Tibetan
ས་ཏེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་གྲངས་སུ་འགྲོ་བས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བར་དུ་གང་ལ་ཡང་གཏོད་པར་མི་བྱེད་དོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དམིགས་སུ་མེད་པའི་རྣམ་པར་རབ་ཏུ་གནས་པ་ཉིད་ཀྱི་མིང་ཇི་ལྟ་བ་དང༌། མཚན་མ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་ལྟར་གཏོད་པར་མི་བྱེད་ཅིང་མི་དམིགས་པའི་རྣམ་པ་དེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་གཏོད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་མིང་ནི་བཏགས་པའོ། །མཚན་མ་ནི་འཇུག་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུའོ། །གཏོད་པ་ནི་གཏོད་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་གཉིས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་དེ་ལས་རིང་དུ་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་དུ་དམིགས་པར་མི་བྱེད་དེ། དེ་ནི་ཡིད་ཆེས་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དོན་ཆེན་པོ་ཉིད་ནི་གང་གཟུགས་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་དུ་ཆེ་བ་དང༌། ཆུང་བར་བྱེད་པ་བཀག་པ་ནས་བརྩམས་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་བར་གྱི་སྟོབས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་མ་མཆིས་པའི་སླད་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྟོབས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་མ་མཆིས་པར་བལྟའོ་ཞེས་བྱ་བ་དང༌། སངས་རྒྱས་ཀྱི་དོན་ཆེན་པོ་སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པས་ན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཆེན་མོའོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །མངོན་བར་བསྒྲུབ་པའི་འགྲེལ་པའོ།། །། ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་རྣམ་པར་འགྲེལ་པ། མངོན་བར་བསྒྲུབ་པ་བཤད་ཟིན་ནས། ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། སངས་རྒྱས་བསྟེན་དང་སྦྱིན་སོགས་དང༌། །ཐབས་ལ་མཁས་པ་གང་ཡིན་དང༌། །འདི་ལ་མོས་པའི་རྒྱུ་དག་ཡིན། །ཆོས་ཀྱིས་ཕོངས་པའི་རྒྱུ་དག་ནི། །བདུད་ཀྱིས་ཐིབས་ཀྱིས་ནོན་པ་དང༌། །ཟབ་མོའི་ཆོས་ལ་མ་མོས་དང༌། །ཕུང་པོ་སོགས་ལ་མངོན་ཞེན་དང༌། །སྡིག་པའི་གྲོགས་པོས་ཟིན་པའོ། །འབྲས་བུ་དག་པ་གཟུགས་ལ་སོགས། །དག་པ་ཉིད་དེ་གང་གི་ཕྱིར། །དེ་གཉིས་ཐ་དད་མ་ཡིན་ཞིང༌། །གཅད་དུ་མེད་པས་དག་པར་བརྗོད། ཅེས་བསྟན་ཏེ། དེ་ལ་སངས་རྒྱས་ལ་བརྟེན་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། གང་ཤཱ་རིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཚད་མེད་གྲངས་མེད་པ་བསྙེན་བཀུར་བྱས་ནས་འདིར་འོངས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ། སངས་རྒྱས་དུ་མ་བསྟེན་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །སྦྱིན་བ་ལ་སོགས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ནི་གང་བསྐལ་པ་མང་པོར་སྦྱིན་བའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཐབས་ལ་མཁས་པ་ནི་གང་རབ་འབྱོར་དེ་ནི་རྣམ་པར་ཕྱེ་ཞིང་བཤད་དགོས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ། དེ་ལྟ་བུ་དག་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོའི་འདི་ལ་བརྩོན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ཀྱིས་ཕོངས་པ་ལ་འཇུག་པར་གྱུར་པའི་ལས་ནི་གང་རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་པའི་རིགས་ཀྱི་བུ་འམ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཤེས་རབ་བསྒོམ་པ་ཡོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ། དྲག་པ་དང༌། རྒྱུན་མི་འཆད་པ་དང༌། དུས་རིང་པོར་བདག་ཉིད་ཀྱི་ལུས་ཆེན་པོ་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་སྡུག་བསྔལ་བའི་ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་ཉེ་བར་བསྟན་པས་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་མི་དགེ་བའི་དེ་ལས་ལྡོག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་འདིའི་རྒྱུ་བཞིའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་བདུད་ཀྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་དང༌། ཆོས་ཟབ་མོ་ ལ་མ་མོས་པ་དང༌། ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ལ་མངོན་བར་ཞེན་པ་དང༌། སྡིག་པའི་གྲོགས་པོས་ཟིན་པ་སྟེ། ཆོས་བཞི་པོ་དེ་དག་ནི་ཆོས་སྤོང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །འབྲས་བུ་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་གང་རབ་འབྱོར་གཟུགས་རྣམ་པར་དག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་དག་པ་འདི་ལ་གཉིས་སུ་མེད་དེ་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་དོ། །རང་གི་ངོ་བོ་ཐ་དད་པ་དང༌། ཆ་གཉིས་སུ་བཅད་པའི་དགག་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། སོ་སོ་མ་ཡིན་ཐ་མི་དད་པ་ཉེ་བར་བཟུང་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ། འདས་པ་དང༌། མ་འོངས་པ་དང༌། ད་ལྟར་བྱུང་བ་རྣམ་པར་དག་པ་འདི་ལ་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་སོགས་དུས་གསུམ་དུ་མེད་པ། །ཤིན་ཏུ་དག་པའི་མཐའ་མེད་པ། །འདི་དག་མཐའ་ནི་མི་མཁྱེན་པ། །ཐུབ་པའི་ཆོས་མངོན་རྟོགས་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་ཏེ། གང་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམ་པར་དག་པ་འདི་ནི་ཟབ་ལགས་སོ། །ཤཱ་རིའི་བུ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར། གཟུགས་དང་ཚོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ། གང་དེ་ལྟར་རྟོགས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །ལམ་ཤེས་པ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་བསྟན་ཏོ། །ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉེ་བར་བཟུང་ནས་རབ་འབྱོར་འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་རྫོགས་པར་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལྟར་བསྟན་པ་ཉིད་ནི་ཇི་སྐད་དུ། མོག་མོག་པོར་བྱེད་ལ་སོགས་དང༌། །སློབ་མ་བསེ་རུའི་ལམ་གང་དང༌། །འདི་དང་གཞན་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི། །ཕན་ཡོན་ཆེ་བ་མཐོང་བའི་ལམ། །བྱེད་པ་དང་ནི་མོས་པ་དང༌། །བསྟོད་དང་བཀུར་དང་བསྔགས་པ་དང༌། །བསྔོ་དང་རྗེས་སུ་ཡི་རང་དང༌། །ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་ནི་གཞན། །སྒྲུབ་དང་ཤིན་ཏུ་དག་པ་ཞེས། །བྱ་བ་འདི་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ། །ལམ་ཤེས་དེ་འདྲར་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །འབྲེལ་པ་ནི་དེའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མན་ངག་གི་བསྟན་བཅོས་ལས་ལམ་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་མངོན་བར་རྟོགས་པའི་འགྲེལ་པའོ།། །། གསུམ་པ། ཐམས་ཅད་ཤེས་པའི་སྐབས། འཁོར་བ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མི་གནས་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་རྣམ་པར་འགྲེལ་པ། ལམ་ཤེས་པ་ཉིད་བཤད་ནས་ད་ནི་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཉིད་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་རེ་ཞིག་འཁོར་བ་དང༌། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མི་གནས་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། ཚུ་རོལ་ཕ་རོལ་མཐའ་ལ་མིན། །དེ་དག་བར་ལ་མི་གནས་པ། །ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་པ་ལ། ཇི་སྐད་དུ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་ན་ཚུ་རོལ་གྱི་འགྲམ་མམ། ཕ་རོལ་གྱི་འགྲམ་མམ། གཉིས་ཀའི་དབུས་ན་མི་དམིགས་ཏེ། ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཁོར་བ་དང༌། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་འདུ་ཤེས་སུ་ཉེ་བར་དམིགས་པ་བཀག་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་དེ་གཉིས་ཇི་ལྟར་མི་དམིགས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དུས་གསུམ་མཉམ་པ་ཉིད་ཤེས་ཕྱིར། །ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་དུ་འདོད། །ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། དེ་མི་དམིགས་པས་རབ་འབྱོར་དུས་གསུམ་མཉམ་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉེ་བར་གཟུང་བ་གསུངས་པ་ནི་འཐད་པ་ཡིན་ནོ། ། འབྲས་ཡུམ་ལ་རིང་བའི་རྣམ་པར་འགྲེལ་པ། ཐབས་མ་ཡིན་པས་རིང་བ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཐབས་མ་ཡིན་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་མཚན་མར་དམིགས་སྒོ་ནས། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གང་མིང་ཉིད་ཀྱིས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རིང་དུ་བྱེད་དོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ཉིད་ལས་བཟློག་པ་ནི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་སྟེ། དེ་དང་ཉེ་བ་ཉིད་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །གང་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་རྟོགས་པ་ལས་བཟློག་པའི་སྦྱོར་བས་ནི་དེ་དག་རྟོགས་པ་ཕྱོགས་གཅིག་པ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་པས་དེ་དག་ནི་མ་ལུས་པ་མཐར་ཐུག་པར་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་ཞིང༌། ཉེ་བར་བཟུང་ནས་དེའི་ལམ་ལེགས་པར་བཤད་ཅིང་ལེགས་པར་མཐར་ཐུག་པར་བསྟན་ཏོ། ། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་རྣམ་པར་འགྲེལ་པ། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དབང་དུ་མཛད་ནས། གཟུ
Chinese
如是。由于是计入般若波罗蜜多的数量，乃至涅槃之间对任何事物都不执著。那是什么缘故呢？因为它的所有法都以无相之相而安住，如同名称和表相一样，不执著，而且以不执著之相执著于一切法。其中，名称是假立的。表相是进入的因。执著是因为以无执著本身远离二取之识，因此从色到一切种智之间都不执著，这是为了显示信解。大义就是从遮止色到一切种智之间的大小作起，乃至诸佛之法之间的力量未圆满的缘故，应当观见般若波罗蜜多的力量未圆满，以及成办佛陀的大义就是成办佛陀本身，因此显示为大波罗蜜多。显现成办之释。 极清净之相的解释。 已经讲述了显现成办，接下来要讲述极清净，即：亲近佛陀及布施等，以及善巧方便为何，都是对此信解之因。为法所乏之因则是：被魔所压迫，不信解甚深之法，对蕴等现行执著，以及被恶友所摄持。清净之果即是色等，就是清净本身，因为什么缘故？因为二者不是他体，且不可分割，故说为清净。如是宣说。其中，亲近佛陀是这样的：如舍利子，大菩萨于十方世界之如来应供正遍知无量无数亲近承侍后而来至此处等，从这开始，显示应当亲近诸多佛陀。圆满成办布施等波罗蜜多，即是于多劫行持布施的波罗蜜多。
English
Thus. Because it is counted in the number of Prajñāpāramitā, it does not cling to anything up to Nirvāṇa. Why is that? Because all its dharmas abide in the aspect of non-objectification, just as the name and the sign are, it does not cling, and it is precisely the aspect of non-objectification that clings to all dharmas. Among them, name is a designation. Sign is the cause of entering. Clinging is because it is precisely the non-clinging itself that keeps one far away from the dualistic consciousness, therefore it does not objectify from form to all-knowingness, this is to show faith. The great meaning is that from the prohibition of making large and small from form to all-knowingness, until the power between the dharmas of the Buddhas is not fully accomplished, one should see that the power of Prajñāpāramitā is not fully accomplished, and that accomplishing the great meaning of the Buddha is accomplishing the Buddha himself, therefore it is shown as the great Paramita. Explanation of Manifest Accomplishment. Explanation of the Aspect of Utter Purity. Having explained Manifest Accomplishment, next we will speak of Utter Purity, that is: relying on the Buddha and giving, etc., and whatever is skillful in means, are all causes of faith in this. The causes of being deficient in Dharma are: being oppressed by the thickets of demons, not believing in the profound Dharma, being manifestly attached to the aggregates, etc., and being seized by evil friends. The pure fruit is form, etc., which is purity itself, for what reason? Because the two are not different entities, and are indivisible, therefore it is said to be pure. Thus it is taught. Among them, relying on the Buddha is like this: As Śāriputra, the great Bodhisattva, having attended and served immeasurable and countless Tathāgatas, Arhats, perfectly complete Buddhas of the ten directions of the world, came here, etc., from this beginning, it is shown that one should attend many Buddhas. Perfectly accomplishing the Paramita of giving, etc., is practicing the Paramita of giving for many kalpas.
Chinese
是故宣说了“行持”等等。善巧方便者，即从“何者，善现，应须分别解说”开始，到“如是之辈，精勤于此甚深般若波罗蜜多”之间，作了阐述。以法匮乏而趋入之业，即从“何者，善现，复有菩萨乘之族姓子”开始，到“以所缘之方式修习般若”之间，作了阐述。以猛利、无间断、长时于自身大身成熟痛苦之业障，作了近示。是故宣说了为使有情众从不善业中回转。又，于此业障之四因方面，作了魔加持、不信受甚深法、于蕴等显现执着、为恶友所摄持。是故宣说了此四法乃是舍法之因。果清净者，即从“何者，善现，何为色清净，此与果清净无二，不可作二”开始，于自性各异及分为二分之遮遣方面，作了不异体性而执持，到“过去、未来、现在清净，此不可作二”之间，作了阐述。色等三世无，极净无边际，此等边际不知，是胜者之法现证。如是宣说。世尊，此清净甚深。舍利子，以极清净故，从色与受开始，到如是证悟者，乃是菩萨摩诃萨般若波罗蜜多。道之知者，宣说了极清净。执持道之相知者，善现，如是菩萨摩诃萨以般若波罗蜜多所摄持而圆满宣说。如是宣说者，如云：愚昧者
English
Therefore, it is taught that "practice" and so on. The one who is skilled in means, from "What, Subhuti, should be distinguished and explained" to "Such ones strive in this profound Perfection of Wisdom," is explained. The action of entering into poverty of Dharma, from "What, Subhuti, also a son of good family of the Bodhisattva Vehicle" to "Meditating on wisdom in the manner of an object of focus," is explained. It is taught that the obscuration of painful karma, which ripens intensely, continuously, and for a long time in one's own great body, is shown closely. Therefore, it is taught to turn sentient beings away from non-virtuous actions. Furthermore, regarding the four causes of this karmic obscuration, it is said that they are being blessed by demons, not believing in the profound Dharma, being manifestly attached to the aggregates, and being seized by evil friends. Therefore, it is taught that these four dharmas are the cause of abandoning the Dharma. The purification of the result, from "What, Subhuti, is the purification of form, which is non-dual with this purification of the result, and cannot be made into two," in terms of negating the difference in self-nature and dividing into two parts, holding onto non-duality, to "The past, future, and present are pure, and this cannot be made into two," is explained. Form, etc., are without the three times, utterly pure and without limit, these limits are not known, it is the manifest realization of the Dharma of the Victorious One. Thus it is taught. World-Honored One, this purity is profound. Shariputra, because of extreme purity, from form and feeling, to the one who realizes in this way is the Bodhisattva Mahasattva Perfection of Wisdom. The knower of the path, the extremely pure is taught. Holding onto the knower of the aspect of the path, Subhuti, thus the Bodhisattva Mahasattva is completely taught as being encompassed by the Perfection of Wisdom. As it is taught, it is said: The foolish one
Chinese
以及学徒独觉道，此与他者功德之，利益增上见之道，行持以及信解与，赞颂恭敬与称扬与，回向以及随喜与，作意以及其他，成办以及极清净，之事此乃修持道，如是应知道之智。如是宣说。关联即应视其随行。 《般若波罗蜜多》口诀论中道之智之现观释。 第三，一切智之品。 于不居轮回涅槃而作分别解说。 已说道之智，今当说一切智，其中暂且于不居轮回与涅槃而作，如云：此岸彼岸边非有，于彼等间亦不居。 如是宣说。如是云何？若菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多，则于此岸之边，或彼岸之边，或二者之中皆不缘，以极清净之故。是遮止于轮回与涅槃之想而近缘也。又彼二者云何不缘耶？ 三时平等性故，是名般若波罗蜜。 如是说云。如是云何？彼不缘故，善现，三时乃平等性。说彼近取是应理也。 解释远离果母。 以无方便故远离。 如是说云。何为无方便耶？ 以缘相状门故。 如是说云。何以仅以名即能令般若波罗蜜多远离耶？如是显示。反是则为善巧方便，应观其为亲近也。何者以异于声闻等之证悟之加行，则彼等之证悟乃片面也。如是说故，彼等非尽所有而至究竟，近取之后，善说彼道，善为显示究竟也。 解释相违品。 于相违品而作，色