Tibetan
ས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ་ཟད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ །འདི་ཉིད་རྒྱ་ཆེར་སྟོན་པ་ནི་ཀུན་དགའ་བོ་གང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ་དེ་ལ་མངོན་སུམ་གྱི་རང་གི་ངོ་བོ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་ནི་ཚད་མའོ། །རྗེས་སུ་དཔག་བས་དབེན་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པ་ནི་ཟད་པའོ། །དེ་གཉི་གས་སམ་ལུང་གིས་འདི་ཙམ་ཞིག་གོ་ཞེས་ངེས་པར་གཟུང་བ་ནི་ཐ་མའོ། །དགོངས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་ནམ་མཁའ་རྫས་སུ་མེད་པ་ཙམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཚད་མ་ལ་སོགས་པ་གཟུང་བར་མི་ནུས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཡུལ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡིན་ནོ། །འདི་ཉིད་གསལ་བར་བྱེད་པས་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །གཞུང་གི་ཚད་བཤད་པས་ཚད་མ་ལ་སོགས་པ་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེན། ཀུན་དགའ་བོ་ངས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ཁོ་ནའི་རང་བཞིན་གྱི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ། །དེ་ལྟ་ན་འོ་ན་ཚད་ལ་སོགས་པ་གང་གི་ཡིན་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། མིང་གི་ཚོགས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ་དེ་ལ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོའི་ཚིག་བླ་དགས་ནི་མིང་གི་ཚོགས་སོ། །དེ་རྣམས་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱི་ཚིག་བླ་དགས་ནི་ཚིག་གི་ཚོགས་སོ། །དེ་གཉི་གའི་རྟེན་ཡི་གེའི་ཚོགས་སོ། །ཚད་དང་འབྲེལ་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་མིང་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ལ་དེ་ཡང་གཙོ་བོའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ཉིད་གསལ་བར་སྟོན་པའི་དོན་དུ་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་སྐད་དུ་དོན་དམ་པར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ཡིན་ལ་དེ་སྟོན་པར་བྱེད་པས་ཉེ་བར་གདགས་པའི་ ཚུལ་གྱིས་གཞུང་གི་བདག་ཉིད་ཅན་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཡང་དག་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་མཛད་ནས་ཀུན་དགའ་བོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་ཚད་མ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་དུ་ཚད་མ་མ་གསུངས་པའི་རྒྱུ་ཞུས་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅིའི་སླད་དུ་གསོལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསོལ་པ་ཡིན་ནོ། །ལན་བཏབ་པའི་ཕྱིར་ཀུན་དགའ་བོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མི་ཟད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །དབེན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ
Chinese
说“因为没有般若波罗蜜多”，是说因为没有穷尽的缘故。广泛地阐释这个道理，就是宣说了“阿难，什么……”等等，其中，现量的自性完全断除，是为量。以比量了悟远离，是为穷尽。以二者或教证确定“仅此而已”是为终。其意是，如同虚空仅仅是无实体的自性，因此不能以量等来把握，境也是如此。为了阐明这个道理，所以宣说了“那为什么呢？”等等。因为阐述了经的量，所以才说量等。宣说了“阿难，我……”等等，意指那唯一的自性的般若波罗蜜多。如果那样，那么量等会成为什么呢？宣说了“名之集合……”等等，其中，诸法体性的词语差别是名的集合。那些差别的词语差别是词的集合。二者的所依是文字的集合。与量相关的般若波罗蜜多是名等的自性，但那也不是主要的般若波罗蜜多之意。为了阐明那个道理，所以宣说了“那为什么呢？”等等。如此说，究竟而言，如来之智慧才是般若波罗蜜多，为了显示那个，以假立的方式，具有经之自性的，称之为般若波罗蜜多，但并不是真实之意。因此，就究竟而言，宣说了“阿难，般若波罗蜜多不是具有量……”等等。为了询问没有宣说究竟之量的原因，所以祈请说“世尊，为了什么……”等等。为了回答，所以宣说了“阿难，般若波罗蜜多因为不穷尽……”等等。因为远离之故，说
English
It is said, "Because there is no Prajñāpāramitā," meaning because it is inexhaustible. To extensively explain this, it is said, "Ananda, what..." etc. Among them, the complete severance of the nature of direct perception is called 'measure'. Realizing the absence through inference is called 'exhaustion'. Determining 'only this much' through these two or through scripture is called 'end'. The meaning is that, just as space is merely the nature of being without substance, and therefore cannot be grasped by measure etc., so too is the object. To clarify this, it is said, "Why is that?" etc. Because the measure of the scripture is explained, therefore measure etc. are spoken of. It is said, "Ananda, I..." etc., implying that the Prajñāpāramitā is of that very nature. If that is the case, then what will measure etc. become? It is said, "Collection of names..." etc. Among them, the verbal distinctions of the nature of phenomena are the collection of names. The verbal distinctions of those distinctions are the collection of words. The basis of both is the collection of letters. The Prajñāpāramitā related to measure is the nature of names etc., but that is not the meaning of the main Prajñāpāramitā. To clarify that meaning, it is said, "Why is that?" etc. Thus it is said, ultimately, the wisdom of the Tathāgata is the Prajñāpāramitā, and to show that, in a provisional way, that which possesses the nature of scripture is called Prajñāpāramitā, but that is not the true meaning. Therefore, in terms of the ultimate, it is said, "Ananda, Prajñāpāramitā is not endowed with measure..." etc. To inquire about the reason for not explaining the ultimate measure, it is requested, "Bhagavan, for what reason..." etc. To answer, it is said, "Ananda, Prajñāpāramitā is because it is inexhaustible..." etc. Because of being remote, it is said
Tibetan
་བ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པས་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ །དབེན་པའི་ཆོས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་དམིགས་སུ་མེད་དེ་ཆོས་ཅན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ། །གཞལ་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟད་པ་དང་སྐྱེ་བ་མེད་པས་མ་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དུས་གསུམ་གྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ་ནི་ཀུན་དགའ་བོ་འདས་པའི་དུས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ལ་སྐད་ཅིག་མའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས་ན་ཟད་པའོ། །རྒྱུན་གྱི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས་ན་ཡོངས་སུ་ཟད་པའོ། །ཉེ་བར་བསྡུ་བ་ནི་ཀུན་དགའ་བོ་དེ་ལྟ་བས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་སྐད་དུ་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་དྲི་མ་སྐྱེས་པ་དང་མ་སྐྱེས་པ་ཉིད་དུ་བརྟགས་པ་རྣམས་ནི། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལས་མ་གཏོགས་པ། །གང་ཕྱིར་ཆོས་ཡོད་མ་ཡིན་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་འགག་པ་དང་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རམ་གཅིག་དང་དུ་མའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྤྱོད་པའི་ཚད་མ་ལ་སོགས་པས་འཐད་པའི་དངོས་པོ་མེད་པས་ནམ་མཁའི་པད་མ་བཞིན་དུ་འགག་པ་དང་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་དྲི་མ་རྣམས་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་མེད་པས་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་རྟོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཇི་ལྟ་བའི་བདག་ཉིད་ནི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ཡིན་པར་བརྗོད་ པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་སྐད་དུ་ཡང༌། དྲི་མ་ཟད་དང་མི་སྐྱེ་བའི། །ཡེ་ཤེས་བྱང་ཆུབ་ཅེས་བརྗོད་དེ། །ཟད་མེད་སྐྱེ་མེད་ཕྱིར་དེ་དག །གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྟན་པ་ན་དངོས་པོ་ལ་ཤིན་ཏུ་ཤས་ཆེར་མངོན་པར་ཞེན་བསལ་ལ་ཞིག་དངོས་པོ་འཇིག་པའི་བསམ་པས་ཟད་པ་ལ་ཟད་དོ་སྙམ་པའི་ཤེས་པ་དང༌། མ་འོངས་པའི་དངོས་པོ་མི་སྐྱེ་བའི་བསམ་པས་མི་སྐྱེ་བ་ལ་མི་སྐྱེ་བར་ཤེས་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་པ་དེས་ན་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་རང་གི་ངོ་བོ་ལ་ལོག་པར་བསྒྲུབ་པའི་གནས་ཉིད་ཡིན་པར་དངོས་སུ་བསྟན་པའི་དོན་དུ་དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྗེས་སུ་གསུ
Chinese
是由于无生，是出生的智慧的自性之缘故，这是结尾语。所谓远离之法，是对无生之事物，空性是无所缘的，因为没有法之有者之缘故，这是如此理解的。所谓不可衡量之缘故，是因为灭尽和无生，是未出生的智慧的自性之缘故。世尊说：“三世的一切如来都是以灭尽和不生的智慧来区分的”，例如“庆喜，过去的时候”等等。其中，刹那的无常即是灭尽。相续的无常即是完全灭尽。总结来说，就是世尊所说的“庆喜，因此”等等。如此说，烦恼和所知障的垢染，被认为是已生和未生，这些： 不在法界之外。 因为没有法存在。 因为这样，法界的自性如同虚空一般，没有止息和出生，或者一和多的自性，以及以因和果的方式行事之量等，没有合理的实物，如同虚空中的莲花一般，没有止息和出生，因此依次来说，垢染没有灭尽和不生，因此灭尽和不生是了知之自性的所有法，如实地证悟，其特征是法身，般若波罗蜜多如是之自性，就被称为大菩提，这是如此教导的。 也如是说： 垢染灭尽和不生之， 智慧即说为菩提。 灭尽不生故，彼等。 依次如是应知晓。 这是如此说的。如此宣说真如，是为了消除对事物过于强烈的执着，以事物毁灭的想法，认为灭尽就是灭尽的知识，以及对未来事物以不生的想法，认为不生就是不生的知识，因此说大菩提是自己本性的颠倒建立之处，为了直接显示这个意义，因此说了“从那时起，具寿善现”等等。同样地，随后说
English
It is because of no birth, it is the nature of the wisdom of being born, hence, this is the concluding word. The so-called solitary dharma means that for things that are unborn, emptiness is without object, because there is no dharma-possessor, this is how it is understood. The so-called immeasurable reason is because of cessation and no birth, it is the nature of unborn wisdom. The Blessed One said, "All the Tathagatas of the three times are distinguished by the wisdom of cessation and non-birth," such as "Ananda, in the past" and so on. Among them, momentary impermanence is cessation. Continuous impermanence is complete cessation. To sum up, it is what the Blessed One said, "Ananda, therefore" and so on. It is said that the defilements of afflictions and cognitive obscurations, which are considered to be born and unborn, are: Not outside the realm of dharma. Because there is no dharma. Because of this, the nature of the dharma realm is like the sky, without cessation and birth, or the nature of one and many, and the measure of acting in the way of cause and effect, etc., there is no reasonable object, like a lotus in the sky, without cessation and birth, therefore, in order, the defilements have no cessation and no birth, therefore, cessation and no birth are all dharmas of the nature of knowledge, truly realizing, its characteristic is the Dharmakaya, Prajnaparamita is such a nature, which is called the Great Bodhi, this is how it is taught. It is also said: The wisdom of defilement cessation and no birth, is said to be Bodhi. Because of cessation and no birth, those. Should be known in order. This is what is said. Thus, proclaiming Suchness, in order to eliminate the excessive attachment to things, with the thought of the destruction of things, thinking that cessation is the knowledge of cessation, and with the thought of future things being unborn, thinking that non-birth is the knowledge of non-birth, therefore, it is said that the Great Bodhi is the place of inverted establishment of one's own nature, in order to directly show this meaning, therefore, it is said, "From then on, the venerable Subhuti" and so on. Similarly, subsequently said