཏུ་སྤྲོས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་རྒྱུད་འཁྲུག་པར་བྱེད་པའོ། །བསམ་པའི་ཤེས་རབ་ནི་མིང་དོན་དང་འབྲེལ་ཅིང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ ཅུང་ཟད་བསྡུས་པའོ། །བསྒོམ་པའི་ཤེས་རབ་ནི་དོན་འབའ་ཞིག་ལ་དམིགས་པས་ཤིན་ཏུ་ཞི་ཞིང་སྤྲོས་པ་བསྡུས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས་ན་སྐབས་སང་མ་དག་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པ་སྐབས་འདི་ཡིན་པའི་ཚུལ་གྱིས་རིམ་པ་གཞན་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ལ། རྩེ་མོའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་ཡང་བསྒོམ་པ་གོང་ནས་གོང་དུ་ཁྱད་པར་ཞུགས་པའི་དབང་གིས་རིམ་གྱིས་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །རྣམ་པ་ཀུན་མངོན་པར་རྫོགས་པར་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རྣམ་པ་ནི་བྱེ་བྲག་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་སོགས་པ་ལ་ཆོས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཇི་སྙེད་ཅིག་ཡོད་པར་སྟོན་པའོ། །ཀུན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་གསུམ་ཅར་གྱིའོ། །གཞན་དག་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་གསུམ་གྱི་རེ་རེ་ཡང་རྣམ་པ་ཀུན་ཞེས་ཟེར་བ་ནི་མི་འཐད་དེ་དེ་ནི་དངོས་སུ་མ་བསྟན་པས་སོ། །མངོན་པར་ཞེན་པ་ནི་མངོན་དུ་ཕྱོགས་ཏེའོ། །སམ་ནི་རྫོགས་པར་རམ། ཡང་ན་ཡང་དག་པར་རོ། །རྟོགས་པས་ནི་བསྒོམས་པས་ཁོང་དུ་ཆུད་པའོ། །ད་ནི་རྣམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུ་ཞིག་ཡོད། རྣམ་པའི་རང་བཞིན་ཅི་ཞིག་ཡིན། རྣམ་པ་དེ་དག་གང་གིས་གཞག །ཅེས་རྟོག་པ་ལ། གཞི་དང་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པ་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར། རྟག་པ་ལ་སོགས་པར་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། སོགས་པ་སྨོས་པ་ནི་བདེ་བ་དང༌། གཙང་བ་དང༌། བདག་ལ་སོགས་པ་བསྡུའོ། །དེ་ལྟར་འཛིན་པ་ཉིད་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཏེ་བྱིས་པ་རྣམས་སྲེད་པར་འཁྱམས་པའི་རྒྱུའི་གཙོ་བོ་ཡང་འདི་ཉིད་ཡིན་
Chinese
又，仅以此为理由就足够了。否则，如果外境显现为真实存在，那么如何能避免能取和所取的过失呢？如果说内在的自性是外境的显现等等，那么也会有自性对自性起作用等等的过失。即使在佛陀的普贤刹土中，如果认为显现的集合是自性的智慧等等，那么如何能不认为这是毫无意义的呢？因此，导师具德等人主要宣说世俗谛，而其他人仅仅是通过宣说世俗谛来遮止对某一方面的执着，那么他们怎么能在中观大论中遮止对空性的执着呢？第三种空性在其他场合宣说。如果有人问：“难道不是一切都有吗？”那么要知道，这是因为他心中想着诸法的自性，然后作为进入者来提问。其余部分的意思很容易理解，所以我没有详细解释。第三品的解释完毕。 第四品的解释 如是解释了第三品之后，现在为了阐释第四品的偈颂意义，宣说了“圆满通达一切智智三者”等等。这里所说的“圆满通达”，是指以听闻和思惟自性的智慧来圆满通达和扩展包含八品的这三个品。 “是”的意思是“必定”。 “为了掌握”的意思是，通过修习在自相续中生起，从而获得自在，因为听闻和思惟的智慧是不稳固的，所以功德不是自在的，而从修习中则会变得自在。如是心中想着应该将三种智慧联系起来，于是圣者弥旁的面前说：“如果仅仅通过听闻就能见到意义，那么修习就变得没有意义。如果通过修习就能见到意义，那么那时听闻就变得没有意义。”等等。又从其他经典中说：“最初想要听闻，亲近和恭敬上师，就像光明和光明所做的一样，自性不存在。”
English
Moreover, this reason alone is sufficient. Otherwise, if external objects appear to be real, how can one avoid the faults of the apprehended and the apprehender? If it is said that the nature of inner consciousness is the appearance of external objects, etc., then there will also be faults such as self-nature acting on self-nature. Even in the Samantabhadra realm of the Buddha, if one thinks that the collection of appearances is the wisdom of self-nature, etc., how can one not think that this is meaningless? Therefore, teachers like Kālacakra mainly proclaim the conventional truth, while others only prevent attachment to one aspect by proclaiming the conventional truth. How can they prevent attachment to emptiness in the Great Madhyamaka? The third emptiness is taught in other contexts. If someone asks, "Is it not that everything exists?" then know that this is because he has in mind the nature of phenomena and then asks as an entrant. The meaning of the remaining parts is easy to understand, so I have not explained them in detail. The explanation of the third chapter is complete. Explanation of the Fourth Chapter Having thus explained the third chapter, now, in order to elucidate the meaning of the verses of the fourth chapter, it is stated, "Completely understanding the three omniscient wisdoms," etc. Here, "completely understanding" refers to completely understanding and expanding these three chapters, which contain eight chapters, with the wisdom of hearing and thinking. "Is" means "certainly." "In order to master" means that by cultivating, it arises in one's own mindstream, thereby gaining freedom, because the wisdom of hearing and thinking is unstable, so merit is not independent, but from cultivation it becomes independent. Thus, thinking that the three wisdoms should be connected, the noble Mipham said, "If one can see the meaning by merely hearing, then cultivation becomes meaningless. If one can see the meaning by cultivating, then at that time hearing becomes meaningless." etc. Also, from other scriptures it is said, "Initially wanting to hear, approaching and respecting the teacher, like light and what light does, self-nature does not exist."
Chinese
于佛法中精勤修习胜观禅定者，善逝自能证悟，令诸有情禅悦满足。如是行持此等法性，速证善逝果位。如是说。如是修习，为令纯熟故，以修习三一切智智而示彼等。如是，此等开示有何用？于昔时如何听闻等，若能于三时皆得串习，复有何不能办到？是故又以总摄之门修习一切智智、道、基。如是连缀，如是开示：听闻之智慧，唯缘于名相，乃极度戏论之自性，令心续扰乱。思维之智慧，与名义相连，略摄分别念。禅修之智慧，唯缘于实义，极为寂静，乃摄略戏论之体性，故此乃是次第渐进之方式，以彼等未净之境汇集一处，即是此处之方式。顶加行等三者，亦应了知乃是以上上禅修之差别力，而次第渐摄略开示。所谓现观一切种相，种相是差别，意即于佛地等处，显示有多少法之差别。所谓一切，即是三一切智智。其他，若谓三一切智智之各自一者亦为一切种相，则不应理，因彼等未被真实开示之故。所谓现，是趋向于现前。所谓圆满，是圆满耶？抑或真实耶？所谓证悟，是透过禅修而领会。现在，所谓种相有多少？种相之自性为何？彼等种相以何安立？为解开此等疑惑，故说基与智慧之种相。复说执着于常等，所言等者，是总摄安乐、清净、我等。如是执着，乃是相违之品，亦是孩童于贪欲中流转之主因。
English
Those who diligently practice superior contemplation and meditation on the Dharma will be enlightened by the Sugata himself, satisfying all sentient beings with meditative joy. By practicing such Dharmic qualities, one will quickly attain the state of Sugata. Thus it is said. Having meditated in this way, in order to become familiar, they are shown by meditating on the three omniscient wisdoms. Thus, what is the use of these teachings? If one can become accustomed to the three times of how one has heard in the past, what is there that one cannot accomplish? Therefore, again, one should meditate through the means of summarizing the all-knowingness, the path, and the basis. Thus connected, it will be shown as follows: The wisdom of hearing focuses solely on names and is of a highly elaborate nature, disturbing the mindstream. The wisdom of thinking is connected to name and meaning, and slightly condenses conceptual thoughts. The wisdom of meditation focuses solely on the meaning, is extremely peaceful, and is the nature of condensed elaboration. Therefore, this is a gradual method, gathering the impure states together into one, which is the method here. The three, such as the peak realization, should also be understood as being gradually condensed and shown due to the power of the differences in meditation from higher to higher. The so-called complete realization of all aspects, the aspects are the distinctions, meaning that in places such as the Buddha-land, it shows how many differences there are in the Dharma. The so-called all refers to all three omniscient wisdoms. Others, if they say that each of the three omniscient wisdoms is also all aspects, it is unreasonable because they have not been truly shown. The so-called manifestation is tending towards the present. The so-called perfection, is it perfection? Or is it truth? The so-called realization is understanding through meditation. Now, how many so-called aspects are there? What is the nature of the aspects? By what are those aspects established? In order to unravel these doubts, the aspects of the basis and wisdom are spoken of. Again, it is said that clinging to permanence, etc., and the "etc." that is said is the collection of happiness, purity, self, etc. Such clinging is the opposing quality, and it is also the main cause of children wandering in desire.