Tibetan
་ཆུབ་སེམས་དཔས་དེ་བཞིན་ཉིད་འདི་རྗེས་སུ་རྟོགས། །དེ་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་ཞེས་སངས་རྒྱས་མཚན་གསོལ་ཏོ། །ཞེས་གསུངས་ལ། ཡང་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་ཡི་གེ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་སུ་ཡང་སྟོན་པ་དང་ཉན་པ་དང༌། ཤེས་པར་བྱེད་པ་མེད་དོ་ཞེས་ཀྱང་གསུངས་སོ། །འདིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དགེ་བ་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་བགྲང་བ་མ་ཡིན་ནམ་དེ་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ལ་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་འདུས་མ་བྱས་ཁོ་ནར་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས་བསྟན་ཏེ། དེས་ན་ཇི་ལྟར་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་འགྱུར། དེ་ལྟ་ན་ནི་འགྲོ་བ་རྣམས་ལ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡོད་པས་ལུང་སྔ་མ་ཉིད་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། སེམས་ལས་བྱུང་བ་དགེ་བ་ཁྱད་པར་ཅན་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་གཞག་པ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་རྟོགས་པའི་མཐུས་དེའི་མིང་འཐོབ་ཀྱི་གཞན་དུ་ཤེས་རབ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་ནི་ག་ལ་ཞིག་འགྱུར། རྟོག་པ་གཉིས་པ་ལྟར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ། ལུང་སྔ་མས་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་རྟོགས་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པར་བསྟན་གྱི། དེ་བཞིན་ཉིད་ཡོང་པས་དེར་བསྟན་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་དེ་ཡོད་པས་ངེས་པར་ཕན་པར་བྱེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། རྐྱེན་གཞན་ལ་ལྟོས་པས་ན་དབུལ་པོས་བདག་དབང་བའི་ས་ལ་གནས་པའི་གཏེར་ལྟ་བུའོ། །དེ་བས་ན་བྱིས་པ་རྣམས་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྡན་ཡང་དེ་མ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་བྱིས་པ་ཞེས་བསྟན་ཏེ། བྱིས་པའི་སྒྲ་ནི་ཞན་ཅིང་ཕྲ་བའི་དོན་དུ་འདྲེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དོན་འདི་ལས་དགོངས་ཏེ་འཕགས་པ་བྱམས་པའི་ཞལ་སྔ་ནས། འགྲོ་བ་དག་ན་དེ་ལས་གཞན་ཡང་ཅུང་ཟད་ཡོད་མིན་ལ། །འགྲོ་བ་མ་ལུས་པ་ཡང་དེ་ལ་རྣམ་པར་རྨོངས་པའི་བློ། །ཡོད་པ་ཀུན་ནས་སྤོངས་ཤིང་མེད་ལ་མངོན་ཞེ་ན་གང་ཡིན་པ། །འཇིག་རྟེན་ རྨོངས་པའི་ཚབས་ཆེན་འདི་ཀོ་ཇི་ལྟ་བུ། །ཞེས་གསུངས་ལ། འཕགས་པ་སངས་རྒྱས་ཕལ་པོ་ཆེ་ཞེས་བྱ་བའི་མདོ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དང་རབ་ཏུ་ལྡན་པ་ལས། བྱིས་པས་བྱང་ཆུབ་མི་ཤེས་ཀྱང༌། །དེ་དག་དེ་ཕ་རོལ་ཏུ་གནས། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་གྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ནི་གཙོ་བོའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ། རབ་ཏུ་གཅེས་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྙིང་པོ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་ཀྱང་གསུངས་ཏེ། ཇི་ལྟར་ལུས་ལ་སོགས་པ་གནས་ཤིང་འཕེལ་བ་ནི་སེམས་ཀྱིས་བཟུང་བའི་མཐུ་ཡིན་ལ། སེམས་དེ་ཡང་སྙིང་ཞེས་བྱ་བའི་ལུས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་དེ་ལ་རབ་ཏུ་བསྟན་པས་ན། བག་ཆགས་ཀྱིས་ནི་དཀྲུགས་པའི་སེམས། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་མང་པོའི་གནས། །སྙིང་གི་ཡུལ་ལ་རབ་ཏུ་གནས། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། རྟེན་དུ་གྱུར་བའི་སྙིང་མེད་ན་སེམས་མི་གནས་ཤིང༌། དེ་མ་གནས་པར་གྱུར་ན་དབང་པོ་དང་བཅས་པའི་ལུས་ངེས་པར་མི་གནས་པས་ན་སྙིང་སྟེ། རབ་ཏུ་གཅེས་པ་ནི་ཧྲི་ད་ཡ་ཞེས་གྲགས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་རང་བཞིན་གྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མེད་ན་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དམིགས་པ་གང་ལ་བསྟེན་ནས་ཀྱང་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་ལ། དེ་མ་སྐྱེས་པར་གྱུར་ན་ཇི་ལྟར་ལམ་དང༌། འབྲས་བུ་དང་གཞུང་དག་འབྱུང༌། དེ་བས་ན་འདི་ཡང་ཧྲྀ་ད་ཡ་ཞེས་གསུངས་ཏེ་རབ་ཏུ་གཅེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་བསྟེན་པ་ནི་ལམ་ལྔ་དང༌། དེའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང༌། དེ་དག་སྟོན་པའི་གཟུང་རྣམས་སོ། །དེ་དག་ལས་ཀྱང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་བཞག་པ་ལ་བསྟན་པས་གཙོ་བོ་སྟེ། རང་བཞིན་གྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་གཉིས་སུ་མེད་པ་དང༌། ལམ་དང་གཟུང་དག་ཀྱང་དེ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཆེད་དུ་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་སློབ་དཔོན་ཕྱོགས་ཀྱི་གླང་པོའི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱང༌། ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་གཉིས་མེད། །ཡེ་ཤེས་དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས། །བསྒྲུབ་བྱ་དེ་དོན་སྦྱོར་བ་ཡིས། །གཞུང་དང་ལམ་དག་དེའི་སྒྲ་ཡིན། །ཞེས་བཤད་དོ། །དེ་ལ་གཞུང་ནི་འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟོང་ཕྲག་ བརྒྱ་པ་ལ་སོགས་པ་སྔར་བསྟན་པས་བསྡུས་པ་གཉིས་སོ། །ལམ་ནི་འོག་ནས་འཆད་དོ། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་འཆད་པར་བྱེད་པ་ལས་གཏན་ལ་འབེབས་སོ། །དེ་ལྟར་རྣམས་པར་ཕྱེ་བས་ཡུམ་འདིའི་ངོ་བོ་བསྟན་ནས། ད་ནི་ངེས་པའི་ཚིག་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི། གཞན་སྒྲ་ཤེས་དང་སོ་སོར་ནི། །རང་རིག་རབ་ཏུ་ཤེས་ཕྱིར་དང༌། རབ་ཞི་འཐོབ་ཤེས་རབ་ཕུལ་བྱུང༌། །ཡོན་ཏན་འཐོབ་ཤེས་ཕྱིར་ཤེས་རབ། །ཅེས་བཤད་པ་སྟེ། ལམ་དང་པོ་གཉིས་ལ་ནི་དང་པོའོ། །མཐོང་བའི་ལམ་དང་འབྲས་བུ་ལ་ནི་གཉིས་པའོ། །ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ལ་ནི་གསུམ་པའོ། །བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་ནི་བཞི་པའོ། །ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་ལ་ནི་ངེས་ཚིག་ལྔ་པ་སྦྱར་ཞིང་གཞུང་ལ་བཏགས་ཏེའོ། །རང་བཞིན་ལ་ནི་འབྲས་བུའི་མིང་གིས་སོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར
Chinese
菩萨由此如实证悟。因此，佛陀被尊称为如来。如是说。又为何如此呢？因为般若波罗蜜多不是文字，其中没有任何宣说者、听闻者和知晓者。如是说。此处，般若波罗蜜多不是被视为心所生起的殊胜善法吗？那是缘起的自性，而如来藏则被指出是唯有非缘起才能成立的究竟。那么，如来藏如何能成为般若波罗蜜多呢？如果那样，一切众生都具有如来藏，那么根据先前的经文，一切都将成为如来。如果有人这样问，那么将心所生起的殊胜善法安立为般若波罗蜜多，是因为自性般若波罗蜜多以证悟它的力量而获得这个名称，否则即使是智慧，又怎么能成为波罗蜜多呢？也不会像第二种分别那样，因为先前的经文是通过证悟如来藏而显示为如来，而不是因为具有如来藏才显示为如来。因此，仅仅拥有它并不一定有益，因为它依赖于其他因缘，就像穷人拥有位于自己土地上的宝藏一样。因此，孩童们虽然天生具有般若波罗蜜多，但因为没有证悟它，所以被称为孩童，孩童这个词被用来表示虚弱和微小的意义。领会了这个意义，圣者弥勒菩萨说：众生之中没有比这更微小的了，一切众生也都在这上面完全迷惑。如果说舍弃一切存在而显现于不存在的是什么呢？世间的这种极度迷惑又是什么样的呢？如是说。在名为《圣大方广佛华严经》的大乘经典中说：孩童虽不了解菩提，但他们安住于此彼岸。如是说。因此，这自性般若波罗蜜多是主要的般若波罗蜜多，因为极其珍贵，所以也被称为般若波罗蜜多的精华。如是说，如同
English
A Bodhisattva realizes suchness in this way. Therefore, the Buddha is called Tathagata. It is said. And why is that? Because the Prajnaparamita is not a letter, and there is no one who teaches, listens, or knows it. It is also said. Here, isn't the Prajnaparamita counted as a particularly virtuous mental event? That is the characteristic of the conditioned, and suchness is shown from the extreme that it is established only as the unconditioned. So how can that suchness become Prajnaparamita? If so, since all beings have suchness, according to the previous scripture, all will become Tathagatas. If one asks, then placing the particularly virtuous mental event as Prajnaparamita is because the self-nature Prajnaparamita obtains that name by the power of realizing it, otherwise, even if it is wisdom, how could it become Paramita? It will not become like the second distinction either, because the previous scripture shows that it is Tathagata by realizing suchness, but it is not shown there because it has suchness. Therefore, it is not necessarily beneficial to have it, because it depends on other conditions, like a poor person having a treasure located on his own land. Therefore, children are said to be naturally endowed with Prajnaparamita, but because they do not realize it, they are called children, and the word child is used to convey the meaning of weak and subtle. Understanding this meaning, the noble Maitreya said: There is nothing smaller than this among beings, and all beings are completely deluded about it. If one says, what is it that abandons all existence and appears in non-existence? What is this great delusion of the world like? It is said. In the Mahayana scripture called the "Noble Buddhavatamsaka Sutra," it is said: Although children do not understand Bodhi, they abide on that other shore. It is said. Therefore, this self-nature Prajnaparamita is the main Prajnaparamita, and because it is extremely precious, it is also called the essence of Prajnaparamita. It is also said, just as
Chinese
如同身体等安住和增长，是心所执持的力量。而心也就在名为心的身体部分上充分显示，因此说：“被习气搅动的心，是众多分别念的处所，充分安住在心的境域。”意思是说，如果没有作为所依的心，心就无法安住；如果心不安住，那么包括诸根在内的身体必定无法安住，所以说是心，最珍爱的心被称为hridaya（藏文：ཧྲི་ད་ཡ་，梵文天城体：हृदय，梵文罗马拟音：hṛdaya，汉语字面意思：心）。同样，如果自性般若波罗蜜多不存在，那么无分别智无论依靠什么也不会产生。如果它不产生，那么道路、果实和经典又如何产生呢？因此，这也称为hridaya（藏文：ཧྲྀ་ད་ཡ་，梵文天城体：हृदय，梵文罗马拟音：hṛdaya，汉语字面意思：心），因为它是最珍贵的。所依靠的是五道，以及它的果实无分别智，还有显示这些的经典。在这些之中，无分别智被认为是般若波罗蜜多，因此是最主要的。自性般若波罗蜜多与无二是二，道路和经典也是为了获得它而修习的。因此，导师陈那也说：“般若波罗蜜多无二，彼智慧即如来，以成办彼义故，经典与道是彼之语。”这里所说的经典，是指圣般若波罗蜜多十万颂等先前所说的两种。道路将在下文阐述。无分别智也将从阐述中确定。这样，通过分别阐述，显示了此母的体性。现在将要显示决定义：所谓智慧，就是“他声知和各别知，因自证而极为了知，以及获得极寂静，智慧最殊胜，获得功德知，故为智慧。”这里所说，前两个是对于最初的二道，第二个是对于见道和果，第三个是对于世俗智，第四个是对于修道，第五个决定义与殊胜道结合并附加于经典上。对于自性，则以果的名称来称呼。那么，如何呢？
English
Just as the body and so on abide and grow, it is the power held by the mind. And the mind is fully shown in that part of the body called the heart, therefore it is said, "The mind disturbed by habitual tendencies, is the place of many discriminations, fully abides in the realm of the heart." It means that if there is no heart as a basis, the mind cannot abide; if the mind does not abide, then the body including the senses will certainly not abide, so it is called the heart, the most cherished heart is called hridaya (藏文：ཧྲི་ད་ཡ་，梵文天城体：हृदय，梵文罗马拟音：hṛdaya，汉语字面意思：heart). Similarly, if the Prajnaparamita by nature does not exist, then the non-discriminating wisdom will not arise no matter what it relies on. If it does not arise, then how can the path, the fruit, and the scriptures arise? Therefore, this is also called hridaya (藏文：ཧྲྀ་ད་ཡ་，梵文天城体：हृदय，梵文罗马拟音：hṛdaya，汉语字面意思：heart), because it is the most cherished. What is relied upon are the five paths, and its fruit, the non-discriminating wisdom, and the scriptures that show these. Among these, non-discriminating wisdom is considered the Prajnaparamita, so it is the most important. The Prajnaparamita by nature is non-dual, and the path and scriptures are also practiced to obtain it. Therefore, the teacher Dignaga also said, "The Prajnaparamita is non-dual, that wisdom is the Tathagata, by accomplishing that meaning, the scriptures and the path are its words." Here, the scriptures refer to the Holy Prajnaparamita in One Hundred Thousand Verses and so on, the two mentioned earlier. The path will be explained below. Non-discriminating wisdom will also be determined from the explanation. Thus, by distinguishing and explaining, the nature of this mother is shown. Now the definitive word will be shown: the so-called wisdom is "other-sound knowledge and separate knowledge, because of self-awareness and extremely knowing, and obtaining extreme peace, wisdom is most excellent, obtaining merit knowledge, therefore it is wisdom." Here, the first two are for the first two paths, the second is for the path of seeing and the fruit, the third is for conventional wisdom, the fourth is for the path of meditation, and the fifth definition is combined with the special path and added to the scriptures. For nature, it is called by the name of the fruit. So, how is it?