Tibetan
མི་ཁོམ་པ་ཟད་པ་དང་ཞེས་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དད་པའི་ས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། འདིར་སློབ་པ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་དགེ་འདུན་འཆད་པས་དེ་དང་འབྲེལ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། འདི་ལ་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མི་ནུས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཡུལ་ཨོ་དེ་ཤ་བའི་མཁས་པ་ཆེན་པོ་དག་གི་ཞལ་སྔ་ནས། མགྲིན་གཅིག་ཏུ་འདིར་སློབ་པ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ནི་ཕལ་ཆེར་བརྗོད་ཀྱི། གཞན་མེད་པ་མ་ཡིན་པས་ན། མདོ་ལས་ཀྱང་གང་མིའི་ནང་ནས་ཤི་འཕོས་ཏེ་མིར་སྐྱེས་པ་དེ་དག་ནི། ཤཱ་རིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་མ་གཏོགས་པ་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་སྟེ་ཞེས་གསུངས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཀོང་ཀ་ཎ་པ་དག་གི་ཞལ་སྔ་ནས་ནི་སེམས་ཅན་འདུ་ཤེས་མེད་པ་དག་ནི་གཉིས་ཡིན་ཏེ། མི་ཁོམ་པར་བགྲང་བ་དང༌། དེ་ལས་གཞན་པའོ། །དེ་ལ་ཕྱི་རོལ་པའི་ལམ་ལ་སོགས་པས་ཁམས་དང་ས་འོག་མ་འོག་མ་དག་རྣམ་པར་སུན་ཕྱུང་ནས་དེར་སྐྱེས་པ་དེ་དག་ནི་འཆི་འཕོ་བའི་ཚེ་ན་ལོག་པར་ལྟ་བའི་དབང་གིས་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ཆེན་པོར་ལྟུང་བས་མི་ཁོམ་པར་བགྲང་ཞིང༌། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བདེན་པ་མ་མཐོང་བདག་བརྒྱ་ལམ་ན་ཅི་ཞིག་ལྟར་བཤེས་གཉེན་ངན་པ་ལ་སོགས་པས་དེར་སྐྱེས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཐུའི་དབང་དང་རང་གི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལ་སོགས་པའི་མཐུས་དེ་དག་ལྟར་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བས་ན། འདི་ལྷ་ཚེ་རིང་པོར་སྐྱེས་སུ་ཟིན་ཀྱང་མི་ཁོམ་པར་སྐྱེས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ ལྟར་བཤད་པ་ལས་ནི་མདོ་གང་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་སྣོད་དུ་འགྱུར་བ་གཅིག་པུ་ཞིག་ཡོད་པ་ནི་ལྷ་ཚེ་རིང་པོར་སྐྱེ་བར་གཟིགས་ཏེ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ལེགས་པར་བཤད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུང་ངོ༌། །བི་གྷ་ལ་པ་དག་གིས་བཤད་པ་ནི་དྲོད་ལ་སོགས་པའི་ཚེ་ཕལ་ཆེར་ངན་འགྲོ་ལ་སོགས་པ་སྤངས་པས་དེ་སྐད་བཤད་ཀྱིས་ངེས་པར་ནི་བཟོད་པ་ཐོབ་པ་ཁོ་ན་སྟེ། དེས་ན་ངན་འགྲོ་མེད་པས་ཆོས་ཆེན་པོ་ལ་བཟོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་འཆད་པས་ན་འདི་ནི་དྲོད་དང་རྩེ་མོ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་གནས་སྨད་པ་དེར་ཡང་ཡུན་ཐུང་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ཆུང་བ་ལ་སོགས་པར་སྦྱར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །རྗེ་བཙུན་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ནི་དགོས་པའི་དབང་གིས་བསྟན་པར་ཟད་པས་ན་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་གྱི་བར་དུ་སྦྱར་རོ་ཞེས་གསུང་ངོ༌། །འདི་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་མདོའི་གནས་དེ་དང་དེར་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་རྣམས་ཐ་དད་པར་འཆད་པ་རབ་ཏུ་མང་པོ་ཞིག་ཡོད་པ་ནི་གཞུང་མངས་པས་འཇིགས་པའི་ཕྱིར་བདག་གིས་འདིར་མ་བྲིས་ཏེ། མདོ་མཉན་པ་ལས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །མཐོང་བས་ཐོབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་གཞུང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བ་ལ་ཐབས་ལ་མཁས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ལྷ་ཚེ་རིང་པོར་མི་སྐྱེའི། གཞན་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ཏུ་སྐྱེ་བའོ། །འདི་ནི་ཐབས་མཁས་པའི་དབང་གིས་མི་སྐྱེ་བ་ཡིན་ལ། སྔ་མ་གཉིས་པོ་ནི་འཇིགས་པ་དང་བཅས་པས་སྨོན་ལམ་ལ་སོགས་པས་དེ་སྤོང་ངོ༌། །ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་ནི་བསམ་གཏན་དང་ཚད་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཐོས་པས་དེ་དག་གི་འབྲས་བུ་མངོན་དུ་མི་བྱེད་པར་དགའ་ལྡན་དུ་སྐྱེས་ཏེ། དེའི་གནས་པ་མཐར་ཕྱིན་ནས་འཛམ་བུའི་གླིང་འདིར་བབས་ནས་བྱང་ཆུབ་པར་སྟོན་པའོ། །གཞན་བར་ཆད་གཅིག་པ་ནི་བསམ་གཏན་རྣམས་ནས་ཆོས་མ་འདྲེས་པའི་བར་གྱིས་ཡོན་ཏན་ཐོབ་ཀྱང་ད་དུང་སངས་རྒྱས་མཆོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱིར་གནས་པ་ཚེ་གཅིག་གིས་ཐོགས་པ་སྟེ། འཇམ་དཔལ་ཁྱོད་ད་དུང་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་མཆོད་པའི་ལས་ཀྱིས་མ་ཚིམ་མམ་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །དད་པ་དང་མཐོང་བས་ཐོབ་ པ་འདི་དག་ནི་སྔོན་བཞིན་ནོ། །ཕྱིར་མི་འོང་བ་ནི་ཞིང་མཐའ་ཡས་པར་འདོད་པ་ལས་ཕྱིར་མི་འོང་བ་དང༌། ཡང་ཐེག་པ་བླ་ན་མེད་པ་ཅན་དང༌། ཚེ་ཚད་མེད་པ་ཅན་དག་ཏུ་འདོད་པ་ལས་ཕྱིར་མི་འོང་བ་སྟེ། དེ་དག་གིས་སེམས་ཅན་གདུལ་བའི་དུས་ཉེ་བར་གནས་པ་ཡལ་བར་མི་འདོར་བ་ནི་གང་བོར་བའི་ཁམས་གསུམ་དེ་དག་ཏུ་ཡང་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་བྱེད་པ་ཡོད་པར་བསྟན་པས་ཐེག་པ་དམན་པའི་ཕྱིར་མི་འོང་བ་ལས་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱས་པའོ། །བར་མ་དོར་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ནི་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱེས་ནས་ལུས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཚོགས་བསགས་ཏེ་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་རོ། །སྐྱེས་ནས་པ་ནི་སྲིད་པ་དང༌། གང་ཚེ་ཚད་མེད་པར་བྱིན་གྱི་རླབས་པའི་ཚེ་གཅིག་པུ་དེ་ལ་འཚང་རྒྱ་བའོ། །མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དག་ཏུ་མངོན་སུམ་པའི་འབད་པས་འགྲོ་བ་རབ་ཏུ་མང་པོ་འདུལ་ཞིང་དེར་ཡང་བདག་ཉིད་རབ་ཏུ་མ་སྨྲས་པར་དོན་བྱེད་པའི་དབང་གིས་མལ་སྦྱོང་བའོ། །མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་རང་བཞིན་དང་རྐྱེན་གྱིས་སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ས་ཐོབ་པས་བྱང་ཆུབ་བར་འགྱུར་བ་སྟེ། འདི་ལྟར་དགེ་སློང་མི་འཁྲུགས་པ་དང༌། བྲམ་ཟེ་རྒྱ་མཚོའི་རྡུལ་དང༌། འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །ཡང་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོར་གྱུར་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་སྦྱིན་པ་ནས་བཟུང་སྟེ་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་ལ་བཀོད་ནས་དེ་ཉིད་ཚངས་རིས་ནས་འོག་མིན་གྱི་བར་དུ་འགྲོ་བ་དེ་ནི་དེའི་འོག་ཏུ་དེ་ཉིད་འོག་མིན་གྱི་མཐར་ཐུག་པར་འགྲོ་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ཡང་གསུམ་ཡིན་པ་ལས་འཕར་བ་གང་ཡིན་པ་ནི། དང་པོར་བསམ་གཏན་བཞི་རྫོགས་པ་ལས་སླར་རྐྱེན་འགའ་ཞིག་གིས་ཉམས་པ་ན་སླར་བསམ་གཏན་དང་པོ་ཐོབ་པར་བྱས་ནས། དེ་ཚངས་རིས་སུ་སྐྱེས་ཏེ་དེར་བསམ་གཏན་གོང་མ་རྣམས་ཐོབ་པར་བྱས་ནས་དེ་ཤི་བ་ན་འོག་མིན་དུ་སྐྱེ་བ་བླངས་ཏེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་སྣ་ཚོགས་རྣམས་སུ་བྱང་ཆུབ་སྟོན་པའོ། །ཕྱེད་དུ་འཕར་བ་ནི་གཞུང་སྔ་མ་ལྟ་བུ་ལས་ཚངས་རིས་ ནས་ཤི་འཕོས་ནས་གནས་གཙང་མ་འོག་མ་ཞིག་ཏུ་སྐྱེས་ཏེ། དེ་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་འོག་མིན་དུ་སྐྱེ་བའོ། །གནས་ཐམས་ཅད་དུ་འཆི་འཕོ་བ་ནི་དགའ་ལྡན་ཁོ་ནར་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་ཏེ་ཤི་འཕོས་ནས་དེར་སྐྱེ་ཞིང་རིམ་པ་དེ་ལྟར་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་གནས་རིས་བཅུ་བདུན་ཀུན་ཏུ་ཚེ་འཛིན་པ་དང༌། འདོར་བས་འོག་མིན་དུ་སོང་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་འགྲོ་བ་དུ་མ་ཞིག་སྨིན་པར་བྱེད་པའོ། །ཡང་ཕྱིར་མི་འོང་བ་འགའ་ཞིག་གནས་གཙང་མ་མ་ཡིན་པ་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ཀུན་གྱི་བསམ་གཏན་གྱི་བདེ་བ་སྒྱུ་མ་ལྟར་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་བྱས་ཏེ། སྲིད་པའི་རྩེ་མོར་སྐྱེས་ནས་དེ་ནས་ཡང་འགོ་བ་མང་པོའི་དོན་བྱེད་པ་དེ་ནི་འདིར་དེའི་འོག་ཏུ་དེ་ཉིད་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་མཐར་ཐུག་པར་འགྲོ་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཡོད་པ་ལས་གཟུགས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་འདིར་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་མཐོང་བ་དང་བསྒོམས་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་སྤངས་ཏེ་གཟུགས་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཐོབ་པར་བྱས་ཏེ། འདི་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་ཁམས་བར་མ་བོར་ཏེ་ཅིག་ཅར་དུ་དེར་སྐྱེས་ནས་དེ་ནས་ཡང་གདུལ་བྱ་སྨིན་པར་བྱེད་པའོ། །མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་ཞི་བ་ལུས་ཀྱི་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་ནི། ཚེ་གཅིག་པུ་ཁོ་ན་ལ་རྒྱལ་པོ་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་དང་ལྡན་པར་གནས་ཏེ་དེའི་ཚེ་ཚོགས་ཡོངས་སུ་བསགས་ནས་ཚེ་གཞན་དང་ལུས་གཞན་མི་ལེན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བ་སྟེ། འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མཆོག་ཉིད་དོ། །ཕྱིར་མི་འོང་བ་ནི་དེ་ལྟར་རྣམ་པ་བཅུའོ། །དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་ལ་ཞུགས་པ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་རབ་ཏུ་གདུལ་དཀའ་བ་ལོག་པར་ལྟ་བ་རྣམས་འདུལ་ལ། རང་གི་སེམས་ལ་ཡང་དེ་དང་རྨ་མི་འབྱིན་པར་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་དག་སྟེ། འདི་དཀའ་བ་མི་བཟད་པ་སྤྱོད་པའི་
Chinese
这是为了说明没有闲暇已经穷尽。也不是信的阶段，因为这里讲的是学习不退转的僧众，因为和那个没有关系。如果这样说，那么，这并不是不能说的。邬荼国的大学者们异口同声地说，这里所说的学习不退转，大多数是指这种情况，并不是没有其他的。经中也说，凡是从人中死去而转生为人的那些人，除了舍利子菩萨不退转之外，都是根器迟钝的。刚嘎纳巴们说，无意识的众生有两种，一种是被算作没有闲暇的，另一种是除此之外的。对于那些通过外道等途径，将下层的界和地彻底驳倒，并在那里出生的众生，在死亡和转生的时候，由于邪见的支配，会堕入大恶道，因此被算作没有闲暇。菩萨没有见到真理，就像迷失在百道中的人一样，即使因为恶友等原因而生于彼处，也不会像他们那样堕落，因为有佛的加持力和自身的菩提心等力量。因此，即使生于长寿天，也不是生于没有闲暇之处。像这样解释，那么，哪部经中说只有一位菩萨能成为大乘的法器，那就是指看到生于长寿天等等，也会被很好地解释。毗伽拉巴们说，在暖位等时候，大多数已经舍弃了恶趣等，所以那样说，但实际上一定是获得了忍位。因此，因为没有恶趣，所以是为了对大法生起忍耐。因此，这是暖位和顶位的人。他们说，那些处于下位的人，也可以理解为寿命短、痛苦小等等。至尊说，这只是为了应需要而宣说的，所以可以安立在无间道之间。像这样，在经的各个地方，大士们有许多不同的解释，因为篇幅太长，我没有写在这里，应该从听经中理解。
English
This is to show that the absence of leisure has been exhausted. It is also not the stage of faith, because here it speaks of the Sangha of non-retrogression in learning, because it has no connection with that. If you say so, then, this is not something that cannot be said. The great scholars of the country of Oḍḍiyāna unanimously said that the non-retrogression in learning spoken of here mostly refers to this situation, but it is not that there are no others. The Sutra also says that those who die from among humans and are reborn as humans, except for Śāriputra Bodhisattva who does not regress, are all of dull faculties. The Gaṅgānapas say that there are two kinds of unconscious beings, one that is counted as having no leisure, and the other that is other than that. For those beings who, through external paths and so on, have completely refuted the lower realms and grounds and are born there, at the time of death and rebirth, due to the dominance of wrong views, they will fall into the great evil realms, and therefore are counted as having no leisure. Bodhisattvas who have not seen the truth, like people lost in a hundred paths, even if they are born there due to bad friends and so on, will not fall like them, because of the power of the Buddha's blessing and the power of their own Bodhicitta and so on. Therefore, even if one is born in the long-life gods, it is not that one is born in a place without leisure. Explaining it like this, then, in which Sutra does it say that there is only one Bodhisattva who can become a vessel of the Great Vehicle, that is, seeing that one is born in the long-life gods and so on, will also be well explained. The Vighalapas say that at the time of heat and so on, most have abandoned the evil realms and so on, so they say that, but in reality one must have obtained the patience. Therefore, because there are no evil realms, it is for the sake of generating patience towards the great Dharma. Therefore, this is a person of the heat and peak stages. They say that those who are in the lower positions can also be understood as having short lives, small sufferings, and so on. The Venerable One said that this is only taught out of necessity, so it can be established between the paths of no interruption. Like this, in various places in the Sutra, the great beings have many different explanations, because the length is too long, I have not written it here, it should be understood from listening to the Sutra.
Chinese
以见而得的菩萨，如经中所说，以善巧方便之力，不生于长寿天，而生于其他任何地方。这是以善巧方便之力而不生于彼处，而前两者则因畏惧等，以发愿等方式避免。一来者，听闻禅定和无量等，不现证其果，而生于兜率天，在那里住到最后，然后降临于此阎浮提，示现成佛。另一类一间者，从禅定等直至不杂之法，虽获得功德，但为了供养佛等，仍需住一世才能成就，如“文殊，你还不满足于供养如来之业吗？”之类。信解和见得者与前相同。不来者，从希求无边刹土而不来，又从希求具有无上乘和无量寿者而不来。他们不舍弃调伏众生的时机，因为表明在所舍弃的三界中，也有利益众生的事业，所以与小乘的不来者有所区别。中阴入灭者，生于梵天世界，以彼身积聚资粮，圆满成佛。生后入灭者，即在有和被无量加持的那一世成佛。有勤作而入灭者，在无数世界中，以明显的努力调伏众多众生，在那里也不自诩，而是以成办事业的力量来调伏。无勤作而入灭者，以自性和因缘，在初发心之时，就获得不退转地，从而成就菩提，如不乱比丘、海尘婆罗门、转轮王虚空等。又如转轮王，将众生安置于布施等乃至十善业道，
English
The Bodhisattva who attains through seeing, as stated in the scriptures, by the power of skillful means, is not born in the long-life gods, but is born in any other place. This is because they do not take birth there by the power of skillful means, while the former two avoid it with fear and so on, through aspiration and so on. The once-returner, having heard of meditation and the immeasurable and so on, does not manifest their fruits, but is born in Tushita, and after dwelling there to the end, descends to this Jambudvipa and demonstrates enlightenment. Another, the one-interval, although having attained qualities from the meditations and so on up to the unmixed Dharma, still remains for one lifetime for the sake of offering to the Buddhas and so on, like, "Manjushri, are you still not satisfied with the work of offering to the Tathagatas?" Those who attain through faith and seeing are the same as before. The non-returner does not return from desiring infinite fields, and also does not return from desiring those with the unsurpassed vehicle and those with immeasurable life. They do not abandon the opportunity to tame sentient beings, because it is shown that even in the three realms that have been abandoned, there is also the work of benefiting sentient beings, so they are distinguished from the non-returners of the lesser vehicle. The one who attains nirvana in the intermediate state is born in the Brahma world, and accumulates the accumulations with that body and becomes fully enlightened. The one who attains nirvana after being born, that is, in that one lifetime in which existence and immeasurable blessings are bestowed, attains enlightenment. The one who attains nirvana with effort, in countless worlds, tames many beings with obvious effort, and there also does not boast of himself, but tames with the power of accomplishing the work. The one who attains nirvana without effort, by nature and circumstances, at the time of the first generation of mind, attains the irreversible ground, and thus becomes enlightened, like the monk Non-Disturbance, the Brahmin Ocean Dust, the Wheel-Turning King Space, and so on. Again, like the Wheel-Turning King, placing sentient beings in generosity and so on up to the path of the ten virtuous actions,