Tibetan
ག་པ་ལ་ནི་གཟུང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ལ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ངེས་པ་འདི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་པས་ན་སྒྱུ་མའི་རང་བཞིན་དང་སྦྲུལ་པའི་དངོས་པོ་དང་མཚུངས་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་དེ་དག་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་སྣང་བའི་རང་བཞིན། འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་འབྲེལ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རང་སངས་རྒྱས་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་འདོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟ་བུའི་རྣམ་པར་རྟོག་པས་བཟུང་བའི་ཡུལ་འཛིན་པ་ཡིན་བཞིན་དུ་ཡང་ཇི་ ལྟར་བརྫུན་པ་ཡིན་སྙམ་པའི་དོགས་པ་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཞེས་བྱ་བས་བསུ་ནས། འདི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལས་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །རང་སངས་རྒྱས་དེ་དག་ནི་མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་དང་མཉམ་པར་གཞག་པའི་གནས་སྐབས་སུ་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་མངོན་དུ་བྱེད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །རྣ་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྣམ་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷག་མ་སྟེ། རྣམ་རྟོག་དངོས་མི་སྣང་ཕྱིར་དང༌། །ཉེ་བར་བསླད་པས་སླུ་པའི་ཕྱིར། །ཞེས་བསམས་པའོ། །ཚུལ་འདིས་ནི་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མ་སྤངས་སུ་ཟིན་ཀྱང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཡིན་པར་བཤད་དོ། །སྒྱུ་མ་དང་སྤྲུལ་བ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བས་རྣམ་པ་འགའ་ཞིག་གིས་འདྲ་བ་ཙམ་དུ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་ན་སེམས་ཅན་རྣམས་སྒྱུ་མའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཡིན་པ་བསལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཞར་ལ་བྱུང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་དོན་སྨྲས་པ་ནི། འཕགས་པ་རབ་འབྱོར་ཡང་ཅི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཅི་སེམས་ཅན་དེ་དག་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཡིན་གྱི། དེ་དག་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་རང་བཞིན་སྒྱུ་མ་མ་ཡིན་ནམ། དེ་པས་ན་སེམས་ཅན་ཡང་དག་པར་ཡོད་པར་བཤད་པས་ལེགས་པར་བསྟན་པ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པ་ལ། ལྷའི་བུ་དག་སེམས་ཅན་དེ་དག་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ལན་བརྗོད་དོ། །འདི་སྙམ་དུ་སྒྱུ་མ་ནི་གླང་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་འཇིམ་པའི་དུམ་བུ་ལ་སོགས་པ་ལས་ཐ་དད་པར་མ་དམིགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཞན་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། སྔགས་ལ་སོགས་པས་མ་བསླད་པའི་མིག་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་འཇིམ་པའི་དུམ་བུ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དེ་ལྟ་བུར་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་དེ་ཉིད་དང་གཞན་དག་ཏུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་དངོས་པོའི་ཆོས་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་གང་ཟག་ལ་སོགས་པ་དང་འདྲ་བར་ཡང་དག་པར་ཡོད་དོ་ཞེས་སྨྲ་བར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །བྱིས་པའི་བར་ལ་མངོན་སུམ་དུ་གྲུབ་པས་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རྣ
Chinese
對於“唯有存在所取之分別念才會產生”這樣的定論，並非如此。因此，那些與幻象的自性及蛇的實體相似的事物，由於是顛倒顯現的自性，且與執取的分別念相關，因此應當被認為是執取自證。像這樣的分別念，既然是執取所取的對境，為何又是虛假的呢？若有此疑問，則以“是這樣的”等語來回答。那些自證佛，無論在未入定或入定的狀態下，都會依次地不退轉、不顯現。 “以執取之分別念的形態”等語是未完之語，因為分別念的實體並未顯現，且因近於迷惑而易於欺騙。如此一來，即使未捨棄執取的分別念，也說明了這是自證佛之道的本質。 “如幻象和化現”等語，因為僅僅是以某些方面相似來描述，所以排除了眾生本性即是幻象的說法。順便一提，關於分別念的意義，則如聖者善現所說的“又是什麼呢？”等語。難道眾生就像幻象一樣嗎？難道他們的顛倒自性不是幻象嗎？因此，說眾生真實存在，並非善妙的教導。對此，諸天之子們以“諸天之子們，眾生就像幻象一樣”等語來回答。有人認為，幻象就像大象等形象一樣，與泥土等物質並無差別，因此並非他者。但也不是非他者，因為未被咒語等迷惑的眼睛，並不會將泥土等物質視為那樣。因此，由於無法說成是彼者或他者，且超越了事物的本性，所以無法像補特伽羅等一樣，說他們真實存在。因為對於孩童來說，這是現量成立且經驗的對境，所以...
English
This is not the definitive conclusion that "it is only when there is a conceptualization of the apprehended that it arises." Therefore, those things that are similar to the nature of illusion and the entity of a snake, because they are the nature of appearing reversed and are related to the conceptualization of grasping, should be considered as grasping self-awareness. If there is a doubt as to why such a conceptualization, while grasping the object that is grasped, is also false, then it is answered with "It is like this," and so on. Those self-aware Buddhas, whether in a state of non-absorption or absorption, will sequentially not degenerate and not manifest. The words "in the form of the conceptualization of grasping" are incomplete, because the entity of conceptualization does not appear, and because it is easily deceived by being close to delusion. In this way, even though the conceptualization of grasping has not been abandoned, it is explained that this is the essence of the path of self-aware Buddhas. The words "like illusion and emanation" are used because they are only described as being similar in some aspects, so it excludes the statement that the nature of sentient beings is illusion itself. Incidentally, regarding the meaning of conceptualization, it is like the words of the noble Subhuti, "What else?" Are sentient beings like illusions? Is their reversed nature not an illusion? Therefore, saying that sentient beings truly exist is not a good teaching. To this, the sons of the gods answer with "Sons of the gods, sentient beings are like illusions," and so on. Some think that illusion, like the form of an elephant and so on, is not different from the substance of clay and so on, so it is not other. But it is also not non-other, because eyes that have not been deluded by mantras and so on do not see the substance of clay and so on as such. Therefore, since it cannot be said to be that or other, and it transcends the nature of things, it cannot be said that they truly exist like persons and so on. Because for children, this is a directly established and experienced object, so...
Tibetan
མ་པར་རྟོགས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་འདྲ་བར་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པར་བྱ་བར་ནུས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་པས་ན་གང་དང་གང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཡིན་པ་དེ་ནི་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་དང་མེད་ པའི་ཐ་སྙད་ལས་འདས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའོ། །སེམས་ཅན་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་འདི་དག་ཀྱང་དེ་ལྟ་བུ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་རང་བཞིན་གྱི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་གྲགས་པའི་དོན་འགའ་ཞིག་ལ་བརྟེན་ནས། མ་གྲགས་པའི་དོན་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་སྒྱུ་མའི་དཔེ་དང་འདྲ་བར་བྱས་སོ། །རིགས་པ་ནི་སེམས་ཅན་དེ་དག་ཀྱང་སྒྱུ་མའི་རང་བཞིན་ཅན་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་ཡང་དག་པར་ན་སེམས་ཡོད་པར་བཤད་པ་ཅི་ཡང་མེད་དོ། །སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གཉིས་ནི་སང་བ་དང་མ་སད་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཡུལ་གྱི་དབྱེ་བས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་སུ་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་གཅིག་པའོ། །དེ་ཉིད་ཅི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན། གཉིས་སུ་བྱར་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། གཉིས་སུ་བྱ་བ་དུ་མ་ཉིད་གང་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བརྗོད་དེ། ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་བསྡུས་པས་ཁྱབ་བ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་འདོད་དོ། །དེའི་ངག་གི་དོན་འདི་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་བརྫུན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས་སེམས་ཅན་དེ་དག་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཡིན་པ་དེས་ན་སྒྱུ་མ་དང་སེམས་ཅན་དག་ནི་གཉིས་སུ་མེད་དེ་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་གང་གི་ཕྱིར་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར། རྨི་ལམ་དང་སེམས་ཅན་དེ་དག་ནི་གཉིས་སུ་མེད་དེ་གཉིས་སུ་བྱང་མེད་དེ། །ཁྱད་པར་དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ལྷའི་བུ་དག་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདི་ནི་བསྡུས་པའི་གནག་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ལྟར་ཁྱབ་བ་བསྟན་པ་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཡིན་ན་ཡོན་ཏན་གྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་རྒྱུ་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེས་སྨྲས་པ་ནི། འཕགས་པ་རབ་འབྱོར་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ནི་སྐུའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའོ། །ལན་སྨྲས་བ་ནི། ལྷའི་བུ་དག་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །གང་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡང་སྒྱུ་མ་དང་རྨི་ལ
Chinese
就像对无明等的认知一样，也不能确定它在世俗意义上是不存在的。因此，任何依赖于其他事物而产生的事物，其本质都超越了“存在”和“不存在”的范畴，就像幻觉一样。所有众生等事物也是如此。这是基于一些通过自性推理而广为人知的事实，为了证明那些不为人知的事实，所以使用了幻觉的比喻。理由是，这些众生也完全是幻觉的本质。因此，实际上并没有什么可以被称为“心”。“如幻如梦”这两个词，是根据清醒和未醒状态的不同境界而说的。“无二”是指本质相同。这是怎么回事呢？说是“不可二分”，意思是说，在没有任何事物可以被分割成多个部分的情况下，才这样说，因为一切都被紧密地包含在一起。他们是这样认为的。这段话的意思是：因为众生的本质是虚假的，所以众生就像幻觉一样，因此幻觉和众生是无二的，不可分割的。同样，因为它们像梦一样，所以梦和众生是无二的，不可分割的。为了说明这种特殊性，提到了“诸天之子，一切法”等等，这是一种概括性的表达。为了区分，提到了“入流者”等等。这样显示了普遍性之后，有人问：“如果佛陀像幻觉一样，那么如何能成为所有功德圆满的原因呢？”回答是：“圣者善现，圆满正等觉”等等，圆满正等觉是指色身的如来。回答是：“诸天之子，涅槃”等等。涅槃是指特殊的法身，无二智慧的本质，也如幻如梦。
English
Just as with the recognition of ignorance and so forth, it is not possible to ascertain that it does not exist in the conventional sense. Therefore, whatever arises in dependence upon other things is of a nature that transcends the terms of "existence" and "non-existence," like an illusion. All beings and so forth are also of that nature. This is based on some facts that are widely known through the reasoning of self-nature. In order to prove those facts that are not known, the analogy of illusion is used. The reason is that those beings are also entirely of the nature of illusion. Therefore, in reality, there is nothing that can be called "mind." The two phrases "like an illusion, like a dream" are spoken according to the distinction of the states of being awake and not awake. "Non-duality" means that the essence is the same. How is that? It is said to be "indivisible," meaning that it is said in the case where there is nothing that can be divided into multiple parts, because everything is closely contained together. That is what they think. The meaning of this passage is: Because the essence of beings is false, therefore beings are like illusions, and therefore illusions and beings are non-dual and indivisible. Similarly, because they are like dreams, therefore dreams and beings are non-dual and indivisible. In order to illustrate this particularity, "Sons of the gods, all dharmas" and so forth are mentioned, which is a general expression. In order to distinguish, "stream-enterers" and so forth are mentioned. After thus showing universality, someone asked, "If the Buddha is like an illusion, then how can he be the cause of all perfections?" The answer is, "Noble Subhuti, perfectly complete Buddha" and so forth. Perfectly complete Buddha refers to the Tathagata of the Form Body. The answer is, "Sons of the gods, Nirvana" and so forth. Nirvana refers to the special Dharmakaya, the essence of non-dual wisdom, which is also like an illusion and a dream.