Tibetan
་དགོངས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཡང་ན་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་དང༌། རྗེས་སུ་ཤེས་པ་འདི་ག་ཉིས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་མཐར་ཕྱིན་པས་མི་མཉམ་པའི་སངས་རྒྱས་དང་མཉམ་པར་གྱུར་པ་ལ་མི་མཉམ་པ་དང་མཉམ་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །མཉམ་པ་དང་མི་མཉམ་པ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་དང༌། སྐྱོབ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་མཛད་པ་ཆེན་པོས་ ཉེ་བར་ཞུགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡོད་པར་མཚུངས་པ་མ་ཡིན་ནམ། ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་ལྟར་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་བྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་བསྟན་སྟེ། རབ་འབྱོར་གཟུགས་ཀྱང་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་དུ་དངོས་པོ་རྣམས་རང་བཞིན་མེད་པའི་ཕྱིར་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཉིད་དང༌། མི་དམིགས་པ་ཉིད་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ལ་སོགས་པ་བརྗོད་པར་རིགས་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་ནམ་མཁའི་དཔེས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་བསྟན་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་མཁྱེན་པ་གསལ་བར་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་བསྟན་པ་གྱུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་འབྲས་པུ་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་ནི་དུ་མ་ཟག་པ་མ་ལུས་པ་ལས་སེམས་གྲོལ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དག་པར་འཛིན་ཏེ། དེ་བསྟན་པའི་ཚེ་འབྲས་བུ་ཐོབ་པོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །འཕགས་པའི་གང་ཟག་ཐམས་ཅད་སྡུད་པར་བྱེད་པའི་ཁྱད་པར་ཀུན་འབྱུང་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པས་བསྡུས་པ་ནི་གང་ཡང་བློན་པོའི་དཔེས་ཉན་ཐོས་དང༌། རང་སངས་རྒྱས་དང༌། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང༌། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ཡང་དག་པར་ལྡན་པ་ཉིད་ཀྱིས་མཛད་པ་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པས་ཉེ་བར་གནས་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེན། གཟུགས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང༌། མངོན་བར་ཆགས་པ་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་པས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་འཐད་པ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེས་བུའི་ཁྱད་པར་གྱིས་རིག་པར་བྱ་བའི་ཁྱད་པར་ཀུན་འབྱུང་ལ་ཆོས་ཤེས་པས་བསྡུས་པ་ནི་གང་འདིའི་ཆ་ཕྲ་བ་དང༌། མཁས་པ། གསལ་བ། ཡིད་གཞུངས་པས་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཕྲ་བ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཕྲ་བའོ། །མ་ལུས་པའི་དོན་ལ་འཇུག་པའི
Chinese
应当理解其意。或者说，对于苦谛的法智和随后的智，这二者以殊胜的圆满，使与不共的佛陀相等同，被称为不平等与平等，这是所要阐述的。因为从平等与不平等中完全超越，所以是一切有情众生的处所和救护者。如来以般若波罗蜜多的大事业而亲近的缘故。对于声闻等也有法智的忍的体性，难道不是相同吗？又为何如来显现为如此不可思议等法的对境呢？从“善现，色亦不可思议”开始，直到一切种智，因为诸法无自性，所以是不可思议性，以及通达无所缘故，所以对如来说不可思议等是合理的。另外，以虚空的譬喻显示不可思议等法，是因为如来明晰的智慧是不共的缘故。显示无漏法，说如幻圆满没有果实，是指从众多无余的无漏中解脱心等是真实的。在显示这些时，就显示了获得果实。以摄集一切圣者的特点，集谛以法智忍所摄集，即如大臣的譬喻，声闻、独觉、菩萨和佛陀的一切法，都以与般若波罗蜜多真实相应，以大事业等而安住。这是为什么呢？因为经中说“不执著于色，没有显现的执著”，所以是这样显示的。因此，通达是不共的道理。以士夫的特点，应以智慧来了解的特点，集谛以法智所摄集，即显示了应以微细、贤善、明晰、随顺心意来了解。其中，微细是因为进入真如的意义，所以是微细的。进入无余的意义的
English
Its meaning should be understood. Alternatively, regarding the Dharma-knowledge and subsequent knowledge of suffering, these two, through the excellence of perfection, make one equal to the non-common Buddha, and are called unequal and equal, which is what is to be explained. Because of completely transcending equality and inequality, it is the abode and protector of all sentient beings. It is because the Tathagata is close to the great deeds of the Perfection of Wisdom. For Hearers and others, there is also the nature of the forbearance of Dharma-knowledge, isn't it the same? And why does the Tathagata appear as the object of such inconceivable Dharmas? Starting from "Subhuti, form is also inconceivable," up to the All-Knowing, because all things are without self-nature, therefore it is inconceivability, and because of understanding non-objectification, it is reasonable to speak of inconceivability and so on for the Tathagata. Furthermore, the example of space shows the inconceivable and other Dharmas, because the Tathagata's clear wisdom is uncommon. Showing the uncontaminated Dharma, saying that the illusion-like perfection has no fruit, means that liberation of mind and so on from many without remainder of the uncontaminated is real. When showing these, it is shown that the fruit is obtained. With the characteristic of gathering all the noble beings, the origin of suffering is gathered by the forbearance of Dharma-knowledge, that is, like the example of a minister, all the Dharmas of Hearers, Solitary Buddhas, Bodhisattvas, and Buddhas, are truly in accordance with the Perfection of Wisdom, and abide closely with great deeds and so on. Why is that? Because the sutra says, "Not clinging to form, there is no manifest clinging," so it is shown in this way. Therefore, understanding is the uncommon reason. With the characteristics of a person, the characteristics that should be understood with wisdom, the origin of suffering is gathered by Dharma-knowledge, that is, it shows that it should be understood with subtlety, goodness, clarity, and compliance with the mind. Among them, subtlety is because it enters the meaning of Suchness, so it is subtle. Entering the meaning of without remainder
Tibetan
་ཕྱིར་མཁས་པ་སྟེ། ཇི་ལྟ་བ་དང༌། ཇི་སྙེད་པའི་ངོ་བོར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ཀྱང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་ བློ་ཡོངས་སུ་སྦྱངས་པ་དང༌། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོས་སྐྱེ་བས་ཐོབ་པས་དོན་དེ་གཉི་ག་ལ་འཇུག་ནུས་པ་ནི་ཤེས་རབ་དང་ཡང་དག་པར་ལྡན་པའོ། །ཡིད་གསལ་བ་ནི་དེ་བདེན་པ་མཐོང་བས་དོན་དེ་གཉིས་ཀ་ལ་འཇུག་པའི་ཤེས་པ་ཡོད་པས་ཡིད་གསལ་བའོ། །ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཁྱད་པར་ཀུན་འབྱུང་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པས་བསྡུས་བ་ནི་གང་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་སེམས་ཅན་གྱི་གྲངས་སྙེད་འདས་པས་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ནས་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བར་དུ་གྱུར་པའི་ཤེས་པ་དང༌། སྤངས་པ་ལས་འདི་ཉིད་ལ་མོས་པ་ལ་སོགས་པ་མཆོག་ཏུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །མྱུར་དུ་ཤེས་པའི་ཁྱད་པར་ཀུན་འབྱུང་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པས་བསྡུས་པ་ནི་གང་འདི་ནི་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་ཆོས་ཡིན་པར་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པས། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་བ་ལ་ལྟོས་ནས་འདི་ཉིད་ལ་མངོན་བར་བརྩོན་པ་རྣམས་མྱུར་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདའོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཉུང་བ་དང༌། མང་བ་མེད་པའི་ཁྱད་པར་འགོག་པ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པས་བསྡུས་པ་ནི་གང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་སུ་ཟིན་ཀྱང་འདི་ལ་འཕེལ་བའམ། འགྲིབ་པ་མེད་པ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཆེ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དྲག་ཏུ་བསྒྲུབ་པའི་ཁྱད་པར་འགོག་པ་ལ་ཆོས་ཤེས་པས་བསྡུས་པ་ནི་གང་བ་དྲུས་མ་བེའུ་མི་འདོར་བའི་དཔེས་ཐོས་པ་དང་བཅས་པའི་མོས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་སྔོན་གྱི་ཐོས་བ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་དག་སྦྱོར་བའི་ཁྱད་པར་འགོག་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པས་བསྡུས་པས་ནི་གང་ཡང་དེ་ཉིད་སངས་རྒྱས་མང་པོ་ལ་བརྟེན་པས་དགའ་ལྡན་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་འདིར་སྐྱེས་པ་ཉིད་སྐྱེ་བ་སྔ་མར་ཡོངས་སུ་དྲི་བ་མ་བྱས་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་འདི་ལ་ཡིད་གཉིས་ལྡན་པས་དེ་བཞིན་དུ་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་མ་ཐོས། ཡོངས་སུ་དྲི་བ་མ་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ། དེ་དག་ནི་ས་གཉིས་སུ་ལྟུང་ཞིང་འདོད་པ་ཡིན་ཏེ། སྔོན་གྱི་རྒྱུའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་རྒྱུན་ཆད་ཅིང་སྤྱད་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དམིགས་པའི་ཁྱད་པར་འགོག་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པས་བསྡུས་པ་ནི་གང་ཡང་རྒྱ་མཚོར་གྲུ་ཞིག་པའི་དཔེས་བར་ཆད་དང་ བཅས་པ་དང༌། བར་ཆད་མེད་པ་དག་ནི་རྣམ་
Chinese
因此是智者，为了如是和尽其所有的体性而证悟。那些也有两种，称为智者，是先前完全修习智慧，以及各自的异生由生而获得，能适用于那两个意义，是与智慧完全具备者。心明朗者，是因见彼真实，有适用于那两个意义的智慧，故为心明朗者。不共的特点，以于生起随知之忍所摄持，是说，凡是三千大千世界之众生数量般过去所随行，乃至成为独觉的智慧，以及舍弃后对此生起信解等成为殊胜。迅速了知的特点，以于生起随知所摄持，是说，凡是广说此为殊胜之法，相对于声闻乘，对此精进者迅速证入寂灭。鲜少和众多皆无的特点，以于灭道知法之忍所摄持，是说，凡是众生全部于无上正等觉完全寂灭后，对此既无增也无减，是因为彼岸度大的缘故。猛烈修习的特点，以于灭道知所摄持，是说，凡是母牛不舍弃犊牛之比喻，具有听闻和信解等，是先前听闻等的因，故如是宣说。如理作意的特点，以于灭道随知之忍所摄持，是说，凡是彼依靠众多佛陀，从兜率天死殁后生于此处，生于先前未曾请问，且具有对此具有二心，如是未曾听闻内空性，未曾请问等开始，那些是堕入二地且希求者，是说，先前的因之习气中断且行持。所缘的特点，以于灭道随知所摄持，是说，凡是以大海船只坏灭之比喻，有间断和无间断等是各种
English
Therefore, they are wise, for the sake of realizing the nature of suchness and all that there is. These are also of two kinds. Those called "wise" are those who have previously fully trained their minds, and those who are obtained by individual beings through birth. Being able to apply to both of those meanings is to be fully endowed with wisdom. Those with clear minds are those who, having seen that truth, have the wisdom to apply to both of those meanings, and therefore have clear minds. The uncommon characteristic, encompassed by the forbearance of knowing after following arising, is that the wisdom of those who have followed as many beings as there are in a great trichiliocosm, from the past up to the self-enlightened ones, and abandoning this, devotion to this and so on, becomes supreme, as has been taught. The characteristic of quickly knowing, encompassed by knowing after following arising, is that this is extensively explained as an excellent Dharma. Those who diligently strive for this, in relation to the Hearers' Vehicle, will quickly pass into nirvana, as has been taught. The characteristic of neither few nor many, encompassed by the forbearance of knowing the Dharma of cessation, is that even if all beings have completely passed into nirvana in unsurpassed, perfect, complete enlightenment, there is neither increase nor decrease in this, because of the greatness of the perfections. The characteristic of intense practice, encompassed by knowing the Dharma of cessation, is that, like the example of a cow not abandoning its calf, having hearing and faith, etc., is the cause of previous hearing, etc., as has been taught. The characteristic of proper application, encompassed by the forbearance of knowing after following the path of cessation, is that, relying on many Buddhas, having died and transmigrated from Tushita and been born here, being born in the previous life without having asked questions, and having doubt about this, likewise not having heard of inner emptiness, not having asked questions, etc., those are those who fall into two grounds and desire, that is, the habitual tendencies of the previous cause are interrupted and practiced, as has been taught. The characteristic of the object, encompassed by knowing after following the path of cessation, is that, like the example of a ship breaking in the ocean, interruptions and non-interruptions are various