Tibetan
ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་སྐྱེས་པ་ལགས་པའི་ཕྱིར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ནི་མ་མཆིས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདི་ཉིད་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསོལ་ཏོ། །སྤང་བར་བགྱི་བའི་སླད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་གྱིས་སྤང་བར་བྱ་བའི་དོན་དུའོ། །མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱབ་དང་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་བགྱི་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་སུའོ། །འཚལ་བ་དང་འཚལ་བར་བགྱི་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་གྱིས་སོ། །རྣམ་གྲངས་འདིས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་དང་བྱ་བ་དམིགས་སུ་མེད་པས་ཀྱང་ངོ༌། །སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་སླ་བར་མངོན་བར་བྱང་ཆུབ་པ་ཉིད་ཤིན་ཏུ་མེད་པ་ནི། རབ་འབྱོར་འབྱུང་བ་མེད་པའི་ ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་རྒྱུ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ན་འབྱུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འབྲས་བུ་མེད་པས་ན་ཡང་དག་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཤེས་པའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ན་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་མི་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་དང་རྣམ་པར་མ་བསྒྲུབས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །འདི་སྐད་དུ་ཆོས་རྣམས་མ་སྐྱེས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ན་ཤེས་པའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་འབྱུང་སླ་བར་འགྱུར། འོ་ན་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེ་ན། རྣལ་འབྱོར་བ་དེ་ལྟ་བུའི་ཆོས་ལ་ལྷག་པར་མོས་ཀྱང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྒྱུ་མའི་སྐྱེས་བུས་བྱེད་པ་ལྟར་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་བསྒྲུབས་ནས་རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་འབྱུང་བར་དཀའ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱེད་པས་བརྗོད་པ་ནི་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་སྟོང་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རྣམ་གྲངས་འདིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བས་དོགས་པ་བསུ་ནས། ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ནམ་མཁའ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ། །མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་བྱའོ་སྙམ་དུ་མི་སེམས་ཉེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་པས་ནམ་མཁའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་བདག་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་བྱའོ་སྙམ་དུ་མི་སེམས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་པས་ནམ་མཁའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་བདག་མངོན་པར་རྫོགས་པར
Chinese
之所以这样说，是因为本来就没有产生，所以说没有可以用来证得圆满菩提的法。为了阐明这一点，世尊才祈请说“像这样”等等。所谓“为了断除”，是指为了用无间道断除烦恼。所谓“证得圆满菩提”和“将要证得圆满菩提”，是指在解脱道的阶段。所谓“寻求”和“将要寻求”，是指通过殊胜之道。所谓“通过这种方式”，也是因为能作者、业和所作都不可得。因为空性本身，所以证得菩提极其不可能，如“善现，因为没有生”等等所说。其中，因为没有因，所以没有生。因为没有果，所以不可能真实存在。因此，因为不是世间和出世间智慧的对境，所以依次说“不可分别”和“不可成就”。如是说，因为诸法本无生，所以不是智慧的对境。如何能轻易产生无上圆满菩提？那么，是怎样的呢？瑜伽士对这样的法特别信奉，但在世俗中，像幻化的人一样，积聚福德和智慧资粮，然后才能证悟，所以说是难以产生的。为了显示这一点，所以说“具寿善现，空性”等等。同样，为了通过“为什么”来引入疑问，所以说了“具寿善现，虚空”等等。“不生起想要证得圆满菩提之心”，是指因为是空性，所以具有虚空自性的菩萨不会想‘我要证得圆满菩提’，因为是空性，所以具有虚空自性的菩萨不会想‘我要证得圆满菩提’。
English
The reason for saying this is that since there is no origination, there is no dharma to be used to attain perfect enlightenment. To clarify this, the Blessed One requested, "Like this," and so on. The so-called "for the sake of abandoning" means for the sake of abandoning the afflictions through the uninterrupted path. The so-called "attaining perfect enlightenment" and "will attain perfect enlightenment" refer to the stage of the path of liberation. The so-called "seeking" and "will seek" refer to the supreme path. The so-called "through this way" is also because the agent, action, and object are unobtainable. Because of emptiness itself, it is extremely impossible to attain enlightenment, as it is said, "Subhuti, because there is no arising," and so on. Among them, because there is no cause, there is no arising. Because there is no result, it is impossible to be truly existent. Therefore, because it is not the object of worldly and transworldly wisdom, it is said in order, "indistinguishable" and "unachievable." It is said that because all dharmas are unborn, they are not the object of wisdom. How can the unsurpassed perfect enlightenment be easily produced? So, what is it like? Yogis have special faith in such dharmas, but in the mundane world, like an illusory person, they accumulate the accumulations of merit and wisdom, and then they can realize it, so it is said to be difficult to produce. To show this, it is said, "Venerable Subhuti, emptiness," and so on. Similarly, in order to introduce the question through "why," it is said, "Venerable Subhuti, space," and so on. "Does not think of attaining perfect enlightenment," means that because it is emptiness, the bodhisattva who has the nature of space does not think, 'I will attain perfect enlightenment,' because it is emptiness, the bodhisattva who has the nature of space does not think, 'I will attain perfect enlightenment.'
Tibetan
་འཚང་རྒྱ་བར་བྱའོ་སྙམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་སྦྱོར་བ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་འབྱུང་བར་དཀའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ །ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་དེ་བཞིན་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་ཤིན་ཏུ་འབྱུང་བར་སླ་བ་དགག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་བ་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ། །ཕྱིར་མི་ལྡོག་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་འདོད་བ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ལྡོག་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ལྡོག་པའི་སྒོ་ནས་བསྟན་ནས་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་སྒོ་ནས་སྟོན་པ་ནི་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ། །ལྡོག་པ་མི་སྲིད་པ་དེས་ན་དེ་འབྱུང་དཀའ་བར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེས་བརྗོད་བ་ནི། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་ཡང་ཅི་ཞིག་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་སྟེ། ལྡོག་ན་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཆོས་ཅན་ནམ་དེ་ལས་ཐ་དད་པའམ། དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་སམ། དེ་ལས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ཞིག་ལྡོག་པར་འགྱུར། ཅི་ཞིག་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་དུ་འདྲི་བའོ། །ཆོས་ཉིད་ལས་བསམས་ནས་དྲིས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་ནོ། །རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་སོགས་པའི་ས་བདུན་ལ་སྤྱིར་ལྡོག་པ་མི་སྲིད་པར་བསྟན་ནས། མི་གཡོ་བ་ལ་སོགས་བའི་ས་གསུམ་ལ་ཡང་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་དང༌། རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱེ་བས་བརྗོད་པ་ནི། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་ཡང་ཅི་གཟུགས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་བར་འཚང་རྒྱ་འམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཀུན་ཏུ་འོད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་དེ་ཅི་སྙམ་དུ་སེམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ། །ཕྱིར་ལྡོག་པའི་ཆོས་དེ་གང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྡོག་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་དེས་ན་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་དེ་ལ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མངོན་པར་མ་ཞེན་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པ་ལས་གང་ལྡོག་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་དེ་གང་ཡིན་ཏེ་གང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ །ཆོས་དེ་ཡང་གང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ། །ཅི་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་ཕྲད་ནི་སྤོང་བའི་དོན་ལ་འཇུག་གོ །ཉེ་བར་བསྡུ་བ་བརྗོད་པ་ནི་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །བདེན་པ་ཉིད་དང་གནས་པ་ཉིད་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་དམིགས་སུ་མེད་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁ་ཅིག་ན་རེ་དོན་དམ་པར་བདེན་པ་ཉིད་དང་བརྟགས་པར་ཡང་རྣམ་པར་གནས་པར་དམིགས་སུ་མེད་པ་རྣམས་ལ་ཞེའོ། །ག
Chinese
想要成佛，如果没有那样的努力，就难以成就，这是总结性的说法。为了否定具寿善现即使在世俗中也极易现证圆满菩提，所以说了“具寿善现，如果”等等。所谓“一旦成为不退转者”，是指仅仅具有想要现证的意愿也不会退转。从退转的角度进行阐述之后，再从随顺的角度进行阐述，就是说了“具寿善现”等等。既然不可能退转，那又怎么会难以成就呢？对此进行反驳，就是“具寿舍利子，又该如何”等等。如果退转，那么色等法，是有法，或者与它相异，或者是真如自性的法，或者是与它相异的事物会退转吗？“又该如何”是普遍的询问。因为是从法性方面考虑之后进行询问的，所以这是“并非如此”这句话的含义。在普遍阐述了极喜等七地不可能退转之后，对于不动等三地，也通过认识和所认识的法的分类进行阐述，就是“具寿舍利子，色等是否会现证无上圆满菩提”等等。在佛地完全成为光明之自在之后，说了“具寿舍利子，你怎么想”等等。所谓“退转之法是什么”，是因为没有退转的缘故，对于那空性之法，以不执著任何形象的方式安住，那么会退转的法是什么呢？这是“什么也不是”的总结性说法。所谓“法又是什么”，就是什么也不是。“什么”这个词语的语气助词，是用于舍弃的含义。阐述归纳，就是“具寿舍利子，就是这样”等等。所谓“在真如和存在中，一切法都是无所缘的”，有些人说，是指在胜义谛的真如和假立中，也是在无所缘的行相中安住的那些。
English
It is difficult to achieve Buddhahood without such effort, which is a summary statement. In order to negate that the venerable Subhuti easily attains complete enlightenment even in the conventional sense, it is said, "Venerable Subhuti, if," and so on. The so-called "once one becomes irreversible" means that merely having the intention to realize it will not cause one to regress. After explaining from the perspective of regression, and then explaining from the perspective of compliance, it is said, "Venerable Subhuti," and so on. Since it is impossible to regress, how can it be difficult to achieve? To refute this, it is said, "Venerable Shariputra, how else," and so on. If one were to regress, would form and other dharmas, which are entities, or something different from them, or the dharma of suchness itself, or something different from it, regress? "How else" is a universal question. Because it is asked after considering the nature of dharma, this is the meaning of the phrase "it is not so." After generally explaining that it is impossible to regress in the seven bhumis such as Joyful, for the three bhumis such as Immovable, it is also explained by classifying the objects of knowledge and the dharmas to be known, such as "Venerable Shariputra, will form and so on realize the unsurpassed perfect enlightenment?" After the Buddha-bhumi is completely under the power of light, it is said, "Venerable Shariputra, what do you think?" and so on. The so-called "what is the dharma of regression" is because there is no cause for regression, for that dharma of emptiness, abiding in a way that does not cling to any appearance, then what is the dharma that will regress? This is the concluding statement of "it is nothing." The so-called "what is dharma" is that it is nothing. The particle "what" is used to mean abandonment. Explaining the summary is "Venerable Shariputra, it is so," and so on. The so-called "in truth and existence, all dharmas are without object," some say that it refers to those who abide in the aspect of no object in the truth of ultimate reality and in imputation.