Tibetan
དེ་ཡང་མདོ་ལས། རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ལྟ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ནི་གཏི་མུག་མ་མཆིས་པ་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཀུན་ནས་ ཉོན་མོངས་པ་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པའི་བར་དང༌། འོག་ནས། རྣམ་པར་བྱང་བ་མ་མཆིས་པ་ལགས་སོ་ཞེས་པ་དང༌། འོག་ནས། གནས་པ་མ་མཆིས་པ་ལགས་སོ་ཞེས་པ་ནས་གནས་པ་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པ་དང༌། འོག་ནས། སྤྲོས་པ་མ་མཆིས་པ་ལགས་སོ་ཞེས་པ་དང༌། འོག་ནས། རློམ་སེམས་མ་མཆིས་པ་ལགས་སོ་ཞེས་པ་དང༌། འོག་ནས། གཡོ་བ་མ་མཆིས་པ་ལགས་སོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་བསྟན་ཏེ། དེ་ལྟར་བདེན་པ་གསུམ་པ་ལ་ཡང་རྣམས་པ་བཅུ་གཉིས། ལམ་གྱི་བདེན་པ་ལ་བཅོ་ལྔ་སྟེ། ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ལ་དེ་ལྟར་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་བདུན་ནོ། །ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ལ་རྣམ་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་སྟེ། དེ་ལ་ཀུན་འབྱུང་བའི་རྣམ་པ་བརྒྱད་དེ། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང༌། མི་གནས་པ་དང༌། ཞི་བ་དང༌། འདོད་ཆགས་མེད་པ་དང༌། ཞེས་སྡང་མེད་པ་དང༌། གཏི་མུག་མེད་པ་དང༌། ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང༌། སེམས་ཅན་མེད་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་བརྒྱད་ནི་རྒྱུ་ལ་དང་པོ་གསུམ་ནི་རྒྱུ། དེའི་འོག་མ་གསུམ་ནི་ཀུན་འབྱུང་བ། དེའི་ཕྱི་མ་གཅིག་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བ། ཐ་མ་གཅིག་རྐྱེན་དང་སྦྱར་ཏེ། དེ་དག་ནི་གཉེན་པོའི་སྒོ་ནས་དེ་ལྟར་བསྟན་ལ། དེ་ཡང་མདོ་ལས། རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ལྟ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལགས་སོ་ཞེས་པ་དང༌། འོག་ནས། ཀུན་ནས་ལྡང་བ་མ་མཆིས་པ་ལགས་སོ་ཞེས་པ་དང། འོག་ནས། ཞི་བ་ལགས་སོ་ཞེས་པ་དང༌། འོག་ནས། འདོད་ཆགས་མ་མཆིས་པ་ལགས་སོ་ཞེས་པ་དང༌། འོག་ནས། ཞེ་སྡང་མ་མཆིས་པ་ལགས་སོ་ཞེས་པ་དང༌། འོག་ནས། གཏི་མུག་མ་མཆིས་པ་ལགས་སོ་ཞེས་པ་དང༌། འོག་ནས། ཉོན་མོངས་པ་མ་མཆིས་པ་ལགས་སོ་ཞེས་པ་དང༌། འོག་ནས། སེམས་ཅན་མ་མཆིས་པ་ལགས་སོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སོ་སོའི་ཞུ་བའི་ཚིག་མཇུག་དང་བཅས་པ་བསྟན། ལམ་གྱི་བདེན་རྣམ་པ་བདུན་ཏེ། ཚད་མེད་པ་དང༌། མཐའ་གཉིས་དང༌། མ་འབྲེལ་ བ་དང༌། མ་འདྲེས་པ་དང༌། མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་མེད་པ་དང༌། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དང༌། དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང༌། ཆགས་པ་མེད་པ་སྟེ། དེ་ཡང་གཉིས་ཚན་གསུམ་ནི་ལམ་རིགས་པ་སྒྲུབ་པ་དང་སྦྱར། ཐ་མ་གཅིག་ནི་ངེས་པར་འབྱིན་པ་དང་སྦྱར་ལ། དེ་ཡང་མདོ་ལས། རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡ
Chinese
而且经部中说，善现请问说：“世尊，是这样，般若波罗蜜多，般若波罗蜜多，这不是没有愚痴”等，到“因为一切烦恼没有所缘的缘故”之间，以及下面说：“这不是完全清净”，以及下面说：“这不是安住”到“因为安住没有所缘的缘故”之间，以及下面说：“这不是戏论”，以及下面说：“这不是骄慢”，以及下面说：“这不是动摇”等等，按照顺序显示。这样，对于第三个真谛也有十二种相，对于道之真谛有十五种相，对于一切智，像这样有二十七种相。对于道之相智有三十六种相，其中集起的相有八种，即离贪、不住、寂静、无贪、无嗔、无痴、无烦恼、无有情，这样八种中，对于因，最初三种是因，其后三种是集起，其后一个为极生，最后一个与缘结合。这些是从对治的角度这样显示的。而且经部中说，善现请问说：“世尊，是这样，般若波罗蜜多，般若波罗蜜多，这不是离贪”等，以及下面说：“这不是一切生起”，以及下面说：“这是寂静”，以及下面说：“这不是无贪”，以及下面说：“这不是无嗔”，以及下面说：“这不是无痴”，以及下面说：“这不是无烦恼”，以及下面说：“这不是无有情”等等，显示了各自请问的结尾词。道之真谛有七种相，即无量、二边、不相关、不混杂、无有胜执、无分别、无量、无染。其中两两成对的三种与道之理证结合，最后一个与决定出离结合。而且经部中说，善现请问说：“世尊，
English
Moreover, it is said in the Sutra that Subhuti asked, "Bhagavan, it is like this: Prajnaparamita, Prajnaparamita, this is not without delusion," and so on, up to "because all afflictions have no object of focus." And below, it says, "This is not completely purified." And below, it says, "This is not abiding," up to "because abiding has no object of focus." And below, it says, "This is not elaboration." And below, it says, "This is not pride." And below, it says, "This is not wavering," and so on, showing them in order. Thus, for the third truth, there are also twelve aspects, and for the truth of the path, there are fifteen aspects. For all-knowing, there are thus twenty-seven aspects. For the knowledge of the aspects of the path, there are thirty-six aspects. Among them, there are eight aspects of arising: detachment from desire, non-abiding, peace, absence of desire, absence of hatred, absence of delusion, absence of affliction, and absence of sentient beings. Thus, among these eight, for the cause, the first three are the cause, the next three are arising, the next one is extreme arising, and the last one is combined with conditions. These are shown in this way from the perspective of antidotes. Moreover, it is said in the Sutra that Subhuti asked, "Bhagavan, it is like this: Prajnaparamita, Prajnaparamita, this is not detachment from desire," and so on. And below, it says, "This is not all arising." And below, it says, "This is peace." And below, it says, "This is not absence of desire." And below, it says, "This is not absence of hatred." And below, it says, "This is not absence of delusion." And below, it says, "This is not absence of affliction." And below, it says, "This is not absence of sentient beings," and so on, showing each of the concluding words of the questions. There are seven aspects of the truth of the path: immeasurable, two extremes, unrelated, unmixed, absence of supreme grasping, non-conceptual, immeasurable, and without attachment. Among them, the three pairs are combined with the reasoning of establishing the path, and the last one is combined with definite emergence. Moreover, it is said in the Sutra that Subhuti asked, "Bhagavan,
Tibetan
ན་འདས་འདི་ལྟ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ནི་ཚད་མ་མཆིས་པ་ལགས་སོ་ཞེས་པ་དང༌། འོག་ནས། མཐའ་གཉིས་སུ་མ་མཆིས་པ་ལགས་སོ་ཞེས་པ་དང༌། འོག་ནས། མ་འདྲེས་པ་ལགས་སོ་ཞེས་པ་དང༌། འོག་ནས། ནག་ངོ་མ་མཆིས་པ་ལགས་སོ་ཞེས་པ་དང༌། འོག་ནས། རྣམ་པར་མིག་རྟོག་པ་ལགས་སོ་ཞེས་པ་དང༌། འོག་ནས། ཚད་མ་མཆིས་པ་ལགས་སོ་ཞེས་པ་དང༌། འོག་ནས། ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་ལགས་སོ་ཞེས་པ་སོ་སོའི་ཞུ་བའི་ལན་དང་བཅས་པ་བསྟན། སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པའི་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། མི་རྟག་པ་དང༌། སྡུག་བསྔལ་བ་དང༌། སྟོང་པ་དང༌། བདག་མེད་པ་དང༌། མཚན་ཉིད་མེད་པ་སྟེ། དེ་ཡང་མདོ་ལས། རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ལྟ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ནི་མི་རྟག་པ་ལགས་སོ་ཞེས་པ་དང༌། འོག་ནས། སྡུག་བསྔལ་བ་ལགས་སོ་ཞེས་པ་དང༌། འོག་ནས། བདག་མ་མཆིས་པ་ལགས་སོ་ཞེས་པ་དང༌། འོག་ནས། སྟོང་པ་ཉིད་ལགས་སོ་ཞེས་པ་དང༌། འོག་ནས། མཚན་ཉིད་མ་མཆིས་པ་ལགས་སོ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་བསྟན། འགོག་པའི་རྣམ་པ་ནི་བཅུ་དྲུག་སྟེ། ནང་དང་ཕྱི་དང་གཉི་གའི་དངོས་པོ་དགག་པར་སྟོང་པ་ཉིད་དང་པོ་གསུམ་དང༌། བརྟག་པའི་བདག་ཞི་བ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པས་སྟོང་པ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དང༌། སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དང༌། དོན་དམ་པ་དང༌། འདུས་བྱས་དང༌། འདུས་མ་བྱས་དང༌། རྟག་ཆད་ཀྱི་མཐའ་དང༌། འཁོར་བ་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པ་དང༌། རྟོགས་པའི་ཆོས་དོར་བ་མེད་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དགག་པ་ཆེན་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་ནས་དོར་བ་མེད་པ་སྟོང་པའི་བར་དུ་བརྒྱད་དང༌། ཀུན་བརྟགས་པའི་བྱེད་པ་པོ་དགག་ པ་ཡང་རང་བཞིན་སྟོང་པ་དང༌། ཡུལ་དང་མཚན་ཉིད་དང་དུས་སུ་འཁྲུལ་བ་དགག་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་དང༌། རང་གི་མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་དང༌། མི་དམིགས་པ་སྟོང་པ་དང༌། ངེས་པར་འབྱུང་བར་བརྟགས་པས་དགག་པར་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་སྟེ། དེ་ཡང་མདོ་ལས། རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ལྟ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ནི་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་ལགས་སོ་ཞེས་པ་ནས། མི་དམིགས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པའི་བར་བཅོ་ལྔ་དང༌། ངེས་པར་འབྱུང་བར་བརྟགས་པ་དགག་པ་མདོའི་ཚིག །རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ལྟ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ལགས་སོ་
Chinese
如是已逝。如是，般若波罗蜜多，此般若波罗蜜多，是无量，如是说。下文，非二边，如是说。下文，不杂，如是说。下文，无黑暗，如是说。下文，是种种眼识，如是说。下文，是无量，如是说。下文，如虚空，如是说，各自的请问及答复都已显示。痛苦的真相有五种相：无常，痛苦，空，无我，无相。也就是经中说：善现请问，世尊，如是，般若波罗蜜多，此是无常，如是说。下文，是痛苦，如是说。下文，是无我，如是说。下文，是空性，如是说。下文，是无相，如是说等等显示。灭除的相有十六种：为了遮止内外和二者的事物，最初的三种是空性；以自性空而寂灭的能观察的我，是空性空性；器世间，胜义，有为，无为，常断的边，轮回无始无终，对于所证悟的法没有舍弃而执着，遮止这些大空性直到无舍弃空性之间有八种；遮止周遍计度的作者，也是自性空；为了遮止在境、相、时上的错乱，一切法空；自相空；不可得空；为了遮止以决定出离而观察，无事物自性空性的相。也就是经中说：善现请问，世尊，如是，般若波罗蜜多，此是内空性，如是说，直到不可得空性中没有可缘的，因此是不可得空性之间有十五种。为了遮止以决定出离而观察的经文。善现请问，世尊，如是，般若波罗蜜多，此是无事物空性。
English
Thus passed away. Thus, the Prajñāpāramitā, this Prajñāpāramitā, is immeasurable, thus it is said. Below, it is said, not being in two extremes. Below, it is said, not mixed. Below, it is said, without darkness. Below, it is said, it is various eye consciousnesses. Below, it is said, it is immeasurable. Below, it is said, like the sky, each with its questions and answers shown. The truth of suffering has five aspects: impermanence, suffering, emptiness, selflessness, and signlessness. That is, as stated in the sutra: Subhuti asked, "Bhagavan, thus, the Prajñāpāramitā, this is impermanent," thus it is said. Below, it is said, "It is suffering." Below, it is said, "It is without self." Below, it is said, "It is emptiness." Below, it is said, "It is without signs," and so on. The aspects of cessation are sixteen: To negate the objects of inner, outer, and both, the first three are emptinesses; the self that is examined and pacified by its own nature being empty, is emptiness of emptiness; the vessel world, the ultimate truth, the conditioned, the unconditioned, the extremes of permanence and annihilation, samsara without beginning or end, clinging to the realized dharma without abandoning it, negating these great emptinesses up to the emptiness of non-abandonment, there are eight; negating the agent of complete imputation is also self-nature emptiness; to negate confusion in object, sign, and time, all dharmas are empty; self-characteristic emptiness; unobtainable emptiness; to negate examination by definite departure, the aspect of the emptiness of the nature of non-things. That is, as stated in the sutra: Subhuti asked, "Bhagavan, thus, the Prajñāpāramitā, this is inner emptiness," thus it is said, up to "In the emptiness of unobtainability, there is nothing to focus on, therefore it is unobtainable emptiness," there are fifteen. The sutra words negating examination by definite departure. Subhuti asked, "Bhagavan, thus, the Prajñāpāramitā, this is the emptiness of non-things."