Tibetan
བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚུལ་གྱིས་བསྒོམ་པ་མ་གྲུབ་ན་བྱང་ཆུབ་མི་འགྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནམ། ཇི་ལྟར་ན་དེས་དོན་གྱི་བྱ་བ་དེ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་བསམ་པ་དང་ལྡན་པས་ཡང་སྔ་མའི་ཕྱེད་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་མེད་པར་དོགས་པ་བསུ་བ་ནི་དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་དཔྱད་པར་བྱ་སྟེ་རེ་ཞིག་བྱང་ཆུབ་ནི་སྔོན་དང་ཕྱི་མར་གྱུར་པའི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ལ། དེ་ལ་སྔ་ཕྱིར་གྱུར་པའི་སེམས་རེ་རེའམ། མང་པོ་ཅིག་ཅར་འདུས་པའམ། རིམ་གྱིས་འབྱུང་བའི་སེམས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་ཞེས་བརྟག་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ཡིན་ནོ། །ཕྱོགས་དང་པོ་ནི་རེ་རེས་བྱང་ཆུབ་པ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་སྔ་ཕྱིར་གྱུར་པའི་སེམས་རེ་རེ་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་དོན་མཐའ་དག་ཅེས་བྱ་བ་སྔར་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་མི་སྣང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། སེམས་གཅིག་ལ་ཡུལ་དུ་མ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ། །ཕྱོགས་གཉིས་པ་གསལ་བ་ནི་མང་པོ་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་པར་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྔ་མ་དང་སྦྱར་རོ། །ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། འདོད་པའི་དོན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པར་སྣང་བའི་སེམས་ཅིག་ཅར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། འདོད་ པའི་དོན་ནི་བྱང་ཆུབ་པོ། །གང་དུ་དེ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པར་སྣང་བ་སེམས་ཅིག་ཅར་འབྱུང་བ་མང་པོ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་པར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ་དུས་གཅིག་གི་ཚེ་རྟོག་པ་དུ་མ་མི་སྐྱེ་བས་སོ། །ཉམས་སུ་མྱོང་བ་གྲུབ་པ་ཡིན་ན་ཡང་འདི་ནི་རྟོག་པ་ཉེ་བར་བསྒྲུབས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འགའ་ཞིག་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་བསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ལུང་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུ་རེ་རེ་བའོ་ཞེས་འབྱུང་བས་སྨོས་པ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་མང་པོ་ཅིག་ཅར་འབྱུང་བ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྙིང་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཅིག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྣམ་འགྲེལ་མཛད་པས་ཀྱང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཉིས་པོ་དུས་གཅིག་མིན། །ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །བརྟག་པ་གསུམ་ལ་གསལ་བ་ནི་རིམ་གྱིས་འབྱུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་སྨོས་པ་ཡིན་ཏེ། སྔར་བཤད་པའི་སྔ་ཕྱིར་གྱུར་པའི་སེམས་གང་ཡིན་པ་དེ་མང་པོ་ཉིད་ཡིན་ན་ཡང་བྱང་ཆུབ་པར་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཞེས་སྔ་མ་དང་སྦྱར་རོ། །ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན་བླ་ན་མེད་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པ་དང༌། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་བར་རྟོགས་ཤིང་ཤེས་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་ཤེས་པའི་ཚུལ་གང་ཡིན་པ་དེས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་པར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཇི་སྐད་བཤད་པའི་སེམས་དེ་རང་གི་ངང་གིས་བྱུང་མ་ཐག་གི་རྗེས་ཐོགས་ལ་འཇིག་ཅིང་ཉམས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་མེད་པ་སྟེ། རྒྱུ་མེད་པ་ཡིན་ལ་དེའི་དངོས་པོ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཏེ། དེས་ན་ཕན་ཚུན་འབྲེལ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་གཅིག་ལ་གཅིག་འབྲེལ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུ་དེ་བས་ན་ཁྱད་པར་ཅན་ཏེ། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེར་སྣང་བའི་སེམས་བསྐྱེད་པའི་སྒོ་ནས། ཇི་ལྟར་དོན་གྱི་བྱ་བ་བྱང་ཆུབ་སྒྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཡིན་ཏེ། མི་རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་ དོན་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་སྔ་ཕྱིར་གྱུར་པའི་སེམས་འདུས་པ་དག་གིས་བྱང་ཆུབ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ན་འདུས་པ་ཡང་མེད་དེ། འདི་ནི་བྱུང་མ་ཐག་ཏུ་འཇིག་པའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་དུ་སེམས་སོ། །དེ་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྟག་པ་གསུམ་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ལེགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བས་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ། །མར་མེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་རྣམ་པར་འགྲེལ་པ་ནི་ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་པ་ཡིན་ཏེ། འདིར་ཡང་མེ་ལྕེ་དང་སྙིང་པོ་ཅི་རེ་རེ་ནས་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་ཕྱིས་སམ་འོན་ཏེ་ཕྲད་ནས་སྙིང་པོ་ཚིག་པ་ཡིན་ཞེས་བརྟག་པ་གཉིས་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་དང་པོ་བསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། མེ་ལྕེ་ནི་མར་མེའི་མེ་ལྕེའོ། །སྙིང་པོ་ནི་གྲགས་པར་ཟད་དོ། །འདི་དག་ཕྲད་པའི་སྐད་ཅིག་ནི་འདུས་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་དང་པོ་སྲེག་པར་ནུས་པ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པ་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲེག་པར་ནུས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པ་མེད་པར་མེ་ལྕེ་ནི་སྲེག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་ཡིན་ལ་སྙིང་པོ་ནི་བསྲེག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་ཡིན་པར་ཅི་རིགས་པ་འདི་ནི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ཏེ། གང་སྲེག་པར་བྱེད་པ་དང་བསྲེག་པར་བྱ་བ་མེ་ལྕེ་དང་སྙིང་པོ་དག་ནི་སྲེག་པར་བྱེད་པ་དང་བསྲེག་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་པར་
Chinese
如果以“做”的方式来修习而没有成就，难道不是就不能成就菩提了吗？如果认为“它是如何成办那件事的”而心存疑虑，又担心先前一半的菩提不存在，那么为了消除这种疑虑，才说了“如果是那样”等等。应该这样进行分析：暂且菩提是由先前和后来的心产生的。那么，是先前和后来的每一个心，还是许多心同时聚集，或者次第产生的心的菩提之因呢？有这三种考察方式。第一种观点是，认为每一个心都能成就菩提是不合理的。为什么呢？因为先前和后来的每一个心，都不能成办佛陀的菩提，即无分别的智慧，以及先前所说的遍知等等一切意义。因为一个心不可能有多个对境。这是他的用意。第二种观点是，许多心也不能成就菩提，这与先前所说相连。怎么样呢？即似乎能成办所欲之义的心同时产生。所欲之义就是菩提。在哪里，似乎能成办那件事的心同时产生的许多心，都不能成就菩提。这是结论。为什么呢？因为不可能。因为一个时候不会产生多个分别念。即使经验成立，这也是为了消除一些颠倒的观点，即这是分别念的近似成立。经中说“众生的每一个识都是因”，因此这样说，是因为不可能同时产生多个分别念。这就是所说的。因此，众生的心只有一个分别念。这就是结论。因此，《释量论》的作者也说：“二分别念非一时。”第三种考察方式是，次第产生的也不是，这样说，是因为先前所说的先前和后来的心，
English
If one does not achieve enlightenment by meditating in the manner of "doing," is it not the case that one cannot achieve enlightenment? If one doubts how it accomplishes that task, and also fears that the previous half of enlightenment does not exist, then in order to dispel this doubt, it is said, "If that is the case," and so on. One should analyze in this way: For the time being, enlightenment arises from the mind that has become prior and subsequent. Then, is each of the prior and subsequent minds, or many minds gathered simultaneously, or the mind that arises sequentially, the cause of enlightenment? There are these three ways of examining. The first view is that it is not reasonable to think that each mind can achieve enlightenment. Why? Because each of the prior and subsequent minds cannot accomplish the enlightenment of the Buddha, that is, the non-conceptual wisdom, and all the meanings such as omniscience, which were previously mentioned. Because it is impossible for one mind to have multiple objects. This is his intention. The second view, which is clear, is that many minds also cannot achieve enlightenment, which is connected to what was said earlier. How is it? That is, the mind that appears to accomplish the desired meaning arises simultaneously. The desired meaning is enlightenment. Where, the many minds that appear to accomplish that task arising simultaneously, cannot achieve enlightenment. This is the conclusion. Why? Because it is impossible. Because multiple discriminations do not arise at one time. Even if experience is established, this is to eliminate some inverted views, that is, this is an approximate establishment of discrimination. The scriptures say, "Each consciousness of beings is a cause," therefore it is said in this way, because it is impossible for multiple discriminations to arise simultaneously. This is what is said. Therefore, the heart of beings is one discrimination. This is the conclusion. Therefore, the author of the Pramāṇavārttika also said, "Two discriminations are not at one time." The third way of examining is that it is not sequential either, it is said in this way, because the prior and subsequent minds that were previously mentioned,
Chinese
如果真是这样，那么证得菩提是不合理的，这是与前面相联系的。如果问是怎样的不合理？那就是，能够成办无上佛陀菩提的近念住等等，以及证悟和了知佛陀的十八不共法，并且以如幻的方式了解其自性，就是这样。如果问为什么证得菩提是不合理的？那么就如同前面所说的那样，所说的那个心，自然而然地在生起之后立即坏灭，这是没有随行者的，因为它是无因的，并且它的事物本身就是如此。因此，因为它们之间没有关联，也就是说，一个与另一个没有关联。因此，原因就变得特殊了，通过生起显现近念住等等特征的心，就像成办菩提的特征一样，是合理的事情。所谓“不合理”是为了他人的缘故。这样一来，如果先前和后来的心识聚合能够成办菩提，那么聚合也是不存在的，因为它是生起后立即坏灭的，我是这样想的。所谓“那是不正确的”，是指无论哪三种观察，那些都不是好的，这是有宗派主张者所说的。对于“灯”等等的偈颂的解释，就像前面所说的那样。这里也有两个观察，即火焰和灯芯，是各自在先后刹那燃烧，还是接触后燃烧灯芯。为了驳斥第一个观点，就像前面所说的那样。火焰是灯的火焰。灯芯是众所周知的。这些接触的刹那，是聚合的特征，第一个能够燃烧，也就是说，没有第二个刹那，火焰是燃烧者，因此是因，而灯芯是被燃烧者，因此是果，这是符合逻辑的，这是特征的自性。凡是燃烧者和被燃烧者，火焰和灯芯，都是燃烧者和被燃烧者本身，
English
If that is the case, then attaining Bodhi is unreasonable, which is related to the previous statement. If asked, how is it unreasonable? That is, what enables the accomplishment of the unsurpassed Buddha's Bodhi is the mindfulness and so forth, and the way of realizing and knowing the eighteen unshared qualities of the Buddha, and understanding its own nature as illusory, is like that. If asked, why is attaining Bodhi unreasonable? Then, as mentioned before, that mind that is spoken of, naturally arises and immediately disintegrates, which has no follower, because it is causeless, and its own thing is like that. Therefore, because there is no connection between them, that is, one has no connection with the other. Therefore, the cause becomes special, through generating the mind that manifests the characteristics of mindfulness and so forth, just like the characteristic of accomplishing Bodhi, it is a reasonable thing. The so-called "unreasonable" is for the sake of others. In this way, if the aggregates of previous and subsequent minds can accomplish Bodhi, then the aggregate is also non-existent, because it disintegrates immediately after arising, I think so. The so-called "that is not correct" refers to whichever of the three examinations, those are not good, this is what the proponent of a tenet says. The explanation of the verses such as "lamp" and so on, is like what was said before. Here there are also two examinations, that is, whether the flame and the wick burn each in successive moments, or whether they burn the wick after contact. In order to refute the first view, it is like what was said before. The flame is the flame of the lamp. The wick is well known. These moments of contact are the characteristics of aggregation, the first is able to burn, that is, without a second moment, the flame is the burner, therefore it is the cause, and the wick is the one being burned, therefore it is the result, this is logical, this is the nature of the characteristic. Whatever is the burner and the one being burned, the flame and the wick, are the burner and the one being burned themselves,