Tibetan
སོགས་པ་སྨོས་པ་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཅན་བཏགས་པ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པའི་ཐ་སྙད་དོ། །དེའི་རྒྱུན་ནི་ཚུལ་འདི་ལ་སྤྱིའི་དོན་མེད་པས་ཤེས་པ་ཙམ་གང་ཡིན་པར་དེ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཡུལ་ནི་དེའི་གཟུང་བ་བསྒོམ་པའི་ལམ་དང་འབྲེལ་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་གཞན་རྣམ་པ་དགུ་སྤང་བར་བྱའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་དེ་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པ་ཡིས་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་ཏེ་འགོག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དོན་འདི་ཉིད་ནི་མི་མཐུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་པ་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཅན་དུ་བཏགས་པ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པའི་ཐ་སྙད་དོ། །དེ་རྣམ་པར་གཞག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གང་སྣང་བ་ཙམ་ནི་ཕྱིའི་དོན་ཡོད་པར་མི་རུང་བས་སེམས་ཙམ་མོ། །དེ་ཉིད་ནི་རྒྱུ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡིན་ཏེ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྣམ་པ་ཁོ་ན་ཐ་སྙད་མ་ལུས་པ་ལ་འཇུག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཡུལ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་གསུམ་དག་གི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་དོན་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་པ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་དང་ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་པས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་གང་ཡིན་པ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དེ་ལ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་ཤིང་མི་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། །ལམ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་མི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་ལམ་གསུམ་པོ་མ་ཤེས་པས་ལམ་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དེ་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པའོ། །གཞི་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ཕྱི་ནང་གི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་དངོས་པོ་ཙམ་ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་པས་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དེ་ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་པས་ ཐམས་ཅད་ཞི་བའི་ལམ་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་སྟེ། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལམ་མི་ཤེས་པའོ། །གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་བྱ་དང་དེ་བཞིན་ཉིད་དག་ཏུ་ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་པས་ཞེས་བྱ་བ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དང་སྟོང་པ་ཉིད་དག་ཉེ་བར་དམིགས་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་མི་ལྡན་པ་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་སྟེ། དེ་བཞིན་ཉིད་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ཕྲད་པ་དང་འབྲལ་བ་མི་ཤེ
Chinese
等等都说了。众生假立，是色等存在的名言。它的相续，因为这种方式没有共同的意义，所以仅仅是了知，这是安立它的理由。它的对境，是它的所取，与修道的道路相关联的相违品，其他九种相都要断除。为什么呢？因为对它有害，所以说是修道之路，也就是遮止的缘故。这个意义本身，就是说不相违等等。假立为众生，是色等存在的名言。为了安立它，仅仅是显现，不可能是外境存在，所以是唯心。它本身是安立因的理由，因为仅仅是分别的行相，才适用于所有的名言。它的对境等等都说了。一切智性三者的等等，这些偈颂的意义是，一切相等等都说了。因为没有完全了知一切相，所以说没有完全了知内外诸法的行相，因此对于一切相智的障碍是什么，对于不相违的方面，就会完全愚昧和不了知。没有完全了知一切道，是因为没有了知一切相智等等的三种道，因此对于道智的障碍是什么，就会对不相违的方面完全愚昧。没有完全了知一切基，是因为没有完全了知内外自性的法，因此对于一切智的障碍是什么，就会完全愚昧。般若波罗蜜多和前面一样。因为没有完全了知它，所以对于一切寂灭之道完全愚昧，也就是不了知声闻、缘觉、菩萨和圆满正等觉的道。因为没有完全了知色等所知和如是性等，所以说对于色等和空性等，因为是近取，所以对于如是性等，以及相似的具有和不具有，就会完全愚昧，也就是不了知如是性和色等之间的相遇和分离。
English
Etc. are mentioned. Sentient beings are nominally established as terms for things like form that exist. Its continuum, because this method has no common meaning, so just knowing is the reason for establishing it. Its object is its object of grasping, and the opposing aspects related to the path of meditation, the other nine aspects must be abandoned. Why? Because it is harmful to it, so it is said to be the path of meditation, that is, because it is a hindrance. This meaning itself is said to be non-contradictory, etc. To nominally establish as sentient beings is a term for things like form that exist. In order to establish it, merely appearing cannot be the existence of external objects, so it is only mind. It itself is the reason for establishing the cause, because only the aspects of discrimination apply to all terms. Its object, etc., are all mentioned. The meaning of the verses such as the three omniscient ones is that all aspects, etc., are mentioned. Because all aspects are not fully known, it is said that the aspects of inner and outer phenomena are not fully known, so what is the obstacle to all-knowing wisdom, one will be completely ignorant and unknowing of the non-contradictory aspects. Not fully knowing all paths means not knowing the three paths of all-knowing wisdom, etc., so what is the obstacle to knowing the path, one will be completely ignorant of the non-contradictory aspects. Not fully knowing all bases means not fully knowing just the inner and outer self-natured phenomena, so what is the obstacle to all-knowing wisdom, one will be completely ignorant. The Prajnaparamita is the same as before. Because it is not fully known, one is completely ignorant of the path of all peace, that is, not knowing the path of the Shravakas, Pratyekabuddhas, Bodhisattvas, and Fully Enlightened Buddhas. Because the knowable things such as form and suchness are not fully known, it is said that for things like form and emptiness, because they are closely grasped, one will be completely ignorant of suchness, etc., and similar possession and non-possession, that is, not knowing the encounter and separation between suchness and form, etc.
Tibetan
ས་པའོ། །བདུད་ལ་སོགས་པར་རང་གི་ངོ་བོ་ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་པས་ཞེས་བྱ་བ་བདུད་དང་ཕྱིར་རྒོལ་བ་དང་དགྲ་བོ་རྣམས་དངོས་པོ་མེད་པར་མ་ཤེས་པས་མི་མཉམ་པ་ཉིད་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་སྟེ། བདག་ཉིད་ཀྱི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་མི་ཤེས་པ་ལའོ། །དོན་ལ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་དུ་འཛིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས། ལ་ལར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་པས་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་དོན་དམ་པ་ཉིད་དུ་འཛིན་པས་སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་སོགས་པའི་བདེན་པ་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་སྟེ། འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་མི་ཤེས་པའོ། །འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་པས་འདོད་ཆགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་མི་བདེན་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་ཀུན་ནས་བླངས་པ་ཉིད་དུ་མི་ཤེས་པའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པའི་རང་བཞིན་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་སྟེ། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་མ་ཤེས་པའོ། །གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་པས་ཞེས་བྱ་བ་གཉིས་དང་བྲལ་བར་མི་ཤེས་པའི་ཕྱིར་གཉིས་སུ་མེད་པ་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་སྟེ། གཉིས་སུ་མེད་པ་མ་ཤེས་པའོ། །སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པའོ། །མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་བརྗོད་པའི་ཤུགས་ཀྱིས་འཕངས་པ་གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་ཀྱང་རྣམ་པ་བཞི་ཡིན་ལ་རེ་རེ་ཞིང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དགུ་ལས་གོ་བཟློག་པར་བཤད་པའི་དོན་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་སྨོས་པ་ཡིན་ནོ། །བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་དགོངས་པ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་པ་ཡིན་ཏེ། སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་དང་འདྲ་བར་འདིར་ཡང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བཞི་པོར་རེ་རེ་ཞིང་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་ལ་སོགས་པ་དགུ་ཅར་ཡང་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པ་དགུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡམས་ནད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་དང་འགྲེལ་པ་ནི་གོ་སླའོ། །ཡུན་རིང་ལོན་ནས་དབུགས་ཕྱིན་ལྟར། །ཞེས་བྱ་བ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། གེགས་བྱེད་པ་མེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མེད་པས་སོ། །དགའ་བས་དབུགས་འབྱིན་པ་ཐོབ་པ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུན་རིང་པོ་སྟེ། འཚང་རྒྱ་བ་ཉིད་ལ་གནས་པའི་བར་དུ་རབ་ཏུ་དགའ་བས་བརྒལ་བ་ལྟ་བུར་འགྱུར་བའོ། །བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང༌
Chinese
萨坡。于魔等不遍知自性故，谓于魔、返对者及怨敌，由未遍知无实事性故，于不平等性普皆愚昧，谓于自性之无共同性不遍知也。由就义如言执持故，于般若波罗蜜多，于其中有处说菩萨等，由执持色等蕴为真实性故，于苦等谛普皆愚昧，谓不遍知四圣谛也。于贪等自性不遍知故，谓贪等诸法，由未遍知是不真之颠倒增益故，于烦恼自性普皆愚昧，谓未遍知贪等为无实事性也。由未遍知所取与能取之相故，谓由不遍知离二故，于无二普皆愚昧，谓未遍知无二也。如前之语者，谓能取之分别等也。由说违品之势所掷，顺品亦为四种，且一一如前，应从较违品九种反说之义而了知。彼是修道之，谓已说等。修道之意乐者，谓已说如前等。如前之语者，谓如见道般，于此亦于四种分别，一一小之小等九者，亦由三轮清净性故为九种之故，谓分别百零八等也。疫疠等之造句及释文易解。如经久已出气。谓应说者。由无能为障碍者故，谓由无违品故。如得喜乐而出气般者，谓极长时，谓乃至安住于现证菩提间，如为极喜所胜伏般而转也。修道之等亦尔。
English
Sapa. Because of not fully knowing the nature of demons, etc., it means that because of not fully knowing that demons, opponents, and enemies are without reality, there is complete ignorance of inequality. It means not fully knowing the uniqueness of oneself. Because of grasping the meaning exactly as it is spoken, in the Perfection of Wisdom, in some places, bodhisattvas, etc., are mentioned. Because of grasping the aggregates such as form as truly existent, there is complete ignorance of the truths such as suffering. It means not fully knowing the Four Noble Truths. Because of not fully knowing the nature of attachment, etc., it means that attachment, etc., are not known as untrue, inverted augmentations. Therefore, there is complete ignorance of the nature of afflictions. It means not fully knowing that attachment, etc., are without reality. Because of not fully knowing the characteristics of the object of grasping and the grasper, it means that because of not fully knowing the separation from the two, there is complete ignorance of non-duality. It means not knowing non-duality. The phrase "as before" refers to the conceptualizations of the grasper, etc. The opposing side, which is thrown by the force of stating the contrary side, is also fourfold. Each one should be understood from the meaning of explaining the reversal of the nine opposing sides as before. That is the path of meditation, which is mentioned, etc. The intention of the path of meditation is mentioned as before, etc. The phrase "as before" means that, like the path of seeing, here too, each of the four conceptualizations, the smallest of the small, etc., all nine, are ninefold because of the purity of the three spheres. It refers to the one hundred and eight conceptualizations, etc. The verses and commentary on epidemics, etc., are easy to understand. Like breathing out after a long time. This should be explained. Because there is nothing that can hinder, it means because there is no opposing side. Like obtaining the breath of joy, it means for a very long time, until one abides in the actualization of enlightenment, it transforms as if overcome by great joy. The path of meditation, etc., is also the same.