Tibetan
ད་པའི་ཤེས་པ་ནི་ཡུལ་ལ་འཛིན་པར་མི་རིགས་སོ། །རྣམ་པ་ཚད་མ་མེད་ཕྱིར་དང༌། །མི་རིགས་ཕྱིར་ན་ཅིག་ཤོས་མིན། །ཞེས་བྱ་བས་བསལ་བས་གཟུང་བ་མེད་ན་འཛིན་པ་མེད་དོ་ཞེས་ངེས་པར་བསམ་མོ། །དེའི་འོག་ཏུ། འདི་དག་རྣམ་རིག་ཙམ་ཉིད་ཅེས། །དེ་སྙོམ་དུ་ནི་བསམས་ནས་སུ། །ཅི་ཡང་རུང་སྟེ་མདུན་འཇོག་ན། །དེ་ཉིད་ཙམ་ལ་མི་གནས་སོ། །ཞེས་སྨོས་པས་གཟུང་བའི་རྣམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་སེམས་ཙམ་ཉིད་ཡིན་པས་མདུན་དུ་རྣམ་པ་བརྟག་པ་ཡང་སེམས་ཙམ་ཉིད་ཀྱིས་རིགས་པ་མ་ཡིན་པས་དེ་ཡང་འཛིན་པའི་རྣམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་དེ་ཡང་རྣམ་པར་བསལ་ཞིང་དོར་ཏེ། བློ་ལས་ཉམས་མྱོང་གཞན་མེད་ཅིང༌། །དེ་ཉམས་མྱོང་བ་གཞན་མེད་དེ། །གཟུང་དང་འཛིན་པ་དང་བྲལ་བས། །དེ་ནི་རང་ཉིད་སྣང་བ་ཡིན། །ཞེས་བཤད་པས་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་འབའ་ཞིག་སྟེ། གཟུང་བ་ལ་སོགས་པ་སྟོང་པ་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཙམ་འབའ་ཞིག་བདག་ལ་སོགས་པའི་འཛིན་པ་དང་བྲལ་བའམ། ཡང་དག་པའི་རིག་པའི་བྱ་བས་སྟོང་པ་ཡང་དག་པ་སྟེ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་ན་ཡོད་པའི་ངོ་བོ་སྟེ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་རང་རིག་པར་འགྱུར་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་ཅིང་གནས་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་དེ་ལྟར་ངེས་པར་བྱས་ནས་དེའི་འོག་ཏུ། དེ་དང་དེ་རྟེན་གང་བྱུང་བ། །རང་གི་ངོ་བོར་དེ་མ་སྐྱེས། །རང་གི་ངོ་བོར་གང་མ་སྐྱེས། །དེ་ལ་སྐྱེས་ཞེས་ཅི་ཞིག་བརྗོད། །ཅེས་བྱ་བའི་གྲུབ་པའི་མཐས་དེ་ཡང་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཙམ་ཡང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་དུ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཚོགས་པའི་དབང་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྒྱུ་མ་བཞིན་དུ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་སྟེ། རང་རིག་པ་ཉིད་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ན་བསྙོན་པར་མི་ནུས་པ་ཡིན་ན་ཡང་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ངོ་བོར་མི་འཐད་པས་རང་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཡིན་ཞིང་ཡང་དག་པར་ཏེ། དེ་བཞིན་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ན་གཅིག་ཏུ་སྟེ། ཤིན་ཏུ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་སོགས་པར་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་ དང་གཉི་ག་དང་གཉི་ག་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ངོ་བོ་མེད་ཅིང་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ་སྙོམ་དུ་བསྒོམས་ཏེ། གང་ཕྱིར་ཡང་དག་ཡང་དག་མིན། །ཤིན་ཏུ་བསྒོམ་པ་གང་གང་ཡིན། །བསྒོམ་པའི་སྟོབས་ནི་རྫོགས་པས་ན། །དེ་གསལ་མི་རྟོག་བློའི་འབྲས་བུ། །ཞེས་སྨོས་པས། བསྒོམ་པའི་སྟོབས་གྲུབ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་བསྒོམ་པའི་རབ་ཀྱི་མཐར་ཕྱིན་པའི་གནས་སྐབས་སུ། ཁ་ཅིག་ལ་ནོར་བུ་དང་དངུལ་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟར་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་ནོར་བུ་དང་དངུལ་དང་མེ་ལོང་ལ་སོགས་པ་ལ་གཟུགས་བརྙན་གྱི་ཤེས་པ་གཅིག་དང་དུ་མ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་གསལ་བར་སྣང་བ་དེ་བཞིན་དུ་འཁྲུལ་བའི་མཚན་མ་མཐའ་དག་སྤངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གཟུང་བ་ལ་སོགས་པ་མ་ལུས་པ་དང་བྲལ་བའོ། །སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་བདག་ཉིད་དུ་སྣང་བའི་བློ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོར་མི་འཐད་པས་སོ། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་ན་མ་རིག་པ་དང་བྲལ་བའོ། །སོ་སོར་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བ་ནི་མི་སླུ་བར་སོ་སོར་རང་གིས་རིག་པའོ། ཅི་ཞིག་ལྟར་འགའ་ཞིག་གིས་ཀྱང་སྟེ། ཡང་དག་པར་སྐྱེས་ན་སྤོང་ངོ་ཞེས་འོག་མ་དང་སྦྱར་རོ། །ད་ནི་ལྡོག་པའི་སྒོ་ནས་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་ལས་མ་སྨོས་པའི་དོན་གྱིས་འཕགས་པ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པས་ཉོན་མོངས་པ་ལ་སོགས་པ་ལྡོག་པར་ཁས་མི་ལེན་པར་གཞན་དག་གིས་གཉེན་པོའི་ལམ་བསྒོམས་པས་ཆོས་དེ་རྣམ་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་བྱེད་དེ་ཉོན་མོངས་པ་ལ་སོགས་པ་སྤང་བའི་ཁྱད་པར་ཅི་ཡང་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན་ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ནམ་མཁའ་ལ་རྫས་མེད་པ་ཙམ་གྱིས་ངོ་བོ་ལ་ཁྱད་པར་གང་གིས་ཀྱང་འཕེལ་བ་དང་འབྲི་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ཁྱད་པར་བྱ་བར་མི་ནུས་ཏེ། རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས་དོན་དམ་པར་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ལྟ་བུར་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཕྱི་དང་ནང་གི་མུ་སྟེགས་པ་ལ་གྲགས་པའི་དཔེ་ཡིན་པ་དེ་སྨྲས་པ་ནི། དེ་ལ་ནམ་མཁའ་བསྒྲིབས་པ་མེད་པ་ ཞེས་བྱ་བ་ནང་གི་མུ་སྟེགས་པའི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་སྟེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ནམ་མཁའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རི་བོང་གི་རྭ་དང་འདྲ་བར་གསོག་ཡིན་པ་ཉིད་ལ་དེ་རྣམས་ཀྱི་འཐད་པ་དང་རྫས་སུ་བཏགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་རྫས་མེད་པ་ཙམ་གྱི་ངོ་བོ་འཛིན་པ་བཞིན་དུ་ཞེས་སྨོས་པ་ཡིན་ནོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་མུ་སྟེགས་ཀྱི་ཕྱོགས་ནི་རྫས་དང་ཡོན་ཏན་ལ་སོགས་པ་མེད་པ་ཙམ་གྱི་ངོ་བོ་ཡིན་ལ་ནང་གི་མུ་སྟེགས་པའི་ཕྱོགས་ལྟར་ན་ཡང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་མེད་པ་ཙམ་གྱི་ངོ་བོ་ཁྱད་པར་མེད་པ་ནམ་མཁའ་ཇི་ལྟར་འཛིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེད་དུ་མེད་པ་སྟེ། གཞལ་དུ་མེད་པ་དང༌།
Chinese
现在的觉识不应执著于对境。因为没有真实的相状，并且不应理，所以不是他者。这样断除后，如果没有所取，则没有能取，应如是决定而思。其后：此等唯是识，如是寂静思，无论置于前，不唯住于彼。如是说，所取的相状的体性也是唯心，所以在面前观察相状也不是唯心所能理喻的，所以也断除并抛弃能取的相状的体性的觉识，心中没有其他的体验，并且没有其他的体验者，因为远离所取和能取，所以那是自性显现。如是说，唯有无二的智慧，所取等空性，决定分别之分的觉识，唯有远离我等执著，或者以真实的智慧之业空性的真实，即是如是之性，以无二之性而成为自证，以自证而存在和安住，如是决定之后，其后：彼与彼所依何生起，彼未生为自性，何未生为自性，于彼何言生。以如是成立的宗义，也是如此，觉识也依缘起而生，如是说，如前一样，从心和心所的集合的力量而生，所以如幻术般无自性，即是自证，所以虽然不能否定，但是以因和果的体性不合理，所以自身空性，并且真实，如是之性，以自性而成为一体，远离对实有和非实有等所作的观察之体性，即是远离和抛弃对实有和非实有、二者和非二者的分别之体性，如是寂静而修习，何为真实何非真实，何为极度修习，以修习之力圆满故，彼为明晰无分别智之果。如是说，修习之力成就后，即是修习的极
English
Present awareness should not cling to objects. Because there is no valid aspect, and it is unreasonable, so it is not something else. Having eliminated it in this way, if there is no object to be grasped, then there is no grasper, one should think with certainty. After that: These are only consciousness, thus peacefully thinking, whatever is placed in front, does not only abide in that. As it is said, the nature of the aspect of what is to be grasped is also only mind, so examining the aspect in front is also not reasonable by mind only, so also eliminate and abandon the awareness of the nature of the aspect of the grasper, there is no other experience in the mind, and there is no other experiencer, because it is separated from what is to be grasped and the grasper, so that is self-appearance. As it is said, there is only non-dual wisdom, emptiness of what is to be grasped, etc., the awareness of the part of definite distinction, only separated from the clinging to self, etc., or the reality of emptiness by the action of true wisdom, that is, suchness, becoming self-aware by the nature of non-duality, existing and abiding by self-awareness, having determined in this way, after that: That and that which arises dependently, that is not born as its own nature, what is not born as its own nature, what is said to be born in that. With the established tenet, it is also like this, awareness also arises dependently, as it is said, as before, it arises from the power of the collection of mind and mental factors, so it is without self-nature like an illusion, that is self-awareness, so although it cannot be denied, it is unreasonable with the nature of cause and effect, so it is empty in itself, and true, suchness, becoming one by its own nature, separated from the nature of examining real and unreal things, etc., that is, separated from and abandoning the nature of distinguishing between real and unreal, both and neither, thus meditating peacefully, what is real and what is not real, what is extreme meditation, because the power of meditation is complete, that is the fruit of clear non-conceptual wisdom. As it is said, after the power of meditation is accomplished, that is the extreme of meditation.
Chinese
在达到究竟的阶段时，就像有些人认为的珍宝和白银等的知识一样，就像普通人对于珍宝、白银和镜子等，显现出空性，而影像的知识既非单一也非众多等等，同样地，舍弃了一切错误的相状，也就是脱离了一切执取等等。显现为如幻之自性的心，是因为不符合因果的实物。所谓“无分别”，就是因为远离贪欲等分别念，所以脱离了无明。所谓“各自以自证知”，就是不欺骗地各自以自证知。就像有些人一样，如果真正生起，就会舍弃，这是与下文相联系的。现在，从反面的角度，通过偈颂中未提及的意义来阐述殊胜之处，也就是阐述“并非如此”等等。所谓“并非如此”，就是因为自性空，所以不承认烦恼等会止息，因为其他人修习对治道，所以这些法不会有丝毫改变，烦恼等也不会产生任何断除的差别。如果问：如何像虚空一样呢？就像虚空一样，仅仅因为没有实体，就无法对自性的任何差别进行增减，因为恒常的缘故，在胜义中，自性就是如此存在的。同样地，这是内外道都广为人知的比喻，也就是说了“虚空无遮蔽”。所谓“虚空”，是从内道宗义的角度来说，在任何时候，任何情况下，虚空就像兔角一样，仅仅是虚构的，是那些人所认可和假设的实体，也就是像执着于仅仅没有实体的自性一样。外道的观点是，仅仅是没有实体和功德等的自性，而按照内道的观点，也是没有总相和别相的自性，就像虚空一样，无法生起，无法衡量。
English
At the stage of reaching the ultimate, just as some people think of the knowledge of jewels and silver, etc., just as ordinary people, for jewels, silver, and mirrors, etc., the knowledge of images appears clearly as emptiness, which is neither singular nor multiple, etc., similarly, abandoning all mistaken characteristics, that is, being free from all grasping, etc. The mind that appears as the nature of illusion is because it does not conform to the reality of cause and effect. The so-called "non-discrimination" is because it is free from discrimination such as desire, so it is free from ignorance. The so-called "each knows by self-awareness" is to know by self-awareness without deception. Just like some people, if it truly arises, it will be abandoned, which is related to the following text. Now, from the opposite perspective, the excellence is explained through the meaning not mentioned in the verses, that is, explaining "not like that" and so on. The so-called "not like that" is because of the emptiness of self-nature, so it does not admit that afflictions, etc., will cease, because others practice the antidote path, so these dharmas will not change in the slightest, and afflictions, etc., will not produce any difference in cessation. If asked: How is it like space? Just like space, just because there is no substance, it is impossible to increase or decrease any difference in self-nature, because of permanence, in the ultimate sense, self-nature exists as it is. Similarly, this is a metaphor widely known to both internal and external heretics, that is, it is said that "space is without obscuration." The so-called "space" is from the perspective of internal heretical tenets, at any time, in any situation, space is like a rabbit's horn, it is merely fabricated, it is the entity recognized and assumed by those people, that is, like clinging to the self-nature that is merely without substance. The view of external heretics is that it is merely the self-nature without substance and qualities, etc., and according to the view of internal heretics, it is also the self-nature without general and specific characteristics, just like space, it cannot arise, it cannot be measured.