Tibetan
ནམ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་ཀྱང༌། བརྩོན་འགྲུས་དང་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པ་ཡང་མི་དམིགས། ཆོས་དེ་གཉིས་ལས་གཞན་དུ་ཡང་མ་དམིགས་ན། དེའི་ཚེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་འཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་དེ་ལྟར་སྤྱོད་ ན། ཐབས་མཁས་པས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱའོ། །རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་ནམ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་ཀྱང༌། བསམ་གཏན་དང་བསམ་གཏན་པའང་མི་དམིགས། ཆོས་དེ་གཉིས་ལས་གཞན་དུའང་མི་སྤྱོད་ན་དེའི་ཚེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་འཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་དེ་ལྟར་སྤྱོད་ན། ཐབས་མཁས་པས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱའོ། །རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་ནམ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྒོམ་ཡང་ཤེས་རབ་དང་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པའང་མི་དམིགས། ཆོས་དེ་གཉིས་ལས་གཞན་དུའང་མི་སྤྱོད་ན། དེའི་ཚེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་འཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་དེ་ལྟར་སྤྱོད་ན། ཐབས་མཁས་པས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱའོ། །རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་ནམ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་བར་ལ་སྤྱོད་ཀྱང༌། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་རྣམས་དང༌། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་སྒོམ་པ་ཡང་མི་དམིགས། ཆོས་དེ་གཉིས་ལས་གཞན་དུའང་མི་སྤྱོད་ན། དེའི་ཚེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་འཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་དེ་ལྟར་སྤྱོད་ན། ཐབས་མཁས་པས་བླ་ན་མེད་པ་
Chinese
当菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时，虽行精进波罗蜜多，然不缘精进与精进之作者。若不缘彼二法，尔时菩萨摩诃萨乃得菩提之道。善现！菩萨摩诃萨如是行般若波罗蜜多，以善巧方便证得无上正等菩提。善现！复次，当菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时，虽行静虑波罗蜜多，然不缘静虑与静虑者。若不缘彼二法，尔时菩萨摩诃萨乃得菩提之道。善现！菩萨摩诃萨如是行般若波罗蜜多，以善巧方便证得无上正等菩提。善现！复次，当菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时，虽修般若波罗蜜多，然不缘般若与般若之所有。若不缘彼二法，尔时菩萨摩诃萨乃得菩提之道。善现！菩萨摩诃萨如是行般若波罗蜜多，以善巧方便证得无上正等菩提。善现！复次，当菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时，虽行十八不共佛法，然不缘诸不共佛法，亦不缘修不共佛法者。若不缘彼二法，尔时菩萨摩诃萨乃得菩提之道。善现！菩萨摩诃萨如是行般若波罗蜜多，以善巧方便证得无上。
English
When a Bodhisattva-Mahasattva practices the Perfection of Wisdom, although he practices the Perfection of Diligence, he does not focus on diligence and the author of diligence. If he does not focus on those two dharmas, then the Bodhisattva-Mahasattva will attain the path to enlightenment. Subhuti! When a Bodhisattva-Mahasattva practices the Perfection of Wisdom in this way, he will attain Anuttara-samyak-sambodhi through skillful means. Furthermore, Subhuti, when a Bodhisattva-Mahasattva practices the Perfection of Wisdom, although he practices the Perfection of Dhyana, he does not focus on dhyana and the one who practices dhyana. If he does not focus on those two dharmas, then the Bodhisattva-Mahasattva will attain the path to enlightenment. Subhuti! When a Bodhisattva-Mahasattva practices the Perfection of Wisdom in this way, he will attain Anuttara-samyak-sambodhi through skillful means. Furthermore, Subhuti, when a Bodhisattva-Mahasattva practices the Perfection of Wisdom, although he cultivates the Perfection of Wisdom, he does not focus on wisdom and the possessor of wisdom. If he does not focus on those two dharmas, then the Bodhisattva-Mahasattva will attain the path to enlightenment. Subhuti! When a Bodhisattva-Mahasattva practices the Perfection of Wisdom in this way, he will attain Anuttara-samyak-sambodhi through skillful means. Furthermore, Subhuti, when a Bodhisattva-Mahasattva practices the Perfection of Wisdom, although he practices the eighteen unshared dharmas of the Buddha, he does not focus on the unshared dharmas of the Buddha, nor does he focus on the one who cultivates the unshared dharmas of the Buddha. If he does not focus on those two dharmas, then the Bodhisattva-Mahasattva will attain the path to enlightenment. Subhuti! When a Bodhisattva-Mahasattva practices the Perfection of Wisdom in this way, he will attain the unsurpassed.
Tibetan
ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱའོ། །དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་ལ་བརྩོན་པར་བགྱིད་པ་ལགས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ཤཱ་རིའི་བུ་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། ཐབས་མཁས་པས་གཟུགས་ལ་མི་སྦྱོར་མི་འབྱེད་དེ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་འདི་ལྟར་གང་སྦྱར་བའམ། དབྱེ་བར་བྱ་བའི་གཟུགས་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ། །ཚོར་བ་དང༌། འདུ་ཤེས་དང༌། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང༌། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་མི་སྦྱོར་མི་འབྱེད་དེ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་འདི་ལྟར་གང་ལ་སྦྱར་བའམ་དབྱེ་བར་བྱེད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ། །སྐྱེ་མཆེད་དང༌། ཁམས་དང༌། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་རྣམས་ལ་མི་སྦྱོར་མི་འབྱེད་དེ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་འདི་ལྟར་གང་ལ་སྦྱར་བའམ་དབྱེ་བར་བྱ་བའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་དང༌། སྟོང་པ་ཉིད་ཐམས་ཅད་དང༌། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་མི་སྦྱོར་མི་འབྱེད་དེ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་འདི་ལྟར་གང་ལ་སྦྱར་བའམ་དབྱེ་བར་བྱ་བའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ། །འཕགས་པའི་བདེན་པ་དང༌། བསམ་གཏན་དང༌། ཚད་མེད་པ་དང༌། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང༌། རྣམ་པར་ཐར་པ་དང། མཐར་གྱིས་གནས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང༌། སྟོང་པ་ཉིད་དང༌། མཚན་མ་མེད་པ་དང༌། སྨོན་པ་མེད་པ་དང༌། མངོན་པར་ཤེས་པ་དང༌། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང༌། གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་རྣམས་ལ་མི་སྦྱོར་མི་འབྱེད་དེ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་འདི་ལྟར་གང་སྦྱར་བའམ། དབྱེ་བར་བྱ་བའི་གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་རྣམས་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་བཅུ་དང༌། མི་འཇིགས་པ་བཞི་དང༌། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི་དང༌། བྱམས་པ་ཆེན་པོ་དང༌། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང༌། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་རྣམས་ལ་མི་སྦྱོར་མི་འབྱེད་དོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་འདི་ལྟར་གང་སྦྱར་བའམ། དབྱེ་བར་བྱ་བའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་རྣམས་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆོས་གང་ལ་ཡང་སྦྱར་བ
Chinese
于无上圆满菩提现证圆满成佛。之后，具寿舍利子对薄伽梵如是禀白：世尊，云何菩萨摩诃萨于般若波罗蜜多行时，勤于菩提之道？世尊告言：舍利子，于此，菩萨摩诃萨于般若波罗蜜多行时，以善巧方便不合、不分色。何以故？如是，凡所合、所分之色，皆无自性。受、想、行诸蕴、识亦不合、不分。何以故？如是，凡所合、所分之识，皆无自性。诸处、界、缘起亦不合、不分。何以故？如是，凡所合、所分之缘起，皆无自性。诸波罗蜜多、一切空性、菩提分法亦不合、不分。何以故？如是，凡所合、所分之菩提分法，皆无自性。圣谛、静虑、无量、无色定、解脱、渐次住定、空性、无相、无愿、神通、等持、陀罗尼门亦不合、不分。何以故？如是，凡所合、所分之陀罗尼门，皆无自性。如来十力、四无畏、四无碍解、大慈、大悲、佛之不共法亦不合、不分。何以故？如是，凡所合、所分之佛之不共法，皆无自性。禀白：世尊，于何法亦合
English
He will awaken to unsurpassable, perfectly complete enlightenment. Then, the venerable Śāriputra said to the Blessed One: "Blessed One, how does a Bodhisattva Mahāsattva, when practicing the Perfection of Wisdom, strive on the path to enlightenment?" The Blessed One replied: "Śāriputra, here, when a Bodhisattva Mahāsattva practices the Perfection of Wisdom, he does not combine or separate form with skillful means. Why is that? Because, in this way, whatever form is combined or separated has no intrinsic nature. He does not combine or separate feeling, perception, formations, or consciousness. Why is that? Because, in this way, whatever consciousness is combined or separated has no intrinsic nature. He does not combine or separate the sense bases, elements, or dependent origination. Why is that? Because, in this way, whatever dependent origination is combined or separated has no intrinsic nature. He does not combine or separate the perfections, all emptinesses, or the dharmas of the aspects of enlightenment. Why is that? Because, in this way, whatever dharmas of the aspects of enlightenment are combined or separated have no intrinsic nature. He does not combine or separate the noble truths, meditative stabilizations, immeasurables, formless absorptions, liberations, the successively abiding stabilizations, emptiness, signlessness, wishlessness, higher knowledges, samādhis, or the gateways of dhāraṇī. Why is that? Because, in this way, whatever gateways of dhāraṇī are combined or separated have no intrinsic nature. He does not combine or separate the ten powers of the Tathāgata, the four fearlessnesses, the four analytical knowledges, great loving-kindness, great compassion, or the unmixed dharmas of the Buddha. Why is that? Because, in this way, whatever unmixed dharmas of the Buddha are combined or separated have no intrinsic nature." He asked: "Blessed One, with what dharma does one combine?
Tibetan
འམ་དབྱེ་བར་བགྱི་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་མཆིས་ན། གང་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་བསླབ་པར་བགྱི་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་ཇི་ལྟར་མངོན་པར་སྒྲུབ་པར་འགྱུར། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་མ་བསླབས་པར་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་མི་ནུས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ཤཱ་རིའི་བུ་དེ་དེ་བཞིན་ནོ། །དེ་དེ་བཞིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ་སྨྲས་པ་དེ་བཞིན་ཏེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་མ་བསླབས་པར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་མི་ནུས་ཏེ། དེ་ཡང་ཐབས་མཁས་པས་ཡིན་གྱི། ཐབས་མི་མཁས་པས་མ་ཡིན་ནོ། །ཤཱ་རིའི་བུ་གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། ཆོས་གང་ལ་ལ་ཞིག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དམིགས་ན་ནི་དེའི་ཕྱིར་འཛིན་པར་མི་འགྱུར་ན། འོན་ཏེ་མི་དམིགས་ན་འདི་ནི་གཟུགས་སོ། །འདི་ནི་ཚོར་བའོ། །འདི་ནི་འདུ་ཤེས་སོ། །འདི་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམས་སོ། །འདི་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་ཅི་ཞིག་བཟུང༌། འདི་དག་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དང༌། ཁམས་དང༌། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའོ། །འདི་དག་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་དང༌། སྟོང་པ་ཉིད་ཐམས་ཅད་དང༌། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་སོ། །འདི་དག་ནི་འཕགས་པའི་བདེན་པ་དང༌། བསམ་གཏན་དང༌། ཚད་མེད་པ་དང༌། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང༌། རྣམ་པར་ཐར་པ་དང༌། མཐར་གྱིས་གནས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང༌། སྟོང་པ་ཉིད་དང༌། མཚན་མ་མེད་པ་དང༌། སྨོན་པ་མེད་པ་དང༌། མངོན་པར་ཤེས་པ་དང། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང༌། གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་རྣམས་སོ། །འདི་དག་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་བཅུ་དང༌། མི་འཇིགས་པ་བཞི་དང༌། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི་དང༌། བྱམས་པ་ཆེན་པོ་དང༌། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང༌། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་རྣམས་སོ། །འདི་དག་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་ཅི་ཞིག་བཟུང་སྟེ། ཤཱ་རིའི་བུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་བཟུང་དུ་མེད་དོ། །བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང༌། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང༌། བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང༌། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང༌། སྦྱིན་ པའི་ཕ་རོལ
Chinese
或者如果不存在可以区分的自性，那么菩萨摩诃萨如何能够证得应该修学的般若波罗蜜多？如果不修学般若波罗蜜多，菩萨摩诃萨就不能现证无上正等菩提而成佛。世尊开示说：舍利子，是这样的，是这样的，正如所说的那样，如果不修学般若波罗蜜多，菩萨摩诃萨就不能现证无上正等菩提而成佛，这要依靠善巧方便，而不是不善巧方便。舍利子，如果菩萨摩诃萨在修学般若波罗蜜多时，观察到任何法的自性，就不会因此而执著。如果不观察自性，那么对于“这是色”，“这是受”，“这是想”，“这是行”，“这是识”又执著什么呢？这些是处、界和缘起。这些是波罗蜜多、一切空性和菩提分法。这些是圣谛、禅定、无量、无色定、解脱、渐次住定、空性、无相、无愿、神通、三摩地和陀罗尼门。这些是如来的十力、四无畏、四无碍解、大慈、大悲和佛的不共法。乃至对于“这些是一切种智”又执著什么呢？舍利子，般若波罗蜜多是不可执著的。禅定波罗蜜多、精进波罗蜜多、安忍波罗蜜多、持戒波罗蜜多、布施波罗蜜
English
Or, if there is no inherent nature to be distinguished, how can a Bodhisattva Mahasattva realize the Perfection of Wisdom that should be studied? If one does not study the Perfection of Wisdom, a Bodhisattva Mahasattva cannot fully awaken to unsurpassed, perfect, and complete enlightenment. The Blessed One said: Shariputra, it is so, it is so. Just as you have said, if one does not study the Perfection of Wisdom, a Bodhisattva Mahasattva cannot fully awaken to unsurpassed, perfect, and complete enlightenment; this is through skillful means, not through unskillful means. Shariputra, if a Bodhisattva Mahasattva, while practicing the Perfection of Wisdom, observes the inherent nature of any dharma, then he will not cling to it. But if he does not observe inherent nature, then what does he cling to in saying, "This is form," "This is feeling," "This is perception," "These are formations," "This is consciousness"? These are the sense bases, elements, and dependent origination. These are the perfections, all emptiness, and the dharmas of the aspects of enlightenment. These are the noble truths, meditative concentration, immeasurables, formless absorptions, liberations, gradual abiding absorptions, emptiness, signlessness, wishlessness, supernormal knowledges, samadhi, and the gateways of dharani. These are the ten powers of the Thus-Gone One, the four fearlessnesses, the four analytical knowledges, great love, great compassion, and the unshared dharmas of the Buddha. What does he cling to even up to "These are all-knowingness"? Shariputra, the Perfection of Wisdom is ungraspable. The Perfection of Meditative Concentration, the Perfection of Diligence, the Perfection of Patience, the Perfection of Ethical Discipline, the Perfection of Generosity.