Tibetan
་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གཟུགས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་མ་མཆིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །འདི་སྙམ་དུ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་ཡུལ་གྱི་རང་བཞིན་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ནི་རིགས་པས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་མེད་ལ། གང་གི་ཕྱིར་དེའི་ཡུལ་ཅན་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ནི་ལོག་པར་སྣང་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཟུང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་སྟོན་པ་ནི་གཟུགས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་མ་མཆིས་པ་གང་ལགས་པ་དེ་ནི་གཟུགས་མ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། སྒྲུབ་པ་དང་དགག་པ་དག་ནི་ཡུལ་ཐ་དད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཡང་མངོན་པར་ཞེན་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་ཡང་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་མ་མཆིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཉེ་བར་བསྡུ་བའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ལྟར་ཞེས་ངེས་པར་གཟུང་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལྟ་བུའི་དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་རྩེ་མོར་གཏོགས་པ་ཆུང་ངུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་འདི་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་པ་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་ལ་ སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དོན་དང་ལྡན་པའི་མིང་ཅན་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཡངས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ན་ཡངས་པའོ། །མདུན་དུ་བགྱིས་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པའི་དམིགས་པ་དང་རྣམ་པའི་ཁྱད་པར་དག་གིས་སེམས་ཀྱི་མདུན་ན་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་འཕགས་པ་རྣམ་གྲོལ་སྡེས་བཤད་དོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ན། ལ་ལས་མདུན་དུ་མ་བགྱིས་བཞེས་འདོན་པ་ནི་གཟུང་བར་མི་བྱའོ། །ཚད་མེད་པར་ངེས་པ་ནི། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་སོ་སོར་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྦྱོར་བས་སེམས་ཅན་ཚད་མེད་པའི་དོན་མཛད་པར་ངེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཚད་མེད་པར་ངེས་པའོ། །ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཇི་ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པའི་དམིགས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ལྔས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཕྱིར་གཞན་གྱིས་མི་རྟོགས་པའོ། །འབྲིང་གི་དམིགས་པའི་དོན་གསུངས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཡང་གི་སྒྲས་ནི་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་དང་སྟོང་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་གཟུང་ངོ༌། །ཅིའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་མེད་ཅེ་ན། མཚན་མར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། མཚན་མ་ནི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ལ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་ན་ཕན་ཚུན་ཚུལ་གཅིག་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་གཟུང་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདི་སྐད་དུ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་དང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་དག་ནི་རང་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དག་གིས་ངོ་བོ་མེད་པའི་ཕྱིར། འདི་དག་ཕན་ཚུན་བདག་ཉིད་གཅིག་པས་མཚན་མ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དམིགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །མཚན་མར་བཟུང་ན་ཉེས་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེ་ན། གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། མཚན་མར་གཟུང་བར་བྱ་བར་གྱུར་ན་ནི། དེའི་ཚེ་རང་གི་བསྟན་པ་ལ་མཚན་མར་བཟུང་བས་ཡུན་རིང་པོར་ཐར་པ་མ་མཐོང་བས་ཀུན་ཏུ་སྐྱོ་བར་གྱུ་བའི་ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་ཕྲེང་བ་ཅན་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་ཅན་གྱི་དཀའ་ཐུབ་པ་བསྟན་པའི་ད་ལ་དད་པར་ཏེ་མཚན་མ་མེད་པའི་ཚུལ་ལ་མངོན་པར་ཡིད་ཆེས་པ་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། མཚན་མར་ འཛིན་པ་མཚུངས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ། །དེ་ཉིད་སྟོན་པས་ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་པ་ཡིན་ཏེ། འདིར་མཚན་མ་མེད་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་འདི་ལ་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་རྒྱུ་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་མོས་ན་སྟེ་ལྷག་པར་མོས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བསྐྱེད་ནས་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་ཉིད་ཀྱིས་དད་པས་ལམ་གྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་དད་པས་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཞིང་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པའི་ཤེས་པས་ཞུགས་སོ། །དེ་ཞུགས་ནས་ཀྱང་དུས་ཕྱིས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་མཚན་མར་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་ཅིང༌། མཚན་མ་མེད་པ་བསྒོམ་པ་དེ་ལ་སྒོམ་པར་བྱེད་པའི་ཤེས་པ་དེ་ལ་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་སྐྱེས་པའི་མཚན་མར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ༌། །དེ་ལ་དགའ་བ་ནི་ཡིད་བདེ་བ་སྟེ་སེམས་ཀྱིའོ། །བདེ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་ཏེ་ལུས་ཀྱིའོ། །དེ་ཡང་བཙུན་པ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་སྡེས་འཇིག་རྟེན་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་བསམ་གཏན་དང་པོའམ་གཉིས་པ་གང་ཡང་རུང་བ་ལ་བརྟེན་ནས་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་དོ། །རྣམ་པ་གང་གིས་དམིགས་པར་བྱ་ཞེ་ན། ཤེས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། སྒོམ་པར་བྱེད་པའི་ཤེས་པ་དེ་ནང་གི་གཟུགས་ཟིན་པའི་འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཡིན་པར་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་ན་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་སྟེ་མཚན་མར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷག་མའོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་མ་ཟིན་པའི་འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པའི་ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཡིན་པར་ཕྱི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་ན་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་ངོ༌། །ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་དེ་གཉི་ག་ཚོགས་པའི་ཡིན་པར་ཏེ་ཕྱི་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །འོ་ན་གཟུགས་ལས་གཞན་པ་ལ་མཐོང་ངོ་ཞེ་ན། ཤེས་པ་དེ་གཟུགས་ལས་གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དེ་ལྟ་ན་འདི་ཆོས་སྒོམ་པ་ལ་མངོན་པར་ཞུགས་པར་ཇི་ལྟར་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན། ཚིག་གི་རྣམ་གྲངས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཚིག་གི་རྣམ་གྲངས་ཉིད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྣལ་འབྱོར་གྱི་གནས་ཀྱི་ཁྱད་པར་འདི་ལ་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་གནས་པས་ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་ཕྲེང་བ་ཅན་མོས་སོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའི་རྟོགས་པ་ནི་ མ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཕྱིར་ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་ཕྲེང་བ་ཅན་མཚན་མ་མེད་པའི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་འདི་ལ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་རྟོགས་པས་དབང་པོ་རྣོན་པོ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་དད་པས་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་ན་ནི་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་བསམས་སོ། །ཡང་ཇི་ལྟར་ན་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་དེ་ལྟར་མོས་ཞེ་ན། ཆོས་ཉིད་ཚད་མར་བགྱིས་ཏེ་མོས་པ་ཞེས་བགྱིའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སྔོན་གྱི་འཕེན་པའི་ཤུགས་ཀྱི་དབང་གིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཆོས་ཉིད་མི་བསླུ་བས་ཚད་མར་བྱས་ན་འདི་ལྟར་མཚན་མ་མེད་པ་ཉིད་དུ་མོས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་དེས་ཆོས་གང་ཡང་སྒྲོ་བཏགས་པས་ཡོངས་སུ་མ་བཟུང་ངོ༌། །ཆོས་གང་བླང་བར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་དམིགས་ཤིང་ཆོས་གང་བླང་བར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱིས་གཟུང་བར་བྱ་བའམ་དོར་བར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱིས་གཏང་བར་བྱ་བ་དང་ཡོད་པ་ཉིད་དམིགས་པའི་ཆོས་ཀྱང་མེད་དོ། །རེ་ཞིག་གཞན་ལྟ་ཞོག་སྟེ་དེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་ཡང་རློམ་སེམས་སུ་མི་བགྱིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་ན་མི་རྟོགས་སོ། །འདི་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྣལ་འབྱོར་གྱི་གནས་ཀྱི་འདི་སྐད་དུ་རྣམ་པ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ངོ་བོ་ཉིད་བཀག་པས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་བདག་གིར་མི་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཀུན་དུ་རྒྱུ་ཕྲེང་བ་ཅན་དཔེར་བྱས་པ་ནི་མུ་སྟེགས་པ་དང་འབྲེལ་པས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་ལངས་པ་དེ་ལྷག་པར་མོས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་དོན་དེ་མངོན་དུ་བྱ་བའི་དཔང་པོ་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་དོན་ཡིན་ནོ། །ཆེན་པོའི་དམིགས་པའི་དོན་གསུངས་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ
Chinese
说是“在般若波罗蜜多中，色是完全不可执取的”等等。心想，显现对境的自性，如色等，因为从理智上来说是不存在的，所以在般若波罗蜜多中是不可执取的。因为以其为对境的显现是虚妄的，所以是不应执取的。这是所想的。为了说明这一点，说了“什么是色是完全不可执取的？那就是色不是”等等。认为确立和否定是因为对境不同。因为会变成颠倒，所以说对般若波罗蜜多也不应执着，说了般若波罗蜜多也是完全不可执取的。为了总结，说了“如是”等等。“如是”的意思是像那样确定地执取。像那样从对境和行相中产生的属于顶点的微小禅定，说了“这也是”等等，意思是说，在色等一切法中，凡是具有完全不可执取的禅定之名，就称之为那个。法的界限广大，所以是广大的。已经做在前头，是因为如前所说的对境和行相的差别在心中在前而住，圣解脱部如是说。因此，有些人取出“没有做在前头”是不应执取的。确定为无量，是因为分别确定一切相智。或者因为以大悲和智慧结合而确定成办无量有情之义，所以是确定为无量的。不共，是因为如前所说的对境等五种行相特别超胜，所以是他人不能了知的。所说中等的对境之义是说一切智性也是。又，用“又”字，不恒常等等和空性是完全执取的。为什么是完全不可执取的呢？说了“相”等等。
English
It is said, "In the Perfection of Wisdom, form is completely ungraspable," and so on. One thinks, the nature of the object of manifestation, such as form, etc., is non-existent from the point of view of reason, so it is ungraspable in the Perfection of Wisdom. Because the manifestation with that as its object is false, it should not be grasped. This is what is thought. To illustrate this, it is said, "What is it that form is completely ungraspable? That is, form is not," and so on. It is thought that establishment and negation are because the objects are different. Because it would become inverted, it is said that one should not be attached to the Perfection of Wisdom either, and it is said that the Perfection of Wisdom is also completely ungraspable. To summarize, it is said, "Thus," and so on. "Thus" means to grasp definitively in that way. The small samadhi belonging to the peak that arises from such an object and aspect, it is said, "This also," and so on, meaning that in all phenomena such as form, whatever has the name of a samadhi that is completely ungraspable is called that. The realm of dharma is vast, so it is vast. It has been done in front, because the differences of the object and aspect as mentioned before abide in front in the mind, so the noble Vimuktisena said. Therefore, some take out "not done in front" is not to be grasped. Determined as immeasurable, because the all-knowing nature is determined separately. Or because it is determined to accomplish the meaning of immeasurable sentient beings by the combination of great compassion and wisdom, so it is determined as immeasurable. Uncommon, because the five aspects such as the object mentioned before are particularly superior, so it is unknowable by others. The meaning of the intermediate object that is said is that the all-knowing nature is also. Also, with the word "also," impermanence and so on and emptiness are completely grasped. Why is it completely ungraspable? It is said, "Sign," and so on.
Chinese
是故，相是无共同之自性，彼即是彼，则互相为一，是故无所取，是为彼义。如是说，法界之自性，以无常等及一切相智之空性等，以各各之自性等为无自性之故，此等互相自性为一，故应缘无相性之差别相等等。若取相则有何过耶？说云：若尔等。若取相，则彼时以取自之教为相故，长久不见解脱，而于一切时中皆生厌倦，故于具足一切游行者之名称之苦行者所说之法不生信，即于无相之理不能获得胜解，以取相相同之故，是为彼义。彼即显示一切游行者等，是故说云：此处无相即是获得如来之因，是故于此一切智智，若信彼因无相，即生起殊胜信解之作意，以钝根性，以信随顺于道，以信随顺而入于一分之有情无我之智。彼入已，其后亦不作意于色等之相，于修习无相，于彼修习之识，生起喜乐，亦不真实现见于相。彼喜是意之乐，即心之乐也。乐是极调柔，即身之乐也。彼亦由解脱部之比丘，依于远离世间贪欲之第一禅或第二禅而入也。以何等相而缘耶？说云：识等。彼修习之识，于内之色所摄之四大种及四大种所造之内之生处，以内空性亦不真实现见，相者是余。
English
Therefore, a sign is a nature that is not common, and if it is just that, then they are mutually one, so there is nothing to grasp, which is the meaning of that. It is said that the nature of the Dharmadhatu, with impermanence and so on, and the emptiness of all aspects of knowledge, etc., are without nature by their own nature. Because these are mutually one in nature, one should focus on the distinctive characteristics of signlessness, such as form. If one grasps at signs, what fault is there? It is said: If so, etc. If one grasps at signs, then at that time, by grasping at one's own teachings as signs, one will not see liberation for a long time, and one will always become weary, so one will not have faith in the teachings of the ascetics who have the name of all wanderers, that is, one will not attain complete understanding of the principle of signlessness, because grasping at signs is the same, which is the meaning of that. That is, showing all wanderers, etc., therefore it is said: Here, signlessness is the cause of attaining the Tathagata, so if one believes in that cause of signlessness in this omniscient wisdom, one will generate the intention of special faith and understanding, and with dull faculties, one will follow the path with faith, and with faith, one will enter into the wisdom of selflessness of beings in one aspect. Having entered that, later one will not focus on the signs of form, etc., and in meditating on signlessness, in that consciousness of meditation, joy and happiness will arise, and one will not truly see the signs. That joy is the pleasure of the mind, that is, the pleasure of the mind. Happiness is extreme gentleness, that is, the pleasure of the body. That is also entered by the monks of the liberated division, relying on the first or second dhyana, which is free from worldly desire. With what kind of aspect should one focus? It is said: Consciousness, etc. That consciousness of meditation, in the inner form, the four great elements and the inner sources created by the four great elements, with inner emptiness, one does not truly see, the sign is the remainder.
Chinese
外境的色，如果不是由四大种和四大种所生的外处，而是以外空性来观察，就能如实地见到。内外之色，如果是内外二者聚合而成，那就是内外空性。如果认为能见到色以外的事物，那么就要说明“识异于色”等等。如果是这样，那么如何才能说这个人已经进入了修习佛法的正道呢？就要说明“词句的类别”等等，因为仅仅是词句的类别，就说明了安住于瑜伽之境的这种特殊性，安住于以信行地的修行者，被称为随信行者，但这不是证悟。因为随信行者对于无相的遍知一切的智慧，由于没有证悟实相，只是因为根器不够敏锐，所以才被称为随信行者。如果证悟了实相，那就是随法行者了。如果根器迟钝，又该如何生起信心呢？就要说明“以法性为准绳而生起信心”，因为往昔串习的力量，以不欺骗的般若波罗蜜多法性为准绳，就会对这种无相的境界生起信心。因此，他不会以任何宗派的观点来执取任何法，也不会执著任何应该接受的法，或者执著任何应该接受或抛弃的法，或者执著任何存在的法。暂时先放下其他，他也不会自认为已经涅槃，因为他没有证悟实相。这里所说的瑜伽之境，是指通过法性的方式来否定自性，从而不执著色等为我所有。以随信行者为例，是因为他与外道有关联，当他从禅定中出来时，会因为信心的力量而更加认为那个境界是真实的。关于大所缘的意义，佛陀也说过。