Tibetan
་རྟེན་གྱི་ཡོངས་སུ་འདྲེན་པར་འགྱུར་ཞེ་ན་ཞེས་པ་མན་ཆད་ཀྱིས་བསྟན། དེ་ལྟར་ལྔ་དང་བདུན་ཅུ་གསུམ་པའི་སྐབས་འདི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དུ་སྟོན་པ་ཉེ་བར་བསྒྲུབས་པའི་དོན་གྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་མཛད་པ་གཅིག་དང་སྦྱར་ཏེ་མདོ་ལས། རབ་འབྱོར་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ནས། ཇི་ལྟར་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་དུ་འགྱུར་ཞེ་ན་ཞེས་པ་མན་ཆད་ཀྱིས་བསྟན། འབུམ་པ་ལས་ནི་རྟེན་ལ་ལམ་ཞེས་འབྱུང༌། བདུན་ཅུ་བཞི་པ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་འཇུག་པ་དང༌། བདུན་ཅུ་ལྔ་པ་ཐེག་པ་གསུམ་གྱིས་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་འབྲས་བུ་མངོན་སུམ་དུ་མི་བྱེད་པ་ཡང་མདོ་ལས། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རབ་འབྱོར་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཏེ་དེ་དག་ནི་ངང་ཚུལ་དེ་ལས་མི་འདའ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པ་མན་ཆད་ཀྱིས་བསྟན། གོང་གི་ལྔ་དང་ཐ་མའི་གཉིས་ཏེ་བདུན་ནི་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་དང་སྦྱར་རོ། །བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་ཐམས་ཅད་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་བཞི་དང༌། ལམ་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལྔ་དང༌། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་བདུན་རྣམས་གོང་མའི་གྲངས་ཀྱི་སྟེང་དུ་གོ་རིམས་བཞིན་བསྣན་ཏེ། བདུན་ཅུ་དྲུག་པ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པས་དཔེན་པའི་ངོ་བོ་ཡང་མདོ་ལས། ལེའུ་བཞི་བཅུ་བདུན་པའི་ཀླད་ནས། རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པ་ཞེས་པ་ནས། གཏི་མུག་བསལ་བས་དབེན་པའི་རང་བཞིན་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའི་བར་གྱིས་བསྟན། བདུན་ཅུ་བདུན་པ་དེའི་རྟགས་ལུས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་གྱི་དབེན་པ་ཡང་མདོ་ལས། རབ་འབྱོར་དེ་དག་ནི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་རྟགས་ཀྱིས་དབེན་པའི་རང་བཞིན་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་བསྟན། བདུན་ཅུ་བརྒྱད་པ་དེའི་མཚན་མཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་དབེན་པ་ཡང་མདོ་ལས། རབ་འབྱོར་དེ་དག་ནི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་མཚན་མས་དབེན་པའི་རང་བཞིན་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་བསྟན། བདུན་ཅུ་དགུ་པ་འདོད་ཆགས་དང་འདོད་ཆགས་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་མི་མཐུན་པ་དང༌། གཉེན་པོ་སྟོང་པར་རྟོགས་པ་ཡང་མདོ་ལས། རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གང་དག་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་རྟོགས་ པར་འགྱུར་བ་དེ་དག་ཇི་ལྟ་བུའི་ཚུལ་ཅན་དུ་འགྱུར་བ་ལགས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་བསྟན། བརྒྱད
Chinese
以下由“如何成为众生的依怙”等句开始阐述。因此，第七十三节将一切法都显示出来，与证得一切相智的事业结合起来，经中说：“善现，菩萨摩诃萨现证无上正等菩提后，如何成为众生的依怙？”等句开始阐述。《十万颂》中说“依怙即是道”。第七十四节是自然成就众生之利益，第七十五节是不现证三乘决定生起的果，经中也说：“这是什么原因呢？善现，一切法都是虚妄的自性，因为它们不会超越那个自性。”等句开始阐述。前面的五个和最后的两个，共七个与了知道的相结合。以作用的体性所知之自性，即是一切智之自性四，道智之自性五，一切相智之自性七，在前面的数字上依次相加。第七十六节是贪欲等烦恼所远离的自性，经中也说：“从第四十七品的开头，善现请问”等，直到“断除愚痴而成为寂静的自性”之间进行阐述。第七十七节是其征象，即身体的恶趣之寂静，经中也说：“善现，他们将成为远离贪欲之征象的自性”等进行阐述。第七十八节是其相，即不如理作意所远离，经中也说：“善现，他们将成为远离贪欲之相的自性”等进行阐述。第七十九节是了知贪欲和无贪欲等不相容之物及其对治是空性的，经中也说：“善现请问，世尊，哪些菩萨摩诃萨能够证悟这个甚深般若波罗蜜多，他们将成为什么样的行相？”等进行阐述。第八
English
The following is explained starting with the phrase "How will they become the refuge of beings?" Thus, this seventy-third section reveals all dharmas and is combined with the activity of realizing all aspects of knowledge. The sutra says, "Subhuti, how will the Bodhisattva-Mahasattvas, having fully awakened to unsurpassed, perfect, and complete enlightenment, become the refuge of beings?" and so on. The Hundred Thousand Verse says, "Refuge is the path." The seventy-fourth is the spontaneous accomplishment of the benefit of beings, and the seventy-fifth is the non-manifestation of the fruit of definite arising from the three vehicles. The sutra also says, "Why is that? Subhuti, all dharmas are of the nature of emptiness, because they do not transcend that nature," and so on. The first five and the last two, a total of seven, are combined with knowing the aspects of the path. The nature to be known by the characteristic of action is the nature of all-knowingness, four; the nature of path-knowingness, five; and the nature of all-aspect-knowingness, seven, are added sequentially to the previous numbers. The seventy-sixth section is the nature of being separated from afflictions such as desire, and the sutra also says, "From the beginning of the forty-seventh chapter, Subhuti asked," and so on, until "they will become of the nature of being separated by eliminating ignorance." The seventy-seventh section is its sign, the solitude of the bad states of the body, and the sutra also says, "Subhuti, they will become of the nature of being separated from the signs of desire," and so on. The seventy-eighth section is its characteristic, being separated from inappropriate attention, and the sutra also says, "Subhuti, they will become of the nature of being separated from the characteristics of desire," and so on. The seventy-ninth section is the realization that incompatible things such as desire and non-desire, and their antidotes, are empty, and the sutra also says, "Subhuti asked, 'Bhagavan, what kind of conduct will those Bodhisattva-Mahasattvas who will realize this profound Prajnaparamita have?'" and so on. Eightieth
Tibetan
་ཅུ་པ་དོན་དམ་པར་མེད་པར་སེམས་ཅན་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་དཀའ་ཡང་མདོ་ལས། རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་ཅན་དེ་དག་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྟེན་ལགས་སོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་བསྟན། བརྒྱད་ཅུ་གཅིག་པ་ཐེག་པ་གཞན་དུ་མི་ལྟུང་བ་ཡང་མདོ་ལས། རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གོ་ཆ་དེ་ནི་གཟུགས་དང་འབྲེལ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་བསྟན། བརྒྱད་ཅུ་གཉིས་པ་ཡུན་རིང་པོ་ནས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་མཆོག་ཉིད་ཀྱི་ཆེད་དུ་ཡང་མདོ་ལས། རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་ཟབ་པ་ལགས་ཏེ། དེ་ནི་སུས་ཀྱང་བསྒོམ་པར་བགྱི་བ་མ་ལགས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་བསྟན། བརྒྱད་ཅུ་གསུམ་པ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཆོས་མི་དམིགས་པ་ཡང་མདོ་ལས། རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་སྟོན་པ་ན་མི་སྐྲག་མི་དངང༌། དངང་བར་མི་འགྱུར་ཞིང་ཞེས་པ་མན་ཆད་ཀྱིས་བསྟན། བརྒྱད་ཅུ་བཞི་པ་དངོས་པོར་ཞེན་པ་མཐའ་དག་བཀག་པ་ཡང་མདོ་ལས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་གཞོལ་བ་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་བསྟན། བརྒྱད་ཅུ་ལྔ་པ་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་དང༌། ལམ་ཤེས་པས་བསྡུས་པའི་དངོས་པོ་ཁྱད་པར་ལ་དམིགས་པ་ཡང་མདོ་ལས། ལེའུ་བཞི་བཅུ་རྩ་བརྒྱད་པའི་ཀླད་ནས། དེ་ནས་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་ཞེས་པ་མན་ཆད་ཀྱིས་བསྟན། བརྒྱད་ཅུ་དྲུག་པ་འཇིག་རྟེན་བྱི་སྒྲུབ་པ་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་བཟློག་པ་བསྟན་པ་མི་མཐུན་པ་ཡང་མདོ་ལས། ལྷའི་བུ་རྣམས་ཀྱིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱེ་མ་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་དང་མི་མཐུན་པའི་ཆོས་འདི་བསྟན་པ་ལགས་སོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་བསྟན། བརྒྱད་ཅུ་བདུན་པ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཐོགས་པ་མེད་ པར་ཤེས་པ་ཡང་མདོ་ལས། ཆོས་འདི་ནི་གང་ལ་ཡང་ཐོགས་པ་མ་མཆིས་ལགས་ཏེ། ཅི་ལ་ཐོགས་པ་མ་མཆིས་པ་ལགས་ཤེ་ན། གཟུགས་ལ་ཐོགས་པ་མ་མཆིས་པ་ལགས་སོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་བསྟན། བརྒྱད་ཅུ་བརྒྱད་པ་ཤེས་བྱ་དང༌། ཤེས་པ་མི་དམིགས་པས་གཞི་མེད་པ་ཡང་མདོ་ལས། ཆོས་འདི་ནི་གཟུགས་སྐྱེ་བ་མ་མཆིས་པ་དང༌། འགག་པ་མ་མཆིས་པ་དང༌། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་བསྟན། བརྒྱད་ཅུ་དགུ་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་འགྲོ་བ་མེད་པ་ཡང་མདོ་ལས། དེ་ནས་བཅོམ
Chinese
第八十，若无真谛，众生难以脱离苦难，如经中所说： 善现请问：世尊，菩萨摩诃萨具有一切遍知之相，是所有众生的依怙。等等经文已作阐述。 第八十一，不堕入其他乘，如经中所说： 善现，菩萨的盔甲与色法无关。等等经文已作阐述。 第八十二，为了长久修持的殊胜之境，如经中所说： 善现请问：世尊，般若波罗蜜多甚深，无人可以修习。等等经文已作阐述。 第八十三，不执著有实物和无实物的法，如经中所说： 善现请问：世尊，菩萨摩诃萨在宣说甚深般若波罗蜜多时，不恐惧，不害怕，不惊慌。等等经文已作阐述。 第八十四，断除对一切实物的执著，如经中所说： 世尊开示：善现，菩萨摩诃萨的心相续专注于空性。等等经文已作阐述。 第八十五，专注于包含一切智和道智的特殊事物，如经中所说： 从第四十八品的开头： 从那以后，如果想要修行。等等经文已作阐述。 第八十六，揭示了与世间成就的执着等相违背的观点，如经中所说： 天子们请问：世尊，这是与一切世间相违背的教法。等等经文已作阐述。 第八十七，了知色等无碍，如经中所说： 此法对任何事物都没有障碍。如果没有障碍，那是什么没有障碍呢？对色法没有障碍。等等经文已作阐述。 第八十八，由于不执著所知和能知，所以没有基础，如经中所说： 此法，色法没有生，没有灭。等等经文已作阐述。 第八十九，真如没有行进，如经中所说： 之后，世尊
English
Eightieth, without the ultimate truth, it is difficult for sentient beings to escape suffering, as stated in the sutra: Subhuti asked: World Honored One, Bodhisattva Mahasattvas, possessing the aspect of all-knowingness, are the refuge of all sentient beings. Etc., as explained in the scriptures. Eighty-first, not falling into other vehicles, as stated in the sutra: Subhuti, the armor of a Bodhisattva is not related to form. Etc., as explained in the scriptures. Eighty-second, for the sake of the supreme state to be cultivated for a long time, as stated in the sutra: Subhuti asked: World Honored One, the Prajnaparamita is profound, and no one can practice it. Etc., as explained in the scriptures. Eighty-third, not fixating on phenomena with or without substance, as stated in the sutra: Subhuti asked: World Honored One, when Bodhisattva Mahasattvas expound the profound Prajnaparamita, they are not afraid, not frightened, and not alarmed. Etc., as explained in the scriptures. Eighty-fourth, eliminating all attachment to substantial things, as stated in the sutra: The World Honored One said: Subhuti, the mind-stream of Bodhisattva Mahasattvas is devoted to emptiness. Etc., as explained in the scriptures. Eighty-fifth, focusing on the special objects that are included in all knowledge and the knowledge of the path, as stated in the sutra: From the beginning of the forty-eighth chapter: From then on, if one wishes to practice. Etc., as explained in the scriptures. Eighty-sixth, revealing the contradictory view of turning away from attachment to worldly achievements, as stated in the sutra: The sons of the gods asked: World Honored One, this is a teaching that contradicts all the world. Etc., as explained in the scriptures. Eighty-seventh, knowing that form and so on are unobstructed, as stated in the sutra: This Dharma has no obstruction to anything. If there is no obstruction, what is not obstructed? There is no obstruction to form. Etc., as explained in the scriptures. Eighty-eighth, because of not fixating on the knowable and the knowing, there is no basis, as stated in the sutra: This Dharma, form has no birth, no cessation. Etc., as explained in the scriptures. Eighty-ninth, suchness has no going, as stated in the sutra: Then, the World Honored One