Tibetan
མ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲ་བ་དེར་ཆོས་གཞན་པ་གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་ལ་སོགས་པ་མི་སྨྲ་འམ་ཅི། འོན་ཀྱང་སྨྲ་བ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། །དགག་བ་གཉིས་ཀྱིས་རྣལ་མའི་དོན་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གི་ཕྱིར་ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཁོ་ན་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པར་བྱས་ན་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་གྱི། གཞན་དུ་ན་ཚད་མ་དང་འགལ་བའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་བསམས་པའོ། །དངོས་པོ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཤིན་ཏུ་ཚབས་ཆེ་བའི་ཕྱིར་བདེན་པའི་ཆོས་ལམ་རྟོགས་སོ་ཞེས་སླར་ཡང་སྨྲས་པ་ནི། འཕགས་པ་རབ་འབྱོར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །གཞན་དུ་ན་མུ་སྟེགས་ཅན་དང་འདྲ་བར་ཕྱོགས་གཅིག་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཡོད་པས་དངོས་པོར་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་གྲོལ་བ་མི་འཐད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བསམ་པ་དང་ལྡན་པས་ལན་སྨྲས་པ་ནི་ལྷའི་བུ་དག་ཁོ་བོ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁས་ལེན་པའོ། །དེ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ཚིག་གི་ཕྲད་དོ། །འདི་སྐད་དུ་སྟོན་ཏོ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལས་ཆེས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཆོས་མི་སྲིད་མོད་ཀྱི། དེ་ལྟ་ན་ཡང་ཁས་བླངས་ཏེ་སྨྲ་བ་ནི། གལ་ཏ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལས་ཁྱད་དུ་འཕགས་པའི་ཆོས་གཞན་ཞིག་ཡོད་ཀྱང་དེའི་ཚེ་ཆོས་དེ་ཡང་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་དང་འདྲའོ་ཞེས་སྨྲའོ། །དེ་ཡང་འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱིས། །དངོས་པོར་ཁས་ལེན་ཡོད་ན་ནི། །འདོད་ཆགས་ཞེ་སྡང་མི་བཟད་འབྱུང༌། །ལྟ་བ་མ་རུངས་ཡོངས་སུ་འཛིན། །དེ་ལས་བྱུང་བའི་རྩོད་པར་གྱུར། །དེ་ནི་ལྟ་བ་ཀུན་གྱི་རྒྱུ། །དེ་མེད་ཉོན་མོངས་མི་སྐྱེ་སྟེ། །དེ་པས་དེ་ནི་ཡོངས་ཤེས་ནས། །ལྟ་དང་ཉོན་མོངས་ཡོངས་སུ་འབྱང༌། །གང་གིས་དེ་ཤེས་འགྱུར་ཞེ་ན། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་འབྱུང་མཐོང་བ་སྟེ། །རྟེན་ནས་སྐྱེ་བ་མ་སྐྱེས་ཞེས། །ཡང་དག་མཁྱེན་པའི་མཆོག་གིས་གསུངས། །ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་མཇུག་བསྡུ་པ་ནི་དོན་གོ་པས་མ་བྲིས་སོ། །ཞར་ལ་འོངས་པ་བསྟན་ནས། ད་ནི་རྟེན་གྱི་སྒོ་ནས་ཀྱང་རང་ སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལམ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འདྲི་བ་ནི། ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དག་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྤངས་པ་དང་མ་སྤངས་པ་དེ་ལྟ་བུའི་ཚུལ་གྱིས་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལྟར་བསྟན་པ་འདི་དག་ལ་རིགས་ཇི་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པའི་གང་ཟག་སུ་དག་ཡང་དག་པར་འཛིན་པར་འགྱུར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱིས་དོན་རིག་པས་ན། །འཕགས་པ་ཀུན་དགའ་བོ་འཆད་པར་བྱེད་པས་སྨྲས་པ་ནི། ཚེ་དང་ལྡན་པ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་རྟོགས་པས་རང་བྱང་ཆུབ་ལས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའོ། །དེ་ཉིད་ནི་རང་གི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་འདོད་པ་ཡིན་པས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའོ། །ལུས་ཀྱིས་ཆོས་སྟོན་པས་སངས་རྒྱས་མི་འབྱུང་བའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དུ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་བྱེད་པའི་བསམ་པ་དང་ལྡན་པས་ན་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའོ། །ལྟ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ལྟ་བ་བར་མ་དང་ཡང་དག་པར་ལྡན་པའོ། །དགྲ་བཅོམ་པ་ཟག་པ་ཟད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ན་མཆོད་པར་འོས་པའོ། །ཚིག་འདི་གསུམ་གྱིས་ནི་བྱང་ཆུབ་ལ་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་པའི་རིགས་དང༌། ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཐོབ་པའི་རིགས་དང༌། །དེ་ཉིད་ལ་ངེས་པའི་རིགས་ཀྱི་གང་ཟག་ཅེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །སམ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཕན་ཚུན་དུ་ལྟོས་པ་ཡིན་པར་བལྟའོ། །ཡང་འཕགས་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་རྣམ་པ་གཞན་དག་ཏུ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཚེ་དང་ལྡན་པ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །རང་སངས་རྒྱས་སོ་སོར་བྱང་ཆུབ་རྟོགས་པ་ནི་རང་གི་ལམ་ཉེ་བར་བསྟན་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཡིན་ན་ཡང་འཛིན་པ་སུ་ཡང་མི་འབྱུང་བ་ཇི་ལྟར་ཡིན་སྙམ་པའི་དོགས་པ་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེན་ཞེས་བྱ་བས་བསུ་ནས། སྨྲས་པ་ནི་འདི་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །འདི་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལམ་རྟོགས་པའི་དུས་སུ་སྟེ། གཞན་གྱིས་བསྟན་ མི་དགོས་པའི་ཕྱིར་རང་ཉིད་ཀྱི་ས་རྟོགས་པའི་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་པའོ། །མདོར་བསྡུས་ཏེ་བརྗོད་པས་དོན་རྒྱ་ཆེན་པོ་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་དོན་གང་ཡང་མ་སྨོས་པའོ། །རྒྱ་ཆེར་བརྗོད་པས་དོན་བསྡུས་པ་གསལ་བར་བྱས་པའི་སྒོ་ནས་ཡོངས་སུ་སྣང་བར་མ་བྱས་པའོ། །ཇི་ལྟར་གནས་པའི་རང་བཞིན་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་རབ་ཏུ་མ་བཞག་པའོ། །ཉེ་བར་བསྡུ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་བས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། །དེའི་ཕྱིར་དོན་མེད་པའི་རྒྱུ་གང་ཁོ་ནས་སྨོས་པ་ལ་སོགས་པ་མ་བྱས་བ་རྒྱུ་དེ་ཁོ་ནས་ཡང་དག་པར་འཛིན་པ་སུ་ཡང་མི་འབྱུང་སྟེ། བསྟན་བྱ་ཉིད་མེད་
Chinese
若说如母，难道不说其他的色身等法吗？然而，这仅仅是说而已，因为两次否定是为了显示真实的意义。因为如果仅仅专注于如前所述的自性之薄伽梵，那么一切功德都会圆满具足，否则，因为与量相违的自性，所以被认为是颠倒的。因为对事物的执着非常强烈，所以再次说证悟了真实的法道，即如圣者善现“也已涅槃”等等。否则，就像外道一样，因为存在片面的空性，所以承认事物，因此解脱是不合理的，怀着这种想法回答说：“天子们，我”等等。如果说“如果”，这是承认。“那”这个词是句子的连接词。如此宣说：虽然没有比涅槃更殊胜的法，但即便如此，也承认并说：如果存在比涅槃更殊胜的其他法，那么那个法也像幻术等一样。对此，圣者龙树的尊者说：如果承认事物，就会产生贪嗔等不悦意的烦恼，会执持恶劣的见解，由此产生争论，那是所有见解的根源。没有它，烦恼就不会产生，因此完全了解它，就能舍弃见解和烦恼。谁能了解它呢？就是见到缘起，证悟缘起即无生，这是正等觉者所说的。如是等等的结尾，因为理解了意义，所以没有写。显示了顺便而来的内容后，现在为了通过缘起的方式也显示独觉的道更为殊胜，所以提问说：“具寿善现”等等，即是说，次第地断除和不断除能取和所取的分别念，以这样的方式，独觉道的自性之智慧。
English
If it is said to be like a mother, does it not speak of other dharmas such as the Rupakaya? However, this is merely saying, because two negations are to show the real meaning. Because if one focuses only on the Bhagavan of suchness as previously stated, then all qualities will be perfectly complete, otherwise, because of the nature contrary to valid cognition, it is considered to be inverted. Because attachment to things is very strong, it is said again that the true path of Dharma has been realized, such as the noble Subhuti "has also passed into Nirvana" and so on. Otherwise, like the heretics, because there is one-sided emptiness, therefore admitting things, therefore liberation is unreasonable, with this thought in mind, he replied: "Sons of gods, I" and so on. If it says "if", this is an admission. The word "that" is a conjunction of sentences. Thus it is declared: Although there is no Dharma more excellent than Nirvana, even so, it is admitted and said: If there is another Dharma more excellent than Nirvana, then that Dharma is also like illusion and so on. To this, the venerable Nagarjuna said: If one admits things, then unpleasant afflictions such as attachment and aversion will arise, and evil views will be held, and disputes will arise from this, which is the root of all views. Without it, afflictions will not arise, so by fully understanding it, one can abandon views and afflictions. Who can understand it? It is seeing dependent origination, realizing that dependent origination is unborn, this is what the perfectly enlightened one said. The ending of such and so on, because the meaning is understood, so it is not written. After showing what came along the way, now in order to show that the path of the Pratyekabuddha is more excellent also through the way of dependent origination, so the question is asked: "The venerable Subhuti" and so on, that is to say, gradually cutting off and not cutting off the dualistic thoughts of the grasper and the grasped, in this way, the wisdom of the nature of the Pratyekabuddha path.
Chinese
那麼，對於如此宣說的這些到彼岸，具有何種類別的人，誰會如實地領受呢？以如來（梵文：Tathāgata）的加持和義理的智慧。 聖者阿難陀（梵文：Ānanda）為了闡述而說道：『具壽們』等等。所謂『不退轉』，是指由於證悟了決定性的部分，而從自身的菩提中不退轉。他自己想要證得菩提，因此是菩薩。由於以身示法，在沒有佛陀出現的佛土中，具有利益眾生的意念，因此是摩訶薩（梵文：Mahāsattva，偉大的勇士）。所謂『圓滿的見地』，是指具有中觀和正確的智慧見地。所謂『阿羅漢（梵文：Arhat）漏盡者』，是指僅僅因為捨棄了自身見道的障礙，就是應供者。這三個詞語，是說對於菩提，按照次第如實地修證的種姓，以及以法性獲得的種姓，以及對於此具有決定的種姓的人。所謂『三』的語音，應當理解為一切都是互相觀待的。 此外，聖者善現（梵文：Subhūti）為了以其他方式宣說，而說了『具壽們』等等。如果自覺佛陀各自證悟菩提，即使以自己的道路作為先導，但如果沒有任何執著產生，那會是怎樣的呢？對於這樣的疑惑，以『對於此』為何執著來迎接，而說道：『對於此』等等。所謂『對於此』，是指在證悟自覺佛陀的道路之時。因為不需要他人指點，所以是指證悟自身之地的自覺佛陀。以簡略的言辭，通過宣說廣大意義的方式，沒有說任何意義。以廣大的言辭，通過闡明簡略意義的方式，沒有完全顯現。通過宣說如何安住的自性，沒有完全安立。為了接近總結，因此說了『因此』等等。因此，僅僅因為沒有說無意義的原因等等，僅僅因為那個原因，也不會有人如實地領受，因為所要宣說的本身並不存在。
English
So, for these perfections of wisdom taught in this way, what kind of person, who would truly accept them, through the blessing of the Thus-Gone One (Sanskrit: Tathāgata) and the wisdom of meaning? The venerable Ānanda, in order to explain, said: 'O fortunate ones,' and so on. 'Non-retrogression' means not retrogressing from one's own enlightenment because of realizing the definitive aspect. He himself desires to manifest his own enlightenment, therefore he is a Bodhisattva. Because he teaches the Dharma with his body, and has the intention to benefit sentient beings in a Buddha-field where Buddhas do not appear, therefore he is a Mahāsattva (Sanskrit: Mahāsattva, great warrior). 'Perfect view' means having the view of wisdom that is intermediate and correct. 'Arhat (Sanskrit: Arhat), the one with exhausted outflows' means that just by abandoning the obscurations of one's own path of seeing, he is worthy of offerings. These three words speak of the person of the lineage who has truly accomplished enlightenment in sequence, the lineage obtained by the nature of Dharma, and the lineage with certainty in that. The sound 'sam' should be understood as everything being mutually dependent. Furthermore, the venerable Subhūti, in order to teach in other ways, spoke of 'O fortunate ones,' and so on. If self-enlightened Buddhas each realize enlightenment, even if their own path is the forerunner, how is it that no grasping arises? To that doubt, welcoming it with 'Why cling to this?', he said: 'To this,' and so on. 'To this' means at the time of realizing the path of the self-enlightened Buddha. Because there is no need for others to point it out, it refers to the self-enlightened Buddha who realizes his own ground. By speaking concisely, through the way of teaching vast meaning, no meaning is spoken. By speaking extensively, through the way of clarifying concise meaning, it is not fully manifested. Through the way of teaching the nature of how it abides, it is not fully established. In order to draw near to the conclusion, therefore he said 'Therefore,' and so on. Therefore, just because the meaningless cause and so on are not spoken, just because of that cause, no one will truly accept it, because the object to be taught itself does not exist.