Tibetan
གྱི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས། ཁྱོད་ལམ་ལ་གནས་པས་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པར་ཟག་པ་ལས་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་ལམ། གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་དེ་ནི་མ་ལགས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། འོ་ན་ལམ་མ་ཡིན་ལ་ལ་གནས་ཏེའམ། གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་མ་ལགས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། འོ་ན་ལམ་ཡང་ཡིན་ལ་མ་ཡིན་པ་ལ་ཡང་ཡིན་པ་ལ་གནས་ཏེའམ། གསོལ་པ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་མ་ལགས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། འོ་ན་ལམ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ལ་ཡང་གནས་ཏེ་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པར་ཟག་པ་ལས་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་ལམ། གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་མ་ལགས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་བདག་གི་སེམས་ནི་གང་ལ་ཡང་གནས་པས་ཉེ་བར་ལེན་པ་མ་མཆིས་པར་ཟག་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མ་མཆིས་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་བདག་གིས་སེམས་ནི་གང་ལ་ཡང་མི་གནས་པས་རྣམ་པར་གྲོལ་ལོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཅི་ལ་ཡང་མི་གནས་པར་ཡང་དག་པའི་མཐའ་མངོན་དུ་བྱའོ། །རབ་འབྱོར་གང་ཡང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཅིག་གིས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་ཞི་བའི་རྣམ་པས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །རབ་འབྱོར་འདི་ལྟར་ཡང་རྣམ་པ་གང་དང་རྟགས་གང་དང་མཚན་མ་གང་གིས་ཆོས་རྣམས་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་རྣམ་པ་དེ་དག་དང་རྟགས་དེ་དག་དང་མཚན་མ་དེ་དག་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཐུགས་སུ་ཆུད་པས་དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཉིད་དང༌། ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་དང༌། རྣམ་པ་ཐམས་ཅན་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཅེས་བགྱི་བ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་འདི་གསུམ་ལས་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པའི་རྣམ་པ་འདིས་ནི་ལྷག་མ་མ་ལུས་པར་སྤངས་སོ། །འདིས་ནི་ལྷག་མ་མ་ལུས་པར་མ་སྤངས་སོ་ཞེས་བགྱི་བའི་བྱེ་བྲག་མཆིས་སམ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་ པ་ལ་ནི་བྱེ་བྲག་མེད་དེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ནི་བག་ཆགས་ཀྱི་མཚམས་སྦྱོར་བ་ཐམས་ཅད་སྤང་བ་མངའོ། །ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་ནི་བག་ཆགས་ཀྱི་མཚམས་སྦྱོར་བ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་མེད་དོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅི་ལགས། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་འདུས་མ་བགྱིས་མ་ཐོབ་པར་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་སམ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། དེ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅི་ལགས། འདུས་མ་བགྱིས་ལ་བྱེ་བྲག་དམིགས་སུ་མཆིས་སམ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། དེ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་དམིགས་སུ་མ་མཆིས་ན་ཅིའི་སླད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་སྐད་དུ་འདི་ལ་བག་ཆགས་ཀྱི་མཚམས་སྦྱོར་བ་སྤང་པ་མངའོ། །འདི་ལ་བག་ཆགས་ཀྱི་མཚམས་སྦྱོར་བ་སྤངས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་བག་ཆགས་ཀྱི་མཚམས་སྦྱོར་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཡང་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་གི་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་ངག་གི་རྣམ་པ་ཡོད་དེ། དེ་དག་གི་བག་ཆགས་ཀྱི་མཚམས་སྦྱོར་བ་དེ་ནི་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཀུན་དང་ཐུན་མོང་ཡང་གནོད་པར་འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཐམས་ཅད་མི་མངའ་ཞིང་མི་དམིགས་སོ། །དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་ལམ་ཡང་མ་མཆིས་ལ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་མ་མཆིས་ན། འོ་ན་ཅིའི་སླད་དུ་འདི་སྐད་དུ་འདི་ནི་རྒྱུན་ཏུ་ཞུགས་པའོ། །འདི་ནི་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའོ། །འདི་ནི་ཕྱིར་མི་འོང་བའོ། །འདི་ནི་དགྲ་བཅོམ་པའོ། །འདི་ནི་རང་སངས་རྒྱས་སོ། །འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའོ། །འདི་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་སོ་ཞེས་བཤད། བཅོམ་ལྡན་ འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་དང༌། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་དང༌། ཕྱིར་མི་འོང་བ་དང༌། དགྲ་བཅོམ་པ་དང༌། རང་སངས་རྒྱས་དང༌། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དང༌། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་བར་དུ་ཕྱེ་བའོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅི་ལགས། འདུས་མ་བགྱིས་པ་དེ་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་དང༌། འདི་ནི་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའོ། །འདི་ནི་ཕྱིར་མི་འོང་བའོ། །འདི་ནི་དགྲ་བཅོམ་པའོ། །འདི་ནི་རང་སངས་རྒྱས་སོ།། འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའོ། །འདི་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་སོ་ཞེས་བགྱི་བར་རབ་ཏུ་འབྱེད་པ་མཆིས་སམ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ
Chinese
祈！世尊开示说：善现，你作何想？ 你安住于道，不执取而从烦恼中解脱了吗？回答说：世尊，不是的。世尊开示说：那么，你安住于非道上吗？回答说：世尊，不是的。世尊开示说：那么，你安住于既是道又不是道上吗？回答说：世尊，不是的。世尊开示说：那么，你安住于既非道也非非道上，不执取而从烦恼中解脱了吗？回答说：世尊，不是的。世尊，我的心不住于任何处，没有执取，因此没有从烦恼中解脱；世尊，我的心不住于任何处，因此解脱了。世尊开示说：善现，同样，菩萨摩诃萨不住于任何处而证得真实之边际。善现，所谓一切相智，所谓一切相智，是以一种相称其为一切相智，即以寂静之相称其为一切相智。善现，又如此，以何种相、何种记号、何种特征来表达诸法，如来已通达那些相、那些记号、那些特征，因此称为一切相智。回答说：世尊，所谓一切智、道相智、一切相智，从这三种一切智中，以断除烦恼之相，此已无余断除，以此未无余断除，有这样的差别吗？世尊开示说：善现，断除烦恼是没有差别的，如来已断除一切习气之连结，声闻和独觉们没有断除一切习气之连结。回答说：世尊，什么缘故？那些声闻和独觉们是否都未积聚、未获得而断除了烦恼？世尊
English
Oṃ! The Blessed One said: Subhūti, what do you think? Have you, abiding in the path, without grasping, been completely liberated from defilements? He replied: Blessed One, that is not so. The Blessed One said: Then, do you abide in what is not the path? He replied: Blessed One, that is not so. The Blessed One said: Then, do you abide in what is both the path and not the path? He replied: Blessed One, that is not so. The Blessed One said: Then, do you, abiding in what is neither the path nor not the path, without grasping, been completely liberated from defilements? He replied: Blessed One, that is not so. Blessed One, my mind does not abide in anything, without grasping, therefore there is no liberation from defilements; Blessed One, my mind does not abide in anything, therefore it is liberated. The Blessed One said: Subhūti, likewise, a Bodhisattva Mahāsattva should realize the true limit without abiding in anything. Subhūti, that which is called all-aspects-knowing, all-aspects-knowing, is called all-aspects-knowing by one aspect, that is, it is called all-aspects-knowing by the aspect of peace. Subhūti, also in this way, by whatever aspect, whatever sign, whatever characteristic the dharmas are to be expressed, the Tathāgata has understood those aspects, those signs, those characteristics, therefore it is called all-aspects-knowing. He replied: Blessed One, concerning that which is called all-knowing, knowledge of aspects of the path, and all-aspects-knowing, among these three all-knowing, by the aspect of abandoning afflictions, has this completely abandoned the remainder, or has this not completely abandoned the remainder, is there such a difference? The Blessed One said: Subhūti, there is no difference in abandoning afflictions, but the Tathāgata has abandoned all the connections of habitual tendencies. The Śrāvakas and Pratyekabuddhas have not abandoned all the connections of habitual tendencies. He replied: Blessed One, what is the reason? Have all those Śrāvakas and Pratyekabuddhas abandoned afflictions without accumulating or attaining? The Blessed One
Chinese
说道：那不是。禀告道：世尊，什么？在无为法中，有差别可指定吗？世尊说道：那不是。禀告道：世尊，如果那样没有可指定的，那么为了什么世尊这样说，说此具有习气的系缚已断，此不具有习气的系缚已断？世尊说道：善现，习气的系缚虽然不是烦恼，但是声闻和独觉们有贪欲、嗔恚和愚痴的身相和语相。那些习气的系缚，即使与所有凡夫俗子共同，也不会造成损害。因为如来、阿罗汉、正等觉们，在一切方面、一切情况下，都不具有、也不指定一切。然后，具寿善现对世尊这样禀告道：世尊，如果道也没有，涅槃也没有，那么为了什么这样说，说此是入流者，此是一来者，此是不还者，此是阿罗汉，此是独觉，此是菩萨摩诃萨，此是如来、阿罗汉、正等觉？世尊 说道：善现，入流者、一来者、不还者、阿罗汉、独觉、菩萨摩诃萨、如来、阿罗汉、正等觉，所有这些都是在无为法之间进行区分的。禀告道：世尊，什么？在无为法中，对于此是入流者，此是一来者，此是不还者，此是阿罗汉，此是独觉，此是菩萨摩诃萨，此是如来、阿罗汉、正等觉，有彻底区分的吗？世尊说道：善
English
said: That is not so. He asked: Blessed One, what is it? Is there a specific distinction in the unconditioned? The Blessed One said: That is not so. He asked: Blessed One, if there is no such distinction, then why does the Blessed One say that this one has abandoned the bonds of habit, and this one has not abandoned the bonds of habit? The Blessed One said: Subhuti, the bonds of habit are not afflictions, but the hearers and solitary Buddhas have the appearance of body and speech of desire, hatred, and delusion. Those bonds of habit, even if they are common to all ordinary people, will not cause harm. Because the Tathagata, the Arhat, the Perfectly Enlightened One, does not possess or specify everything in every way and in every situation. Then, the venerable Subhuti said to the Blessed One: Blessed One, if there is no path and no nirvana, then why is it said that this is a stream-enterer, this is a once-returner, this is a non-returner, this is an Arhat, this is a solitary Buddha, this is a Bodhisattva Mahasattva, this is a Tathagata, an Arhat, a Perfectly Enlightened One? The Blessed One said: Subhuti, the stream-enterer, the once-returner, the non-returner, the Arhat, the solitary Buddha, the Bodhisattva Mahasattva, the Tathagata, the Arhat, the Perfectly Enlightened One, all of these are distinguished within the unconditioned. He asked: Blessed One, what is it? In the unconditioned, is there a thorough distinction between this being a stream-enterer, this being a once-returner, this being a non-returner, this being an Arhat, this being a solitary Buddha, this being a Bodhisattva Mahasattva, this being a Tathagata, an Arhat, a Perfectly Enlightened One? The Blessed One said: Good
Tibetan
་འབྱོར་འདུས་མ་བྱས་ནི་རབ་ཏུ་འབྱེད་པ་མེད་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་ཚིག་ཚད་མར་བྱས་ཤིང་བརྗོད་དེ། དོན་དམ་པར་ནི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བར་མི་ནུས་སོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ལ་ཚིག་གི་ལམ་གྱི་གདགས་པ་མེད་དོ། །འོན་ཀྱང་གང་དང་གང་གིས་མཐའ་མ་ཆོད་པ་དེ་དང་དེ་དག་ལ་ཕྱི་མའི་མཐའ་གདགས་པ་ཡིན་ཏེ། རབ་འབྱོར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ལ་སྔོན་གྱི་མཐའ་ཡང་མི་དམིགས་ན། ཕྱི་མའི་མཐའ་དམིགས་པར་འགྱུར་བ་ལྟ་ག་ལ་ཡོད་དེ་གནས་མེད་དོ། །རབ་འབྱོར་སེམས་ཅན་དེ་དག་ཆོས་རྣམས་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པར་མི་ཤས་པས་དེ་དག་ལ་འདི་སྐད་དུ་འདི་ནི་སྔོན་གྱི་མཐའ་ཞེས་བྱའོ། །འདི་ནི་ཕྱི་མའི་མཐའ་ཞེས་བསྟན་ཏེ། རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་སྔོན་གྱི་མཐའམ། ཕྱི་མའི་མཐའ་དམིགས་སུ་མེད་དོ། །རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱད་པར་བྱ་སྟེ། རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་སྤྱད་ན། ནང་ངམ་ཕྱིའི་ཆོས་སམ། འདུས་བྱས་སམ། འདུས་མ་བྱས་སམ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཆོས་སམ། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་སམ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་གང་ལ་ཡང་མངོན་པར་ཆགས་པར་མི་འགྱུར་རོ། ། དེ་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་པ་དང༌། ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བགྱི་བ་ཅིའི་སླད་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བགྱི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དམ་པ་ཐོབ་པ་ཡིན་ཏེ་དེའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདིས་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་འགྱུར། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་འགྱུར་བས། དེའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་གི་ཚུལ་དུ་ཕྱེད་དེ། ཆོས་དེ་དག་ཀུན་ལ་ཡང་འཁོར་བ་མ་དམིགས་པས་དེའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལམ་ལ་གུན་དུ་རྨོངས
Chinese
虽然无为不是完全可以区分的，然而以语言衡量并陈述，但究竟上是不能完全区分的。那是因为什么呢？因为在那上面没有语言途径的施设。然而对于哪个和哪个没有确定边际的那些，就施设后来的边际。 善现，一切法在自己的自性上是空性的，如果连先前的边际都不可得，又怎么会有后来的边际可得呢？那是不可能的，因为没有处所。 善现，那些有情因为不了解诸法在自己的自性上是空性的，所以对他们这样说：‘这是先前的边际’，‘这是后来的边际’这样显示。对于在自己的自性上是空性的一切法，先前的边际或后来的边际是不可得的。 善现，像那样，一切法在自己的自性上是空性的，所以应当行于般若波罗蜜多。如果行于在自己的自性上是空性的一切法，那么对于内部或外部的法，有为或无为，声闻的法，独觉的法，或佛的法，任何一个都不会现行执着。 这样说之后，具寿善现对薄伽梵这样说道：薄伽梵，般若波罗蜜多，般若波罗蜜多，因为什么缘故称为般若波罗蜜多？ 薄伽梵说：善现，这般若波罗蜜多是获得一切法波罗蜜多的殊胜，因此称为般若波罗蜜多。 善现，此外，依靠这般若波罗蜜多，声闻和独觉以及菩萨摩诃萨，还有如来应供正等觉的一切，都将成为一切法波罗蜜多。因为成为波罗蜜多，成为波罗蜜多，所以称为般若波罗蜜多。 善现，此外，这般若波罗蜜多以一切法的殊胜之理来辨别，对于所有那些法也不可得轮回，因此称为般若波罗蜜多。所说就是对于道路完全愚昧。
English
Although the unconditioned is not entirely distinguishable, yet it is measured and stated in words, but ultimately it cannot be completely distinguished. Why is that? Because there is no path of language to be established upon it. However, for those which have not determined the limits, the later limit is established. Subhuti, since all dharmas are empty of their own characteristics, if even the prior limit is not perceived, how can the later limit be perceived? That is impossible, because there is no place. Subhuti, those sentient beings, because they do not understand that all dharmas are empty of their own characteristics, therefore it is said to them, 'This is the prior limit,' and 'This is the later limit' is shown. For all dharmas that are empty of their own characteristics, neither the prior limit nor the later limit is perceived. Subhuti, in that way, all dharmas are empty of their own characteristics, therefore one should practice the Prajnaparamita. If one practices all dharmas that are empty of their own characteristics, then one will not become attached to any of the internal or external dharmas, conditioned or unconditioned, the dharmas of the Shravakas, the dharmas of the Pratyekabuddhas, or the dharmas of the Buddhas. After this was said, the venerable Subhuti said to the Bhagavan, "Bhagavan, Prajnaparamita, Prajnaparamita, for what reason is it called Prajnaparamita?" The Bhagavan said, "Subhuti, this Prajnaparamita is the attainment of the supreme perfection of all dharmas, therefore it is called Prajnaparamita. Furthermore, Subhuti, through this Prajnaparamita, all Shravakas and Pratyekabuddhas, as well as Bodhisattva-Mahasattvas, and all Tathagatas, Arhats, Perfectly Awakened Ones, will become perfect in all dharmas. Because it becomes Paramita, becomes Paramita, therefore it is called Prajnaparamita. Furthermore, Subhuti, this Prajnaparamita distinguishes the supreme nature of all dharmas, and because cyclic existence is not perceived in any of those dharmas, therefore it is called Prajnaparamita." What is said is complete bewilderment regarding the path.