Tibetan
གས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བསམ་པའོ། །དེ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་མེད་པ་ནི་དམིགས་སུ་མེད་པའོ། །ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་འདུ་ཤེས་ཉིད་དོ། །དེ་མེད་པས་ན་འདུ་ཤེས་མེད་པ་ཉིད་དེ། དངོས་པོའི་ཆོས་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དང༌། མངོན་པར་མ་ཞེན་པ་དེ་མེད་ན་དེ་ཅི་ལྟར་ཡོད་ཅེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ། །བཟོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དོན་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ནི་དེ་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་བཟོད་པའི་དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་དང་ལྡན་པ་ལ་ནི་ངན་འགྲོ་མེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་མངོན་པ་ལས། བཟོད་ཐོབ་ངན་སོང་མི་འགྲོའོ། །ཞེས་བཤད་པས་བཟོད་པ་ཐོབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་འདྲ་བར་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པའི་ངན་སོང་གསུམ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཆེན་པོ་ལ་བཟོད་པའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པར་བཟོད་པས་ཡིད་དུ་འོང་བའི་བཟོད་པར་གཏོགས་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །ཆོས་ཀྱི་མཆོག་ཏུ་གཏོགས་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བའི་དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །དམིགས་ པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཆོས་ཅན་ཡང་བསྟན་པར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནམ། དེ་ཆོས་ཙམ་དུ་བརྟན་པ་ཉིད་ཀྱིས་བསྒོམ་པ་ནི་མི་རིགས་སོ་ཞེ་ན། དམིགས་པ་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་པ་ཡིན་ཏེ་མ་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེར་ནི་ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་ཡོད་པས་གཞན་དག་ལ་སྒྲའི་དབྱེ་བས་དོན་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པའི་ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་གྱི་ཚིག་ཏུ་རྗོད་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པའི་སྒྲ་དེས་དམིགས་པ་ཚིག་ཏུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་འདིར་དམིགས་པ་ནི་ཉེ་བར་མཚོན་པ་ཙམ་ཡིན་ལ་དེས་ན་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་བརྗོད་པ་ཡང་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པའི་ཚིག་གིས་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པ་མངོན་ཞེན་ལ་སོགས་འགོག །ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རྣམ་པ་དང་དམིགས་པའི་ཆོས་ཅན་ཀུན་ཏུ་དྲངས་པ་ལྟ་བུར་ཐམས་ཅད་དུ་བཤད་པ་ཡིན་པར་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་སྟོན་པ་བརྗོད་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ལས་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་ན་ཡང་ཅི་དེར་ཆོས་བརྗོད་པས་ཆོས་ཅན་རྟོགས་པ་ཡོད་དམ་ཞེ་ན། ཁྱད་པར་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་པ་ཡིན་ཏེ། ཁྱད་པར་གཞན་ནི་རིས་མི་མཐུན་པའོ། །དེ་རྣམས་སྤོང་བ་དང་མི་སྤོང་བ་ནི་ལྡོག་པ་དང་མི་ལྡོག་པ་མ་གཏོགས་པ་འདི་དག་ལ་ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་གྱི་ཁྱད་པར་ནི་ཡང་དག་པར་ན་འགའ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་ལུགས་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་རིགས་པས་སོ། །གལ་ཏེ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་ན་ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་གྱི་ཁྱད་པར་ཡོད་ན་དེའི་ཚེ་དངོས་པོ་སྤྱིར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ་སོ་སོར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་འདི་ནི་ཤིང་ཉིད་དང་འདྲ་བར་འདིར་ཡང་གང་དུ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞིར་གཏོགས་པའི་དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་མ་སྨྲས་པ་དེར་ཡང་མི་ལྡོག་པའི་སྒོ་ནས་དེ་དག་ནི་དེར་གཏོགས་པ་ཉིད་ཡིན་པར་གྲགས་པ་གྲུབ་པས། ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་དག་གཉི་ག་མེད་ན་མི་འབྱུང་བ་ཉིད་ཡིན་པས་རྒོལ་བ་འདི་ནི་ཅིར་ཡང་མི་རུང་ངོ༌། །དོན་གྱིས་ཀྱང་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་ལ་བརྟེན་པར་འགྱུར་བ་ནི་རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་ཞེས་སྨོས་པ་ཡིན་ཏེ། ཡང་ན་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་སྡེབ་པའི་ངོར་ཞེས་བྱ་བ་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་སྡེབ་སྦྱོར་དང་འགལ་པའི་འཇིགས་པས་ཐ་དད་པར་བརྗོད་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ཆོས་ཅན་བདེན་པ་ལས་ཀུན་ཏུ་དྲངས་ཏེ། རྣམ་པ་མངོན་ཞེན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་གིས་དབྱེ་བ་དམིགས་པ་དང་རྣམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱེ་བ་སྨོས་པ་ཡིན་ན་ཡང་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་བདེན་པ་ནི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ལ་དེར་གཏོགས་པ་ཁོ་ན་དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་ཆོས་ཡིན་ནོ་ཞེས་འཆད་པ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་བཤད་པ་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མངོན་པར་ཞེན་པ་ལ་སོགས་པ་འགོག་པར་བྱེད་པའི་བདག་ལ་སོགས་པ་ནི་ཡང་དག་པར་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་རིམ་མམ་ཅིག་ཅར་དག་གིས་དོན་གྱི་བྱ་བ་བྱེད་པར་མི་རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚད་མས་རང་གི་ངོ་བོ་བརྟག་པ་ནི་རི་བོང་གི་རྭ་དང་འདྲ་བར་བསྒྲུབ་པ་དང་དགག་པས་སྟོང་པ་ཡིན་ལ། མངོན་པར་ཞེན་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་དག་ཏུ་མེད་པའི་ཕྱིར་བདག་ལ་སོགས་པ་རྟེན་ཡིན་པར་མི་རིགས་ཀྱི་དོན་གྱིས་ན་བདེན་པ་ལ་བརྟེན་པ་ཉིད་ཡོད་དོ། །ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པར་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ། །འོག་མ་དག་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དུ་ཆོས་ཙམ་ཞིག་བརྟེན་པ་དེར་ཐམས་ཅད་དུ་སྔར་བཤད་པའི་ཚུལ་གྱིས་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་པོ་ཁོ་ན་ཆོས་ཅན་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་བཞི་ནི་གཞི་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་པ་ཡིན་ཏེ། གཟུང་བར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་གཉིས་ཏེ། གང་ལས་ཤེ་ན། གཞི་སྟེ་སྲིད་པ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་མི
Chinese
已经讲完了。如实作意就是思维一切法为空性。完全了知它不存在就是无所缘。具有真实智慧就是能知。因为它不存在，所以就是无能知。如果对事物之法没有执着和不执着，那么怎么会有呢？应当这样理解。所谓安忍，就是具有意义，就是指像“如果是这样”等等所说的那样。如果是这样，对于具有安忍的所缘和行相的人来说，就没有恶趣，如《法蕴论》中说：“获得安忍者，不堕恶趣。”意思是说，获得安忍的菩萨，和普通人一样，没有地狱等三种恶趣。为了对大法安忍的缘故。所谓“为了对大法安忍的缘故”，就是指安忍于无色等，属于令人满意的安忍，有三种行相。属于法之最胜的善根的所缘和行相有三种，就是指像三摩地等所说的那样。所缘和等等，难道不是在一切处都应该显示有法吗？如果仅仅以法而坚固来修习是不合理的，如果这样问。那么，就是指像“所缘无常”等等所说的那样，因为在“除了”那里有法和有法者，所以用词语的区别来显示其他的意义。如果说用特别区分的法和有法的词语来表达所缘，那么这里所说的所缘只是近似的表示，因此意义是这样的：所缘和行相的表达也是用特别区分的词语来表达的，像“止息行相的执着”等等，就像把行相和所缘的有法普遍引导一样，在一切处都确定地说明，这与显示表达的差别相一致。即使那样，难道在那里说法就能理解有法吗？如果这样问。那么，就是指像“其他的差别”等等所说的那样，其他的差别就是指不相同的种类。舍弃和不舍弃它们，就是指除了退转和不退转之外的这些法。
English
That has been explained. To contemplate on reality itself is to think of all phenomena as emptiness. To completely know that it does not exist is to be without an object of focus. To possess true wisdom is to be conscious itself. Because it does not exist, it is indeed without consciousness. If there is no attachment or non-attachment to the dharma of things, then how could it exist? One should understand it that way. What is called patience, which is meaningful, refers to what is said like "if it is so" and so on. If it is so, for those who possess the object and aspect of patience, there is no lower realm, as it is said in the Abhidharma: "One who has attained patience does not go to the lower realms." This means that a Bodhisattva who has attained patience, like ordinary people, does not have the three lower realms such as hell. Because of patience towards the great dharma. What is called "because of patience towards the great dharma" refers to patience towards the absence of form, etc., which belongs to pleasing patience, and has three aspects. The object and aspect of the root of virtue that belongs to the supreme of dharma has three, which refers to what is said like Samadhi and so on. Isn't it the case that in all places, including the object of focus and so on, the subject of dharma should also be shown? If it is said that it is unreasonable to meditate only by being firm in dharma, then it refers to what is said like "the object of focus is impermanent" and so on, because there is dharma and the subject of dharma in "except," so the meaning of others is shown by the distinction of words. If it is said that the object of focus is expressed in words of specially distinguished dharma and subject of dharma, then the object of focus mentioned here is only an approximate representation, so the meaning is this: the expression of object of focus and aspect is also expressed in specially distinguished words, like "stopping the attachment of aspect" and so on, just like universally guiding the subject of dharma of aspect and object of focus, it is definitely explained in all places, which is consistent with showing the difference of expression. Even so, is it possible to understand the subject of dharma by speaking of dharma there? If you ask this, then it refers to what is said like "other differences" and so on, other differences refer to different kinds. Abandoning and not abandoning them refers to these dharmas other than turning back and not turning back.
Chinese
按照正理，法与有法实际上没有任何差别。如果法与有法确实有差别，那么事物总体上也不会存在，因为它们是各自独立的。因此，就像树本身一样，在这里，凡是没有提到属于四圣谛的所缘和行相的地方，通过不可逆转的方式，它们也被认为是属于四圣谛的。如果法与有法都不存在，那就不可能产生，所以这种辩驳是完全不成立的。实际上，依赖于四圣谛，这仅仅是一种说法。 或者说，为了押韵，即使为了避免诗句的组合出现冲突而使用不同的词语，也总是从有法（真谛）中引申出来的。例如，通过“行相显现”等词语来区分所缘和行相的法，即使如此，苦等真谛是有法，而仅仅属于它们的所缘和行相才是法，应当了解论师们是这样解释的。为什么呢？因为阻止显现等作用的“我”等，与真正脱离生灭的事物，无论是次第还是同时，都不可能实现意义上的作用。通过正量来检验其自性，就像兔角一样，是空无实义的。因为显现等在世俗和胜义中都不存在，所以“我”等不可能是所依，实际上只有依赖于真谛。这是指在世俗谛中存在。对于下面的内容，也应当同样理解。也就是说，无论在哪里仅仅依赖于法，都应当按照前面所说的道理，了解只有四圣谛才是有法。四种分别念是“基”等所说，能取分别念有两种，从哪里产生呢？从“基”产生，也就是从一个存在传递到另一个存在的行为，也就是从贪欲等产生。
English
According to reason, there is actually no difference between dharma and the possessor of dharma. If there were indeed a difference between dharma and the possessor of dharma, then things in general would not exist either, because they are independent of each other. Therefore, just like the tree itself, here too, wherever the object and aspect belonging to the Four Noble Truths are not mentioned, through an irreversible way, they are also considered to belong to the Four Noble Truths. If neither dharma nor the possessor of dharma exists, then it is impossible for them to arise, so this refutation is completely untenable. In reality, relying on the Four Noble Truths is merely a way of speaking. Alternatively, for the sake of rhyme, even if different words are used to avoid conflicts in the composition of verses, they are always derived from the possessor of dharma (truth). For example, the distinction between the object and aspect of dharma is mentioned through words such as "manifestation of aspect," but even so, the truths such as suffering are the possessor of dharma, and only the object and aspect belonging to them are dharma. It should be understood that the commentators explain it this way. Why? Because the "self" and so on, which prevent the manifestation and so on, and the things that are truly free from arising and ceasing, whether sequentially or simultaneously, cannot achieve meaningful actions. Examining its own nature through valid means is like a rabbit's horn, empty of real meaning. Because manifestation and so on do not exist in either the conventional or the ultimate, the "self" and so on cannot be the basis, and in reality, there is only reliance on the truth. This refers to existence in the conventional truth. The same should be understood for the following. That is, wherever there is only reliance on dharma, it should be understood that only the Four Noble Truths are the possessor of dharma, according to the reasons mentioned earlier. The four kinds of conceptualization are mentioned as "basis" and so on. There are two kinds of grasping conceptualization. From where do they arise? They arise from the "basis," that is, from the action of transmitting from one existence to another, that is, from desire and so on.